W polskim systemie edukacji ponadpodstawowej widoczne są zmiany związane ze wzrostem znaczenia kształcenia zawodowego. Choć licea ogólnokształcące nadal pozostają najczęściej wybieraną ścieżką edukacyjną, rośnie liczba absolwentów szkół branżowych, a technika utrzymują swoją silną pozycję jako forma nauki łącząca przygotowanie zawodowe z możliwością dalszego kształcenia.

W 2025 r. licea ogólnokształcące ukończyło 161,2 tys. osób, co stanowiło 35,5% wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych w Polsce. W porównaniu z 2020 r. liczba absolwentów liceów wzrosła o niemal 15 tys., jednak ich udział w ogólnej liczbie absolwentów zmniejszył się o 2,3 p.p. Jednocześnie zwiększa się liczba samych liceów. W 2015 r. działały 2163 licea ogólnokształcące dla młodzieży, natomiast w 2024 r. było ich 2351. Wzrost ten wynika głównie z rozwoju placówek prowadzonych przez podmioty inne niż samorządy.

Licea ogólnokształcące pozostają także jednym z najbardziej sfeminizowanych typów szkół. Wśród absolwentów z 2023 r. kobiety stanowiły 64%, podczas gdy w całej populacji absolwentów szkół ponadpodstawowych ich udział wynosił 55%. Wyższy udział kobiet odnotowano jedynie w szkołach policealnych. Z kolei w technikach i szkołach branżowych dominują mężczyźni, których jest odpowiednio 60% i 67%.

Absolwenci liceów w zdecydowanej większości kontynuują naukę na studiach wyższych. Bezpośrednio po ukończeniu szkoły studiowało 76% absolwentów LO z 2023 r., a rok później – 83%. Największym zainteresowaniem cieszyły się kierunki z zakresu nauk społecznych (43%), nauk medycznych i o zdrowiu (19%) oraz nauk inżynieryjno-technicznych (18%). Wybory edukacyjne różniły się wyraźnie ze względu na płeć. Kobiety częściej wybierały kierunki społeczne, medyczne i humanistyczne, natomiast mężczyźni kierunki techniczne i inżynieryjne.

Analiza losów absolwentów pokazuje wyraźne różnice pomiędzy poszczególnymi ścieżkami edukacyjnymi. W przypadku liceów dominującym modelem pozostaje dalsza edukacja, a aktywność zawodowa ma zwykle charakter dodatkowy. W marcu 2025 r. 88% absolwentów liceów z rocznika 2023 nadal się uczyło, przy czym 10% łączyło naukę z pracą, a jedynie 6% wyłącznie pracowało. – Absolwenci techników i szkół branżowych I stopnia wcześniej wchodzą na rynek pracy, a ich przewaga dochodowa pojawia się szybciej – zwłaszcza dotyczy to absolwentów techników, które łączą przygotowanie zawodowe z możliwością dalszej edukacji. Liceum otwiera przede wszystkim drogę do studiów, ale nie zapewnia jeszcze przewagi płacowej nad absolwentami ścieżek zawodowych. Technikum daje szybszy start zawodowy przy zachowaniu elastyczności, a szkoły branżowe coraz częściej stają się realnie wybieraną ścieżką przygotowującą do szybkiego wejścia na rynek pracy – tłumaczy Cezary Przybył, doradca w Zespole Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Coraz większe znaczenie zyskują szkoły branżowe I stopnia. W 2020 r. ich absolwenci stanowili 10% wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych, natomiast w 2024 r. – już 15,1%. W liczbach bezwzględnych oznacza to wzrost z 38,9 tys. do 68,6 tys. absolwentów, czyli o ponad 76%. Wraz ze wzrostem zainteresowania tym typem edukacji rośnie również liczba szkół branżowych I stopnia. Według danych GUS między 2017 a 2024 r. ich liczba zwiększyła się z 1167 do 1299.

Również technika odgrywają istotną rolę w systemie edukacji. W 2025 r. ukończyło je 111,1 tys. absolwentów, co stanowiło niemal jedną czwartą wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych w kraju. Choć udział absolwentów techników nieco spadł w porównaniu z 2020 r. (co jest związane ze wzrostem udziału absolwentów szkół branżowych I stopnia), szkoły te pozostają atrakcyjną formą kształcenia, ponieważ umożliwiają jednoczesne zdobycie zawodu i przygotowanie do matury oraz studiów wyższych. Liczba techników pozostaje przy tym względnie stabilna. W 2017 r. funkcjonowało 1856 techników dla młodzieży, a w 2024 r. – 1812.

fot. magnific.com
oprac. /kp/