Prawo pracy nie nadąża za gospodarką. Potrzebne jest inne podejście do przepisów

Większa swoboda w ustalaniu warunków zatrudnienia i większa rola porozumień między pracodawcami a przedstawicielami pracowników – to kierunek zmian w prawie pracy proponowany przez prof. Jacka Męcinę.

Prawo pracy nie nadąża za gospodarką. Potrzebne jest inne podejście do przepisów
Materiał opracowany przez

Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU

Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU - więcej niż portal

Ponad 50-letni Kodeks pracy nie nadąża za zmianami na rynku, a kolejne próby jego całościowej reformy kończyły się niepowodzeniem. Zdaniem prof. Jacka Męciny z Konfederacji Lewiatan lepszym wyjściem może być przeniesienie części decyzji na poziom zakładu pracy.

Stary kodeks, nowe realia

Obowiązujący w Polsce Kodeks pracy został uchwalony 26 czerwca 1974 r. i wszedł w życie 1 stycznia 1975 r. Od tamtej pory był wielokrotnie zmieniany, ale – jak ocenia prof. Jacek Męcina – wciąż nie odpowiada w pełni na warunki współczesnej gospodarki.

Podczas konferencji HR Insights, która odbyła się 16 listopada w Warszawie, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan, prawnik i wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego przypomniał, że prace nad nowym kodeksem już dwa razy zakończyły się bez efektu.

Dwie komisje i dwa nieudane podejścia

W Polsce działały dwie komisje kodyfikacyjne prawa pracy. Pierwszą powołano w 2002 r., drugą w 2016 r. Obie miały przygotować kompleksową reformę i nowy Kodeks pracy, ale żadna z tych inicjatyw nie doprowadziła do wejścia w życie nowych regulacji.

– Kodeks pracy nie jest doskonały. Uczestniczyłem w pracach obu komisji kodyfikacyjnych i skończyło się to dużą porażką. Bardzo trudno jest zmienić model prawa pracy w trakcie rozwoju gospodarki – zwrócił uwagę prof. Męcina.

Decentralizacja zamiast jednego modelu dla wszystkich

Zdaniem eksperta skuteczniejszym kierunkiem byłaby decentralizacja prawa pracy. W praktyce oznaczałoby to większą rolę porozumień zbiorowych i możliwość dostosowywania części przepisów do specyfiki konkretnego przedsiębiorstwa.

Prof. Jacek Męcina wskazał, że w Europie funkcjonują rozwiązania pozwalające – na podstawie klauzul generalnych – odchodzić od niektórych zapisów kodeksowych, jeśli partnerzy społeczni albo przedstawiciele pracowników wyrażą zgodę. Jak mówił, jeśli Kodeks pracy ma pełnić rolę „konstytucji”, to na poziomie zakładowym powinny powstawać regulacje odpowiadające potrzebom firmy.

Przykład z umowami terminowymi

Jako możliwy przykład podał zmiany dotyczące umów o pracę na czas określony. Obecnie Kodeks pracy przewiduje limit 33 miesięcy, ale według Męciny w niektórych firmach można byłoby uzgodnić dłuższy okres, np. do 48 miesięcy.

Jak podkreślił, istnieje wiele przepisów, które mogłyby być elastyczniej stosowane w zależności od sytuacji konkretnego zakładu i potrzeb pracowników.

Presja zmian na rynku pracy

Ekspert zwrócił też uwagę, że część rozwiązań prawnych mogłaby lepiej chronić firmy i zatrudnionych przed kryzysami oraz wahaniami koniunktury. Jego zdaniem obecne przepisy nie dają jednak wystarczającej swobody, by szybciej reagować na zmieniające się warunki, zwłaszcza przy kurczących się zasobach kadrowych i niestabilnej liczbie zamówień.

– Dla mnie model decentralizacji przepisów to jedyne właściwe rozwiązanie. Jeżeli będziemy zastanawiać się, jak stworzyć model Kodeksu pracy dostosowany do każdej sytuacji, przy coraz bardziej zróżnicowanym rynku pracy, to utkniemy w niekończących się próbach. Mówię to jako osoba, która brała udział w pracach dwóch komisji kodyfikacyjnych. Stwierdzam, że jest to chyba niepotrzebny wysiłek. Idźmy w kierunku decentralizacji prawa pracy – podsumował prof. Jacek Męcina.

Przeczytaj więcej artykułów dotyczących prawa pracy.

Źródło: PulsHR Fot. Magnific

Autor:KP

Podobne artykuły