Studenci szukają pracy, ale liczą nie tylko na wynagrodzenie

Połowa studentów ostatnich semestrów kończy naukę, łącząc ją z pracą. Z badania PARP i Uniwersytetu Jagiellońskiego wynika, że zarobki są jednak często niskie, a zatrudnienie opiera się głównie na umowach cywilnoprawnych.

Praca staje się koniecznością dla wielu studentów

W roku akademickim 2025/2026 zarobkowo pracowało 51% studentów ostatnich semestrów. Dla 28% z nich kontynuowanie nauki bez dochodu byłoby niemożliwe.

Z raportu „Bilans Kapitału Ludzkiego” przygotowanego przez PARP i Uniwersytet Jagielloński wynika też, że aktywność zawodowa młodych ludzi ma najczęściej charakter dorywczy lub częściowo stały: 36% pracowało regularnie, a 15% tylko od czasu do czasu.

Najczęstszy model zatrudnienia: zlecenie albo dzieło

Wśród pracujących studentów dominowały umowy cywilnoprawne. Na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło wykonywało pracę 65% badanych.

Równie częste były ograniczone wymiarowo tygodnie pracy. Połowa studentów poświęcała na obowiązki zawodowe najwyżej 20 godzin tygodniowo, ale 23% przekraczało 30 godzin, a 6% pracowało więcej niż 40 godzin tygodniowo.

Mediana miesięcznych zarobków wyniosła 2800 zł netto. Studenci pracujący regularnie osiągali medianę 3000 zł, natomiast w grupie dorabiających dorywczo było to 1700 zł. Co piąty pracujący student otrzymywał nie więcej niż 1499 zł netto miesięcznie.

Wiek i sytuacja życiowa wyraźnie różnicują aktywność

Im starszy student, tym większa szansa, że już pracuje. W grupie osób mających co najmniej 27 lat zatrudnionych było 75% badanych, podczas gdy wśród studentów w wieku 20-22 lat odsetek ten wyniósł 46%.

Znaczenie ma także sytuacja rodzinna. Praca zarobkowa była częstsza wśród osób mieszkających z partnerem, małżonkiem lub dzieckiem – pracowało 66% z nich. Dla porównania, – wśród studentów mieszkających z rodzicami lub innymi krewnymi było to 44%.

Nie oznacza to jednak, że samo wyprowadzenie się z domu rodzinnego automatycznie zwiększa szanse na zatrudnienie. Wśród mieszkających samotnie pracowało 50%, czyli tyle samo, co w całej badanej grupie.

Nieco częściej pracowały kobiety niż mężczyźni: odpowiednio 53% i 46%. Wyższy wskaźnik odnotowano też wśród studentów ze wsi – 58%. W miastach liczących ponad 50 tys. mieszkańców było to ok. 47%.

Kierunek studiów wpływa na rodzaj pracy

Studenci różnych kierunków nie tylko pracują w różnym tempie, ale też trafiają do odmiennych zajęć. Na kierunkach związanych z produkcją i przetwórstwem regularnie pracował co drugi student. Na kierunkach artystycznych regularna praca dotyczyła mniej niż jednej trzeciej badanych, choć ogólny odsetek pracujących był zbliżony – 59% i 56%.

Najwięcej zatrudnionych studentów pracowało w usługach i sprzedaży – 34%. Kolejne 28% wykonywało zawody specjalistyczne. W tej grupie najliczniej byli reprezentowani specjaliści nauczania i wychowania, którzy stanowili 34% specjalistów i w większości udzielali korepetycji.

Praca wymagająca kwalifikacji, na stanowiskach specjalistów lub techników, najczęściej trafiała do studentów informatyki (67% pracujących), kierunków artystycznych (62%) oraz architektury i budownictwa (61%). Na innych kierunkach przeważała praca w usługach i sprzedaży.

Dlaczego młodzi pracują? Nie tylko dla pieniędzy

Respondenci najczęściej wskazywali na chęć poprawy poziomu życia. Możliwość kupowania rzeczy, na które inaczej nie byłoby ich stać, zaznaczyło 64% pracujących studentów, koszty utrzymania 52% a zdobycie doświadczenia zawodowego 46%.

Dla 28% ankietowanych bez dochodu studiowanie byłoby niemożliwe. W grupie osób w wieku 20-25 lat co trzeci pracował z konieczności, bo bez zarobków nie mógłby kontynuować nauki albo musiał wspierać finansowo rodzinę.

Jednocześnie praca z powodów finansowych nie wyklucza podejmowania zajęć zgodnych z wykształceniem. W tej grupie 51% było zatrudnionych jako specjaliści lub technicy, a 35% wykorzystywało w pracy wiedzę zdobytą podczas studiów.

Co liczy się po studiach

Wśród osób kończących studia i absolwentów najważniejszym kryterium przy wyborze pracy pozostają zarobki. Wskazało je 46% respondentów, a ponad 70% umieściło je wśród dwóch najważniejszych priorytetów. Tylko 4% uznało wynagrodzenie za najmniej istotne.

Istotne jest także poczucie sensu wykonywanych obowiązków – dla 25% badanych to najważniejszy aspekt zawodowy. Na dalszym planie znalazły się szanse awansu i możliwość krótszego czasu pracy.

Prof. Magdalena Jelonek z Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego ocenia, że oczekiwanie absolwentów, aby praca była ważna, wartościowa i dawała poczucie sensu, to istotny sygnał dla pracodawców. Według niej proces wdrożenia nowych pracowników nie powinien ograniczać się do zasad i obowiązków. – Równie istotne jest wyjaśnienie miejsca zajmowanego przez pracownika w strukturze organizacyjnej, pokazanie powiązań między jego codziennymi zadaniami a działalnością firmy. Szczególnego znaczenia nabiera w tym przypadku budowanie poczucia sprawczości i przynależności do organizacji, a także tworzenie warunków, w których młodzi pracownicy mogą dostrzegać konkretne rezultaty swoich działań – wskazuje ekspertka.

Młodzi na rynku pracy: długi start i wysokie bezrobocie

Wejście na rynek pracy pozostaje dla młodych ludzi trudne. Aż 83% respondentów badania Pracuj.pl uważa, że rozpoczyna zawodową drogę bez wystarczającego rozeznania.

Według danych GUS w drugim kwartale 2026 r. stopa bezrobocia wśród osób w wieku 15-24 lata wyniosła 11%, podczas gdy dla ogółu dorosłych było to 3,2%.

Czytaj także: Rosną koszty studiowania. Dla firm to szansa na pozyskanie pracowników