63% Polaków wyrzuca żywność. W restauracjach problemem są resztki na talerzach

Marnowanie żywności pozostaje istotnym problemem zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w gastronomii. Według raportu Federacji Polskich Banków Żywności „Nie Marnuj Jedzenia 2025” 63% Polaków przyznaje, że zdarza im się wyrzucać jedzenie. W restauracjach pracowniczych dużą część odpadów stanowią natomiast posiłki pozostawione przez klientów na talerzach.

Dlaczego wyrzucamy żywność?

29 września przypadał Międzynarodowy Dzień Świadomości na temat Strat i Marnotrawstwa Żywności. Dane zebrane przez Federację Polskich Banków Żywności pokazują, że problem wyrzucania jedzenia w Polsce wciąż dotyczy znacznej części konsumentów. W 2025 r. deklarowało to 63% badanych. Najczęściej wskazywanym powodem było przeoczenie terminu przydatności do spożycia, które wskazało 56% respondentów. Kolejną przyczyną były zbyt duże zakupy (29%).

Z kolei według najnowszych pełnych danych Eurostatu dotyczących 2023 r. i opublikowanych w 2025 r. w Unii Europejskiej powstało 58,2 mln ton odpadów żywnościowych, czyli średnio 130 kg na mieszkańca. Ponad połowa tej masy, 53%, pochodziła z gospodarstw domowych. Restauracje i usługi żywieniowe odpowiadały za 11%. W Polsce odnotowano łącznie 4,65 mln ton odpadów żywnościowych, z czego 2,56 mln ton przypadało na gospodarstwa domowe, a 293 tys. ton na restauracje i usługi gastronomiczne. Statystyka obejmuje zarówno jadalne, jak i niejadalne części żywności.

Resztki na talerzach to duża część odpadów

Jak wskazują eksperci Sodexo, ograniczanie strat wymaga spojrzenia na cały proces – od planowania liczby porcji po analizę tego, co pozostaje na talerzach. – Dane o frekwencji i sprzedaży pomagają lepiej dopasować produkcję, a monitoring resztek pokazuje jakie zmiany warto uwzględnić w kuchni – tłumaczą. Z danych WasteWatch wynika, że ok. 65% rejestrowanych odpadów żywnościowych w restauracjach pracowniczych Sodexo stanowią resztki pozostawione na talerzach.

Jak wskazuje Aleksandra Pytka, Food Analyst & Dietetics Specialist w Sodexo Polska, sama masa wyrzucanej żywności nie pokazuje pełnego obrazu problemu. Istotne jest również ustalenie, co dokładnie trafia do kosza i z jakiego powodu. Pozwala to reagować na powtarzające się źródła strat i oceniać skuteczność wprowadzanych zmian.

Ile przygotować, żeby nie wyrzucać?

Pozostawianie jedzenia na talerzach nie musi przy tym oznaczać konieczności zmniejszenia standardowych porcji dla wszystkich klientów. Alternatywą może być możliwość wyboru mniejszej porcji, rezygnacja z części dodatków albo sprzedaż niektórych dań na wagę. Znaczenie ma także planowanie produkcji w ciągu dnia. W miarę zbliżania się końca sprzedaży liczba przygotowywanych porcji może być stopniowo ograniczana, dzięki czemu zmniejsza się ilość gotowego, niesprzedanego jedzenia. – Planowanie produkcji odbywa się na poziomie poszczególnych restauracji. Ich menedżerowie biorą pod uwagę liczbę gości, popularność dań i historię sprzedaży. Na tej podstawie można korygować zamówienia i ilości przygotowywanego jedzenia. Przy świeżych produktach znaczenie mają również częstotliwość dostaw i dobra rotacja magazynu – zaznacza Aleksandra Pytka.

UE walczy z marnowaniem żywności

Ograniczanie marnowania żywności jest również elementem unijnej polityki dotyczącej odpadów. Zgodnie z przyjętymi w 2025 r. celami do 2030 r. ilość odpadów żywnościowych ma zostać zmniejszona o 10% w przetwórstwie i produkcji oraz o 30% na mieszkańca łącznie w handlu, restauracjach, usługach żywieniowych i gospodarstwach domowych. Jako punkt odniesienia przyjęto średnią ilość odpadów z lat 2021–2023.

W unijnej hierarchii postępowania z żywnością najważniejsze jest zapobieganie powstawaniu nadwyżek. Jeśli nie uda się ich uniknąć, bezpieczna żywność powinna w pierwszej kolejności zostać przeznaczona do dalszej konsumpcji, m.in. poprzez redystrybucję lub banki żywności. Dopiero w dalszej kolejności przewidziano takie rozwiązania jak recykling, w tym kompostowanie, oraz odzysk energii.

– Czasem mniej pozycji w menu po prostu lepiej się sprawdza. Łatwiej wtedy zaplanować zakupy i produkcję, a jeśli dane pokazują, że jakieś dania sprzedają się słabo albo regularnie zostają na talerzach, można odpowiednio zareagować. Pomagają w tym różne źródła danych. Protein Tracker pokazuje strukturę surowców pod kątem białka roślinnego i zwierzęcego, a WasteWatch pozwala zobaczyć, gdzie powstają odpady. Te informacje można później uwzględniać przy układaniu menu i planowaniu produkcji – podsumowuje Aleksandra Pytka.