Cyfryzacja sektora energetycznego powinna stać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju technologicznego w Polsce – wskazują przedstawiciele Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji. Ich zdaniem rozwój nowoczesnych technologii w energetyce może w przyszłości przełożyć się na wzmocnienie krajowych kompetencji technologicznych i większą niezależność w zarządzaniu systemem energetycznym. Podkreślają przy tym, że szczególnego znaczenia nabiera bezpieczeństwo cyfrowe infrastruktury elektroenergetycznej, która coraz częściej staje się potencjalnym celem cyberataków.

Wiceprezes izby Jarosław Tworóg zwraca uwagę, że transformacja cyfrowa w tym sektorze wpływa bezpośrednio na koszty wytwarzania energii, jej dostępność oraz możliwości integracji różnych źródeł wytwarzania, w tym odnawialnych i konwencjonalnych. – Bez walki o suwerenność technologiczną w tym obszarze nie możemy mówić, że jesteśmy w stanie zarządzać swoją energetyką. Cyfryzacja energetyki powinna się stać punktem, na którym należy skupić naszą działalność innowacyjną. Jeżeli będzie ona skuteczna, stanie się miejscem naszej przewagi technologicznej i suwerenności – podkreśla.

Cyfryzacja systemów elektroenergetycznych jest również jednym z celów wyznaczonych przez Komisję Europejską. Z prognoz wynika, że do 2030 r. zapotrzebowanie na energię elektryczną w Unii Europejskiej może wzrosnąć nawet o ok. 60%. Wraz z rosnącym udziałem OZE sieci elektroenergetyczne będą musiały dostosować się do bardziej rozproszonego i elastycznego modelu działania. W tym kontekście duże znaczenie przypisuje się technologiom cyfrowym, takim jak rozwiązania Internetu Rzeczy, inteligentne liczniki, łączność 5G i 6G czy cyfrowe bliźniaki systemu elektroenergetycznego.

Jarosław Tworóg wskazuje, że w wielu obszarach Polska posiada już własne kompetencje technologiczne. – Pokrywamy praktycznie wszystkie urządzenia poziomu podstawowego, czyli w obszarze, gdzie tych urządzeń jest najwięcej. Dość dobrze pokrywamy poziom średni, a najmniej ofert mamy na wysokim poziomie, czyli tzw. wielkich systemów centralnych – tłumaczy. Istotną rolę w rozwoju krajowych rozwiązań mogą odegrać także zamówienia publiczne. Odpowiednio zaprojektowane przepisy oraz standardy techniczne mogą sprzyjać wzmacnianiu pozycji europejskich firm i zwiększeniu udziału lokalnych technologii w projektach infrastrukturalnych. W tym kontekście mówi się o tzw. local content, czyli preferowaniu rozwiązań opracowanych i produkowanych w kraju lub w Europie.

Znaczenie cyfrowych technologii w energetyce podkreślają również przedstawiciele Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Wiceprezes spółki Agnieszka Okońska zaznacza, że wraz z postępującą digitalizacją systemów zarządzania siecią rośnie także znaczenie cyberbezpieczeństwa. – Mamy coraz więcej technologii cyfrowych w zarządzaniu siecią, ale też w codziennym sterowaniu bezpieczeństwem naszych systemów. W elektroenergetyce, jak w każdej branży, cyberbezpieczeństwo jest niezwykle ważne. W naszym przypadku jest jeszcze ważniejsze, ponieważ jakikolwiek atak cybernetyczny może spowodować rozległe konsekwencje dla całego systemu elektroenergetycznego, który powszechnie nazywamy blackoutem – wyjaśnia.

Przykładem zagrożeń dla infrastruktury energetycznej był incydent z końca 2025 r., kiedy przeprowadzono skoordynowany cyberatak wymierzony w sektor OZE w Polsce. Atak objął 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, powodując przerwanie komunikacji między instalacjami a operatorami sieci dystrybucyjnych. Choć zdarzenie nie wpłynęło na bieżącą produkcję energii, analiza przeprowadzona przez CERT Polska wykazała, że wykorzystane oprogramowanie miało charakter destrukcyjny i było nastawione na trwałe uszkodzenie danych oraz zakłócenie pracy urządzeń przemysłowych.

W odpowiedzi na rosnące zagrożenia operator systemu przesyłowego zapowiada dalsze wzmacnianie zabezpieczeń infrastruktury energetycznej. – Staramy się wspierać polskich przedsiębiorców i wykonawców. W tej chwili ok. 50% zamówień na usługi, materiały i zamówień inwestorskich w koszyku PSE trafia do polskich przedsiębiorstw. Natomiast pewnie można więcej. Chcielibyśmy wspierać ten rynek i bardzo mocno popieramy to, co w tej chwili robi się w Polsce na rzecz rozwoju local contentu. To jest też jednym z obszarów naszego pakietu antyblackoutowego, który jako PSE opublikowaliśmy w kwietniu ubiegłego roku i cały czas staramy się go wdrożyć – wskazuje Agnieszka Okońska.

Wzmocnienie bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej ma być również wspierane ze środków publicznych. W ramach Krajowego Planu Odbudowy utworzono Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności o wartości 22 mld zł. Część tej kwoty, ok. 2,46 mld zł, ma zostać przeznaczona na zwiększenie bezpieczeństwa i niezawodności infrastruktury cyfrowej, w tym systemów energetycznych. O środki będą mogły ubiegać się zarówno samorządy, jak i firmy technologiczne rozwijające innowacyjne rozwiązania.

Dodatkowo operator systemu przesyłowego przygotował strategię rozwoju do 2040 r., która zakłada budowę wielowarstwowego systemu zabezpieczeń chroniących funkcjonowanie krajowej sieci energetycznej. W planach znajduje się również utworzenie specjalnej wewnętrznej służby ochrony odpowiedzialnej za szybkie reagowanie na incydenty dotyczące infrastruktury krytycznej oraz dalsze działania zwiększające odporność Krajowego Systemu Elektroenergetycznego na zakłócenia i awarie.

fot. freepik.com
oprac. /kp/