All inclusive, czarter i hotel z katalogu to popularny sposób na wakacje, ale nie jedyny. W pierwszym półroczu zorganizowane wyjazdy wykupiło 4,8 mln osób.

W pierwszej połowie 2026 r. wycieczki i wczasy organizowane przez przedsiębiorców turystycznych wykupiło ponad 4,8 mln osób. To o około 150 tys. mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Mimo spadku tegoroczny wynik pozostaje jednak wyższy niż w pierwszych sześciu miesiącach każdego z lat poprzedzających 2025 r. – wynika z danych Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego.

Od stycznia do czerwca przedsiębiorcy turystyczni zawarli z klientami ponad 1,8 mln umów dotyczących imprez turystycznych i powiązanych usług. Najwięcej, ponad 365 tys., przypadło na styczeń. Najsłabsze pod względem liczby zawieranych umów były marzec i kwiecień, kiedy ich miesięczna liczba nieznacznie przekraczała 258 tys.

Największą część rynku nadal stanowiły zagraniczne wyjazdy z przelotem czarterowym. W pierwszym półroczu zdecydowało się na nie ok. 2,78 mln osób, czyli ok. 60% klientów korzystających z oferty przedsiębiorców turystycznych. Ponad 1,16 mln osób wybrało podróże po Polsce lub do krajów sąsiednich, natomiast ponad 880 tys. podróżnych wyjechało do innych państw europejskich, korzystając z transportu innego niż czarterowy.

Dane dotyczące czerwca pokazują jednocześnie wyhamowanie wcześniejszego wzrostu sprzedaży wyjazdów czarterowych. Biura podróży sprzedały w tym miesiącu 560,4 tys. takich wyjazdów, podczas gdy rok wcześniej było ich 559,5 tys. Dla porównania, w czerwcu 2023 r. sprzedaż czarterów zwiększyła się o 14% w ujęciu rocznym, w 2024 r. o 19%, a w 2025 r. o 13%.

Na wyniki branży w pierwszej połowie tego roku wpłynęła również sytuacja geopolityczna. Turystyczny Fundusz Pomocowy uruchomił ponad 42 mln zł w formie pożyczki przeznaczonej na zwroty dla klientów za imprezy turystyczne odwołane w związku z działaniami wojennymi na Bliskim Wschodzie. Część zaplanowanych wyjazdów nie mogła zostać zrealizowana, co znalazło odzwierciedlenie w wynikach sprzedaży.

Zorganizowane wyjazdy nie są jedynym sposobem spędzania urlopu. Badania dotyczące wakacyjnych przyzwyczajeń Polaków pokazują, że część podróżnych coraz częściej decyduje się na samodzielne planowanie wyjazdów. Ponad połowa Polaków ma doświadczenie z wypoczynkiem w formule all inclusive, jednak tylko niewielka część wskazuje ją jako preferowany sposób spędzania urlopu. Samodzielna organizacja pozwala przede wszystkim większą swobodę w wyborze miejsc, terminów i atrakcji. Czytaj więcej: Coraz więcej Polaków wybiera wakacje na własnych zasadach

Zmienia się również sposób spędzania urlopu. Coraz więcej osób rezygnuje z napiętego harmonogramu zwiedzania i planowania kolejnych atrakcji na rzecz spokojniejszego wypoczynku. Dla części turystów ważniejsze od odwiedzenia jak największej liczby miejsc są relaks, kontakt z naturą oraz czas spędzony z rodziną i znajomymi. Czytaj więcej: Polacy odkrywają uroki „slow travel”. Liczy się spokój i regeneracja

Alternatywą dla zagranicznych wyjazdów są także podróże krajowe. Rosnące koszty zagranicznych wakacji, kwestie związane z transportem lotniczym oraz popularność tzw. staycation, czyli urlopu spędzanego w kraju, sprawiają, że Polacy częściej szukają atrakcji w swoim najbliższym otoczeniu. Coraz większym zainteresowaniem cieszą się między innymi parki rozrywki, aquaparki oraz centra edukacyjno-rozrywkowe. Czytaj więcej: Turystyka rozrywkowa napędza lokalny ruch turystyczny

Jedną z możliwości są również wyjazdy związane z turystyką industrialną. Śląsk, zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie granicy, oferuje wiele miejsc związanych z historią przemysłu. Dawne kopalnie, huty i zakłady produkcyjne są przekształcane w muzea, centra kultury, punkty widokowe i inne atrakcje turystyczne. Przemysłowe dziedzictwo regionu staje się w ten sposób alternatywą dla najbardziej zatłoczonych europejskich destynacji i jednym z kierunków rozwoju turystyki na polsko-czeskim pograniczu. Czytaj więcej: Dawne huty, kopalnie i fabryki przyciągają turystów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Firmowa pizza, owocowe czwartki czy wiadomość z pochwałą nie zastąpią podwyżki, zaufania i realnego wsparcia.

Wynagrodzenie pozostaje jednym z najważniejszych czynników wpływających na decyzję o podjęciu i utrzymaniu pracy, ale – jak ostrzegają eksperci – samo w sobie nie wystarcza do budowania zaangażowania. Pracownicy oczekują również zauważenia ich wysiłku, wpływu na funkcjonowanie organizacji i możliwości wykorzystywania własnych kompetencji. Problem pojawia się wtedy, gdy firmy próbują zastąpić rzeczywiste docenianie symbolicznymi gestami, które nie odpowiadają na faktyczne potrzeby zespołu.

Współczesne organizacje coraz częściej dostrzegają, że na zaangażowanie wpływają również czynniki pozafinansowe. Wynagrodzenie jest ważnym elementem relacji zawodowej, ale pracownik spędza w pracy znaczną część swojego czasu, współpracuje z innymi osobami i bierze odpowiedzialność za realizowane zadania. W konsekwencji relacja zawodowa wykracza poza prostą wymianę pracy na wynagrodzenie.

Eksperci wskazują, że jeżeli wysiłek pracownika pozostaje niezauważony, może pojawić się przekonanie, iż dodatkowe zaangażowanie nie przynosi żadnych korzyści. Jednym z efektów takiego podejścia może być zjawisko "quiet quitting", czyli ograniczanie aktywności do obowiązków formalnie przypisanych do stanowiska. – W obawie o bezosobowość relacji zawodowej organizacje nieraz wpadają w drugą skrajność, którą można nazwać wellbeing washing lub appreciation washing. To słowa, gesty i inicjatywy, które w domyśle mają dostarczyć pracownikowi podmiotowości, zauważyć jego wartość. One jednak też nie działają, bo pobrzmiewa w nich fałsz. Mogą to być publiczne pochwały bez pokrycia w realnym wsparciu i uznaniu sukcesu albo zaproszenie na firmową imprezę w sytuacji, gdy pracownicy już i tak poświęcili nadprogramowy czas na realizację projektu. Może być to premia nieadekwatna do odniesionego sukcesu finansowego danego projektu – podkreśla Anna Barbachowska, dyrektorka HR w ADP Polska.

Jak zaznacza ekspertka, autentyczne docenianie nie wymaga dużych nakładów finansowych ani rozbudowanych programów motywacyjnych. Istotniejsze jest dostrzeżenie konkretnego wkładu pracownika. Może to oznaczać publiczne wskazanie autora pomysłu, podkreślenie jego udziału w sukcesie projektu czy uwzględnienie wysiłku i kompetencji poszczególnych osób przy ocenie wyników zespołu. – Autentyczny szacunek objawia się w rezygnacji z mikrozarządzania, które miewa wręcz efekt paraliżujący, na rzecz oddania pracownikowi decyzyjności. Podstawą tego jest zaufanie do swoich ludzi, a z tym organizacje miewają problem. Wynika on m.in. z tego, że nie doceniają indywidualności konkretnych osób. Pracownicy są postrzegani jak żołnierze na froncie, którzy mają po prostu wykonać swoje zadanie. A zamiast tego można w nich zobaczyć jednostki o specyficznym zestawie cech. Mogą wykonać zadanie na różne sposoby, ale wybiorą ten najefektywniejszy dla siebie – tłumaczy Anna Barbachowska.

Pomocne mogą być systematyczne narzędzia służące rozpoznawaniu mocnych stron pracowników. W firmie ADP wykorzystywana jest metoda StandOut, której elementem jest ocena indywidualnych mocnych stron za pomocą standaryzowanego kwestionariusza. – Kwestionariusz to tylko punkt wyjścia. Podpowiada on, jak dana osoba zachowuje się w danych momentach, ale też jest przyczynkiem do rozmów dotyczących mocnych stron i możliwości ich wspierania i wykorzystywania na co dzień. Za tym także idzie spersonalizowany coaching prowadzony przez menedżerów zespołów. Dzięki temu każdy z nas ma swobodę w rozmowach o bieżących zadaniach, priorytetach czy właśnie możliwości wykorzystania swoich mocnych stron na płaszczyźnie zawodowej – wyjaśnia Anna Barbachowska.

Samo badanie nie jest jednak wystarczające. Istotną rolę odgrywają regularne rozmowy pracowników z menedżerami, podczas których można omawiać bieżące zadania, priorytety, trudności oraz możliwości wykorzystania mocnych stron. Takie podejście pozwala nie tylko lepiej dopasować zadania do kompetencji poszczególnych osób, ale również wcześniej zauważyć problemy, które mogą wpływać na ich zaangażowanie.

Docenianie pracowników nie sprowadza się więc do pochwał, benefitów czy okazjonalnych firmowych atrakcji. Jego podstawą jest spójność między komunikowanymi wartościami a codziennym sposobem zarządzania. Jeżeli organizacja chce budować zaangażowanie, musi nie tylko mówić pracownikom, że są ważni, ale również pokazywać to poprzez zaufanie, sprawczość, zauważanie ich wkładu i rzeczywiste wsparcie w rozwoju.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Osoby, którym zależy na otrzymaniu 300 zł we wrześniu, powinny nie odkładać złożenia formularza i przekazać go do ZUS najpóźniej do końca sierpnia.

Rodzice i opiekunowie, którzy chcą otrzymać we wrześniu 300 zł na wyprawkę szkolną w ramach programu „Dobry Start”, powinni złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpóźniej do końca sierpnia. Prawidłowo wypełniony i przesłany w tym terminie formularz gwarantuje wypłatę świadczenia do 30 września.

