Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłatę tegorocznej czternastej emerytury. Pierwsza transza objęła blisko 616 tys. osób, które otrzymały dodatkowe świadczenie wraz z wrześniową emeryturą lub rentą. Kolejne wypłaty są już przygotowywane. Ze względu na układ kalendarza część świadczeniobiorców otrzyma pieniądze kilka dni wcześniej.

Czternasta emerytura jest wypłacana automatycznie, razem z wrześniowym świadczeniem – osoby uprawnione nie muszą składać wniosku ani załatwiać dodatkowych formalności. ZUS sam ustala prawo do dodatkowego świadczenia i jego wysokość. Czternastka przysługuje osobom, które 31 sierpnia mają prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, m.in. emerytury, renty, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

ZUS przekazuje emerytury i renty w sześciu podstawowych terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca. W pierwszym terminie wypłaty czternastą emeryturę otrzymało 615,7 tys. osób, a łączna wartość tych wypłat wyniosła blisko 913,3 mln zł brutto.

Kolejna grupa świadczeniobiorców otrzyma dodatkowe pieniądze w związku z terminem przypadającym na 6 września. Ponieważ w tym roku ten dzień wypada w niedzielę, wypłaty zostały przyspieszone. Świadczenia zostały przekazane na pocztę 1 września, a do banków 3 września. W tym terminie czternastą emeryturę ma otrzymać ponad 1,166 mln osób, a łączna kwota wypłat wyniesie ok. 1,715 mld zł brutto.

Następne wypłaty będą realizowane wraz z podstawowymi świadczeniami przypadającymi na kolejne terminy. ZUS zapowiada, że uprawnieni otrzymają czternastą emeryturę najpóźniej 10, 15, 18 i 25 września. Termin 18 września dotyczy świadczeń, których wypłata przypada na 20 września, ponieważ tego dnia wypada niedziela.

W 2026 r. pełna wysokość czternastej emerytury wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co kwota najniższej emerytury. W pełnej wysokości otrzymają ją osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. Seniorzy pobierający wyższą emeryturę lub rentę otrzymają odpowiednio niższą czternastkę. Obowiązuje tutaj zasada „złotówka za złotówkę”, zgodnie z którą kwota dodatkowego świadczenia jest pomniejszana o kwotę przekroczenia progu 2900 zł brutto. Przykładowo przy emeryturze wynoszącej 3500 zł brutto czternastka zostanie zmniejszona o 600 zł i wyniesie 1378,49 zł brutto.

Świadczenie jest wypłacane, jeśli po zastosowaniu pomniejszenia jego wysokość wynosi co najmniej 50 zł brutto. Oznacza to, że czternastka nie przysługuje osobom, których emerytura lub renta przekracza 4828,49 zł brutto. Dodatkowego świadczenia nie otrzymają również osoby, które 31 sierpnia miały zawieszoną wypłatę emerytury lub renty, np. z powodu przekroczenia limitów dotyczących dorabiania.

Ostateczna kwota czternastej emerytury otrzymanej na konto zależy od wysokości podstawowego świadczenia i obowiązujących potrąceń. Przy emeryturze wynoszącej 3000 zł brutto czternastka wyniesie 1484,43 zł netto, natomiast przy świadczeniu w wysokości 4000 zł brutto będzie to 694,43 zł netto. Z dodatkowego świadczenia nie są dokonywane potrącenia ani egzekucje. Pobierana jest natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% i – w określonych przypadkach – zaliczka na podatek dochodowy.

Osoby, które mają jednocześnie prawo do dwóch świadczeń wypłacanych przez ZUS, otrzymują tylko jedną czternastą emeryturę. W przypadku renty rodzinnej dodatkowa wypłata jest dzielona po równo pomiędzy wszystkich uprawnionych.

Osobne zasady dotyczą osób pobierających rentę wdowią. Przy ustalaniu wysokości czternastej emerytury ZUS bierze pod uwagę łączną kwotę świadczeń wypłacanych w zbiegu, a nie tylko wysokość jednego z nich. Ma to zastosowanie również wtedy, gdy poszczególne świadczenia wypłacają różne organy emerytalno-rentowe. To suma wszystkich świadczeń decyduje o tym, czy czternastka zostanie wypłacona w pełnej wysokości, pomniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”, czy też nie będzie przysługiwać.

Czytaj także: Nowe limity dorabiania dla emerytów i rencistów. Zmiany od 1 września

fot. magnific.com
oprac. /kp/