Sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, geopolityka, zdrowie oraz kierunki łączące wiedzę z różnych dziedzin – to najważniejsze obszary, wokół których uczelnie budują swoją ofertę edukacyjną na nowy rok akademicki. Wraz z początkiem czerwca większość szkół wyższych rozpoczęła rekrutację, prezentując nowe programy odpowiadające na zmieniające się potrzeby rynku pracy i współczesne wyzwania społeczne.

Jak wskazuje Wojciech Dąbrówka, rzecznik Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, uczelnie coraz częściej odchodzą od modelu kształcenia przygotowującego do wykonywania jednego zawodu przez całe życie. Zamiast tego koncentrują się na rozwijaniu kompetencji, które pozwalają absolwentom odnaleźć się w dynamicznie zmieniającym się świecie i elastycznie reagować na nowe wyzwania zawodowe. Dodaje, że oferta uczelni się zmienia, bo "zmienia się świat, do którego przygotowujemy studentów". – To z jednej strony świat technologii, danych, niepewności geopolitycznej, transformacji energetycznej, wyzwań zdrowotnych, społecznych, ale jednocześnie świat, w którym nadal kluczowe są kompetencje bardzo akademickie, jak rozumienie złożonych zjawisk, krytyczne myślenie, odpowiedzialność, komunikacja i zdolność uczenia się przez całe życie – tłumaczy.

Jednym z najbardziej widocznych trendów jest rozwój kierunków wykorzystujących sztuczną inteligencję. Uczelnie wprowadzają ją nie tylko do programów informatycznych, ale także do obszarów takich jak energetyka, medycyna, media czy nauki społeczne. Powstają nowe kierunki i specjalności, których celem jest przygotowanie specjalistów zdolnych do wykorzystywania nowoczesnych technologii w konkretnych sektorach gospodarki.

Coraz większą popularnością cieszą się również studia związane z bezpieczeństwem państwa, cyberbezpieczeństwem i geopolityką. Programy te łączą wiedzę techniczną z kompetencjami z zakresu prawa, zarządzania, komunikacji i analizy ryzyka. Zdaniem ekspertów jest to odpowiedź na rosnące znaczenie zagrożeń cyfrowych i zmieniającą się sytuację międzynarodową.

Kolejnym istotnym kierunkiem rozwoju szkolnictwa wyższego jest interdyscyplinarność. – Coraz mniej nowych propozycji mieści się w takim jednym, klasycznym silosie dyscyplinarnym. Przykładowo: energetyka potrzebuje danych i AI, medycyna – bioinformatyki, media – kompetencji cyfrowych i odporności na dezinformację, a administracja publiczna – zarządzania kryzysowego, cyberbezpieczeństwa i analizy ryzyka. Dlatego interdyscyplinarność nie jest już tylko dodatkiem do programu studiów, ale sposobem przygotowania absolwenta do świata, w którym wyzwania zawodowe, z jakimi będzie się stykał, rzadko mieszczą się w jednej dyscyplinie – podkreśla Wojciech Dąbrówka.

W ofercie uczelni rośnie także liczba kierunków związanych ze zdrowiem. Dotyczy to zarówno nowych studiów medycznych, jak i programów koncentrujących się na zdrowiu psychicznym, diagnostyce, profilaktyce czy opiece nad pacjentem. Uczelnie coraz częściej odpowiadają w ten sposób na rosnące zapotrzebowanie na specjalistów w sektorze ochrony zdrowia.

Wśród nowych propozycji edukacyjnych pojawiają się również kierunki związane z transformacją energetyczną, ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem. Zazwyczaj nie są one tworzone jako wąskie specjalizacje, lecz jako programy łączące wiedzę techniczną, ekonomiczną i społeczną.

Uczelnie starają się także dostosowywać ofertę do oczekiwań kandydatów. – Dzisiaj młodzi ludzie często pytają, jakie kompetencje zdobędą na danych kierunkach, czy będą mogli pracować w ciekawym sektorze i czy studia dadzą im sprawczość na rynku pracy. Stąd też uczelnie stawiają na projekty, praktyki, współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Powstają też kierunki związane z konkretnymi kompetencjami zawodowymi, np. Uniwersytet Morski w Gdyni rozwija ofertę związaną z praktycznymi kompetencjami w zakresie gospodarki morskiej, autonomizacji transportu, bezpieczeństwa, cyfryzacji – wyjaśnia rzecznik KRASP.

Zmienia się też sam model studiowania. Coraz więcej szkół wyższych umożliwia studentom większy wpływ na przebieg edukacji poprzez wybór specjalności, indywidualnych ścieżek kształcenia oraz dodatkowych modułów rozwijających konkretne kompetencje. Popularność zyskują także krótsze formy edukacji i programy pozwalające elastycznie dostosowywać naukę do własnych potrzeb.

Eksperci zwracają uwagę również na rosnące znaczenie umiędzynarodowienia studiów. Chodzi nie tylko o naukę w językach obcych czy udział w wymianach akademickich, ale przede wszystkim o przygotowanie studentów do pracy w środowisku wielokulturowym i funkcjonowania na globalnym rynku pracy.

Mimo niekorzystnych trendów demograficznych zainteresowanie studiami utrzymuje się na stabilnym poziomie. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w roku akademickim 2024/2025 na polskich uczelniach studiowało ponad 1,28 mln osób. Na utrzymanie liczby studentów wpływa m.in. rosnąca obecność młodych ludzi z zagranicy wybierających naukę w Polsce.

Czytaj także: 4,1 tys. zł na rękę to za mało. Studenci celują w znacznie wyższe pensje

fot. pixabay.com
oprac. /kp/