Wieczorny chronotyp może zwiększać ryzyko niezdolności do pracy

Pora, o której najlepiej funkcjonujemy, może mieć związek z naszym zdrowiem i długością aktywności zawodowej. Badanie fińskich naukowców wskazuje, że osoby o wieczornym chronotypie częściej niż osoby o porannym otrzymywały w kolejnych latach rentę z tytułu niezdolności do pracy. Wyniki analizy zostały opublikowane w czasopiśmie „Occupational and Environmental Medicine”.

Chronotyp może mieć znaczenie dla zdrowia

Chronotyp określa naturalne preferencje organizmu dotyczące rytmu snu i czuwania. Wyróżnia się osoby o chronotypie porannym, wieczornym i pośrednim. Jak wskazują badacze z Uniwersytetu w Oulu, wcześniejsze analizy sugerowały, że osoby preferujące późniejsze godziny aktywności mogą częściej doświadczać problemów zdrowotnych i trudności związanych z funkcjonowaniem zawodowym.

Fińscy naukowcy postanowili sprawdzić, czy chronotyp może być powiązany z ryzykiem utraty zdolności do pracy. Wykorzystali dane z dużego badania populacyjnego rozpoczętego w 1966 r., które objęło zdecydowaną większość osób urodzonych w dwóch północnych prowincjach Finlandii. Informacje dotyczące chronotypu uczestników połączono następnie z krajowymi rejestrami zawierającymi dane dotyczące zatrudnienia oraz świadczeń emerytalnych i rentowych.

12 lat obserwacji tysięcy osób

Analiza objęła osoby, których chronotyp oceniano w wieku ok. 46 lat. W grupie znalazło się 253 mężczyzn i 381 kobiet o chronotypie wieczornym oraz 1182 mężczyzn i 1355 kobiet o chronotypie porannym. Pozostałych uczestników zakwalifikowano do chronotypu pośredniego.

W ciągu kolejnych 12 lat osoby zaklasyfikowane jako mające wieczorny chronotyp częściej otrzymywały rentę z tytułu niezdolności do pracy niż osoby o chronotypie porannym. Według badania prawdopodobieństwo wystąpienia takiej sytuacji było 1,7-krotnie wyższe. Zależność utrzymywała się także po uwzględnieniu czynników społeczno-ekonomicznych, takich jak wykształcenie czy rodzaj wykonywanej pracy.

Autorzy zwracają uwagę, że w Finlandii renta z tytułu niezdolności do pracy jest związana z poważnym i długotrwałym pogorszeniem stanu zdrowia. Ich zdaniem może to oznaczać, że gorszy stan zdrowia częściej obserwowany u osób o wieczornym chronotypie jest jednym z czynników wyjaśniających częstsze przyznawanie im tego świadczenia.

Naukowcy wskazują przy tym na możliwe znaczenie stylu życia oraz zaburzeń rytmu dobowego. Osoby funkcjonujące w późniejszych godzinach mogą mieć większe trudności z dopasowaniem swojego naturalnego rytmu do wymagań pracy i codziennego życia, co może wpływać na sen, zdrowie i zachowania związane ze stylem życia.

Chronotyp ma silne podłoże biologiczne

Badacze podkreślają jednocześnie, że chronotyp jest cechą biologiczną w dużej mierze uwarunkowaną genetycznie. Samo badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie pozwala stwierdzić, że wieczorny chronotyp bezpośrednio powoduje wcześniejszą utratę zdolności do pracy. Jego znaczenie wynika natomiast z dużej grupy badanych, obejmującej osoby wykonujące różne zawody, oraz z wieloletniego okresu obserwacji.

Zdaniem autorów lepsze uwzględnianie różnic w rytmie dobowym może mieć znaczenie dla zdrowia pracowników i ich możliwości pozostania aktywnymi zawodowo do osiągnięcia wieku emerytalnego.