Choć urlopy mają sprzyjać regeneracji sił, wielu Polaków wraca z nich nadal zmęczonych. Wynika to z raportu „Spojrzenie Polaków na długowieczność. Między deklaracjami a codziennością” przygotowanego na zlecenie Gedeon Richter Polska. Badanie pokazuje, że 51% respondentów mimo odpoczynku często odczuwa zmęczenie, a 39% przyznaje, że ma trudności z pełnym zrelaksowaniem się nawet wtedy, gdy dysponuje wolnym czasem.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że regeneracja organizmu nie zależy wyłącznie od kilkudniowego urlopu, lecz przede wszystkim od codziennych nawyków, takich jak odpowiednia ilość snu, umiejętność radzenia sobie ze stresem czy regularna aktywność fizyczna. Tymczasem coraz więcej osób odkłada odpoczynek na później, licząc, że krótki wyjazd lub kilka dni wolnego wystarczy do odzyskania sił. Zjawisko to potwierdzają dane Eurostatu z 2026 r., z których wynika, że Polacy pracują więcej godzin niż wynosi średnia unijna. W efekcie przewlekłe zmęczenie coraz częściej utrzymuje się także podczas urlopu i po jego zakończeniu.

Raport wskazuje, że 39% badanych uważa, iż w codziennym życiu brakuje im czasu na odpoczynek, a niemal co trzeci respondent ocenia, że warunki, w których żyje, nie sprzyjają regeneracji. Również dr Zofia Małkowicz, socjolożka i autorka raportu, zwraca uwagę, że trudności z dbaniem o własne zdrowie często wynikają nie z braku chęci, lecz z przeciążenia codziennymi obowiązkami. – Kiedy ktoś wraca po całym dniu pracy, zajmuje się dziećmi, mierzy się z rosnącymi kosztami życia i codziennymi obowiązkami, dodatkowe działania prozdrowotne mogą wydawać się kolejnym zadaniem do wykonania – tłumaczy.

Badanie pokazuje również różnicę między tym, jak Polacy najczęściej spędzają czas wolny, a tym, co rzeczywiście pomaga im odzyskać energię. Najpopularniejszą formą odpoczynku jest oglądanie seriali i filmów, które wskazało 44% respondentów. Z internetu i mediów społecznościowych korzysta w tym celu 39% badanych, a 38% wybiera sen lub drzemkę. Czas z bliskimi spędza 36% respondentów, natomiast spacery i przebywanie na świeżym powietrzu wskazało 30%.

Zapytani o to, co faktycznie sprzyja regeneracji, uczestnicy badania najczęściej wymieniali jednak sen (56%), odpoczynek w ciszy i spokoju (54%), wykonywanie przyjemnych zajęć (44%), kontakt z naturą (41%) oraz przechadzki i lekką aktywność fizyczną (36%). Według autorów raportu świadczy to o tym, że choć Polacy są świadomi, jakie formy wypoczynku są najbardziej korzystne, w praktyce częściej wybierają bierne sposoby spędzania wolnego czasu. Wnioski te są zgodne z wynikami badań naukowych wskazujących, że skuteczna regeneracja wymaga połączenia relaksu, oderwania od obowiązków, aktywności dających satysfakcję oraz kontaktu z otoczeniem.

Największe problemy z regeneracją deklarują osoby w wieku od 18 do 29 lat – ok. 70% przedstawicieli tej grupy przyznaje, że mimo odpoczynku nadal czuje się zmęczonych, a ponad połowa ma trudności z relaksem i odczuwa chroniczny brak czasu na odpoczynek. W starszych grupach wiekowych odsetek ten systematycznie maleje, a wśród osób po 60. roku życia podobne problemy zgłasza około jedna piąta respondentów.

Raport wskazuje także na istotny wpływ sytuacji materialnej na możliwość regeneracji. Wśród osób żyjących w bardzo skromnych warunkach 66% deklaruje zmęczenie pomimo odpoczynku, podczas gdy w grupie najlepiej sytuowanych odsetek ten wynosi 37%. Podobne różnice dotyczą trudności z relaksem i oceny miejsca zamieszkania jako przestrzeni sprzyjającej wypoczynkowi. – O regeneracji często mówimy jak o indywidualnym wyborze – wystarczy wyłączyć telefon, znaleźć czas dla siebie czy nauczyć się relaksować. Tymczasem trudno mówić o skutecznej regeneracji, gdy na co dzień brakuje czasu, przestrzeni, poczucia bezpieczeństwa czy dostępu do miejsc sprzyjających wyciszeniu. To nie tylko kwestia kompetencji, ale również warunków życia – zaznacza dr Zofia Małkowicz.

Wyniki raportu pokazują również zmianę podejścia do znaczenia odpoczynku. Coraz częściej jest on postrzegany nie jako nagroda za wykonaną pracę, lecz jako jeden z podstawowych elementów wpływających na zdrowie, dobre samopoczucie i długowieczność. W badaniu odpoczynek i czas wolny zostały wskazane jako najważniejszy priorytet, wyprzedzając nawet bezpieczeństwo finansowe i profilaktykę zdrowotną.

Autorzy raportu podsumowują, że choć świadomość znaczenia regeneracji rośnie, jej realizacja w codziennym życiu pozostaje wyzwaniem. Jeśli ponad połowa Polaków mimo odpoczynku nadal odczuwa zmęczenie, problem wynika nie tylko ze sposobu spędzania wolnego czasu, ale również z ilości czasu przeznaczanego na wypoczynek oraz warunków, w jakich żyją i pracują.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/