Gdy pracownik używa prywatnej AI do firmowych danych. Granica odpowiedzialności bywa cienka

Jedna nieostrożna decyzja może narazić firmę na ujawnienie poufnych informacji, a pracownika na poważne konsekwencje. Problem nie kończy się jednak na zachowaniu zatrudnionego – równie ważne jest to, czy pracodawca w ogóle stworzył zasady bezpiecznego korzystania z AI.

Gdy pracownik używa prywatnej AI do firmowych danych. Granica odpowiedzialności bywa cienka
Materiał opracowany przez

Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU

Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU - więcej niż portal

Coraz częściej spór o sztuczną inteligencję w firmie nie dotyczy samej technologii, lecz tego, kto zawinił, gdy pojawia się wyciek danych. Odpowiedź nie jest oczywista, bo odpowiedzialność może rozkładać się między pracownika i pracodawcę.

Przykład: w dziale sprzedaży trzeba błyskawicznie przygotować ofertę dla ważnego klienta. Jeśli firma nie ma żadnych reguł używania AI, nie udostępniła zatwierdzonych narzędzi i nie przeszkoliła zespołu, handlowiec może sięgnąć po prywatnego chatbota. Wkleja do niego korespondencję handlową, dane o marżach, rabatach i warunki poprzedniej umowy, a po chwili otrzymuje gotowy tekst. Oferta wygrywa, przełożony jest zadowolony, lecz poufne informacje opuściły firmę. To właśnie "shadow AI" – korzystanie ze sztucznej inteligencji bez wiedzy i zgody pracodawcy.

Ryzyko dyscyplinarki nie jest automatyczne

Takie zachowanie może skończyć się utratą pracy, zwłaszcza jeśli doprowadzi do ujawnienia informacji chronionych. Kodeks pracy nakłada na pracownika obowiązek dbania o dane, których ujawnienie mogłoby zaszkodzić pracodawcy.

Nie oznacza to jednak, że każde naruszenie od razu uzasadnia zwolnienie dyscyplinarne. Przy ocenie znaczenie mają m.in. waga uchybienia, stopień winy oraz to, czy firma poniosła rzeczywistą albo potencjalną szkodę.

Dlaczego pracownicy obchodzą zakazy

Zanim przedsiębiorstwo sięgnie po sankcje, powinno sprawdzić, czy samo zrobiło wszystko, by ograniczyć ryzyko. Zakazy bez narzędzi i procedur często tylko przesuwają korzystanie z AI poza oficjalny obieg.

Badania prowadzone m.in. przez Microsoft, LinkedIn, MIT oraz KPMG i Deloitte pokazują, że nie zawsze chodzi o nieposłuszeństwo. Często to pragmatyczna reakcja na presję czasu i potrzebę zwiększenia wydajności, zwłaszcza gdy organizacja dostarcza rozwiązania późno albo oferuje mniej funkcjonalne narzędzia.

W badaniu Deloitte UK obejmującym 25 tys. osób 21% pracowników korzystających z niezatwierdzonych narzędzi AI twierdziło, że są one lepsze od firmowych. 16% uważało, że niefinansowane przez organizacje chatboty poprawiają szanse na awans, a 14% wskazywało, że są po prostu niezbędne do pracy.

Polityka firmy działa tylko wtedy, gdy jest stosowana

Miłosława Strzelec-Gwóźdź w „Vademecum AI Officera” opisuje firmową politykę AI jako wewnętrzną umowę społeczną. Pracodawca powinien jasno wskazać, z jakich narzędzi wolno korzystać, jakie dane można im przekazywać i kto ma prawo otrzymywać wynik.

Nie wystarczy też formalne szkolenie. Pracownicy uczą się zasad również przez obserwację przełożonych. Jeśli kierownik sam używa nieautoryzowanych narzędzi przy pisaniu maili, raportów, podsumowań lub ofert, dla zespołu staje się to sygnałem, że takie praktyki są akceptowane.

Dlatego przy ocenie naruszenia trzeba porównać oficjalne instrukcje z codziennym sposobem pracy. Odpowiedzialność w takim przypadku nie spoczywa wyłącznie na jednej stronie: pracownik ma chronić poufność firmy, ale pracodawca powinien wcześniej zapewnić warunki, które pozwalają działać skutecznie bez łamania zasad.

Czytaj także: Jak AI zmienia rynek pracy? Najbardziej odczują to osoby rozpoczynające karierę

Źródło: Puls Biznesu Fot. Pexels

Autor:KP

Podobne artykuły