.png){kind=logo}
Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU
Platforma Gospodarcza PLUSYdlaBIZNESU - więcej niż portal
Wieże ciśnień to widoczne, lecz często pomijane obiekty, które w przeszłości odgrywały ważną rolę w zaopatrywaniu miast w wodę. Ostrawa może pochwalić się kilkoma unikalnymi budowlami tego typu. Ich badaniem zajmuje się Robert Kořínek, kierownik ostrawskiego oddziału Instytutu Badawczego Gospodarki Wodnej im. T.G. Masaryka, który jest współautorem ogólnokrajowego spisu tych obiektów. Wyniki jego prac, skupiające się na regionie, zostały niedawno przybliżone przez stowarzyszenie Fiducia w specjalnych publikacjach i podczas prelekcji terenowej. Z inwentaryzacji wynika, że w samej Ostrawie istniało lub wciąż istnieje ok. 55 wież ciśnień.
Prawdopodobnie najważniejszą z nich jest chroniona prawem secesyjna wieża w Śląskiej Ostrawie zbudowana w 1909 r. jako jedna z pierwszych w kraju. Powstała, ponieważ rozrastająca się dzielnica potrzebowała odpowiedniego ciśnienia wody dla wyższych budynków, czego nie mógł już zapewnić dotychczasowy zbiornik naziemny. Nowa konstrukcja, wyposażona w stalowy zbiornik o pojemności 210 m³, była wyjątkowa pod względem wielofunkcyjności, gdyż mieściła również wieżę widokową i remizę strażacką. W latach 60. ubiegłego wieku, po przejściu na nowocześniejsze metody dostarczania wody, obiekt przestał pełnić swoją pierwotną funkcję i stał się pionierskim przykładem adaptacji architektonicznej. Według projektu architektów Jiříego Gwuzda i Václava Šafářa przebudowano go na kawiarnię widokową, która działała do lat 90., a obecnie budynek jest własnością firmy telekomunikacyjnej.
Innym interesującym przykładem jest pochodząca z 1911 r. wieża z surowej cegły przy ul. Poděbradovej służąca pierwotnie do szybkiego uzupełniania wody w parowozach. Woda, pompowana z Odry, trafiała tam do zbiornika o pojemności 120 m³. Jest to ostatni zachowany tego typu obiekt na terenie dawnego ostrawsko-karwińskiego zagłębia węglowego. Wyjątkowym rozwiązaniem architektonicznym odznacza się również wieża na terenie zakładów chemicznych w dzielnicy Mariánské Hory. Choć w przemyśle stawiano zazwyczaj wyłącznie na prostotę i funkcjonalność, architekt Bohumil Hübschmann w latach 20. XX w. wkomponował w projekt fabryki wieżę ciśnień inspirowaną kubizmem, która do dziś stanowi wizualną dominantę całego kompleksu.
Prawdziwym rekordzistą w skali całych Czech jest natomiast wieża ciśnień na terenie dawnej huty Nová huť w dzielnicy Kunčice. Mierzy ona 71 m wysokości, co czyni ją najwyższą w kraju, a w jej filarze znajduje się winda, co jest rzadko spotykanym rozwiązaniem. Stalowy zbiornik mieścił 1300 m³ wody przeznaczonej do zasilania zakładowych łaźni. Z powodu uzdatniania wody gazowym chlorem pracownicy przeprowadzający przeglądy techniczne musieli używać masek przeciwgazowych, aby uniknąć zatrucia.
Unikatem na skalę krajową jest również kominowa wieża ciśnień z 1910 r. zlokalizowana w pobliżu stacji kolejowej Svinov. Pięćdziesięciometrowy komin, służący niegdyś do chłodzenia tamtejszej walcowni rur, wyposażono w stalowy zbiornik o pojemności 40 m³. Przed nagrzewaniem się wody od komina chroniła specjalnie zaprojektowana poduszka powietrzna. Choć w przeszłości podobnych konstrukcji było w kraju kilkadziesiąt, ten ostrawski obiekt jest ostatnim, który przetrwał do dzisiejszych czasów.
Lokalizację wszystkich wież można znaleźć na stronie vezovevodojemy.cz.
fot. Robert Kořínek/vezovevodojemy.cz
oprac. /kp/
