1 stycznia zmieniły się zasady ustalania stażu pracy, a wraz z nimi pojawiła się możliwość doliczenia do niego także innych form aktywności zawodowej niż zatrudnienie na umowę o pracę. Już teraz można składać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnioski o wydanie zaświadczenia potwierdzającego takie okresy. Dokument ten jest niezbędny do uwzględnienia ich w stażu pracy i nosi skrótową nazwę USP.

Nowe przepisy obejmują od początku 2026 r. pracowników sektora finansów publicznych, natomiast od 1 maja roku będą miały zastosowanie u pozostałych pracodawców. Zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy do stażu będzie można zaliczyć okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie wypadkowe przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osobę współpracującą z osobą prowadzącą taką działalność, a także okresy podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu: wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, wykonywania umowy agencyjnej, współpracy z osobą wykonującą umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług lub umowę agencyjną, pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i pozostawania członkiem spółdzielni kółek rolniczych.

ZUS będzie również potwierdzał okresy zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach tzw. ulgi na start, czyli jako osoba podejmująca działalność gospodarczą i niepodlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez pierwsze sześć miesięcy jej prowadzenia, a także okresy opłacania składek przez osobę współpracującą z taką osobą. Możliwe będzie także zaliczenie okresów, za które zostały sfinansowane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w czasie zawieszenia działalności gospodarczej, zarówno przez przedsiębiorcę, jak i osobę współpracującą, a także okresów wykonywania pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy.

Wniosek o wydanie zaświadczenia USP jest dostępny wyłącznie w formie elektronicznej na koncie w systemie eZUS i nie będzie funkcjonował w wersji papierowej. Po zalogowaniu się do platformy eZUS po lewej stronie spośród wielu katalogów należy wybrać zakładkę „Usługi”, a następnie wejść w „Katalog usług”. Po prawej stronie pokaże się lista różnego rodzaju dokumentów i wniosków, a w puste pole u góry, które służy do wyszukiwania, należy wpisać symbol USP. Wniosek będzie już częściowo uzupełniony danymi osobowymi wnioskodawcy. Po sprawdzeniu poprawności informacji i uzupełnieniu brakujących pól dokument należy wysłać elektronicznie. Cała korespondencja w tej sprawie, w tym samo zaświadczenie lub ewentualna decyzja, będzie przekazywana przez ZUS wyłącznie drogą elektroniczną.

ZUS wyda zaświadczenie jedynie za te okresy, w których dana osoba była objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub opłacała składki na te ubezpieczenia bądź na ubezpieczenie wypadkowe. Dotyczy to również okresów zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach ulgi na start. Nie będzie natomiast możliwości uzyskania zaświadczenia za okresy wykonywania umów zlecenia przez uczniów lub studentów, ponieważ w takich przypadkach nie podlegali oni obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym.

Zaświadczenia będą wydawane na podstawie danych zapisanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Jeżeli ZUS nie będzie posiadał informacji potwierdzających zgłoszenie do ubezpieczeń, wyda decyzję odmowną. Po jej otrzymaniu zainteresowany będzie mógł wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dołączyć dokumenty potwierdzające sporne okresy. Taki wniosek można złożyć elektronicznie przez eZUS, listownie lub osobiście w dowolnej placówce ZUS.

Warto również pamiętać, że w przypadku okresów ubezpieczenia przypadających przed 1 stycznia 1999 r. nadal obowiązuje odrębny formularz US-7. Ponieważ dane z tego okresu nie są zapisane na indywidualnych kontach ubezpieczonych, nie mogą one zostać wskazane we wniosku USP. Jeżeli ubezpieczenie rozpoczęło się przed tą datą i trwało po niej, konieczne będzie złożenie dwóch oddzielnych wniosków obejmujących odpowiednio okres sprzed i po 1 stycznia 1999 r.

fot. freepik.com
oprac. /kp/