Pompy ciepła mają zastąpić gaz. Polacy coraz częściej wybierają inne rozwiązania

Od 2025 r. nie ma już publicznych zachęt do kupowania indywidualnych kotłów opartych wyłącznie na paliwach kopalnych. Kolejny przełom nadejdzie w 2030 r., gdy nowe budynki w Unii Europejskiej mają spełniać standard zeroemisyjny.

Rynek ogrzewania wchodzi w nową fazę

Jeszcze niedawno gaz był w Polsce wygodnym rozwiązaniem przejściowym po odchodzeniu od węgla. Teraz ta ścieżka się zamyka, a firmy działające w budownictwie i modernizacji instalacji muszą liczyć się z przesunięciem popytu w stronę innych technologii. Unia Europejska wymaga od państw członkowskich planów stopniowego wycofywania paliw kopalnych z ogrzewania budynków, także z gazu.

Dla branży oznacza to mniej miejsca na sprzedaż i montaż klasycznych kotłów gazowych, a więcej zainteresowania rozwiązaniami hybrydowymi oraz systemami wykorzystującymi odnawialne źródła energii.

2025: koniec publicznych dopłat do kotłów na gaz

Od zeszłego roku obowiązuje zakaz stosowania publicznych zachęt finansowych dla indywidualnych instalacji opartych wyłącznie na paliwach kopalnych. W praktyce przekłada się to na wycofanie dotacji do kotłów gazowych w programach publicznych. To duża zmiana względem ostatnich lat, gdy wymiana starego pieca węglowego na gaz była jednym z częściej wybieranych wariantów w programie „Czyste Powietrze”. 

Wciąż możliwe pozostają systemy hybrydowe, w których podstawę stanowią np. pompy ciepła albo kolektory słoneczne, a kocioł gazowy pełni jedynie rolę wsparcia w momentach największego zapotrzebowania na ciepło.

Nowe budynki bez paliw kopalnych od 2030 roku

Drugi kluczowy termin to 2030 r. Wtedy wszystkie nowe budynki w Unii Europejskiej mają spełniać standard zeroemisyjny, co oznacza odejście od instalowania systemów grzewczych wykorzystujących paliwa kopalne jako podstawę ogrzewania i przygotowania ciepłej wody.

Co zastąpi gaz w nowych inwestycjach

Unia Europejska stawia przede wszystkim na pompy ciepła, zwłaszcza w połączeniu z fotowoltaiką. Taki model ma ograniczać emisje, poprawiać niezależność energetyczną i zmniejszać zależność od importowanych paliw.

Skala planów jest ogromna: do 2026 r. ma powstać ok. 20 mln pomp ciepła, a do 2030 r. niemal 60 mln. Osiągnięcie tych celów wymaga dużych inwestycji, rozbudowy mocy produkcyjnych i szerokiego dostępu do finansowania. W Polsce barierą nadal pozostaje koszt, który dla wielu gospodarstw domowych i inwestorów jest wysoki.

Polacy coraz ostrożniej patrzą na pompy ciepła

Dane z programu „Czyste Powietrze” pokazują wyraźną zmianę nastrojów. W 2024 r. niemal połowa wniosków o dofinansowanie dotyczyła kotłów na biomasę, podczas gdy rok wcześniej było to 17,8%. Z kolei pompy ciepła, które w 2023 r. wybierało ponad 53% beneficjentów, obecnie wskazuje ok. 27% wnioskodawców.

To ważny sygnał dla rynku, bo decyzje inwestorów coraz częściej zależą nie tylko od argumentów klimatycznych, ale też od rachunku ekonomicznego i przewidywalności kosztów eksploatacji.

Programy wsparcia po zmianach

„Czyste Powietrze”, działające od 2018 r., pozostaje jednym z największych przedsięwzięć modernizacji energetycznej w kraju. Wartość złożonych wniosków sięgnęła 38,8 mld zł, a wypłacone środki przekroczyły 16,7 mld zł.

Program miał jednak problemy organizacyjne i ujawnione nadużycia, przez co nabór wstrzymano w listopadzie 2024 r. Wznowiono go dopiero 31 marca 2025 r., po wprowadzeniu nowych zabezpieczeń i obowiązkowego audytu energetycznego.

Od 2025 r. zmienił się też katalog wydatków objętych publicznym wsparciem oraz ulgami podatkowymi. Kotły gazowe i olejowe przestały być preferowanym kierunkiem finansowania, a większy nacisk położono m.in. na magazyny energii. Nadal można łączyć program „Czyste Powietrze” z ulgą termomodernizacyjną, ale nie wolno rozliczać tych samych kosztów podwójnie.

Ulga termomodernizacyjna i limity, które nie nadążają za kosztami

Z ulgi termomodernizacyjnej w 2024 r. skorzystało 312 tys. podatników, którzy odliczyli łącznie 5,5 mld zł. Dla porównania, w rekordowym 2021 r. było to 595 tys. osób i 10,4 mld zł.

Limit ulgi pozostaje bez zmian: 53 tys. zł na osobę oraz 106 tys. zł dla małżeństw. Przy rosnących cenach urządzeń i materiałów budowlanych coraz częściej nie wystarcza on do sfinansowania całości modernizacji. Eksperci zwracają uwagę, że brak waloryzacji może ograniczać tempo inwestycji, zwłaszcza tam, gdzie właściciele nieruchomości już wcześniej korzystali z dostępnych form pomocy.

Branża ogrzewania przygotowuje się na zmianę kierunku

Rynek wchodzi w etap, w którym dawny kompromis przestaje obowiązywać. Gaz nie znika z dnia na dzień, ale traci status technologii, która jeszcze niedawno była promowana jako bezpieczna i rozsądna alternatywa dla węgla. Dla firm może to oznaczać zmianę profilu zleceń, większe zainteresowanie audytami energetycznymi i stopniowe przesuwanie sprzedaży w stronę systemów opartych na OZE.

Czytaj także: Ile kosztuje ogrzewanie domu pelletem, gazem i pompą ciepła? Są duże różnice