Stary Cmentarz Żydowski w Cieszynie

Stary Cmentarz Żydowski przy ul. Hażlaskiej 39 w Cieszynie stanowi najstarszą z dwóch izraelickich nekropolii w mieście i zajmuje powierzchnię 1,9 hektara. Jego początki sięgają 1647 r., kiedy to książęcy poborca podatków Jakub Singer zakupił teren z myślą o pochówku członków swojej rodziny. Z czasem, po wydaniu edyktu tolerancyjnego w 1713 r., powiększająca się społeczność żydowska skłoniła właścicieli do sukcesywnego dokupywania sąsiednich gruntów. 

Przełom nastąpił 31 marca 1785 r., gdy cmentarz został odkupiony od rodziny Singerów i stał się oficjalną własnością ogółu cieszyńskiej gminy wyznaniowej. W kolejnych dziesięcioleciach obszar kirkutu stopniowo rozszerzano, a w latach 30. XIX w. otoczono go ceglanym murem i wzniesiono w sąsiedztwie szpital dla ubogich. W drugiej połowie XIX w. powstał istniejący do dziś dom przedpogrzebowy z mieszkaniem strażnika ufundowany przez Emanuela A. Ziffera. Z powodu wyczerpania miejsc grzebalnych w 1907 r. otwarto w pobliżu Nowy Cmentarz Żydowski, co doprowadziło do zaprzestania regularnych pochówków na starym obiekcie. Ostatnia udokumentowana ceremonia odbyła się w tym miejscu w 1928 r., kończąc blisko 250-letni okres użytkowania nekropolii. 

Podczas II wojny światowej teren skonfiskowały władze niemieckie, a w kwietniu 1945 r. gestapo przeprowadziło na nim egzekucję 81 zakładników. Po wojnie cmentarz trafił pod opiekę Kongregacji Wyznania Mojżeszowego, lecz w kolejnych dekadach ulegał postupującej niszczycielskiej dewastacji. W 1986 r. obiekt wpisano do rejestru zabytków, a obecnie znajduje się on w posiadaniu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej. Dbałość o stan zachowania nekropolii wspierana jest m.in. ze środków zapisanych w testamencie przez amerykańskiego historyka Richarda Pipesa. Do dziś na terenie ogrodzonym murowanym płotem przetrwało ponad 1500 cennych macew, z których najstarsza zachowana pochodzi z 1686 r.