Zainteresowanie programem jest duże. Do 6 sierpnia z województwa śląskiego wpłynęło blisko 254 tys. wniosków obejmujących ponad 368,5 tys. dzieci. ZUS wypłacił już z tego tytułu w regionie ponad 91,4 mln zł. W całym kraju złożono natomiast ponad 2,185 mln wniosków dotyczących przeszło 3,2 mln dzieci, a łączna wartość wypłaconych świadczeń sięgnęła 783 mln zł.

Osoby, które jeszcze nie złożyły wniosku, powinny pamiętać o terminie. Złożenie prawidłowego wniosku do końca sierpnia oznacza, że świadczenie zostanie wypłacone najpóźniej do 30 września. W przypadku wniosków składanych później wypłata nastąpi w ciągu dwóch miesięcy od dnia przekazania kompletnego formularza.

Wniosek o świadczenie „Dobry Start” można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną. Rodzice i opiekunowie mogą skorzystać z aplikacji mobilnej mZUS, Platformy Usług Elektronicznych ZUS, bankowości elektronicznej lub portalu Emp@tia. Dzięki elektronicznej formie wniosek można przesłać niezależnie od miejsca pobytu, również podczas zagranicznego urlopu.

Świadczenie wynosi 300 zł na każde dziecko uczące się w szkole i jest przyznawane niezależnie od dochodów rodziny. Przysługuje do ukończenia przez dziecko 20. roku życia, a w przypadku uczniów z niepełnosprawnością – do 24. roku życia. Wiek ten jest liczony rocznikowo, dlatego świadczenie może obejmować również uczniów ostatnich klas liceów, techników i szkół policealnych, którzy ukończyli odpowiedni wiek przed rozpoczęciem roku szkolnego. Program nie obejmuje dzieci uczęszczających do tzw. zerówek ani studentów.

O świadczenie mogą ubiegać się m.in. rodzice, opiekunowie faktyczni i prawni, rodziny zastępcze oraz osoby prowadzące rodzinne domy dziecka. Wnioski mogą składać również dyrektorzy placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych.

Wnioski w ramach programu „Dobry Start” są przyjmowane od 1 lipca do 30 listopada.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Koszty pracy, ceny energii i niepewność gospodarcza należą do najważniejszych problemów polskich przedsiębiorstw.

Koszty pracownicze, niepewność sytuacji gospodarczej i rosnące ceny energii od kilku lat należą do najważniejszych barier utrudniających działalność przedsiębiorstw w Polsce. Znaczenie poszczególnych problemów zmienia się, jednak koszty związane z zatrudnieniem od końca 2023 r. pozostają najczęściej wskazywaną przeszkodą.

Od początku 2022 r. do jesieni 2023 r. przedsiębiorcy najczęściej zwracali uwagę na niepewność sytuacji gospodarczej. Odsetek firm wskazujących ten problem wynosił od 66% jesienią 2023 r. do ponad 80% jesienią 2022 r. W kolejnych latach znaczenie tej bariery zmniejszyło się, a udział wskazań najczęściej mieścił się w przedziale 50–60%.

Jak zwraca uwagę Anna Szymańska, kierowniczka Zespołu Wsparcia Badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego, wyraźny wzrost obaw związanych z sytuacją gospodarczą nastąpił w marcu i kwietniu 2026 r. – w tym okresie problem wskazywało 66% przedsiębiorstw. – Miało to związek z międzynarodową sytuacją geopolityczną – atakiem USA na Iran i wynikłymi z tego problemami na rynku paliwowym. Wskazania na niepewność sytuacji gospodarczej są w mniejszym stopniu niż przy innych barierach zróżnicowane branżowo, choć można zauważyć, że nieco częściej wskazują na nią firmy TSL (71% w lipcu br.), a rzadziej usługowe (50%) – wskazuje ekspertka.

Od końca 2023 r. najczęściej wskazywaną barierą są natomiast koszty pracownicze – według badań MIK problem ten dotyczy około dwóch trzecich badanych firm. W przeciwieństwie do niepewności gospodarczej odsetek wskazań na koszty pracy charakteryzuje się mniejszymi wahaniami w kolejnych miesiącach. W lipcu 2026 r. na koszty pracownicze wskazywało 73% przedsiębiorstw z sektora TSL i 58% firm usługowych.

Trzecią istotną barierą pozostają ceny energii. – W tym przypadku maksimum wskazań miało miejsce w 2022 r., a w ostatnim czasie gwałtowny wzrost, do 61%, nastąpił w kwietniu bieżącego roku. Branżą, która najczęściej skarży się na trudności związane z rosnącymi cenami energii, jest produkcja (65% w lipcu br.), najrzadziej narzekają natomiast firmy budowlane (36%) – podkreśla Anna Szymańska.

Istotnym problemem pozostaje również dostępność pracowników. W lipcu tego roku na trudności ze znalezieniem odpowiednich osób wskazywała połowa badanych przedsiębiorstw. W tym przypadku widoczna jest sezonowość, a liczba firm zgłaszających problemy z dostępnością kadry często rośnie w miesiącach letnich. Szczególnie wyraźnie zjawisko to widoczne jest w budownictwie – w lipcu problem wskazywało niemal 70% przedsiębiorstw z tej branży. Podobną zależność obserwowano również w poprzednich latach.

Kolejną barierą są zatory płatnicze – ponad 40% badanych firm wskazuje na problemy związane z nieterminowym regulowaniem należności. Od 2022 r. odsetek przedsiębiorstw zgłaszających tę barierę utrzymuje się zazwyczaj w przedziale 40–50%. Największe trudności występują w sektorze TSL – w lipcu na problemy z płatnościami wskazywało niemal 60% przedsiębiorstw z tej branży.

Do najrzadziej wskazywanych barier należą natomiast koszty finansowania i niedostępność produktów. – Wskazania na problemy związane z wysokimi kosztami finansowania były najwyższe pod koniec 2022 r., a od połowy 2025 r. wahają się od 20% do 30%. Na wysokie koszty finansowania najczęściej narzekają firmy TSL – wskazuje analityczka.

Jak zaznacza Anna Szymańska, dane MIK wskazują jednocześnie na rosnące znaczenie kosztów związanych z zatrudnianiem i utrzymaniem pracowników – pod koniec 2025 r. udział kosztów pracy w całkowitych kosztach operacyjnych przedsiębiorstw osiągnął rekordowy poziom blisko 15%. Jednocześnie realny wzrost wynagrodzeń był wyższy niż realny wzrost produktywności pracowników. – W kolejnych latach uciążliwość tej bariery będzie się prawdopodobnie utrzymywała. Na niekorzyść przedsiębiorców mogą oddziaływać przede wszystkim kwestie demograficzne, które pogłębią problemy z dostępnością pracowników, ale też regulacyjne (m.in. przepisy dotyczące równości i jawności wynagrodzeń, które mogą skłaniać niektóre firmy do podwyżek). Jednocześnie może to skłaniać do inwestowania we własnych pracowników i wykorzystania nowoczesnych technologii, co byłoby pożądanym kierunkiem zmian w polskiej gospodarce – podsumowuje ekspertka PIE.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ograniczenie zbiorów w regionach tropikalnych może dotyczyć m.in. ryżu, kawy, cukru, kakao czy oleju palmowego.

Tegoroczne El Niño może stać się najsilniejszym takim zjawiskiem w niemal 150-letniej historii pomiarów. Prognozy wskazują na możliwość wystąpienia rekordowo wysokiej dodatniej anomalii temperatury powierzchni tropikalnego Pacyfiku. Zdaniem naukowców konsekwencje tego zjawiska będą odczuwalne na całym świecie, przede wszystkim poprzez wpływ na rolnictwo, ceny żywności i gospodarkę.

– Czym jest El Niño? Mówiąc naukowo, to oscylacja, a mniej naukowo – to huśtawka, wahadło, które w nieregularnym cyklu rozmieszcza na tropikalnym Pacyfiku ciepłą wodę. Jeżeli mamy warunki El Niño, to u zachodnich wybrzeży Ameryk rozwija się dodatnia anomalia temperatury powierzchni oceanu, czyli jest cieplej niż zwykle, co z kolei powoduje, że zmienia się układ wiatrów na największym oceanie na świecie. W efekcie zmienia się wtedy nie tylko cyrkulacja powietrza, ale także transport wilgoci na olbrzymim obszarze – tłumaczy Michał Brennek z Zakładu Fizyki Atmosfery Instytutu Geofizyki PAN.

Jak dodaje, El Niño nie jest tym samym, co zmiana klimatu – to naturalny proces, którego ślady można znaleźć m.in. w koralowcach liczących wiele tysięcy lat. – Skoro mamy zmianę klimatu, to energii w systemie ziemskim przybywa, a jej większość pochłaniają oceany. One działają stabilizująco i skoro pochłaniają energię, to mamy jej nadmiar w oceanie. Widzimy to w rekordowych temperaturach powierzchni oceanu. Na to nakłada się zjawisko El Niño, więc ta dodatnia anomalia temperatury w tropikalnym wschodnim Pacyfiku zaczyna startować z wyższego poziomu. El Niño w tym roku jest bezprecedensowe ze względu na zgromadzoną w oceanie energię oraz już bardzo wysokie anomalie temperatury powierzchni oceanu – wskazuje Michał Brennek.

El Niño wpływa również na średnią globalną temperaturę. W roku następującym po jego wystąpieniu temperatura Ziemi może być średnio o ok. 0,1–0,2°C wyższa. Nie oznacza to jednak, że zjawisko samo w sobie dostarcza planecie dodatkowego ciepła – powoduje przede wszystkim zmianę sposobu przemieszczania się tego już zgromadzonego między oceanem a atmosferą.

Na wyjątkowo szybki rozwój tegorocznego El Niño zwraca uwagę amerykańska Narodowa Agencja Oceanów i Atmosfery. W połowie czerwca tygodniowy indeks Niño3.4 osiągnął wartość ok. +1,7°C. Jednocześnie pod powierzchnią oceanu zgromadziła się znaczna ilość dodatkowego ciepła. Według przywoływanych analiz rezerwuar energii był wówczas niemal dwukrotnie większy niż na analogicznym etapie rozwoju El Niño w 2023 r. Lokalnie anomalie temperatury na głębokości od 50 do 150 m sięgały nawet 6°C.

