Wzgórze Lipki w Raciborzu-Brzeziu

Lipki to drugie pod względem wysokości wzniesienie w Brzeziu, ustępujące jedynie Widokowi. Mimo że ma 276 m n.p.m., od dawna bywa nazywane przez mieszkańców najwyższym wzgórzem dzielnicy. Wynika to z jego położenia w centrum miejscowości i roli, jaką odgrywało jako charakterystyczny punkt orientacyjny.

Nazwa wzgórza pochodzi od lip, które rosły na jego szczycie. Według lokalnych przekazów pierwotnie było ich siedem. Nie wiadomo, kto i kiedy je posadził. W pamięci mieszkańców funkcjonowały jako drzewa, które „zawsze tam były”. Z lipami wiąże się legenda o siedmiu pannach mieszkających w klasztorze lub zamku na wzgórzu. Budowla miała zapaść się pod ziemię, a w miejscu, w którym wcześniej stała, wyrosło siedem drzew.

Inna opowieść przypisuje posadzenie lip królowi Janowi III Sobieskiemu. Według tej wersji drzewa miały upamiętniać przemarsz wojsk monarchy zmierzających na odsiecz Wiednia. Przekaz ten uznawany jest za prawdopodobny między innymi ze względu na wydarzenia związane z pobytem Sobieskiego w Gliwicach. Król miał tam własnoręcznie zasadzić dwie lipy przy wejściu do kościoła ojców franciszkanów. Podobne drzewa sadzili również mieszkańcy Śląska na trasie przemarszu jego wojsk.

Lipy rosnące obecnie na wzgórzu nie są jednak tymi samymi drzewami, które dały początek lokalnym opowieściom. Zostały posadzone przez młodzież szkolną w latach 60. XX w. Pierwotne drzewa nie przetrwały próby czasu, między innymi ze względu na swój wiek i trudne warunki atmosferyczne.

Lipki od dawna są również miejscem związanym z kultem maryjnym. W tradycji ludowej lipa uchodziła za drzewo Matki Boskiej, a jej symbolika wiązała się z macierzyństwem, płodnością i opieką nad kobietami. Rolnicy zwracali się pod jej koronami do Matki Boskiej z prośbami o urodzaj. Także w Brzeziu wzgórze miało religijne znaczenie. W czasie II wojny światowej znajdował się tam obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Kolejny został umieszczony w tym miejscu w 1949 roku przez młodzież należącą do Męskiej Sodalicji Mariańskiej.

W latach 50. XX wieku tradycje religijne nie były sprzyjająco traktowane, dlatego zniknięcie obrazu ze wzgórza nie wywołało wówczas większej reakcji. Powrócił on na Lipki dopiero w 1998 roku podczas obchodów 775-lecia Brzezia.

Z miejscem tym związanych jest wiele lokalnych opowieści. Oprócz legendy o siedmiu pannach i zapadłym klasztorze mieszkańcy przekazywali historie o ukrytym skarbie, królu Sobieskim oraz gęsiarce. Opowieści te, choć różnią się szczegółami, pokazują, jak ważną rolę Lipki odgrywały w lokalnej tradycji i zbiorowej pamięci mieszkańców Brzezia.

Szlakiem czterech wzgórz Brzezia:

Wzgórze Bismark w Raciborzu-Brzeziu

Wzgórze Sosienka w Raciborzu-Brzeziu

Wzgórze Widok w Raciborzu-Brzeziu

Zdjęcia współczesne: Ireneusz Burek