Mniej niż 15% mieszkańców miast ma odpowiedni dostęp do drzew, terenów zielonych i cienia – to główny wniosek z obszernego badania przeprowadzonego przez naukowców z Komisji Europejskiej i Uniwersytetu Kopenhaskiego. Przeanalizowali oni 862 europejskie miasta, sprawdzając dostępność zieleni zgodnie z naukową regułą 3-30-300.
Zasada 3-30-300 w optymalnym wariancie zakłada, że każdy mieszkaniec powinien: widzieć przynajmniej 3 drzewa ze swojego domu lub okna, mieszkać w sąsiedztwie z co najmniej 30% pokrycia koronami drzew oraz znajdować się maksymalnie 300 m od najbliższego dużego terenu zielonego, jak park czy las. Wyniki pokazują, że spełnienie wszystkich tych warunków w wielu europejskich miastach nadal pozostaje wyzwaniem – mniej niż 15% mieszkańców miast ma odpowiedni dostęp do drzew, zieleni i naturalnego cienia.
Badacze zwrócili również uwagę na wyraźne nierówności społeczne związane z dostępem do przyrody. Dzielnice zamieszkiwane przez osoby o wyższych dochodach znacznie częściej oferują mieszkańcom odpowiednią ilość zieleni niż obszary mniej zamożne. Różnice widoczne są także pomiędzy regionami Europy. Miasta położone w północno-zachodniej części kontynentu dwukrotnie częściej spełniają standardy 3-30-300 niż miejscowości w Europie Wschodniej i Południowej.
Eksperci podkreślają, że obecność drzew i terenów zielonych ma istotne znaczenie dla zdrowia mieszkańców. Zieleń wpływa korzystnie na samopoczucie, pomaga ograniczać skutki stresu, poprawia jakość powietrza oraz łagodzi zjawisko miejskich wysp ciepła, które staje się coraz większym problemem w czasie upałów.
W odpowiedzi na wyzwania związane ze zmianami klimatu i degradacją środowiska Unia Europejska realizuje program zakładający posadzenie co najmniej 3 mld dodatkowych drzew do 2030 r. Inicjatywa jest częścią szerszej strategii odbudowy lasów i ochrony bioróżnorodności. Jej celem jest nie tylko zwiększenie powierzchni terenów zielonych, ale także poprawa kondycji ekosystemów, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich i przyspieszenie procesu zalesiania w państwach członkowskich.
Według szacunków 3 mld nowych drzew posadzonych na powierzchni ok. 2 mln ha mogą do końca dekady pochłonąć nawet 4 mln ton dwutlenku węgla z atmosfery. W dłuższej perspektywie, do 2050 r., wartość ta może wzrosnąć do ok. 15 mln ton. Drzewa odgrywają również ważną rolę w oczyszczaniu powietrza, retencji wody i ochronie przed skutkami powodzi. Lasy pozostają jednocześnie siedliskiem dla ponad 80% lądowych gatunków roślin i zwierząt na świecie.
Przedstawiciele UE podkreślają jednak, że sadzenie nowych drzew nie zastąpi ochrony istniejących lasów i terenów zielonych. Działania te mają stanowić uzupełnienie szerszej polityki środowiskowej, której celem jest przeciwdziałanie zmianom klimatu oraz zahamowanie utraty różnorodności biologicznej.
Do udziału w inicjatywie zachęcani są wszyscy mieszkańcy Europy, a także samorządy, organizacje społeczne, właściciele gruntów i instytucje publiczne. Każde nowe drzewo może zostać zarejestrowane za pośrednictwem platformy „Map My Tree” stworzonej przez Europejską Agencję Środowiska. Aby nasadzenie zostało uwzględnione w unijnym programie, drzewo musi zostać posadzone po 20 maja 2020 r., być gatunkiem rodzimym i przynosić korzyści dla klimatu oraz bioróżnorodności. Komisja Europejska prowadzi monitoring realizacji programu, aby ocenić postępy i skuteczność działań.
fot. arch. red.
oprac. /kp/