Prognozy kilkunastu modeli klimatycznych wskazują, że temperatura powierzchni Pacyfiku może osiągnąć poziom, którego nie obserwowano w dostępnej historii pomiarów. Naukowcy biorą pod uwagę możliwość, że tegoroczne El Niño będzie najsilniejszym odnotowanym dotąd epizodem tego zjawiska. Dodatkowa energia zgromadzona pod powierzchnią oceanu może również sprawić, że podwyższona temperatura będzie utrzymywać się przez dłuższy czas.

Skutki El Niño są szczególnie istotne dla regionów tropikalnych. Zmiany temperatury oceanu oddziałują na układ wiatrów i transport wilgoci, co w jednych częściach świata może prowadzić do susz, a w innych do intensywnych opadów. Zwiększone ryzyko suszy dotyczy m.in. Indonezji i Australii, natomiast zachodnie wybrzeża Ameryki Południowej mogą doświadczać znacznie bardziej obfitych opadów.

Zmiany warunków pogodowych mogą przełożyć się na produkcję rolną. Ograniczenie zbiorów w regionach tropikalnych może dotyczyć m.in. ryżu, kawy, cukru, kakao czy oleju palmowego. W przypadku Peru konsekwencje mogą dotyczyć również rybołówstwa, które ma istotne znaczenie dla tamtejszej gospodarki. Zmiana temperatury wód wpływa bowiem na warunki życia organizmów morskich i może prowadzić do ograniczenia połowów.

Problemy z produkcją rolną mogą następnie przełożyć się na światowe ceny żywności. Według przywoływanych analiz ekonomicznych silne El Niño może spowodować wzrost globalnych cen żywności o ok. 5%. – Przesunięcie rytmów pogodowych po tropikalnym Pacyfiku ma olbrzymi, globalny wpływ na całą gospodarkę. Mówimy o kłopotach w systemach rolniczych i żywieniowych w dużej części świata, więc spodziewamy się dosyć niestabilnych cen. Silne El Niño dla Polski oznacza głównie skutki gospodarcze w postaci albo niedoboru, albo wysokich cen produktów rolnych, także pasz. Podczas poprzedniego poważnego El Niño zapłaciliśmy dużo więcej także za produkty przemysłu cukierniczego, np. czekolady – przypomina Michał Brennek.

Naukowiec przestrzega jednak przed bezpośrednim przypisywaniem konkretnych zjawisk pogodowych w Polsce tegorocznemu El Niño. Jego wpływ na pogodę w naszym kraju jest stosunkowo słaby i szczególnie trudny do wyodrębnienia. Znacznie większe znaczenie dla warunków atmosferycznych w Polsce ma sytuacja na północnym Atlantyku. – To jest główny akwen, który steruje pogodą w Polsce. Pewne wydarzenia miały miejsce wtedy, kiedy było silne El Niño, na przykład powódź w 1997 r., ale to jest korelacja, a nie związek przyczynowo-skutkowy, i z pewnością wymaga jeszcze badań. Dużo większe znaczenie miała wtedy dodatnia anomalia temperatury Morza Śródziemnego – będącego źródłem wilgoci – oraz niż genueński, który zapewnił transport wilgotnych mas powietrza do Polski – podsumowuje Michał Brennek.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Odpoczynek powinien obejmować nie tylko przerwę od obowiązków, ale również relaks, poczucie autonomii, aktywności dające satysfakcję i kontakt z bliskimi.

Regularny odpoczynek jest ważnym elementem dbania o kondycję psychiczną i fizyczną, a korzystanie z urlopu tylko raz lub dwa razy w roku może nie zapewniać organizmowi wystarczającej regeneracji. Jak wskazuje Aleksandra Penza, psycholożka z Uniwersytetu SWPS, brak systematycznego odpoczynku może sprzyjać przeciążeniu i zwiększać ryzyko wypalenia zawodowego. Ekspertka zwraca również uwagę na to, że znaczenie ma nie tylko długość urlopu, ale także sposób, w jaki spędzamy czas wolny.

Praca, niezależnie od zajmowanego stanowiska czy miejsca jej wykonywania, może wiązać się z podwyższonym poziomem pobudzenia i stresem. – To osłabia naszą odporność psychiczną, umiejętność podejmowania decyzji, skrupulatność, rzetelność w działaniu. Ludzki organizm dla sprawnego funkcjonowania potrzebuje czasu na regenerację – tłumaczy Aleksandra Penza.

Jej zdaniem pomocny w planowaniu efektywnego wypoczynku może być model DRAMMA. Jego nazwa pochodzi od angielskich słów oznaczających odłączenie od pracy, relaks, autonomię, rozwój umiejętności, poczucie sensu oraz budowanie relacji z innymi (detachment, relaxation, autonomy, mastery, meaning, affiliation).

Pierwszym elementem jest psychiczne odłączenie się od obowiązków zawodowych. – Podczas urlopu ważne jest odcięcie się od zadań zawodowych, zarówno od myśli, jak i od konkretnych czynności, np. sprawdzania e-maili czy odczytywania wiadomości na komunikatorach – wskazuje ekspertka.

Kolejnym elementem jest relaks, czyli aktywności pomagające zmniejszyć poziom pobudzenia organizmu. W tym przypadku sprawdzić mogą się m.in. spokojne spacery, joga czy ćwiczenia oddechowe. Ważne jest również poczucie autonomii, czyli możliwość samodzielnego decydowania o tym, jak spędzamy wolny czas. – Chodzi o to, by nie robić rzeczy pod tak zwane dyktando: zwiedzać miejsca na siłę czy mieć wszystko zaplanowane co do minuty – zaznacza Aleksandra Penza.

Model DRAMMA uwzględnia także aktywności pozwalające rozwijać umiejętności i dające poczucie satysfakcji. Może to być nauka nowej aktywności, jazda na rowerze, wspinaczka, ale również czytanie książek, jeśli stanowi dla danej osoby interesujące wyzwanie. Istotne jest także poczucie sensu. Czas wolny może być okazją do podejmowania działań zgodnych z własnymi wartościami i zainteresowaniami.

Ostatnim elementem jest budowanie relacji z innymi osobami. Wypoczynek może sprzyjać spędzaniu czasu z rodziną, przyjaciółmi czy innymi bliskimi osobami.

Jak podkreśla ekspertka, regeneracji nie sprzyja natomiast ciągłe korzystanie z mediów społecznościowych i serwisów informacyjnych. – Kiedy oglądamy rolki albo czytamy newsy, nasz mózg jest bombardowany dużą ilością informacji, które musi przetworzyć. Nasze ciało teoretycznie odpoczywa, ale nasz organizm intensywnie przetwarza informacje – wyjaśnia.

Według przywoływanych przez psycholożkę badań najwyższy poziom dobrostanu podczas urlopu pojawia się około ósmego dnia wypoczynku. Z tego względu za optymalny można uznać urlop trwający ok. 10–14 dni. Znaczenie ma również sposób powrotu do pracy. Stopniowe wejście w obowiązki może być korzystniejsze niż natychmiastowy powrót do pełnego obciążenia.

Aleksandra Penza zwraca uwagę, że dłuższy urlop nie zastępuje jednak regularnego odpoczynku w ciągu roku. – Brak systematycznej regeneracji może prowadzić m.in. do wypalenia zawodowego. Codzienne rutyny związane z odpoczynkiem mają duże znaczenie dla naszego dobrostanu psychicznego – podkreśla.

Jednym z kluczowych elementów wypalenia zawodowego, zgodnie z klasycznym modelem opracowanym przez Christinę Maslach, jest wyczerpanie fizyczne i emocjonalne. Pierwsze sygnały przeciążenia mogą obejmować problemy z koncentracją, częstsze popełnianie błędów, trudności z podejmowaniem decyzji i odkładanie wymagających zadań. Mogą pojawić się również frustracja, zniechęcenie, mniejsza chęć kontaktu ze współpracownikami, cynizm czy negatywne nastawienie do innych osób.

Przeciążenie może być odczuwalne także w postaci dolegliwości fizycznych. Wśród możliwych objawów wymienia się m.in. bóle głowy, problemy ze snem, napięcie w okolicach karku czy bóle kręgosłupa.

Zdaniem Aleksandry Penzy coraz więcej pracodawców dostrzega znaczenie dobrostanu pracowników i jego związek z funkcjonowaniem organizacji. – Pracownicy, którzy mają wysokie poczucie dobrostanu, wysoką satysfakcję z pracy, są w stanie bardziej się angażować – podsumowuje psycholożka.

Czytaj także: Wakacyjny luksus według Polaków? Spokój, prywatność i kontakt z naturą

fot. magnific.com
oprac. /kp/

O 144 zł brutto ma wzrosnąć w przyszłym roku minimalne wynagrodzenie.

Płaca minimalna w 2027 r. ma wzrosnąć do 4950 zł brutto. Podwyższona zostanie również minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych, która ma wynieść 32,30 zł brutto. Takie kwoty znalazły się w założeniach do projektu rozporządzenia Rady Ministrów i odpowiadają propozycjom przedstawionym wcześniej Radzie Dialogu Społecznego.

Zgodnie z opublikowanymi założeniami od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie za pracę ma wynosić 4950 zł brutto. W porównaniu z obowiązującą w 2026 r. kwotą 4806 zł oznacza to podwyżkę o 144 zł, czyli o ok. 3%. Minimalna stawka godzinowa ma natomiast wzrosnąć z 31,40 zł do 32,30 zł brutto, co oznacza podwyżkę o 90 groszy.

Wysokość przyszłorocznego wynagrodzenia minimalnego była przedmiotem rozmów w Radzie Dialogu Społecznego, jednak strony nie osiągnęły porozumienia. Związki zawodowe proponowały ustalenie płacy minimalnej na poziomie co najmniej 5200 zł brutto. Organizacje pracodawców opowiadały się natomiast za rozwiązaniem, w którym wzrost wynagrodzenia nie byłby wyższy od propozycji rządowej.

Brak porozumienia w RDS oznacza, że wysokość minimalnego wynagrodzenia i stawki godzinowej ustali Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Zgodnie z przepisami rząd ma na to czas do 15 września. Ustalone kwoty nie mogą być jednak niższe od tych, które zostały wcześniej przedstawione Radzie Dialogu Społecznego.

