Rynek w Rudzie Śląskiej czeka gruntowna przebudowa, której jednym z najważniejszych elementów będzie ograniczenie betonowych nawierzchni i wprowadzenie większej ilości zieleni. Miasto pozyskało na ten cel blisko 5,5 mln zł unijnego dofinansowania. Zmiany mają objąć ponad 1300 m² utwardzonej powierzchni, która zostanie zastąpiona drzewami, trawnikami i rabatami kwiatowymi.
Przebudowa Pl. Jana Pawła II ma być odpowiedzią na problem tzw. betonozy, czyli nadmiernego udziału szczelnych, utwardzonych powierzchni w przestrzeni miejskiej przy jednoczesnym niedoborze zieleni. Przez wiele lat w ten właśnie sposób masowo remontowano rynki, skwery i place w małych i dużych miastach. Aktualny wygląd Pl. Jana Pawła II jest wynikiem jego przebudowy z lat 2009–2010. Betonowe i kamienne nawierzchnie jednak szybko się nagrzewają, zwiększają temperaturę w centrum miasta i ograniczają możliwość naturalnego zatrzymywania wody opadowej. Wprowadzanie drzew, krzewów i innych roślin może natomiast poprawiać mikroklimat, zapewniać cień i zwiększać retencję wody.
W Rudzie Śląskiej granitowe płyty mają ustąpić miejsca szpalerom drzew, trawnikom i kolorowym rabatom. Planowana jest również budowa podziemnego zbiornika retencyjnego, w którym będzie gromadzona deszczówka z terenu rynku. Zebrana woda ma być następnie wykorzystywana do podlewania nowej roślinności. Przebudowana przestrzeń zostanie ponadto wyposażona w małą architekturę, strefy rekreacji i dwa całoroczne pawilony gastronomiczne z ogólnodostępnymi toaletami.
Koncepcja zmian powstała z uwzględnieniem uwag mieszkańców. Podczas konsultacji społecznych przeprowadzonych na początku 2023 r. zgłoszono ponad 120 sugestii dotyczących przyszłego wyglądu placu. Miasto posiada już dokumentację projektową i pozwolenie na budowę, a po podpisaniu umowy o dofinansowanie planowane jest ogłoszenie przetargów na wykonanie prac.
Ruda Śląska nie jest jedynym miastem w regionie, które próbuje zmienić charakter centralnej przestrzeni poprzez zwiększenie udziału zieleni. Podobny kierunek obrano w Raciborzu, gdzie pod koniec 2025 r. wokół kolumny maryjnej na rynku posadzono 18 platanów. Drzewa mają odtworzyć częściowo historyczny charakter tego miejsca. Na przedwojennych fotografiach i pocztówkach rynek wokół kolumny był obsadzony drzewami, które zapewniały cień i czyniły przestrzeń znacznie bardziej zieloną.
Posadzone w Raciborzu platany mają od 6,5 do 7 m wysokości, a obwód ich pni wynosi od 25 do 30 cm. Koszt nasadzeń wyniósł ok. 260 tys. zł. Drzewa są częścią szerszych zmian dotyczących raciborskiego rynku, których pierwszy etap obejmuje również przebudowę centralnej części placu.
W ramach rozpoczętej inwestycji dotychczasowa kostka granitowa w centralnej części rynku zostanie zastąpiona płytami z piaskowca, a podbudowa wykonana od nowa. Zaplanowano także wykorzystanie szarej i czarnej kostki granitowej oraz montaż nowych ławek, siedzisk i koszy na odpady. Wokół posadzonych drzew powstały specjalne zbiorniki antykompresyjne, których zadaniem jest stworzenie lepszych warunków dla rozwoju systemów korzeniowych i utrzymania zieleni.
Raciborski magistrat określa posadzenie platanów jako pierwszy krok w kierunku bardziej zielonego centrum miasta. Zmiany wpisują się w szerszą tendencję odchodzenia od całkowicie utwardzonych placów na rzecz przestrzeni, które łączą funkcje komunikacyjne, rekreacyjne i reprezentacyjne z zielenią.

fot. Adrian Tync/Wikipedia, UM Ruda Śląska
oprac. /kp/









