Kiedy nie można zwolnić pracownika? Nie tylko zwolnienie lekarskie daje ochronę

Urlop okolicznościowy, oddawanie krwi czy obowiązkowe badania lekarskie również mogą chronić pracownika przed wypowiedzeniem umowy.

Kiedy nie można zwolnić pracownika? Nie tylko zwolnienie lekarskie daje ochronę
Materiał opracowany przez

Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU

Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU - więcej niż portal

Pracownik nie zawsze musi być na zwolnieniu lekarskim, by zyskać ochronę przed wypowiedzeniem. Wiele osób nie wie, że podobne zasady dotyczą także urlopu wypoczynkowego, urlopu okolicznościowego czy innych usprawiedliwionych nieobecności.

Ochrona przed wypowiedzeniem nie jest jednak bezwzględna. Samo późniejsze przedstawienie L4 nie wystarczy, jeśli pracownik wcześniej tego samego dnia normalnie wykonywał obowiązki i dopiero po fakcie otrzymał zaświadczenie o niezdolności do pracy.

Kiedy nie wolno wręczyć wypowiedzenia

Art. 41 Kodeksu pracy zabrania wypowiadania umowy w czasie urlopu oraz innej usprawiedliwionej nieobecności, o ile nie minął jeszcze okres pozwalający na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Chodzi nie tylko o zwolnienie lekarskie czy urlop wypoczynkowy.

Zakaz obejmuje także nieobecności związane m.in. z opieką nad dzieckiem, oddawaniem krwi, obowiązkowymi badaniami lekarskimi oraz udziałem w określonych czynnościach urzędowych. Pracodawca nie powinien też wręczać wypowiedzenia podczas urlopu okolicznościowego, który przysługuje np. z okazji własnego ślubu, narodzin dziecka albo śmierci i pogrzebu małżonka, rodzica czy dziecka.

Pracownik ma również prawo do jednego dnia wolnego m.in. z powodu ślubu dziecka albo śmierci i pogrzebu rodzeństwa, teściów czy dziadków. Istotne jest jednak to, że zakaz dotyczy samego wręczenia wypowiedzenia, a nie końcowej daty zatrudnienia.

Jeśli pismo zostało doręczone przed rozpoczęciem urlopu albo zwolnienia lekarskiego, umowa może rozwiązać się już w trakcie nieobecności. Odmowa przyjęcia dokumentu nie zmienia sytuacji, jeżeli pracownik miał możliwość zapoznania się z jego treścią.

Gdy choroba pojawia się nagle w pracy

Inaczej oceniane są sytuacje, w których pracownik niespodziewanie choruje lub ulega wypadkowi i przerywa pracę. W takich przypadkach ochrona z art. 41 Kodeksu pracy zaczyna działać od momentu faktycznego zaprzestania wykonywania obowiązków.

Samo przebywanie na terenie zakładu nie oznacza jeszcze obecności w pracy w rozumieniu przepisów. Dotyczy to także osoby, która pojawiła się wyłącznie po to, by dopełnić formalności związanych ze zwolnieniem lekarskim. Sąd Najwyższy w wyroku z 18 czerwca 2024 r. (III PSKP 10/24) zwrócił też uwagę na przypadek pracownika, który pozostaje na stanowisku, bo nie może go od razu opuścić, na przykład z powodu braku zastępcy.

W takiej sytuacji ocena zgodności wypowiedzenia z prawem nie opiera się wyłącznie na art. 41 Kodeksu pracy. Trzeba uwzględnić również art. 45 § 1 Kodeksu pracy, a pracodawca nie powinien wykorzystywać faktu, że chory pracownik został w zakładzie, aby zapewnić ciągłość pracy.

Jak długo trwa ochrona przy długiej nieobecności

Prawo nie daje bezterminowej ochrony osobie długotrwale nieobecnej. Art. 53 Kodeksu pracy pozwala rozwiązać umowę bez wypowiedzenia po przekroczeniu określonych terminów, także wtedy, gdy nieobecność wynika z choroby.

Gdy pracownik był zatrudniony krócej niż sześć miesięcy, taka możliwość pojawia się po trzech miesiącach niezdolności do pracy. Przy zatrudnieniu trwającym co najmniej sześć miesięcy, a także przy chorobie spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, ochrona obejmuje okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz pierwsze trzy miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. W przypadku nieobecności z innych usprawiedliwionych przyczyn niż choroba umowę można rozwiązać po ponad miesiącu takiej absencji.

Pracodawcy powinni zachować ostrożność zwłaszcza wtedy, gdy pracownik czeka na decyzję o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego. Jeżeli świadczenie zostanie przyznane od dnia następującego po wyczerpaniu zasiłku, wcześniejsze rozwiązanie umowy może naruszać przepisy.

Wyjątki od zasady

Ochrona z art. 41 Kodeksu pracy nie działa w każdym przypadku w pełnym zakresie. W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy przepisy dopuszczają wypowiedzenie umowy mimo usprawiedliwionej nieobecności pracownika, chyba że działalność przejmuje inny pracodawca i ją kontynuuje.

Ograniczenia pojawiają się także przy zwolnieniach grupowych. W określonych sytuacjach możliwe jest wypowiedzenie umowy osobie przebywającej na urlopie trwającym co najmniej trzy miesiące. Przepisy nie zamykają też drogi do rozwiązania umowy w trybie dyscyplinarnym podczas zwolnienia lekarskiego, ale muszą istnieć do tego odpowiednie podstawy.

Sąd Najwyższy w wyroku z 28 sierpnia 2024 r. (III PSKP 15/23) podkreślił, że zwolnienie dyscyplinarne jest nadzwyczajnym sposobem zakończenia zatrudnienia i powinno być stosowane wyjątkowo oraz z dużą ostrożnością.

Czytaj także: Zwolnienie lekarskie i praca w kilku firmach. Od 2027 roku nowe zasady

Źródło: Dla Handlu Fot. Magnific

Autor:KP

Podobne artykuły