Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój
Jastrzębie Zdrój al. Piłsudskiego 60
UM Jastrzębie-Zdrój
Przyszłość Strefy Centrum w Jastrzębiu-Zdroju ma zostać wypracowana z udziałem mieszkańców. Zanim powstanie szczegółowa koncepcja zagospodarowania terenu, miasto chce poznać oczekiwania Jastrzębian i połączyć je z przyrodniczym potencjałem obszaru. Założeniem jest stworzenie centralnej, wielofunkcyjnej przestrzeni miejskiej, która jednocześnie zachowa charakter istniejącego terenu zielonego.
Strefa Centrum ma w przyszłości pełnić funkcję ważnego miejsca spotkań, odpoczynku i codziennego życia mieszkańców. Nie ma jednak przypominać tradycyjnego rynku ani być kolejnym urządzonym parkiem. Jednym z głównych założeń jest zachowanie istniejącej zieleni i wpisanie nowych funkcji miejskich w ukształtowany przez lata krajobraz. – Kupiliśmy ten teren, aby mieć realny wpływ na jego przyszłość i możliwość ocalenia tej unikalnej przestrzeni bioróżnorodności. Chcemy połączyć rozwój funkcji miejskich z zachowaniem wartości przyrodniczych tego obszaru. Przyszłość centrum Jastrzębia-Zdroju to nie tylko projekt na mapie. To miejsce, które będzie częścią naszego życia przez kolejne dziesięciolecia – podkreśla Michał Urgoł, prezydent Jastrzębia-Zdroju.
Jak tłumaczą władze miasta, obszar Strefy Centrum nie jest pustą działką, którą można dowolnie zabudować. Przez dziesięciolecia powstało tu środowisko o charakterze mozaikowym obejmujące różne elementy przyrodnicze oraz zależności związane między innymi z roślinnością, ukształtowaniem terenu i wodą. Zdaniem projektantów właśnie te cechy powinny stać się podstawą dalszych prac.
Przemysław Łukasik z pracowni architektonicznej Medusa Group zwraca uwagę, że w centrach dużych miast odtwarzana jest zieleń. – W Warszawie, Łodzi czy Katowicach w wielu miejscach podejmowano działania, aby odbudowywać zieloną szatę centrów. Jastrzębie ma sytuację wyjątkową, bo tutaj przez dziesięciolecia wykształciła się przestrzeń bioróżnorodności. Nie musimy jej tworzyć od nowa. Najważniejsze jest rozpoznanie tego środowiska i zachowanie jego najcenniejszych fragmentów – wskazuje.
Z tego podejścia wynika idea „architektury zatopionej w zieleni”. Zieleń ma nie być jedynie dodatkiem do nowych budynków i miejskich przestrzeni, ale jednym z podstawowych elementów przyszłej koncepcji. Nowa zabudowa i infrastruktura mają zostać dostosowane do istniejącego krajobrazu, a nie odwrotnie.
Istotnym elementem analiz jest również gospodarka wodna. Według szacunków teren ma potencjał retencyjny wynoszący ok. 7 tys. m³. Ukształtowanie terenu, roślinność i stosunki wodne tworzą system, który powinien zostać uwzględniony przy projektowaniu. Projektanci podkreślają, że zachowanie istniejącego ekosystemu nie oznacza pozostawienia obszaru bez zmian, lecz takie zaplanowanie nowych funkcji, aby wykorzystać jego naturalne atuty.
Strefa Centrum ma jednocześnie odpowiadać na potrzeby miejskie. W przyszłości może znaleźć się tu przestrzeń do codziennych spotkań i odpoczynku, lokale usługowe, kawiarnie i miejsca przeznaczone na organizację wydarzeń. Pod uwagę brana jest również możliwość wprowadzenia zabudowy mieszkaniowej. Wszystkie te funkcje mają zostać połączone z istniejącą zielenią. Nowa przestrzeń nie ma konkurować z Parkiem Zdrojowym – oba miejsca mogą pełnić odmienne funkcje. Park może zachować swój dotychczasowy charakter, natomiast Strefa Centrum ma być bardziej miejską i codzienną przestrzenią, odpowiadającą na potrzeby mieszkańców.
Przygotowanie koncepcji powierzono pracowni Medusa Group z Bytomia. W pracach uczestniczą również zespoły A2P2, architecture&planning oraz topoScape. Nad projektem pracują przedstawiciele różnych dziedzin, w tym architekci, urbaniści, socjolodzy, architekci krajobrazu i fitosocjolodzy.
Jednym z pierwszych etapów prac są konsultacje społeczne. Rozpoczęły się 10 sierpnia i obecnie mają przede wszystkim charakter diagnostyczny. Do 6 września mieszkańcy mogą przekazywać opinie dotyczące przyszłego centrum, wskazywać potrzebne funkcje i mówić o tym, czego ich zdaniem nie powinno w nim zabraknąć. Opinie są zbierane m.in. za pomocą internetowej geoankiety, punktów konsultacyjnych i rozmów prowadzonych w przestrzeni miasta. W badania zaangażowany jest również socjolog. Do konsultacji mają zostać włączone także organizacje społeczne i ekologiczne, których wiedza może pomóc w określeniu zarówno potrzeb mieszkańców, jak i przyrodniczych uwarunkowań terenu.
Na podstawie wyników konsultacji, analiz i prac interdyscyplinarnego zespołu ma powstać koncepcja zagospodarowania Strefy Centrum. Jej przygotowanie zaplanowano do końca 2026 r. Na obecnym etapie nie przesądzono jeszcze o lokalizacji konkretnych obiektów. Najpierw ma zostać określone, jaką funkcję powinno pełnić nowe centrum Jastrzębia-Zdroju. – Chcemy stworzyć miejsce, z którym mieszkańcy będą mogli się utożsamiać i które przez lata będzie służyło kolejnym pokoleniom Jastrzębian. Dlatego tak ważne jest, aby decyzje dotyczące Strefy Centrum były dobrze przemyślane i wynikały zarówno z wiedzy specjalistów, jak i głosu mieszkańców – podsumowuje Michał Urgoł.
fot. arch. red., Angelika Kijas/UM Jastrzębie-Zdrój
oprac. /kp/
