Katowice zostały przedstawione przez niemiecki tygodnik „Der Spiegel” jako przykład udanej przemiany miasta, które z ośrodka kojarzonego z przemysłem ciężkim stało się nowoczesną i przyjazną mieszkańcom przestrzenią. W opublikowanym reportażu podkreślono, że dawne górnicze i hutnicze centrum Górnego Śląska przeszło w ostatnich dekadach głęboką transformację, obejmującą zarówno rozwój gospodarczy, jak i poprawę jakości środowiska oraz wzrost znaczenia turystyki.
Jan Puhl, autor tekstu, zwraca uwagę, że współczesne Katowice coraz częściej kojarzone są z terenami zielonymi, rozbudowaną siecią ścieżek rowerowych i nowoczesną infrastrukturą. – Miasto, które w przeszłości kojarzyło się raczej z dymiącymi kominami, zanieczyszczonym powietrzem i pokrytymi sadzą ceglanymi fasadami, przeszło transformację – podkreśla. Jednym z symboli tej przemiany jest Nikiszowiec – zabytkowe osiedle robotnicze, które z dawnego zaplecza przemysłowego stało się jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych regionu, przyciągając odwiedzających swoją architekturą, historią i ofertą kulturalną.
Zdaniem autora zmiany zachodzące w Katowicach wpisują się w szerszy proces modernizacji Polski. Jak zaznacza, kraj skutecznie wykorzystał ostatnie dekady do rozwoju infrastruktury, poprawy jakości przestrzeni publicznych i inwestycji w ochronę środowiska. Wiele miast przeznaczyło środki unijne na tworzenie parków, rewitalizację terenów poprzemysłowych i działania ograniczające zanieczyszczenie powietrza. – Polska staje się coraz mniej przedłużeniem zachodniej bazy produkcyjnej, a coraz bardziej centrum technologii przyszłości – uważa Jan Puhl.
Przemiany widoczne są w całym województwie śląskim, które coraz częściej buduje swoją markę nie tylko na dziedzictwie przemysłowym, ale także na walorach przyrodniczych i turystycznych. Dawne kopalnie, huty i zakłady przemysłowe zyskały nowe funkcje, stając się miejscami odwiedzanymi przez turystów z kraju i zagranicy. Ważną rolę odgrywa Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego łączący kilkadziesiąt obiektów związanych z historią przemysłu, w tym kopalnie, osiedla robotnicze, muzea i zabytkowe zakłady produkcyjne.
Przykładem udanej rewitalizacji jest m.in. Zabytkowa Kopalnia Ignacy w Rybniku, gdzie można podziwiać działanie ponad 100-letniej parowej maszyny wyciągowej. W ostatnim czasie odnowiono także tereny po KWK Anna w Pszowie, gdzie działa biblioteka i punkt widokowy. Ponadto coraz więcej dawnych wyrobisk, hałd i nieużytków przechodzi proces rekultywacji, stając się miejscami wypoczynku i ostojami przyrody. Dużą popularnością cieszy się hałda Skalny w Łaziskach Górnych, a hałda po kopalni Rymer w Rybniku ma zostać przekształcona w przestrzeń o charakterze edukacyjnym. Planowane jest tam utworzenie ścieżki prowadzącej od podnóża na szczyt hałdy, prezentującej procesy przyrodnicze zachodzące na terenach poprzemysłowych.
Czytaj także:
Rekultywacja hałdy Rymer i nowe inwestycje przeciw podtopieniom w Rybniku
Dawne huty, kopalnie i fabryki przyciągają turystów
Po węglu przyszła turystyka. Jak kopalnie zmieniają się w atrakcje
fot. arch. red.
oprac. /kp/