W ciągu ostatniej dekady wysokość najniższego wynagrodzenia wzrosła znacząco. W 2015 r. wynosiło ono 1750 zł brutto, co oznacza, że w porównaniu z proponowaną kwotą na 2027 r. wzrost wyniósłby 3200 zł. Największe podwyżki przypadły na lata 2023 i 2024 – w obu przypadkach wynagrodzenie było zmieniane dwukrotnie w ciągu roku. W 2023 r. od stycznia minimalna pensja wzrosła do 3490 zł, a od lipca do 3600 zł. Łącznie oznaczało to wzrost o 590 zł w porównaniu z 2022 r. Rok później płaca minimalna wynosiła 4242 zł od stycznia i 4300 zł od lipca, czyli o 700 zł więcej niż rok wcześniej.

W 2025 r. minimalne wynagrodzenie zostało ustalone na poziomie 4666 zł brutto, natomiast od początku 2026 r. wzrosło do obecnych 4806 zł.

Dwukrotna zmiana wysokości płacy minimalnej w ciągu roku jest przewidziana w przepisach w sytuacji, gdy prognozowany na kolejny rok wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosi co najmniej 105%. W takim przypadku ustala się dwa terminy zmiany minimalnego wynagrodzenia oraz minimalnej stawki godzinowej – 1 stycznia i 1 lipca.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Pracownicy często wyjeżdżają z niedokończonymi zadaniami i wracają myślami do firmy. W efekcie mogą wrócić do pracy bardziej zmęczeni zamiast wypoczęci.

Urlop powinien być czasem regeneracji, jednak dla wielu pracowników rozpoczęcie wypoczynku wcale nie oznacza odcięcia się od zawodowych obowiązków. Problemem często okazuje się sposób organizacji pracy w firmie. Brak odpowiedniego zastępstwa, niedokończone zadania i obawa przed zaległościami sprawiają, że pracownicy nawet podczas urlopu wracają myślami do swoich obowiązków.

Jak wskazuje Magda Pietkiewicz, twórczyni platformy Enpulse, przygotowania do urlopu mogą być dla pracowników źródłem dużego stresu. – Problemem jest to, że bardzo często jako firmy jesteśmy nieprzygotowani do tego, żeby pracownik wziął urlop, spokojnie odpoczął i wrócił wypoczęty. Pracownik bardzo często zostawia niedokończone sprawy. Idąc na urlop, cały czas myśli o pracy, co nie przysparza mu spokoju, przez co nie odpoczywa. Niektórzy stresują się bardziej na urlopie przez nie do końca przekazane obowiązki czy niezakończone zadania. Wracając do pracy, potrafią być paradoksalnie bardzo zmęczeni po odpoczynku dwa lub trzy tygodnie nad morzem w pięknych okolicznościach przyrody – wyjaśnia ekspertka.

Problem potwierdzają wyniki badania przeprowadzonego w 2026 r. wśród ponad 500 użytkowników serwisu InterviewMe. Wynika z niego, że 60% respondentów nie potrafi całkowicie odciąć się od pracy podczas urlopu. Niemal połowa badanych przyznała, że przynajmniej czasami sprawdza służbowe wiadomości i e-maile lub myśli o obowiązkach zawodowych, z kolei co dziesiąty respondent regularnie kontroluje sytuację w pracy podczas wypoczynku. Ponadto 55% pracowników przynajmniej czasami odczuwa stres lub wyrzuty sumienia związane z wzięciem urlopu. – Nie mamy takiej mentalności jak na przykład Skandynawowie, którzy mówią: teraz jestem na urlopie, proszę do mnie nie dzwonić, wszystkie sprawy muszą poczekać. Dlaczego tak jest? Przez lata byliśmy nauczeni, że nawet nie wypada brać urlopów. A skoro nie wypada, to tym bardziej nie warto. Nie wypada dobrze się czuć na urlopie, ponieważ ja odpoczywam, a inni pracują – zwraca uwagę Magda Pietkiewicz.

Jednym z najważniejszych warunków spokojnego wypoczynku jest odpowiednie przygotowanie pracownika do nieobecności. – Najpierw należy znaleźć zastępstwo na czas jego urlopu. Mieć pewność, że ktoś, kto przejmie te obowiązki, będzie umiejętnie odpowiadał na wszelkiego rodzaju zapytania i nie będzie trzeba dzwonić do pracownika. Wracając z urlopu, warto też przygotować się do tego, żeby odpowiednio odebrać od tej osoby zadania, które zostały zrobione. Wtedy pracownik może liczyć na spokój, oddech, a organizacja na wypoczętego pracownika – podpowiada ekspertka.

Badanie InterviewMe pokazuje, że największą przeszkodą w całkowitym oderwaniu się od obowiązków jest obawa przed liczbą zaległych spraw po powrocie – wskazało ją 35% respondentów. Dla 20% problemem jest natłok pracy, a taki sam odsetek badanych wskazał poczucie odpowiedzialności za zespół, klientów lub realizowane projekty. Kolejne osoby zwracały uwagę na brak zastępstwa i presję ze strony przełożonych lub współpracowników, aby pozostawać dostępnym podczas urlopu.

Utrzymujący się stres może mieć konsekwencje także po zakończeniu wypoczynku. Zdaniem Magdy Pietkiewicz brak możliwości odcięcia się od pracy może sprawić, że pracownik wróci do firmy z jeszcze większym poziomem napięcia. W dłuższej perspektywie może to przekładać się na niższą satysfakcję z pracy, mniejsze zaangażowanie i motywację, a także większe zmęczenie i ryzyko wypalenia zawodowego.

Znaczenie odpoczynku widać również w danych dotyczących zaangażowania pracowników. Z raportu Enpulse „Zaangażowanie 2025” wynika, że 65% pracowników deklarowało motywację do pracy. Był to wynik o 1 p.p. niższy niż rok wcześniej. Ogólny poziom zaangażowania wyniósł natomiast 63%, co oznacza spadek o 3 p.p. w porównaniu z 2024 r. Był to pierwszy spadek tego wskaźnika od czterech lat.

Magda Pietkiewicz zwraca uwagę, że wypoczęty pracownik może być bardziej efektywny, kreatywny i otwarty na nowe pomysły. – Pamiętajmy o tym, że urlop jest częścią higieny naszego zdrowia. Dlatego odpoczywając, musimy się wyłączyć. Wtedy dopiero zadbamy o swoje zdrowie, ponieważ znikają napięcia w ciele, również psychiczne, odstresowujemy się, uspokajamy, dzięki czemu jesteśmy zdrowsi. Im bardziej jesteśmy zestresowani, tym więcej chorujemy. Dla zaangażowania ma to ogromne znaczenie. Kiedy jesteśmy chorzy, nie jesteśmy w stanie się zaangażować w pracę, nawet jeśli bardzo byśmy tego chcieli – wyjaśnia ekspertka.

Z raportu Enpulse wynika jednocześnie, że 40% pracowników odczuwa przeciążenie obowiązkami lub nie potrafi jednoznacznie ocenić ich poziomu. 59% respondentów uważa, że pracodawca dba o ich dobrostan psychiczny, podczas gdy 41% ma odmienne zdanie. Równowagę między życiem zawodowym a prywatnym deklaruje 65% badanych. Dane te pokazują, że sposób organizacji pracy i podejście pracodawców do odpoczynku mogą mieć znaczenie nie tylko dla samopoczucia pracowników, ale również dla ich późniejszego funkcjonowania i zaangażowania zawodowego.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

74,9% badanych MŚP dysponuje jedynie podstawowymi kompetencjami potrzebnymi do wdrażania rozwiązań sztucznej inteligencji.

Rozwój sztucznej inteligencji staje się jednym z najważniejszych czynników zmian zachodzących na rynku pracy i w gospodarce. Jak wskazuje OECD, skala korzyści, jakie przedsiębiorstwa osiągną dzięki nowym technologiom, będzie jednak w dużej mierze zależała od kompetencji pracowników. Firmy muszą nie tylko wdrażać nowe rozwiązania, ale również posiadać kadry zdolne do ich wykorzystania w codziennej działalności.

Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji rośnie znaczenie kompetencji cyfrowych. Jak zwraca uwagę Jakub Witczak, analityk w Zespole Gospodarki Cyfrowej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zaawansowane umiejętności programistyczne, takie jak uczenie maszynowe czy integracja systemów komputerowych, nadal pozostają niszą. – Chociaż są one konieczne do tego, aby rozwijać i wdrażać systemy oparte na SI w organizacjach, to jednak odpowiedzialność za ten obszar można powierzyć stosunkowo wąskiemu gronu pracowników lub integratorów zewnętrznych. Rośnie natomiast znaczenie ogólnych kompetencji cyfrowych, jak również zdolności do wykorzystania, analizy i interpretacji danych – podkreśla ekspert.

Problem z odpowiednimi kompetencjami jest szczególnie widoczny w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Z danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że 74,9% przebadanych MŚP deklarowało jedynie podstawowy poziom kompetencji cyfrowych związanych z wdrażaniem rozwiązań sztucznej inteligencji. Dla 28,8% firm braki kompetencyjne były barierą wprowadzania zaawansowanych technologii cyfrowych, a 16,5% przedsiębiorstw oceniło, że praktycznie nie posiada takich kompetencji w swoich zasobach.

Znacznie lepiej sytuacja wygląda w dużych przedsiębiorstwach. Brak kompetencji cyfrowych lub ich niewystarczający poziom jako przeszkodę w rozwoju technologicznym wskazywało 16,3% badanych dużych firm. Różnice te znajdują odzwierciedlenie również w poziomie wykorzystania sztucznej inteligencji. Z rozwiązań SI korzystało 7,09% polskich MŚP, co odpowiada zaledwie 35% średniej unijnej. W przypadku dużych przedsiębiorstw wskaźnik wynosił 45,81%, czyli ok. 83% średniej dla Unii Europejskiej.

Jakub Witczak wskazuje, że jednym ze sposobów na uzupełnianie brakujących kompetencji są inwestycje w kapitał ludzki, przede wszystkim szkolenia pracowników. – W kontekście SI zapewnione przez pracodawców szkolenia dla pracowników mogą przekładać się na poczucie zwiększonej wydajności oraz poprawy ogólnych warunków pracy. Niestety tego typu inwestycje nie cieszą się w Polsce dużą popularnością. 41,1% badanych MŚP nie dokonało w 2025 r. inwestycji w kapitał ludzki i nie planowało takich w kolejnym roku. To odsetek zbliżony do odsetka podmiotów, które dokonały inwestycji w kapitał ludzki w minionym roku (42,4%), aczkolwiek nieco więcej, bo 57,3% MŚP, planowało takie działania na 2026 r. – tłumaczy analityk.

OECD zwraca uwagę, że szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa napotykają na przeszkody w finansowaniu szkoleń. Ograniczenia nie dotyczą jednak wyłącznie pieniędzy. Istotną rolę odgrywa również podejście kadry zarządzającej, która nie zawsze traktuje rozwój kompetencji jako inwestycję mogącą przełożyć się na większą produktywność firmy.

Eksperci wskazują w tym kontekście na znaczenie szkoleń dla kadry zarządzającej oraz tworzenia platform umożliwiających wymianę wiedzy między menedżerami. Takie rozwiązania mogą sprzyjać budowaniu w przedsiębiorstwach kultury ciągłego uczenia się i ułatwiać dostosowanie organizacji do zmian technologicznych. Dane PIE pokazują jednak, że również ten obszar pozostaje słabo rozwinięty. 72,2% MŚP nie inwestowało w 2025 r. w rozwój procesów zarządczych i kapitału organizacyjnego oraz nie planowało takich działań w 2026 r.

Na problem niewystarczających kompetencji zwraca uwagę także Bank Światowy. Z jego danych wynika, że pracownicy w Polsce deklarują najwyższą w UE niezaspokojoną potrzebę podnoszenia kwalifikacji. W połączeniu z ograniczonymi inwestycjami przedsiębiorstw w rozwój pracowników może to stanowić wyzwanie dla przyszłej konkurencyjności polskiej gospodarki. – Ostatecznie, jeżeli czerpanie korzyści z wykorzystania SI będzie wymagało odpowiednio przeszkolonej siły roboczej, to właśnie kompetencje staną się wąskim gardłem dla funkcjonowania firm w obszarach o znacznej ekspozycji na SI – podsumowuje Jakub Witczak.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Prawie 19 tysięcy sprzedanych biletów na przewóz jednośladów oraz niemal o połowę większe zainteresowanie wakacyjną ofertą dla rodzin względem ubiegłego roku.

Takie są najważniejsze wnioski z lipcowych statystyk Kolei Śląskich. Regionalny przewoźnik notuje znaczący wzrost popularności letnich przejazdów, a pasażerowie coraz chętniej łączą podróż pociągiem z aktywnym wypoczynkiem i eksploracją województwa.

Rodzinne wyjazdy z ofertą „Wakacje z KŚ”

Dane przewoźnika jednoznacznie wskazują, że preferencje podróżnych ulegają zmianie, a letnie wycieczki pociągiem zyskują na znaczeniu wśród osób planujących odpoczynek z bliskimi. Duży wpływ na ten trend ma specjalna oferta „Wakacje z KŚ”, w ramach której do końca sierpnia (w dni robocze) rodzice i opiekunowie podróżujący z dziećmi do 16. roku życia mogą nabyć bilety w preferencyjnej cenie 10 złotych. Oferta jest nielimitowana i powszechnie dostępna za pośrednictwem strony internetowej oraz aplikacji mobilnej Kaeśka.

Tylko w lipcu z tej propozycji skorzystało blisko 1,8 tysiąca pasażerów, co stanowi wzrost o 47 procent w stosunku do analogicznego okresu w roku poprzednim. Dniem o największym natężeniu ruchu w ramach tej promocji okazał się 16 lipca – sprzedano wówczas 122 bilety.

– Przed nami jeszcze niemal cały sierpień, dlatego warto wykorzystać najbliższe tygodnie wakacji na odkrywanie regionu. Dzięki promocyjnej ofercie dla rodzin, podróż pociągiem może być początkiem udanej wycieczki – zarówno w góry, jak i nad wodę – podkreśla Bartłomiej Wnuk, rzecznik prasowy Kolei Śląskich.

Rosnąca popularność turystyki rowerowej

Inwestycje w infrastrukturę i procedury ułatwiające przewóz sprzętu sportowego przynoszą wymierne efekty. Strefy rowerowe dostępne w każdym składzie, uruchomienie dedykowanego pociągu Velo Cug, system limitowania miejsc oraz funkcjonalności aplikacji mobilnej sprawiają, że transport rowerów staje się wysoce zorganizowany i komfortowy.

W minionym miesiącu pasażerowie nabyli blisko 19 tysięcy biletów rowerowych (wzrost o 27 procent w porównaniu do lipca 2025 roku). Szczyt zainteresowania przypadł na ostatni weekend miesiąca, a absolutny rekord padł w niedzielę, 26 lipca, z wynikiem 1565 sprzedanych biletów.

– Wakacje to czas, w którym rowerzyści najchętniej wybierają kolej. Tegoroczne statystyki pokazują, że zainteresowanie takim sposobem podróżowania jest jeszcze większe niż przed rokiem. To najlepszy dowód na to, że pociągi Kolei Śląskich i rower doskonale się uzupełniają, pozwalając wygodnie dotrzeć do najciekawszych miejsc naszego regionu i zaplanować ciekawszą trasę niż w przypadku wyjazdu samochodem, kiedy musimy wrócić do miejsca startu wycieczki – tłumaczy Bartłomiej Wnuk.

Infrastruktura i logistyka przejazdów

Aby sprostać sezonowemu popytowi, przewoźnik zoptymalizował swoją flotę oraz systemy rezerwacyjne, dostosowując je do potrzeb cyklistów:

• Pojemność standardowych składów: Każdy pociąg Kolei Śląskich dysponuje wyznaczoną strefą z miejscem przeznaczonym dla 4 do 14 jednośladów.

• Velo Cug: Na najbardziej obciążonych trasach turystycznych – między innymi do Wisły, Ustronia, Rajczy, Zwardonia i Tychów – operuje specjalny pociąg wyposażony w przestrzeń dostosowaną do przewozu 36 rowerów. Harmonogram kursowania tego składu jest wyodrębniony na stronie internetowej przewoźnika w sekcji rozkładu jazdy.

• Opłaty i gwarancja miejsca: Jednorazowy bilet na przewóz roweru kosztuje 8,50 zł i automatycznie gwarantuje miejsce dla jednośladu. Zakupu można dokonać z 14-dniowym wyprzedzeniem we wszystkich dostępnych kanałach sprzedaży.

Dodatkowym udogodnieniem na etapie planowania podróży jest aplikacja Kaeśka, pozwalająca pasażerom na szybką weryfikację połączeń pod kątem rzeczywistej dostępności miejsc rowerowych w danym pociągu.

oprac. /lm/

W ciągu roku zagraniczni goście skorzystali z blisko 21 mln noclegów, a tempo wzrostu od lat przewyższa średnią dla Unii Europejskiej.

Polska systematycznie umacnia swoją pozycję na turystycznej mapie Europy. Najnowsze analizy pokazują, że kraj nie tylko w pełni odbudował ruch turystyczny po pandemii, ale osiągnął rekordowy poziom zainteresowania wśród zagranicznych gości. W ciągu 12 miesięcy do maja 2026 r. turyści z zagranicy wykupili w Polsce blisko 21 mln noclegów, czyli o ok. 11% więcej niż przed pandemią, gdy odnotowano poprzedni szczyt.

Od 2011 r. liczba noclegów udzielonych zagranicznym turystom wzrosła w Polsce o 90% – wynika z raportu „Polska celem podróży: rosnąca pozycja na turystycznej mapie Europy” przygotowanego przez Departament Analiz Ekonomicznych Banku Pekao SA. Średni wzrost w krajach Unii Europejskiej wyniósł w tym czasie 56%. Oznacza to, że Polska znalazła się wśród państw o najszybciej rozwijającym się rynku turystyki przyjazdowej, wyprzedzając pod względem dynamiki m.in. Włochy, Hiszpanię, Niemcy i Francję. Większy wzrost odnotowano jedynie w takich krajach, jak Słowenia, Chorwacja, Holandia, Portugalia, Grecja i Litwa. Czechy znalazły się na 16. miejscu z 38-procentowym wzrostem.

Największy udział w ruchu przyjazdowym mają mieszkańcy państw sąsiadujących z Polską. Najczęstszymi gośćmi pozostają Niemcy (28%) i Ukraińcy (10%), a na kolejnych miejscach znajdują się Brytyjczycy (10%), Amerykanie (7%) i Czesi (6%). Najszybciej rosną pobyty turystów z Czech – liczba ich noclegów wzrosła od 2017 r. o około 340%, czyli ponad czterokrotnie. Noclegów Słowaków przybyło ponad dwukrotnie, a Amerykanów niemal dwukrotnie. Eksperci zwracają jednak uwagę, że o wyborze miejsca podróży decyduje nie tylko odległość, ale również dostępność połączeń lotniczych, kolejowych i drogowych, więzi rodzinne i gospodarcze oraz atrakcyjność oferty turystycznej.

Ruch turystyczny z zagranicy koncentruje się obecnie przede wszystkim w kilku regionach kraju. Ok. 35% wszystkich noclegów przypada na Kraków i Warszawę, natomiast kolejne 10% generują Kołobrzeg i Świnoujście. Pod względem województw w czołówce są małopolskie (26%), mazowieckie (19%) i zachodniopomorskie (17%), a śląskie zajmuje szóste miejsce z 5-procentowym udziałem. Nasz region najczęściej wybierają Ukraińcy (18%), Niemcy (15%) i Czesi (14%).

Widać wyraźnie dwa dominujące modele turystyki przyjazdowej. Pierwszy opiera się na dużych miastach i ich ofercie kulturalnej oraz biznesowej, drugi związany jest z wypoczynkiem w regionach nadmorskich, szczególnie popularnych wśród turystów z Niemiec.

Preferencje zagranicznych gości różnią się w zależności od kraju pochodzenia. Ponad połowa noclegów niemieckich turystów przypada na woj. zachodniopomorskie, goście z Wielkiej Brytanii najczęściej wybierają Małopolskę, natomiast turyści ze Stanów Zjednoczonych koncentrują się przede wszystkim na województwach mazowieckim i małopolskim. – Niełatwo zatem znaleźć uniwersalny model promocji Polski za granicą, jeśli magnesami są odmienne elementy krajowej oferty: wybrzeże, największe miasta, góry na południu czy miejsca związane z historią, kulturą albo więzami rodzinnymi – podkreślają autorzy raportu.

