Praca zawodowa po równo, obowiązki domowe – nie. Tak Polacy widzą role rodziców

Pierwsza fala badania Generacje i Rodziny II (Generations and Gender Survey – GGS-II) pokazuje, że mimo coraz bardziej egalitarnych poglądów na temat pracy zawodowej kobiet i mężczyzn w polskich gospodarstwach domowych nadal utrzymuje się wyraźny podział obowiązków według płci. Badanie przeprowadzono na przełomie 2025 i 2026 r., a jego kolejna fala ma objąć tych samych respondentów do 2028 r.

Kobiety częściej wykonują codzienne obowiązki domowe

Badanie GGS-II koncentruje się na zmianach zachodzących w rodzinach, społecznych rolach kobiet i mężczyzn oraz relacjach między pokoleniami. Pierwsza fala pozwala przyjrzeć się sytuacji osób mieszkających w Polsce, ich planom, doświadczeniom i poglądom. Powtórzenie badania na tych samych osobach ma umożliwić obserwowanie zmian zachodzących w ich życiu oraz analizowanie przyczyn tych zmian.

Jak zwraca uwagę Iga Rozbicka, analityczka w Zespole Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zebrane dane wskazują, że codzienne obowiązki domowe nadal częściej wykonują kobiety. – Kobiety częściej zajmują się codziennymi pracami domowymi (praniem, gotowaniem, odkurzaniem), podczas gdy mężczyźni zdecydowanie częściej wykonują incydentalne, drobne naprawy. Podobne różnice utrzymują się w opiece nad dziećmi. Większość osób deklaruje, że po równo dzielą się zabawą z dzieckiem, ale przy ubieraniu dziecka i opiece nad nim w czasie choroby równy podział wskazuje już tylko około 1/3 z nich. W pozostałych parach obowiązki opiekuńcze zdecydowanie częściej przejmuje kobieta – wskazuje ekspertka.

Społeczne oczekiwania wobec matek i ojców

Dodaje, że w sferze pracy dominuje raczej egalitarne podejście do ról kobiet i mężczyzn, jednak w sferze opieki wciąż silne są bardziej tradycyjne przekonania. – Większość osób uważa, że posiadanie pracy i zdobycie wyższego wykształcenia jest równie ważne dla kobiet i mężczyzn. W przypadku zajmowania się domem i dziećmi ponad połowa wskazuje jednak, że jest to zajęcie ważniejsze dla kobiet – podkreśla Iga Rozbicka.

Różnice w podejściu do ról zawodowych szczególnie wyraźnie widać w odpowiedziach dotyczących rodziców małego dziecka. Respondentów zapytano, ile godzin tygodniowo powinna pracować zawodowo matka i ojciec w rodzinie, w której wychowuje się dwuletnie dziecko. Pełny, 40-godzinny tydzień pracy uznano za odpowiedni dla ojca w przypadku 87% badanych. Dla matki taką odpowiedź wskazało natomiast 40% respondentów. Część badanych wskazywała na krótszy czas pracy kobiet. Pracę w wymiarze 20 godzin tygodniowo wybrało 29% respondentów, a 30 godzin – 17%.

Iga Rozbicka zauważa, że taki układ oczekiwań społecznych może być dla kobiet źródłem napięcia między życiem rodzinnym a zawodowym. – Zwłaszcza w warunkach rynku, który premiuje sztywne i długie godziny pracy. W praktyce łączenie pracy zawodowej z większą odpowiedzialnością za opiekę często wymaga dokonywania wyborów między jednym a drugim. Z perspektywy rynku pracy może to oznaczać niewykorzystanie potencjalnych zasobów, a z perspektywy życia rodzinnego – odkładanie lub rezygnację z macierzyństwa. Aby łagodzić negatywne skutki konfliktu pomiędzy pracą a domem, niezbędne są działania po stronie decydentów (np. zwiększanie dostępu do opieki instytucjonalnej i wspieranie praw pracowniczych rodziców) oraz pracodawców (np. umożliwienie elastycznej organizacji czasu pracy czy pracy w niepełnym wymiarze) – podsumowuje analityczka PIE.

Czytaj także: Coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego