Menstruacja i menopauza w miejscu pracy. Nowe wytyczne dla pracodawców

Nowy dokument ISO 45010 ma uporządkować zasady reagowania na potrzeby osób, które w pracy zmagają się z objawami menstruacji lub menopauzy. Standard opublikowano 7 września i po raz pierwszy opisuje on ten temat w skali międzynarodowej.

Międzynarodowy standard, który dotyczy codziennej pracy

7 września Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała ISO 45010. To pierwszy międzynarodowy standard poświęcony wspieraniu osób, które odczuwają w miejscu pracy objawy związane z menstruacją albo menopauzą.

Wytyczne nie ograniczają się do deklaracji. Obejmują sześć obszarów: kulturę organizacyjną, wewnętrzne polityki i procedury, szkolenia dla menedżerów, dopasowanie przestrzeni i wyposażenia, monitorowanie efektów oraz praktyczne udogodnienia dla pracownic i pracowników.

Objawy, których często nie widać

Menopauza nie zaczyna się i nie kończy w jednym dniu. To ostatnia miesiączka w życiu kobiety, ale wcześniejsze i późniejsze lata mogą wiązać się z szeregiem dolegliwości. Uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, spadek libido, bóle stawów oraz trudności z koncentracją mogą pojawić się jeszcze przed menopauzą i utrzymywać się po niej.

Objawy naczynioruchowe, do których należą m.in. uderzenia gorąca, doświadcza nawet 80% kobiet. Potrafią one trwać przez wiele lat i wpływać na sen, energię, samopoczucie oraz produktywność.

Do tego dochodzą zmiany zdrowotne, w tym wzrost ryzyka chorób układu krążenia. W tym okresie szczególnie ważna staje się profilaktyka, bo zmiany hormonalne mogą mieć związek także z nadciśnieniem, chorobami serca i funkcjami poznawczymi.

Co ISO 45010 podpowiada pracodawcom

Najmocniej wybrzmiewa w dokumencie potrzeba normalizacji rozmów o zdrowiu menstruacyjnym i menopauzie. ISO wskazuje, że pracownicy nie powinni obawiać się stygmatyzacji, a organizacje muszą inwestować w edukację całych zespołów, ograniczanie niestosownych żartów i budowanie większej empatii.

W części dotyczącej polityk wewnętrznych standard zachęca do wpisania tych tematów do formalnych zasad firmy oraz do stworzenia jasnej ścieżki zgłaszania potrzeb, na przykład przez dział HR.

Istotna jest też rola przełożonych. Według wytycznych menedżerowie powinni lepiej rozumieć objawy menstruacji i menopauzy, umieć prowadzić poufne rozmowy oraz elastycznie dopasowywać organizację pracy do indywidualnej sytuacji zatrudnionych.

Przestrzeń, procedury i sprawdzanie skuteczności

ISO 45010 zwraca uwagę również na otoczenie fizyczne. W praktyce chodzi o ergonomiczne meble, większą prywatność w toaletach oraz dostęp do miejsc, w których można odpocząć i wyciszyć się.

W osobnym obszarze standard podkreśla konieczność mierzenia efektów. Firmy mają obserwować absencję chorobową, rotację kadr oraz wyniki ankiet satysfakcji, a następnie oceniać, czy wdrożone rozwiązania faktycznie odpowiadają na potrzeby zespołu.

Do praktycznych udogodnień ISO zalicza m.in. pracę zdalną, ruchome godziny rozpoczęcia dnia, krótkie dodatkowe przerwy, bezpłatne artykuły higieniczne oraz możliwość dostosowania temperatury w miejscu pracy.

72% kobiet mówi wprost o wpływie menopauzy na pracę

W badaniu "Menopauza a praca – edycja 2025" przeprowadzonym przez Kingę Fromlewicz 72% kobiet przyznało, że objawy menopauzalne wpływają na ich pracę. W tej grupie prawie 80% wskazało, że dzieje się to często, bardzo często albo codziennie.

Najczęściej pojawiały się: mgła mózgowa i słabsza pamięć, na które wskazało 74% badanych, problemy z koncentracją (65%), zaburzenia snu i bezsenność (55%), wahania nastroju (49%), uderzenia gorąca (38%) oraz bóle kości i stawów (31%)..

– Menopauza wpływa na codzienne funkcjonowanie, a że praca stanowi ogromną część naszego dnia, to oczywiście wpływa też na pracę. I nie chodzi o to, że kobiety nagle przestają być wartościowymi pracownikami, którzy nie "dowożą" efektów. Nie – jest wręcz przeciwnie. Kobiety, z którymi rozmawiam, przyznają, że poświęcają na zadania zawodowe jeszcze więcej uwagi i sprawdzają np. wyniki kilkukrotnie, żeby na pewno niczego nie przegapić – podkreśla Kinga Fromlewicz.

Urlop menstruacyjny tylko w wybranych firmach

W Polsce nadal nie ma ustawowego urlopu menstruacyjnego. Prawo pracy przewiduje jednak inne rozwiązania: urlop na żądanie w ramach 4-dniowego limitu w każdym roku, urlop wypoczynkowy za zgodą pracodawcy albo zwolnienie lekarskie, przy którym wynagrodzenie spada do 80%.

Takie dodatkowe wolne funkcjonuje już w niektórych krajach, m.in. w Japonii, Korei Południowej, Indonezji i na Tajwanie. W Europie w 2023 r., choć w innej formule, wprowadziła je Hiszpania.

W praktyce część polskich firm zdecydowała się na własne rozwiązania. Urlop menstruacyjny mają m.in. Ochotnicze Hufce Pracy, agencja marketingowa digitalk, firma doradczo-szkoleniowa Suasio, a od kwietnia 2023 r. także CD Projekt Red. Płatny dzień wolny wprowadziła również agencja kreatywna More Bananas z początkiem 2022 r.

Przeczytaj także inne artykuły dotyczące kobiet na rynku pracy.