Bon senioralny ma być nową formą wsparcia dla osób starszych wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu i ich rodzin. Ustawa regulująca rozwiązanie weszła w życie 7 sierpnia, jednak samo przyjęcie przepisów nie oznacza jeszcze automatycznego uruchomienia usług w całym kraju. Gminy muszą przygotować system organizacji świadczeń, procedury przyjmowania wniosków i współpracę z podmiotami, które będą realizować pomoc.

Nowe rozwiązanie nie będzie polegało na wypłacie pieniędzy seniorowi lub jego rodzinie. Środki mają trafiać do gmin i służyć finansowaniu usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania osoby starszej. W latach 2026–2028 na realizację programu ma zostać przeznaczony łącznie 1 mld zł. W czwartym kwartale 2026 r. zaplanowano na ten cel 100 mln zł, w 2027 r. 400 mln zł, a w 2028 r. 500 mln zł.

Zakres pomocy ma obejmować podstawowe czynności związane z codziennym funkcjonowaniem. Senior może otrzymać m.in. wsparcie przy przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu higieny i pielęgnacji, poruszaniu się po domu, robieniu zakupów czy podczas wizyt u lekarza. Usługi będą organizowane przez gminy i mogą być realizowane przez ośrodki pomocy społecznej oraz inne współpracujące z nimi podmioty.

Bon senioralny jest odpowiedzią na postępujące zmiany demograficzne i rosnące zapotrzebowanie na opiekę nad osobami starszymi. Jednym z celów programu jest umożliwienie seniorom jak najdłuższego pozostawania we własnym domu, a jednocześnie ograniczenie obciążenia rodzin, które często łączą opiekę nad bliskimi z pracą zawodową.

Z badania przeprowadzonego przez InterviewMe wśród 485 osób wynika, że większość respondentów pozytywnie ocenia pomysł finansowania konkretnych usług zamiast wypłaty gotówki – takie rozwiązanie poparło 59% badanych. Kolejne 26% uznało, że rodziny powinny samodzielnie decydować o sposobie wykorzystania pieniędzy. 10% respondentów nie miało zdania lub uznało, że temat ich nie dotyczy, natomiast 5% nie popiera finansowania tego rodzaju świadczeń ze środków publicznych.

Bon nie będzie jednak świadczeniem powszechnym. Jednym z podstawowych warunków jego uzyskania jest spełnienie kryterium dochodowego. Program skierowany jest do osób, które ukończyły 65 lat, mają niezaspokojone potrzeby dotyczące podstawowych czynności życia codziennego oraz spełniają pozostałe wymagania określone w ustawie, w tym związane z obywatelstwem i miejscem zamieszkania. Obecnie maksymalny dochód seniora kwalifikujący do programu wynosi 3410 zł. Jest on ustalany na podstawie średniego dochodu z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Kwota ta ma być corocznie waloryzowana od marca wraz z rentami i emeryturami. W ostatecznych przepisach nie ma natomiast wcześniejszego założenia dotyczącego uzależnienia prawa do bonu od aktywności zawodowej członków rodziny. Nie ma więc znaczenia, czy pracuje senior, jego dzieci, wnuki lub małżonek.

Wsparcie w ramach bonu ma obejmować cztery podstawowe obszary. Chodzi o zaspokajanie codziennych potrzeb, pomoc higieniczno-pielęgnacyjną, wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz utrzymywanie kontaktów z otoczeniem, w tym aktywizację intelektualną i ruchową. Bon nie zastępuje jednak świadczeń medycznych udzielanych seniorom w domu.

Duże zainteresowanie programem potwierdzają wyniki badania. 81% respondentów zadeklarowało, że w przypadku potrzeby codziennej pomocy dla starszego członka rodziny rozważyłoby skorzystanie z bonu senioralnego, z czego 40% badanych odpowiedziało, że zdecydowanie wzięłoby taką możliwość pod uwagę, a 41% uznało ją za prawdopodobną. Przeciwnego zdania było 9% ankietowanych, natomiast 10% stwierdziło, że taka sytuacja ich nie dotyczy.

Jednocześnie wiedza na temat nowych zasad pozostaje ograniczona. Tylko 19% uczestników badania zadeklarowało, że dobrze zna zasady bonu senioralnego. 44% ankietowanych słyszało o rozwiązaniu, ale nie zna szczegółów, a dla 37% był to zupełnie nowy temat.

Program będzie wdrażany stopniowo. W pierwszej kolejności bon ma być uruchamiany w najbardziej potrzebujących gminach. To właśnie samorządy będą odpowiadały za organizację usług, ocenę potrzeb seniorów i współpracę z podmiotami, które będą świadczyć pomoc. Przyznanie wsparcia ma następować na wniosek seniora i zostać potwierdzone umową zawieraną z gminą. Wymiar usług będzie ustalany indywidualnie, w zależności od stopnia niezaspokojenia podstawowych potrzeb osoby starszej. Przy ocenie będą brane pod uwagę m.in. możliwości samodzielnego poruszania się, wykonywania czynności higienicznych i przygotowywania posiłków, a także pamięć, koncentracja i aktywność poza domem.

Szczegółowe procedury składania wniosków zależą jeszcze od przygotowania systemu przez poszczególne gminy. Samo wejście ustawy w życie nie oznacza więc, że od razu każdy uprawniony senior będzie mógł skorzystać z bonu. Termin rozpoczęcia przyjmowania wniosków będzie związany z uruchomieniem programu przez konkretną gminę i przygotowaniem przez nią odpowiednich procedur.

fot. magnific.com
oprac. /kp/