Wystawa „Patroni cieszyńskich ulic” w Galerii Książnicy Cieszyńskiej

Nazwy ulic są nieodłącznym elementem codziennego życia miasta, ale kryją w sobie również wiele informacji o jego przeszłości. W Cieszynie można dzięki nim odkrywać sylwetki osób i instytucji, które odegrały ważną rolę w historii miasta i Śląska Cieszyńskiego. Tej tematyce poświęcona jest wystawa „Patroni cieszyńskich ulic” w Galerii Książnicy Cieszyńskiej. Ekspozycję można oglądać do 14 listopada w godzinach otwarcia biblioteki.

Autorkami wystawy są Jolanta Sztuchlik, Halina Morawiec oraz Beata Tomica. Prezentuje osoby ona i instytucje upamiętnione w nazwach ulic i placów śródmieścia Cieszyna. Wśród patronów znaleźli się przedstawiciele różnych środowisk związani z życiem religijnym, społecznym, naukowym, gospodarczym i kulturalnym regionu. Materiały ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej, w tym dokumenty, rękopisy, fotografie, mapy i starodruki, pozwalają przybliżyć ich biografie i wydarzenia, w których uczestniczyli.

Wystawa przedstawia także historię cieszyńskiego nazewnictwa miejskiego. Współczesny układ nazw ulic zaczął kształtować się pod koniec XIX w. W 1892 r., w związku z rozbudową miasta, opracowano nowy plan przestrzenny, wytyczono kolejne ulice i dzielnice oraz uporządkowano ich nazwy. W kolejnych dekadach nazewnictwo zmieniało się wraz z przemianami politycznymi, społecznymi i kulturowymi. Mapa Cieszyna stała się tym samym zapisem kolejnych etapów historii miasta i zmieniającego się sposobu postrzegania jego przeszłości.

Wśród prezentowanych postaci znalazł się m.in. św. Melchior Grodziecki, jezuita i męczennik urodzony w Cieszynie na przełomie XVI i XVII w. Ekspozycja przypomina również Jakuba Singera, pierwszego Żyda, któremu pozwolono na stałe osiedlić się w Cieszynie. Jego obecność na wystawie zwraca uwagę na wielokulturowy charakter dawnego miasta. Jedną z ważniejszych postaci ekspozycji jest ks. Leopold Jan Szersznik, uczony, pedagog, kolekcjoner i twórca biblioteki oraz muzeum. Jego działalność stworzyła podstawy instytucji, których tradycje kontynuuje dziś Książnica Cieszyńska. Wystawa przybliża także Ludwika Kluckiego, adwokata, działacza narodowego i burmistrza Cieszyna w latach 1851–1861.

Wśród patronów związanych z rozwojem polskiego życia narodowego i społecznego na Śląsku Cieszyńskim znaleźli się Paweł Stalmach, Ignacy Świeży i Tadeusz Reger. Ich działalność obejmowała m.in. prasę, edukację, życie społeczne i polityczne regionu. Na wystawie można również poznać historię Jana Kubisza, autora utworu „Płyniesz Olzo”, który z czasem stał się jednym z symboli Śląska Cieszyńskiego. Jednym z ciekawszych eksponatów jest autograf tego utworu. Ekspozycja przypomina ponadto Władysława Szybińskiego, pedagoga, rolnika i propagatora nowoczesnych metod kształcenia, związanego z utworzeniem Zimowej Szkoły Rolniczej w Cieszynie.

W części poświęconej XX w. przedstawiono m.in. Pawła Dombkego, wieloletniego dyrektora Elektrowni Miejskiej w Cieszynie, oraz Gwidona Karola Langera, oficera Wojska Polskiego i kierownika grupy polskich kryptologów, która w 1932 r. złamała szyfr niemieckiej Enigmy. Wystawę zamyka sylwetka Andrzeja Szewczyka, artysty związanego ze Śląskiem Cieszyńskim, którego imieniem nazwano jedną z cieszyńskich ulic w 2017 r.

Ekspozycja obejmuje również historię instytucji ważnych dla rozwoju edukacji, kultury i życia społecznego regionu. Przedstawiono m.in. działalność Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego oraz Czytelni Ludowej. Uzupełnieniem prezentowanych biografii są historyczne plany miasta, mapy i fotografie pokazujące wygląd ulic oraz zabudowy Cieszyna na przestrzeni lat.

„Patroni cieszyńskich ulic” to pierwsza wystawa w cyklu poświęconym osobom i instytucjom upamiętnionym w miejskiej przestrzeni. Kolejne odsłony projektu mają przybliżać następnych patronów cieszyńskich ulic i związane z nimi historie.