Od sierpnia przedsiębiorców wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach z tworzyw sztucznych czekają nowe obowiązki wynikające z unijnych regulacji. Eksperci podkreślają, że firmy powinny już teraz przygotować się na zmiany dotyczące projektowania, oznaczania i wprowadzania opakowań do obrotu. Część przepisów zacznie obowiązywać 12 sierpnia, a kolejne będą wdrażane w następnych latach.

Nowe regulacje wynikają z rozporządzenia Packaging and Packaging Waste Regulation, którego celem jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych i zwiększenie poziomu ich recyklingu. Zgodnie z nowymi zasadami opakowania mają być projektowane w taki sposób, aby ułatwiać ich ponowne przetwarzanie i ograniczać nadmierne wykorzystanie tworzyw sztucznych. Przepisy zakładają również konieczność stosowania w produkcji surowców wtórnych.

Zmiany obejmą także kwestie oznakowania opakowań. W przyszłości mają one być jasno opisane, tak aby konsument mógł łatwo ustalić, do którego pojemnika należy wyrzucić zużyte opakowanie. Regulacje przewidują również ograniczenie nadmiarowych opakowań, w tym stosowanych w handlu internetowym. Zaostrzone zostaną ponadto normy dotyczące użycia substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) do produkcji opakowań.

Jak wskazuje dr Katarzyna Michniewska, prezes Eko Cykl Organizacja Odzysku Opakowań, przepisy dotyczące gospodarowania odpadami i opakowaniami zmieniają się od wielu lat, a ich celem jest stopniowe ograniczanie negatywnego wpływu odpadów na środowisko. W tym czasie rozwinięto również liczne technologie przetwarzania odpadów oraz usprawniono procesy logistyczne i ekonomiczne w gospodarce odpadami. Istotną rolę w tym systemie odgrywają organizacje odzysku opakowań, działające w ramach mechanizmu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zgodnie z którym podmioty wprowadzające produkty w opakowaniach finansują proces ich późniejszego recyklingu.

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej kolejno wprowadzane były coraz większe wymagane poziomy recyklingu, z których Polska się wywiązuje. – Od niedawna obowiązuje dyrektywa SUP – single use plastics. To właśnie ona sprawia, że płacimy za jednorazowy kubek przy zakupie napoju, która to opłata ma być przeznaczona na wsparcie zagospodarowania odpadów z tworzyw sztucznych. Wszedł w życie system kaucyjny. Wprowadzono obowiązek selektywnej zbiórki tekstyliów. A kolejne zmiany już się szykują – np. inicjatywa legislacyjna UE pod nazwą Circular Economy Act, która ma obejmować nowelizację kilku aktów prawnych w celu dalszego ograniczenia składowania odpadów, wsparcia recyklingu, eliminacji nielegalnego wywozu odpadów i poprawiające selektywną zbiórkę – wymienia dr Katarzyna Michniewska.

Równolegle do zmian na poziomie unijnym trwają także prace nad reformą systemu ROP w Polsce. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakłada likwidację obecnego modelu opartego na organizacjach odzysku opakowań i przekazanie zarządzania systemem Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Propozycja ta wzbudziła liczne dyskusje wśród organizacji gospodarczych i samorządowych.

Projekt nowych regulacji analizowały m.in. Konfederacja Lewiatan, Polska Izba Gospodarki Odpadami, Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej czy Forum Obywatelskiego Rozwoju. Wśród zgłaszanych uwag pojawia się przede wszystkim obawa o znaczący wzrost kosztów dla przedsiębiorców. Z przygotowanej przez resort klimatu oceny skutków regulacji wynika bowiem, że w latach 2027–2028 firmy mogą być zobowiązane do jednoczesnego ponoszenia kosztów wynikających z obecnego systemu recyklingu i do uiszczania nowej opłaty opakowaniowej w ramach planowanego modelu. – Na tę podwójną opłatę przedsiębiorcy powinni przygotować się już dziś, planując budżety na kolejne lata – podsumowuje dr Katarzyna Michniewska.

fot. freepik.com
oprac. /kp/