Jeden rynek pracy, różne pokolenia. Jak firmy mogą wykorzystać ich potencjał?

Polskie społeczeństwo się starzeje, a zmiany demograficzne coraz wyraźniej wpływają na rynek pracy. Firmy muszą przygotować się zarówno na dłuższą aktywność zawodową starszych pracowników, jak i na wejście kolejnych pokoleń, które mogą mieć inne oczekiwania wobec pracy, komunikacji i technologii.

Demografia zmienia rynek pracy

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego pod koniec 2025 r. w wieku produkcyjnym było 21,7 mln osób, czyli o około 128 tys. mniej niż rok wcześniej. Liczba osób w wieku produkcyjnym mobilnym, obejmującym osoby od 18 do 44 lat, zmniejszyła się do 12,8 mln. Grupa ta stanowiła 34,3% ludności, podczas gdy w 2000 r. było to 39,8%. Jednocześnie ok. 8,9 mln osób, czyli 23,8% populacji, stanowiły osoby w wieku 45–59/64 lata.

Jak wskazuje dr Tomasz Dąbrowski, wiceprezes Diversity Hub, zmiany demograficzne oznaczają dla organizacji konieczność dostosowania warunków pracy do osób, które będą pozostawały aktywne zawodowo dłużej. – Mamy bardzo dużą dynamikę na rynku pracy związaną z tym, że jako społeczeństwo po prostu się starzejemy. Wiąże się to z koniecznością utrzymania w zatrudnieniu albo zapewnienia warunków pracy dla osób, które będą starsze. Z drugiej strony mamy wchodzące nowe pokolenia na rynek pracy, które mogą prezentować inne postawy względem pracy, mogą się inaczej z nami komunikować, mieć inne oczekiwania i doświadczenia. Musimy się nauczyć z tym pracować. To jest bardzo duże wyzwanie dla organizacji i dla nas jako społeczeństwa – przekonuje ekspert.

Wiek nie powinien definiować pracownika

W jego ocenie istotną barierą pozostają stereotypy dotyczące wieku. – Na przykład jeśli jesteśmy młodzi, to jesteśmy jacyś, a jeśli jesteśmy osobami 45+, to zachowujemy się w jakiś inny sposób, mamy inne wartości, inaczej pracujemy, mamy inny związek z technologią czy inaczej się komunikujemy. Przezwyciężenie tych przeszkód daje szansę na to, żebyśmy po prostu umieli się między sobą komunikować i ze sobą współpracować – wskazuje dr Tomasz Dąbrowski.

Z badania „Czy wiek w miejscu pracy ma znaczenie?” przeprowadzonego w ramach projektu Ponad PESELAMI na podstawie rozmów z 800 osobami wynika, że 98% respondentów pracuje lub pracowało w zespołach zróżnicowanych wiekowo. Wśród osób mających takie doświadczenia 51% nie zauważało różnic we współpracy między pokoleniami, natomiast 29% je dostrzegało. Pytani wskazywali jednocześnie, że o jakości współpracy w większym stopniu niż wiek decydują inne cechy, m.in. podobne wartości, charakter czy doświadczenie zawodowe. Za najważniejsze elementy dobrej współpracy badani uznawali wzajemny szacunek i wspierającą atmosferę, dobrą komunikację oraz gotowość do współpracy i wzajemnej pomocy.

Dr Tomasz Dąbrowski zaznacza, że jednym z obszarów wymagających szczególnej uwagi jest przekazywanie doświadczeń. – Ogromną rolę odgrywa zarządzanie wiedzą, dzielenie się nią pomiędzy osobami w różnych pokoleniach, myślenie o tym w kategoriach, jak sprawić, żeby ludzie chcieli ze sobą współpracować i nie ulegali złudzeniu, że z wiekiem związany jest np. większy prestiż w pracy albo wyższa pozycja społeczna. Takie myślenie oznacza, że trudniej jest nam nawiązać dialog pomiędzy osobami trochę starszymi i trochę młodszymi, co powoduje stratę jakiegoś potencjału, doświadczenia, wiedzy. Ogromnym wyzwaniem jest przekazywanie doświadczeń i ciągłość kompetencji w organizacji, żeby doświadczenia, popełnione błędy i lekcje z nich wyciągnięte były przekazywane dalej – wskazuje.

Temu ma służyć inicjatywa Power Age, w której za koordynację merytoryczną odpowiada Diversity Hub. Partnerzy chcą wymieniać się doświadczeniami, rozwijać mentoring międzypokoleniowy, prowadzić działania edukacyjne i opracowywać rozwiązania związane z zarządzaniem wiekiem.

Firmy stawiają na współpracę pokoleń

Znaczenie współpracy między pokoleniami podkreśla również OECD w raporcie „Employment Outlook 2025”. Według organizacji zróżnicowanie wieku w miejscu pracy może sprzyjać produktywności dzięki uzupełnianiu się kompetencji i doświadczeń pracowników należących do różnych grup wiekowych. – Międzypokoleniowość to bogactwo, które niesie za sobą ogromne szanse, i ktoś, kto nie potrafi tego wykorzystać, pewnie będzie tracił długoterminowo na rynku. Z jednej strony mamy doświadczonych pracowników, menedżerów, osoby, które znają firmę i naszych klientów, a z drugiej strony pełne energii, świadome swoich kompetencji w zakresie technologii młode osoby. Ten miks może być bardzo skuteczny, jeżeli chodzi o naszą prezentację na rynku, ale też bardzo intrygujący, jeżeli chodzi o tworzenie zespołu ukierunkowanego na rozwój – podkreśla Jacek Kowalski, członek zarządu ds. human capital w Orange Polska.

Czytaj także: Jak współpracują ze sobą różne pokolenia? Konfliktów jest mniej, niż się wydaje