• +48 502 21 31 22

Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy w Rudach

logo Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy w Rudach

Opis firmy

Początki zakonu cystersów sięgają 1098 r., kiedy to opat Robert de Molesmens opuścił macierzysty klasztor benedyktynów w Molesmens i założył w Dijon w Burgundii nowy zakon nawiązujący do pierwotnej, surowej reguły św. Benedykta. Zakon zdobył szybko popularność we wszystkich częściach Europy, docierając około 1140 r. do Jędrzejowa. Stamtąd w połowie XIII w. sprowadzono pierwszych zakonników do Rud. Za fundatora uchodzi książe Władysław III.

W 1252 r. Cystersi rozpoczęli budowę obiektów klasztornych, w których zamieszkali trzy lata później. Wkrótce potem założyli od podstaw wiele wsi. Uprawiali ziemię, utrzymywali stawy i browar, zajmowali się bartnictwem, produkcją węgla drzewnego i smoły, a nawet kuźnictwem. W 1747 r. w Stodołach uruchomili pierwszy na Górnym Śląsku wielki piec opalany węglem.

Centrum życia zakonnego stanowił kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, którego budowę ukończono na początku XIV w. Uznawany jest on za najstarsze sanktuarium maryjne na Śląsku. Rzesze pielgrzymów przybywały tu przede wszystkim ze względu na słynący łaskami obraz Matki Boskiej Pokornej. Opactwo w Rudach było również ośrodkiem edukacyjnym i oświatowym. W XIV w. uruchomiono pierwszą szkołę przy klasztorze, której celem było przygotowanie chłopców do życia zakonnego i kapłaństwa. Później szkoła przekształcona została w gimnazjum, prawdopodobnie pierwsze na Śląsku. Od 1765 r. przez 11 lat przy opactwie działała wyższa uczelnia przygotowująca kandydatów na nauczycieli.

Lata kryzysu przyniosły wojny husyckie w pierwszej połowie XV w., trudny okres dla klasztoru to również lata reformacji. Mnisi, przyjmując nauki Lutra, opuszczali klasztor, zabierając z sobą co cenniejsze rzeczy. Kolejnym wyzwaniem były trudy wojny trzydziestoletniej. Po zakończeniu wojny przebudowano klasztor i kościół, nadając mu barokowy charakter. Zgromadzono znaczną bibliotekę klasztorną. Z tego okresu pochodzi również kaplica Najświętszej Marii Panny, w której umieszczono słynący łaskami obraz Matki Boskiej. Na północ od klasztoru wzniesiono pałac opacki.

26 listopada 1810 r. królewski komisarz odczytał w Rudach edykt sekularyzacyjny, zamykający ponad pięćsetletnią historię opactwa. W momencie ogłoszenia edyktu klasztor zamieszkiwało trzydziestu dwóch mnichów. Ostatni cysters z Rud zmarł w 1856 r. w Cyprzanowie, gdzie pełnił funkcję proboszcza. W momencie sekularyzacji biblioteka klasztorna liczyła ponad 10 tys. woluminów. Zostały one rozparcelowane po śląskich bibliotekach, a część przekazano na makulaturę.

W opactwie funkcjonował szpital wojskowy, a potem stało się ono siedzibą pierwszego księcia raciborskiego, który rozpoczął przebudowę klasztoru na rezydencję magnacką. Szczególnym zmianom poddane zostało otoczenie klasztoru, wokół którego wytyczono park i wyburzono część budynków gospodarczych. Dobra rudzkie pozostały w rękach rodu von Ratibor do 1945 r.

W styczniu 1945 r. kościół oraz pałac zostały poważnie zniszczone i spalone przez wojska sowieckie. Pożar zniszczył pałac, a w kościele naruszył główne elementy konstrukcyjne. Po wojnie odbudowano kościół, a zgliszcza pałacu zostały jedynie zabezpieczone przez zawaleniem.

Intensywna odbudowa rozpoczęła się po 1998 r, kiedy obiekt przekazano na własność diecezji gliwickiej. Prowadzone były też prace nad uporządkowaniem i odtworzeniem parku przyklasztornego, który służy jako teren rekreacyjny dla okolicznych mieszkańców, wchodząc w skład utworzonego w 1993 r. Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”.

Współcześnie Stare Opactwo funkcjonuje jako Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy, łącząc w sobie Sanktuarium Matki Boskiej Pokornej oraz Ośrodek Formacyjno-Edukacyjny Diecezji Gliwickiej. Obiekt znajduje się na Szlaku Cysterskim.

fot. Stare Opactwo, Fotopolska.eu
oprac. /kp/

Zobacz więcej

Aktywności w społeczności biznesowej

Przynależność członkowska:
Uczestnik projektów:

Lokalizacja

Artykuły powiązane

Wyszukiwarka