12 sierpnia zaczęły obowiązywać pierwsze wymagania wynikające z unijnego rozporządzenia PPWR dotyczącego opakowań i odpadów opakowaniowych. Nowe przepisy mają ograniczyć ilość powstających odpadów, zwiększyć poziom recyklingu i promować ponowne wykorzystanie opakowań. Dla przedsiębiorców oznaczają one przede wszystkim zmiany w zakresie projektowania i produkcji opakowań, ich składu i obowiązków dokumentacyjnych.

PPWR, czyli rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zastępuje obowiązującą od 1994 r. unijną dyrektywę w tym zakresie. W przeciwieństwie do niej nowe przepisy są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Regulacje obejmują cały cykl życia opakowania, począwszy od jego zaprojektowania i wyprodukowania, przez wprowadzenie na rynek, aż po zagospodarowanie powstałego odpadu. Jednym z głównych założeń PPWR jest stopniowe ograniczanie ilości odpadów opakowaniowych. Do 2030 r. na jednego mieszkańca Unii ma być ich mniej o 5% niż w 2018 r. Do 2035 r. redukcja ma wynieść 10%, a do 2040 r. – 15%.

Pierwsze obowiązki dotyczą m.in. substancji PFAS, czyli grupy związków per- i polifluoroalkilowych. Opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością nie mogą być od tego dnia wprowadzane do obrotu, jeżeli zawartość tych substancji osiąga lub przekracza poziomy określone w rozporządzeniu. Opakowania, które zostały już wprowadzone do obrotu przed 12 sierpnia, mogą pozostać na rynku. Inaczej wygląda sytuacja produktów znajdujących się jeszcze w magazynach – jeżeli nie spełniają nowych wymagań dotyczących PFAS, nie mogą zostać wprowadzone do obrotu po wejściu przepisów w życie.

PPWR nakłada również na przedsiębiorców obowiązek ograniczania obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych w opakowaniach. Utrzymany został m.in. limit dotyczący łącznej zawartości ołowiu, kadmu, rtęci oraz chromu sześciowartościowego w opakowaniach i ich elementach, który wynosi 100 mg na kilogram.

Nowe regulacje oznaczają także dodatkowe obowiązki dla producentów i importerów. Muszą oni zapewnić zgodność wprowadzanych na rynek opakowań z wymaganiami PPWR. Przedsiębiorcy będą również musieli zapewnić możliwość identyfikacji opakowań, m.in. poprzez odpowiednie numery seryjne lub katalogowe.

Kolejne wymagania będą wprowadzane stopniowo w następnych latach. Jednym z najważniejszych kierunków zmian jest projektowanie opakowań w taki sposób, aby nadawały się do recyklingu i umożliwiały wykorzystanie materiałów wtórnych. Przepisy przewidują również wprowadzenie minimalnych poziomów zawartości tworzyw pochodzących z recyklingu w określonych rodzajach opakowań plastikowych. Od 2030 r. mają zacząć obowiązywać jednolite kryteria oceny recyklowalności opakowań. Kolejny etap przewidziano od 2035 r., kiedy znaczenie będzie miało również to, czy określone opakowania są faktycznie poddawane recyklingowi na dużą skalę.

PPWR przewiduje także ograniczenie ilości materiału wykorzystywanego do produkcji opakowań. Ich masa i objętość mają być ograniczone do poziomu niezbędnego do zachowania funkcjonalności. W przypadku części opakowań zbiorczych, transportowych i handlowych współczynnik niewykorzystanej przestrzeni będzie mógł wynosić maksymalnie 50%.

W 2030 r. zacznie obowiązywać również wymóg dotyczący opakowań transportowych. Co najmniej 40% określonych opakowań tego typu będzie musiało być wielokrotnego użytku.

W kolejnych latach konsumenci odczują również ograniczenia dotyczące niektórych jednorazowych opakowań. Od 2030 r. przepisy obejmą m.in. część jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych wykorzystywanych do sprzedaży świeżych owoców i warzyw, małe opakowania kosmetyków i środków higienicznych oferowanych w hotelach oraz jednorazowe saszetki na przyprawy, sosy, cukier czy śmietankę stosowane w gastronomii.

Zmiany obejmują również sposób podawania żywności i napojów na miejscu. Od 12 sierpnia w takich przypadkach nie można stosować jednorazowych opakowań. Klient spożywający posiłek lub napój w lokalu powinien otrzymać go w opakowaniu wielokrotnego użytku. Przedsiębiorcy oferujący taką żywność będą musieli umożliwić klientom korzystanie z własnych pojemników, a w dalszej perspektywie część podmiotów będzie zobowiązana do oferowania produktów również w opakowaniach wielokrotnego użytku.

Nowe wymagania będą z czasem bardziej widoczne również na opakowaniach znajdujących się w sklepach. Od sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące od wejścia w życie odpowiednich przepisów wykonawczych mają być stosowane zharmonizowane oznaczenia informujące m.in. o materiale, z którego wykonano opakowanie. Mają one ułatwić konsumentom prawidłową segregację odpadów. Na opakowaniach wielokrotnego użytku znajdą się również informacje dotyczące możliwości ich ponownego wykorzystania.

Już od 12 sierpnia przedsiębiorcy muszą natomiast zapewnić odpowiednie informacje umożliwiające identyfikację producenta lub importera. Na opakowaniu powinny znaleźć się między innymi nazwa lub nazwa handlowa oraz dane umożliwiające kontakt.

Unijne rozporządzenie nie wymaga co do zasady przenoszenia jego przepisów do prawa krajowego. Państwa członkowskie muszą jednak dostosować krajowe regulacje w tych obszarach, które pozostawiono do ich uregulowania. W Polsce trwają prace nad projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oznaczonym jako UC100. Projekt ma m.in. doprecyzować część obowiązków przedsiębiorców wynikających z PPWR oraz uregulować kwestie związane z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta, opłatą recyklingową i torebkami na zakupy z tworzyw sztucznych.

Czytaj także: Jesienią ruszą prace nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego o jednorazowe szkło

fot. magnific.com
oprac. /kp/