Najliczniejszymi grupami zawodowymi w Polsce są sprzedawcy sklepowi i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – wynika z najnowszego raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”.

Raport opiera się na danych eksperymentalnych dotyczących 14,1 mln osób pracujących w gospodarce narodowej i 1,4 mln osób wykonujących pracę na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. Analiza obejmuje 443 grupy zawodowe i przedstawia sytuację na 31 grudnia 2024 r.

Cztery najliczniejsze grupy zawodowe – sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – skupiają łącznie 13,5% wszystkich pracujących.

Raport wskazuje również na wyraźne różnice w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn. Kobiety najczęściej wykonują zawody związane z ochroną zdrowia i edukacją. Do najbardziej sfeminizowanych profesji należą położne, specjalistki do spraw wychowania małego dziecka i asystentki dentystyczne. Mężczyźni dominują natomiast w zawodach wymagających pracy fizycznej, takich jak górnicy, murarze, operatorzy maszyn rolniczych i dekarze. Najbardziej zrównoważony udział kobiet i mężczyzn odnotowano wśród właścicieli sklepów, piekarzy i cukierników, pracowników usług domowych oraz szefów kuchni.

Poszczególne zawody znacząco różnią się pod względem wieku pracowników. Najmłodsze osoby pracują przede wszystkim przy przygotowywaniu posiłków typu fast food oraz jako sportowcy i dżokeje – średnio mają 29 lat. Niewiele starsi są modele, modelki oraz stewardzi, których średni wiek wynosi 31 lat. Najwyższą średnią wieku odnotowano z kolei wśród lekarzy specjalistów i lekarzy dentystów specjalistów – odpowiednio 56 i 55 lat. W wielu zawodach średnia wieku przekracza 50 lat. Dotyczy to m.in. pielęgniarek ze specjalizacją, sędziów, duchownych, techników analityki medycznej, ekonomistów i przedstawicieli władz publicznych.

Raport zawiera także dane dotyczące cudzoziemców zatrudnionych w Polsce. Najliczniejszą grupę stanowią obywatele Ukrainy, którzy odpowiadają za 70% wszystkich pracujących obcokrajowców. Kolejne miejsca zajmują Białorusini (13%), Hindusi (1,8%) oraz Gruzini (1,4%). Najczęściej wykonywanym przez cudzoziemców zawodem jest kierowca samochodu ciężarowego, z którym związanych jest 12,6% tej grupy. Kolejne miejsca zajmują magazynierzy (4,5%) i programiści aplikacji (3,1%). Kobiety stanowią 37% wszystkich pracujących cudzoziemców i najczęściej pracują jako sprzedawczynie sklepowe (5,4% wśród kobiet), magazynierki (5,3%) oraz pomoce i sprzątaczki (4,9%).

Opracowanie uwzględnia również osoby zatrudnione wyłącznie na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. Najczęściej wykonują one prace jako pomoce i sprzątaczki oraz robotnicy wykonujący proste prace w przemyśle. Łącznie te dwie grupy stanowią blisko 10% wszystkich osób świadczących pracę na tej podstawie. Także w tej grupie widoczne są znaczne różnice wiekowe. Najstarsi są przedstawiciele władz publicznych i lekarze specjaliści, których średni wiek wynosi ok. 65 lat. Wysoką średnią wieku mają również inżynierowie górnictwa oraz technicy analityki medycznej. Najmłodsi są natomiast sportowcy, dżokeje i demonstratorzy wyrobów, których średni wiek wynosi ok. 27 lat. Niską średnią wieku odnotowano także wśród pracowników gastronomii, obsługi klienta, usług osobistych i transportu.

Autorzy raportu we współpracy z ekspertami NASK przeanalizowali również podatność poszczególnych zawodów na automatyzację i wykorzystanie sztucznej inteligencji. Do profesji najbardziej narażonych na zastępowanie części obowiązków przez rozwiązania oparte na AI zaliczono operatorów wprowadzania danych, operatorów edytorów tekstów, pracowników do spraw rachunkowości i księgowości oraz specjalistów zajmujących się statystyką, ubezpieczeniami i finansami. W zawodach tych pracuje obecnie około 640 tys. osób, z czego ponad 77% stanowią kobiety, a średni wiek zatrudnionych wynosi 40 lat.

fot. magnific.com
oprac. /kp/