Istotnym czynnikiem wspierającym rozwój turystyki jest poprawa dostępności transportowej. W latach 2014–2025 indeks dostępności lotniczej Polski wzrósł o 82%, co było jednym z najlepszych wyników w Europie. Rozbudowa siatki połączeń lotniczych i kolejowych oraz rosnąca popularność krótkich wyjazdów typu city break mają sprzyjać dalszemu wzrostowi liczby zagranicznych gości.

Eksperci podkreślają jednak, że dalszy rozwój nie powinien opierać się wyłącznie na najpopularniejszych kierunkach. – Regiony potrzebują rozpoznawalnych produktów i oferty dopasowanej do potrzeb konkretnych grup zagranicznych gości. Polska ma warunki, by nadal zwiększać swoją pozycję na europejskiej mapie turystycznej, ale wykorzystanie tej szansy będzie zależeć od tego, czy rosnące zainteresowanie uda się zamienić w pobyty częstsze, dłuższe i bardziej urozmaicone regionalnie – wskazują. Wielu potencjalnych turystów z Europy Zachodniej wciąż słabo zna ofertę kraju, a na decyzje o podróży wpływają także stereotypy oraz obawy związane z bliskością wojny w Ukrainie. Jednocześnie osoby, które już odwiedziły Polskę, bardzo wysoko oceniają bezpieczeństwo, jakość atrakcji i korzystny stosunek jakości do ceny.

Przeczytaj także inne artykuły dotyczące turystyki w regionie i nie tylko.

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Skutki upałów odczuwają głównie branże wykorzystujące pracę fizyczną, a długofalowo konsekwencje mogą objąć inwestycje, rynek pracy i finanse publiczne.

Coraz częstsze fale upałów przestają być wyłącznie zjawiskiem pogodowym, a stają się istotnym czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie przedsiębiorstw i całych gospodarek. Wysokie temperatury obniżają wydajność pracy, zwiększają koszty prowadzenia działalności i ograniczają możliwości inwestycyjne firm. W najbardziej narażonych krajach do 2030 r. poziom inwestycji może być nawet o 15% niższy niż w scenariuszu zakładającym brak nasilenia ekstremalnych upałów.

Negatywne skutki są odczuwalne już po przekroczeniu temperatury 30°C – wynika z badania Działu Analiz Ekonomicznych Allianz Trade. Każdy kolejny stopień może obniżać produktywność pracy o ok. 3% wartości dodanej na godzinę, a jednocześnie zwiększać zużycie energii o ok. 1,2%. Najbardziej narażone są sektory wymagające pracy fizycznej, takie jak budownictwo, transport, logistyka, przemysł czy rolnictwo, a także branże o wysokim zapotrzebowaniu na energię.

Przekłada się to na pogorszenie rentowności przedsiębiorstw. – To jest dosyć ciekawe i też niepokojące, ponieważ oceniamy, że zdolność do inwestowania w tych warunkach również drastycznie spada. Spadek skłonności do inwestowania przez firmy jest bezpośrednio spowodowany presją na marżę związaną ze spadkiem efektywności pracy oraz ze wzrostem kosztów. W takich warunkach firmy odkładają na bok myślenie o inwestycjach, mimo że są one bardzo istotnym elementem, jeżeli chodzi o przygotowanie do walki ze zmieniającym się klimatem – tłumaczy Sławomir Bąk, dyrektor zarządzający ds. oceny ryzyka, szkód i windykacji w Allianz Trade w Polsce.

W scenariuszu opracowanym przez Allianz Trade zakładającym powtarzanie się każdego roku największych fal upałów z ostatniej dekady inwestycje w największych gospodarkach świata mogłyby do 2030 r. spaść nawet o 15%. W konsekwencji najbardziej narażone kraje mogłyby odnotować spadek produktu krajowego brutto o 5–7% względem scenariusza bazowego. Straty szacowane są na ok. 240 mld dolarów we Francji, 147 mld dolarów we Włoszech, 131 mld dolarów w Niemczech i 120 mld dolarów w Hiszpanii. – Jeśli porównać wielkość niemieckiej gospodarki do wielkości polskiej gospodarki, w naszym kraju ten wpływ może być rzędu 20–50 mld dolarów. To jest bardzo ogólny szacunek, natomiast pamiętajmy o tym, że polska gospodarka ma trochę inną strukturę – większy jest udział branż, gdzie liczy się praca fizyczna, czyli budownictwo i transport, dlatego wpływ może być znacznie mocniejszy. Do tego jeżeli Niemcy – nasz największy partner gospodarczy – będą ponosić koszty, to przez ich problemy będą się potęgować problemy polskich przedsiębiorców – podkreśla Sławomir Bąk.

Część strat wynika nie tylko z rosnących temperatur, ale także z niewystarczającego przygotowania infrastruktury. W Europie klimatyzację posiada średnio ok. 19% budynków, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych odsetek ten sięga ok. 90%. – Upały stały się realnym ryzykiem biznesowym. Należy na nie pod tym kątem patrzeć i próbować w jakimś stopniu zmniejszać wpływ tego ryzyka. Jest cały szereg działań, które przedsiębiorcy powinni prowadzić, przede wszystkim inwestycje w termomodernizację. Ona nam się kojarzy z zimą, czyli ochroną przed uciekaniem ciepła i obniżaniem rachunków za energię, natomiast termomodernizacja to jest również ochrona przed nadmiernymi upałami. To powinno iść w parze z modernizacją czy budowaniem systemów klimatyzacyjnych i chłodzenia, ale to należy robić mądrze, najlepiej w połączeniu z inwestowaniem w odnawialne źródła energii, żeby korzystanie z nich nie powodowało nadmiernego wzrostu kosztów energii – przekonuje Sławomir Bąk.

Fale upałów mogą również wymusić zmiany w organizacji pracy. W przyszłości część przedsiębiorstw może wzorować się na rozwiązaniach stosowanych w krajach południowej Europy, gdzie praca wykonywana jest przede wszystkim rano i wieczorem, gdy temperatury są niższe. Coraz większego znaczenia nabiera także ocena odporności partnerów biznesowych na skutki ekstremalnych temperatur i ich zdolności do utrzymania ciągłości dostaw.

Skutki upałów odczuwają również finanse publiczne. Ograniczenie aktywności gospodarczej zmniejsza wpływy podatkowe, a jednocześnie rosną wydatki związane z ochroną zdrowia, naprawami infrastruktury i usuwaniem skutków klęsk żywiołowych. W Europie coraz większym obciążeniem stają się także koszty walki z pożarami lasów, które każdego roku obejmują setki tysięcy hektarów. Zdaniem ekspertów dostosowanie przedsiębiorstw i infrastruktury do zmieniających się warunków klimatycznych będzie jednym z kluczowych wyzwań dla gospodarki w najbliższych latach.

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Wynagrodzenia pracowników, stosowanie umów cywilnoprawnych i sposób prowadzenia rekrutacji to obszary, które coraz częściej znajdują się w centrum uwagi.

Rynek pracy tymczasowej w Polsce obejmuje już ponad 700 tys. osób, a z tej formy zatrudnienia korzysta 71% przedsiębiorstw. Eksperci zwracają uwagę, że wraz ze zmianami w podejściu organów kontrolnych firmy powinny dokładnie przeanalizować stosowane praktyki dotyczące wynagrodzeń, rodzaju zawieranych umów i zasad prowadzenia rekrutacji. Nieprawidłowości mogą mieć wpływ nie tylko na sytuację przedsiębiorstw, lecz także na warunki zatrudnienia pracowników, w tym wysokość wynagrodzeń, możliwość zmiany pracy czy dostęp do ofert.

Z danych przywoływanych przez Grupę Progres wynika, że praca tymczasowa pozostaje jednym z najważniejszych segmentów rynku pracy. Potwierdzają to również dane międzynarodowe. Według raportu Industry Impact Report 2026 przygotowanego przez World Employment Confederation w 2024 r. prywatne agencje zatrudnienia na świecie zapewniły pracę 61 mln osób, czyli o blisko milion więcej niż rok wcześniej.

Popularność tego modelu wynika przede wszystkim z jego elastyczności. Przedsiębiorstwa mogą szybciej reagować na sezonowe wzrosty zapotrzebowania na pracowników, ograniczać koszty rekrutacji i sprawniej zarządzać zatrudnieniem. Dla osób poszukujących pracy oznacza to możliwość szybkiego uzyskania dochodu, wyboru ofert z różnych branż i dopasowania czasu pracy do własnych potrzeb. W wielu przypadkach od zgłoszenia się do agencji do rozpoczęcia zatrudnienia mija zaledwie kilka dni.

Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres, przypomina jednak, że elastyczność nie oznacza dowolności. – To model szczegółowo regulowany przepisami, których muszą przestrzegać zarówno agencje HR formalnie zatrudniające daną grupę osób, jak i pracodawca użytkownik, czyli firma, w której na co dzień wykonują one swoje obowiązki. Znaczenie mają nie tylko kwestie organizacyjne, ale także zasady wynagradzania, rodzaj umowy czy sposób prowadzenia rekrutacji. Zmieniające się otoczenie prawne oraz sposób egzekwowania przepisów mogą mieć też bardzo konkretne konsekwencje nie tylko dla firm, ale również dla samych pracowników. To od obowiązujących zasad może zależeć m.in. wysokość ich wynagrodzenia, zakres dostępnych ofert, możliwość szybkiego podjęcia etatu czy wyboru firmy – podkreśla ekspertka.

Jednym z najczęściej poruszanych zagadnień pozostają wynagrodzenia pracowników tymczasowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Obowiązujące przepisy przewidują, że osoba wykonująca taką samą lub porównywalną pracę powinna otrzymywać wynagrodzenie nie niższe niż pracownik zatrudniony bezpośrednio przez pracodawcę użytkownika. O wysokości stawki decyduje firma korzystająca z pracownika tymczasowego, przekazując agencji informacje o obowiązujących zasadach wynagradzania i widełkach płacowych. Przy ustalaniu pensji mogą być uwzględniane m.in. doświadczenie zawodowe czy poziom stanowiska, jednak nie może to prowadzić do zaniżenia wynagrodzenia poniżej poziomu obowiązującego na porównywalnym stanowisku. W przypadku naruszenia tych zasad pracownik ma możliwość dochodzenia wyrównania przed sądem, a roszczenia płacowe przedawniają się co do zasady po trzech latach.

