Polski biznes opiera się na mikrofirmach. W 1,9 mln przedsiębiorstw pracuje najwyżej jedna osoba

13 listopada obchodzony był Dzień Biznesmena. Z tej okazji warto przyjrzeć się strukturze polskiej przedsiębiorczości, która w dużej mierze opiera się na najmniejszych podmiotach. Z analizy danych GUS i CEIDG przeprowadzonej przez ekspertów Personnel Service wynika, że spośród blisko 2,9 mln aktywnych przedsiębiorstw w Polsce ok. 1,9 mln to firmy, w których pracuje najwyżej jedna osoba. Zmniejsza się liczba przedsiębiorstw zatrudniających większe zespoły.

Większość polskich firm nie zatrudnia pracowników

Z danych GUS wynika, że w drugim kwartale 2026 r. w Polsce działało 2 896 481 aktywnych przedsiębiorstw. To o 1,6% więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Wzrost liczby firm wynikał jednak wyłącznie z rozwoju najmniejszych podmiotów. Liczba mikroprzedsiębiorstw, czyli firm zatrudniających do dziewięciu osób, zwiększyła się o 1,8%. Stanowią one obecnie ok. 96% wszystkich przedsiębiorstw w kraju.

W tym samym czasie zmniejszyła się liczba firm małych, średnich i dużych. Spadki wyniosły odpowiednio 1,1%, 1% i 0,3%. Przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej dziesięć osób jest w Polsce około 117 tys., co odpowiada 4% ogółu.

Szczególnie dużą grupę stanowią działalności prowadzone niemal wyłącznie przez właścicieli. Według danych GUS za 2025 r. w 77,9% mikroprzedsiębiorstw pracowała najwyżej jedna osoba. Oznacza to ok. 1,9 mln takich podmiotów. Łącznie w mikrofirmach pracowało 4,57 mln osób, jednak tylko ok. 1,5 mln z nich było zatrudnionych na etatach. Pozostałą część stanowili przede wszystkim właściciele i osoby z nimi współpracujące.

Dwa modele prowadzenia działalności

Eksperci Personnel Service zwracają uwagę, że za dużą liczbą przedsiębiorstw w Polsce kryją się dwa odmienne modele prowadzenia biznesu. – Z jednej strony mamy firmy, które budują zespoły, inwestują i tworzą miejsca pracy. Z drugiej są osoby, które świadomie wybierają samodzielną działalność, bo taki model najlepiej odpowiada charakterowi ich pracy. Oba są potrzebne gospodarce, ale pełnią w niej różne funkcje – zauważa Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy i założyciel Personnel Service.

Jak dodaje, zainteresowanie zakładaniem nowych działalności nieco słabnie. – W pierwszym półroczu tego roku do CEIDG wpłynęło ok. 139 tys. wniosków o rejestrację JDG, o blisko 10 tys. mniej niż rok wcześniej. Może to świadczyć o większej ostrożności ludzi, co jest pochodną niepewnej sytuacji makroekonomicznej – tłumaczy ekspert.

Koszty zatrudnienia wpływają na decyzje przedsiębiorców

Jednym z czynników, które mogą skłaniać właścicieli do samodzielnego prowadzenia firm, jest rachunek ekonomiczny. Mikroprzedsiębiorstwa osiągnęły w 2025 r. łączne przychody na poziomie 2,24 bln zł, co oznacza wzrost o 7% w porównaniu z poprzednim rokiem. Przeciętny wynik finansowy brutto przypadający na jedną firmę wyniósł 169 tys. zł i był o 3,9% wyższy niż rok wcześniej. Jednocześnie wyraźnie wzrosły koszty pracy. Wydatki mikroprzedsiębiorstw na wynagrodzenia zwiększyły się o 10,2%, osiągając 104,7 mld zł. Przeciętna miesięczna pensja brutto w tego rodzaju firmach wyniosła 5809 zł, czyli o 10,4% więcej niż w 2024 r. Wynagrodzenia rosły zatem znacznie szybciej niż przeciętny wynik finansowy przedsiębiorstw.

Zmiany te są widoczne również w statystykach zatrudnienia. Przeciętna liczba etatów w mikrofirmach zmniejszyła się o 0,1% i wyniosła ok. 1,5 mln, mimo że w ciągu roku przybyło 93 tys. takich przedsiębiorstw.

– Zatrudnienie pierwszego pracownika to dla wielu przedsiębiorców jeden z najważniejszych momentów w rozwoju firmy. Oznacza, że biznes osiągnął skalę, która pozwala nie tylko utrzymać właściciela, ale także tworzyć miejsca pracy dla innych. Nie każda jednoosobowa działalność musi jednak przekształcić się w większe przedsiębiorstwo. Kluczowe jest to, żeby firmy, które mają potencjał i ambicje rozwoju, mogły go realizować – podkreśla Krzysztof Inglot.

Ekspert wskazuje, że do rozwoju przedsiębiorstw potrzebne są przede wszystkim stabilne warunki prowadzenia działalności, przewidywalność oraz dostęp do odpowiednich kompetencji. – Im więcej przedsiębiorców będzie gotowych zrobić ten krok, tym większe korzyści odniesie cały rynek pracy – zaznacza.

Usługi dominują wśród najmniejszych firm

Polski sektor mikroprzedsiębiorstw opiera się przede wszystkim na działalności usługowej. W 2025 r. firmy z tego sektora stanowiły 60,5% wszystkich mikroprzedsiębiorstw i skupiały 53,1% pracujących w nich osób.

Pod względem liczby przedsiębiorstw największy udział miał jednak handel i naprawa pojazdów samochodowych. Branża ta skupiała 16,5% wszystkich aktywnych firm w Polsce. Kolejne miejsca zajmowały budownictwo z udziałem 15,1% oraz działalność profesjonalna, naukowa i techniczna obejmująca m.in. usługi prawne, księgowe i doradcze, z wynikiem 13,9%.

Struktura rynku stopniowo się zmienia. Wśród mikroprzedsiębiorstw udział handlu zmniejszył się w 2025 r. o 1,3 p.p., do 16%. Z kolei udział firm budowlanych wzrósł o 1 p.p.

W niektórych sektorach mikroprzedsiębiorstwa stanowią zdecydowaną większość działających podmiotów. W informacji i komunikacji, działalności profesjonalnej oraz opiece zdrowotnej ich udział przekracza 98%. W tych branżach popularnym modelem współpracy jest prowadzenie działalności gospodarczej i świadczenie usług na podstawie umów B2B. Inaczej wygląda sytuacja w przetwórstwie przemysłowym. Choć branża ta skupia ok. 8% wszystkich przedsiębiorstw w kraju, odpowiada za niemal co czwarte przedsiębiorstwo zatrudniające co najmniej dziesięć osób.

Mazowieckie liderem, śląskie wśród największych rynków

Rozmieszczenie przedsiębiorstw w Polsce jest zróżnicowane regionalnie. Najwięcej firm ma siedzibę w woj. mazowieckim, które skupia 20,2% wszystkich aktywnych przedsiębiorstw. Na kolejnych miejscach znajdują się woj. wielkopolskie z udziałem 10,3%, śląskie z wynikiem 10,2% o małopolskie, gdzie działa 10% firm.

Najmniejszy udział w krajowej liczbie przedsiębiorstw ma woj. opolskie skupiające 1,9% podmiotów. W ujęciu rocznym liczba aktywnych przedsiębiorstw wzrosła we wszystkich województwach poza warmińsko-mazurskim, gdzie odnotowano spadek o 0,2%.

Czytaj także: Mieszkańcy woj. śląskiego stawiają na lokalne marki i producentów