– Warto przy tym pamiętać, że bezpieczeństwo takiego modelu zależy również od tego, z jaką agencją mamy do czynienia. Profesjonalne podmioty jasno informują o warunkach współpracy, pilnują zgodności wynagrodzenia z obowiązującymi zasadami i reagują, jeśli prawa osoby zatrudnionej są naruszane. Dla kandydata wybór rzetelnego partnera jest więc dodatkową gwarancją, że elastyczność zatrudnienia nie będzie oznaczała rezygnacji z należnych mu praw – wskazuje Magda Dąbrowska.

Inaczej wygląda sytuacja osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. W tym przypadku przepisy dotyczące obowiązku zapewnienia wynagrodzenia na poziomie obowiązującym u pracodawcy użytkownika nie mają bezpośredniego zastosowania. Nie oznacza to jednak pełnej swobody w wyborze formy zatrudnienia. Jeżeli sposób wykonywania obowiązków odpowiada cechom stosunku pracy, organy kontrolne mogą zakwestionować zastosowanie umowy cywilnoprawnej. W takiej sytuacji znaczenia nabierają również przepisy dotyczące równego traktowania i wynagradzania.

Coraz większą uwagę organy kontrolne zwracają także na proces rekrutacji. Państwowa Inspekcja Pracy analizuje treść ogłoszeń i kryteria stosowane przy wyborze kandydatów. Oferty zawierające preferencje dotyczące płci lub inne wymagania, które nie wynikają z charakteru wykonywanej pracy, mogą zostać uznane za dyskryminujące. Oznacza to konieczność regularnej weryfikacji stosowanych wzorów ogłoszeń i kryteriów rekrutacyjnych. – W przypadku agencji zatrudnienia konsekwencje naruszeń mogą być szczególnie poważne. Już w ubiegłym roku odnotowano przypadki, w których inspektor pracy zakwestionował oferty zawierające preferencje dotyczące płci i zaproponował nałożenie mandatu. Jego przyjęcie powoduje uprawomocnienie kary i – mimo że opiewa on na pozornie niewielką kwotę od 3000 do 30 000 zł – może uruchomić lawinę konsekwencji związanych z wykreśleniem z krajowego rejestru agencji zatrudnienia. Dla takich podmiotów oznacza to utratę możliwości zatrudniania cudzoziemców przez kolejne dwa lata oraz poważne zakłócenie całej działalności operacyjnej – zwraca uwagę Magda Dąbrowska.

Ekspertka przekonuje, że prawidłowo prowadzona praca tymczasowa przynosi korzyści wszystkim uczestnikom rynku. Przedsiębiorstwa zyskują większą elastyczność organizacyjną, pracownicy otrzymują szybszy dostęp do zatrudnienia, a profesjonalne agencje pomagają przeprowadzić cały proces zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wymaga to jednak stałego monitorowania zmian prawnych i dbałości o zgodność stosowanych rozwiązań z obowiązującymi regulacjami.

Czytaj także: PIP zyskał nowe uprawnienia. Przedsiębiorcy powinni sprawdzić umowy

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Zaburzenia psychiczne i schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego odpowiadały łącznie za niemal 1/3 wszystkich dni absencji chorobowej w pierwszej połowie roku.

W pierwszym półroczu 2026 r. zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania należały do najczęstszych przyczyn absencji chorobowej w Polsce. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że odpowiadały za 14,8% wszystkich dni zwolnień lekarskich, co przełożyło się na 18,2 mln dni nieobecności w pracy. W porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku ich udział wzrósł o 1,4 p.p.

Według rejestru zaświadczeń lekarskich ZUS w pierwszych sześciu miesiącach roku wystawiono 14,1 mln zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy obejmujących łącznie 147,7 mln dni absencji związanej z chorobą własną, opieką nad dzieckiem i innym członkiem rodziny. Najwięcej dni zwolnień przypadło na schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej, które odpowiadały za 17,5% wszystkich dni absencji, czyli 21,6 mln dni. Drugą pozycję zajęły zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania z wynikiem 14,8%, wyprzedzając urazy i zatrucia (14%), choroby układu oddechowego (13,1%) oraz ciążę, poród i połóg (12,7%). Łącznie schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego oraz problemy związane ze zdrowiem psychicznym odpowiadały za niemal jedną trzecią wszystkich dni zwolnień lekarskich.

Statystyki pokazują także zmianę struktury absencji chorobowej. W porównaniu z pierwszym półroczem 2025 r. zmniejszył się udział zwolnień związanych z chorobami układu oddechowego (o 3,2 p.p.) oraz ciążą, porodem i połogiem (o 0,4 p.p.). Jednocześnie wzrósł odsetek nieobecności spowodowanych urazami i zatruciami (o 1,5 p.p.) oraz zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania (o 1,4 p.p.).

Rosnące znaczenie problemów związanych ze stresem potwierdzają również badania rynku pracy. Z „Barometru rynku pracy 2026” GI Group Holding wynika, że przeciążenie obowiązkami deklaruje 42% pracowników. Najczęściej wskazują na nie menedżerowie (47,8%) i starsi specjaliści (45,9%) oraz osoby zatrudnione w transporcie i logistyce (59%), sektorze publicznym (46,3%) oraz handlu (45,5%). Badanie pokazuje także, że wśród pracowników odczuwających silną presję dotyczącą tempa i efektywności pracy 66% uważa, że jest nadmiernie obciążona obowiązkami.

Jak zwraca uwagę Mateusz Skiba, Manager w Grafton Recruitment, przemęczenie i stres to wyraźne sygnały problemów z organizacją pracy. – Wiele firm funkcjonuje dziś pod stałą presją, co krótkoterminowo pomaga utrzymać wyniki, ale długofalowo prowadzi do spadku efektywności i wzrostu rotacji. Konieczne jest lepsze planowanie pracy i szybka reakcja na oznaki przeciążenia – przekonuje.

Na potrzebę większego wsparcia pracowników wskazują również wyniki Narodowego Testu Zdrowia Psychicznego przeprowadzonego przez Medonet we współpracy z Harmonią – Siecią Poradni Zdrowia Psychicznego Grupy Lux Med. Z badania wynika, że połowa respondentów deklaruje, iż w ich miejscu pracy nie rozmawia się otwarcie o zdrowiu psychicznym. Co piąty badany uważa, że pracodawca odpowiednio wspiera pracowników w tym zakresie, natomiast 30% ocenia działania firm jako niewystarczające. Karolina Popiel, Partner w Wyser Executive Search, zauważa, że wiele organizacji reaguje dopiero wtedy, gdy przeciążenie pracowników zaczyna przekładać się na absencję, spadek efektywności lub odejścia z firmy. – Tymczasem odpowiedzialność kadry zarządzającej powinna zaczynać się znacznie wcześniej – od realistycznego planowania pracy, właściwego rozłożenia odpowiedzialności i obserwowania, czy zespoły są w stanie realizować cele bez stałego funkcjonowania pod nadmierną presją. Wellbeing nie może ograniczać się do pojedynczych inicjatyw czy dodatkowych świadczeń. Powinien być widoczny w codziennych decyzjach przełożonych, sposobie wyznaczania priorytetów i ocenie obciążenia pracowników – podkreśla ekspertka.

Dane ZUS pokazują również różnice w przyczynach absencji chorobowej kobiet i mężczyzn. Wśród mężczyzn najwięcej dni nieobecności powodowały bóle grzbietu (5,1%) oraz ostre zakażenia górnych dróg oddechowych (5,1%), natomiast trzecią najczęstszą przyczyną była reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne odpowiadająca za 4,5% dni absencji, co oznacza wzrost o 0,5 p.p. W przypadku kobiet najwięcej zwolnień wiązało się z opieką położniczą związaną z ciążą (19,5%), jednak drugą najczęstszą przyczyną również była reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne, której udział wzrósł z 5,5% do 6,3% w ciągu roku.

Rosnąca liczba zwolnień związanych ze zdrowiem psychicznym nie jest wyłącznie polskim zjawiskiem. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia ponad miliard osób na świecie żyje z zaburzeniami psychicznymi, a najczęściej diagnozowane są zaburzenia lękowe i depresja. – Dane nie powinny być analizowane wyłącznie przez pryzmat zdrowia pracowników. To również ważny sygnał dla pracodawców. Długotrwała presja, przeciążenie obowiązkami i brak czasu na regenerację wcześniej czy później przekładają się na absencję, spadek efektywności i większe trudności z utrzymaniem zespołów. Dlatego działania wspierające dobrostan pracowników stają się elementem zarządzania organizacją, a nie wyłącznie inicjatywą z obszaru HR – zaznacza Karolina Popiel.

Statystyki ZUS wskazują także, że największą część wszystkich zwolnień lekarskich stanowią krótkie nieobecności. Zaświadczenia wystawiane na okres od jednego do pięciu dni odpowiadały za 44,5% wszystkich L4, a 8,8% obejmowało tylko jeden dzień. Zwolnienia trwające od sześciu do dziesięciu dni stanowiły 20,9% wszystkich przypadków, natomiast nieobecności od 11 do 30 dni odpowiadały za 29,3%. – O ile długoterminowe zwolnienia lekarskie, na przykład z powodu zaburzeń psychicznych, pozwalają firmie na wdrożenie planu awaryjnego i rekrutację na zastępstwo, o tyle lawina krótkich, kilkudniowych nieobecności bezpośrednio narusza stabilność operacyjną. W branżach opartych na pracy zmianowej nie da się pozostawić nieobsadzonego stanowiska na jeden dzień bez konsekwencji dla całego łańcucha procesów i konieczności przeorganizowania pracy. Kosztem nagłego L4 jest nie tylko zasiłek chorobowy, ale też konieczność wypłaty dodatków za nadgodziny pracownikom, którzy muszą przejąć obowiązki w trybie natychmiastowym – podsumowuje Tomasz Tarabuła, dyrektor ds. kluczowych klientów GI Group Holding.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wybór odpowiedniej opcji zależy od tego, czy priorytetem jest wizerunek firmy, czy wyłącznie szybkie zaspokojenie zapotrzebowania na kofeinę.

Na eventy wizerunkowe do 150 osób wybierz mobilnego baristę (koszt od 2500 zł, czas obsługi 1 min/kawa), a na masowe konferencje powyżej 300 osób - automatyczny ekspres cateringowy (koszt od 1200 zł, czas obsługi 30 s/kawa). Barista buduje prestiż, a ekspres minimalizuje koszty i kolejki.

Czym różni się kawa serwowana przez baristę od automatycznego ekspresu cateringowego?

Wybór odpowiedniej opcji zależy od tego, czy priorytetem jest wizerunek firmy, czy wyłącznie szybkie zaspokojenie zapotrzebowania na kofeinę.

• Barista mobilny to wykwalifikowany specjalista, który na dedykowanym stanowisku wykorzystuje profesjonalny sprzęt kawowy (ekspres ciśnieniowy kolbowy, młynek żarnowy) do ręcznego parzenia świeżo mielonej kawy rzemieślniczej typu specialty, dbając o estetykę podania oraz bezpośrednią interakcję z gośćmi.
• Automatyczny ekspres cateringowy to w pełni samoobsługowe urządzenie nablatowe lub wolnostojący ekspres samoobsługowy, który przygotowuje standardowe napoje kawowe z zaprogramowanych receptur po naciśnięciu jednego przycisku, bez udziału wykwalifikowanego personelu.

Dlaczego barista to lepszy wybór na konferencję niż ekspres samoobsługowy?

Każda prestiżowa konferencja firmowa wymaga oprawy, która podkreśla status organizatora. Profesjonalny mobilny barista gwarantuje najwyższą jakość napojów rzemieślniczych, co bezpośrednio przekłada się na pozytywny wizerunek marki. Kawa z ekspresu kolbowego, przygotowywana ze świeżo palonych ziaren, znacząco przewyższa smakiem i aromatem napoje z automatów. Barista precyzyjnie kontroluje stopień zmielenia ziaren, czas ekstrakcji oraz temperaturę parzenia, wydobywając z kawy głębokie nuty smakowe.

Ręczne przygotowanie napojów pozwala na pełną personalizację zamówienia. Goście konferencji w Warszawie, Krakowie czy innych dużych miastach coraz częściej oczekują alternatywnych mlek roślinnych (np. owsiane, sojowe) oraz dopasowania mocy naparu do indywidualnych preferencji. Mobilny barista przygotuje dowolne rodzaje kawy (espresso, cappuccino, latte, flat white), ozdabiając je unikalnymi wzorami z mlecznej pianki (latte art). Automatyczny ekspres cateringowy ogranicza się zazwyczaj do jednego rodzaju mleka i standardowych, fabrycznych ustawień.

Dodatkowo stanowisko kawowe na event obsługiwane przez baristę staje się naturalnym centrum integracyjnym całego wydarzenia. Zapach świeżo mielonej kawy przyciąga uczestników, a widowiskowy proces parzenia oraz rozmowa z ekspertem budują pozytywne doświadczenie gości / experience marketing. Dla działów marketingu to idealna szansa na branding - logo firmy może pojawić się na kubkach, menu, a nawet na samej piance kawowej.

Kawa na eventy - zestawienie kosztów i czasu obsługi

Rynek eventowy stawia przed organizatorami wysokie wymagania budżetowe i logistyczne. Niezależnie od tego, czy wydarzenie odbywa się w nowoczesnym biurowcu, w centrum konferencyjnym, czy w halach wystawowych, optymalne zaplanowanie wydatków to klucz do sukcesu.

Ile kosztuje wynajem baristy na event?

Wynajem baristy na event w 2026 roku wiąże się z wydatkiem rzędu 2500 do 4500 zł netto za jeden dzień pracy (do 8 godzin obsługi). W cenie pakietu startowego klient biznesowy (dział HR, marketing) otrzymuje:

• Kompletne, estetyczne stanowisko kawowe na event,
• Transport i logistykę,
• Profesjonalny sprzęt kawowy (ekspres ciśnieniowy, młynek),
• Pracę jednego lub dwóch certyfikowanych baristów,
• Zapas świeżo palonej kawy rzemieślniczej i mleka (w tym roślinnego) na przygotowanie do 200 porcji napojów.

Ile kosztuje ekspres cateringowy na imprezę firmową?
Wynajem automatycznego ekspresu do kawy na imprezę firmową kosztuje od 500 do 900 zł netto za dobę za samo urządzenie. Do tej kwoty firma cateringowa lub organizator musi doliczyć koszt zakupu produktów (kawa ziarnista, mleko, papierowe kubki, cukier), co generuje realną cenę kawy na eventy za osobę na poziomie 5,00 - 8,00 zł netto.

Łączny koszt dla 200 kaw przygotowanych przez ekspres samoobsługowy zamyka się w granicach 1000 - 1600 zł netto. Choć koszt początkowy jest niższy o połowę w porównaniu z usługą baristy, cena ta zazwyczaj nie obejmuje dedykowanej obsługi technicznej w trakcie trwania eventu.

Tabela porównawcza: barista vs ekspres (cena za osobę, cena za godzinę, czas obsługi)

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe porównanie obu modeli obsługi kawowej aktualne na 2026 rok.

Jakie wymagania techniczne musi spełnić mobilny barista podczas organizacji imprezy?

Logistyka eventowa wymaga precyzyjnego zaplanowania zaplecza technicznego. Profesjonalny sprzęt kawowy używany przez baristów ma określone wymagania instalacyjne.

Zapotrzebowanie na prąd i wodę

Zasilanie elektryczne: Stanowisko z jednym profesjonalnym ekspresem kolbowym i młynkiem generuje pobór mocy na poziomie 3,0 kW do 3,6 kW. Organizator musi zapewnić dedykowaną, niezależną linię zasilającą 230V zabezpieczoną bezpiecznikiem minimum 16A. Podłączenie innych urządzeń grzewczych do tego samego obwodu spowoduje przeciążenie sieci.

Zasilanie w wodę: Mobilny barista korzysta z własnego, zamkniętego obiegu wody (butle o pojemności 19 litrów ukryte w zabudowie baru) zasilanego pompami ciśnieniowymi. Bezpośrednie podłączenie do sieci wodociągowej nie jest wymagane, jednak w bliskiej odległości od stanowiska musi znajdować się punkt poboru czystej wody w celu uzupełniania zapasów.

Przestrzeń i czas ustawienia stanowiska kawowego

Wymagana przestrzeń: Minimalna powierzchnia dla jednego stanowiska wynosi 2x2 metry. Zapewnia to swobodne poruszanie się baristy oraz bezpieczne odkładanie naczyń przez gości.

Stabilność podłoża: Lada robocza lub bar muszą utrzymać ciężar w przedziale 80 – 120 kg. Profesjonalne, gastronomiczne ekspresy ciśnieniowe cechują się dużą wagą ze względu na miedziane bojlery i metalową konstrukcję.

Czas na montaż i przygotowanie: Mobilny barista potrzebuje 60 do 90 minut przed oficjalnym startem wydarzenia na rozstawienie sprzętu i jego kalibrację. Czas ten jest niezbędny do rozgrzania bojlera ekspresu do temperatury około 93°C oraz precyzyjnego ustawienia grubości mielenia kawy w młynku w zależności od panującej wilgotności powietrza.

Jak wygląda logistyka automatycznego ekspresu cateringowego na dużych eventach?

Logistyka automatycznego ekspresu opiera się na prostocie i mniejszych wymaganiach technicznych. Urządzenie zadowala się standardowym gniazdkiem 230V o poborze mocy do 2,4 kW i zajmuje niewiele miejsca - wystarczy stabilny blat o wymiarach 60x60 cm. Czas rozstawienia i uruchomienia takiego ekspresu wynosi zaledwie 15-30 minut, ponieważ nie wymaga on skomplikowanego kalibrowania.

Wyzwanie logistyczne pojawia się jednak w trakcie trwania dużego eventu. Ekspres samoobsługowy wymaga stałego czyszczenia i uzupełniania składników w tle wydarzenia:
1. Co 30-40 cykli parzenia maszyna blokuje się i żąda opróżnienia pojemnika na fusy oraz wylania wody z tacki ociekowej.
2. Niezbędne jest ciągłe uzupełnianie świeżych ziaren w zasobniku oraz kontrolowanie poziomu i świeżości mleka w chłodziarce.
3. Bez przydzielenia dedykowanej osoby (np. z firmy cateringowej), która na bieżąco nadzoruje urządzenie, ekspres szybko przestanie działać, tworząc ogromne zatory w strefie przerw kawowych.

Barista czy ekspres – co wybrać w zależności od wielkości i typu eventu?

Liczba uczestników oraz charakter spotkania jednoznacznie definiują najbardziej opłacalne i efektywne rozwiązanie.

Kawa na małe spotkania firmowe (do 30 osób)

Na kameralne szkolenia, warsztaty czy spotkania zarządu do 30 osób automatyczny ekspres cateringowy jest w pełni wystarczający i opłacalny. Goście mogą samodzielnie przygotować napój w dowolnym momencie bez wprowadzania dodatkowego personelu do małej sali konferencyjnej.

Wyjątkiem są prestiżowe spotkania z kluczowymi partnerami biznesowymi lub inwestorami. W takich sytuacjach warto zdecydować się na wynajem baristy na event w pakiecie skróconym (np. do 4 godzin), aby podkreślić wagę wydarzenia i zapewnić gościom obsługę na najwyższym poziomie.

Kawa na konferencje i duże eventy (100+ osób)

Przy wydarzeniach gromadzących ponad 100 uczestników optymalnym wyborem pod kątem wizerunku i płynności obsługi jest mobilny barista. Doświadczony profesjonalista sprawnie zarządza ruchem przy barze, rozładowuje kolejki i dba o dobrą atmosferę.

W przypadku masowych konferencji powyżej 300 osób optymalnym rozwiązaniem jest model hybrydowy:

• Jedno reprezentacyjne stanowisko kawowe na event z mobilnym baristą w strefie VIP lub przy głównym wejściu (w celu budowania prestiżu i działań marketingowych),
• Dwa lub trzy automatyczne ekspresy cateringowe rozmieszczone w bocznych strefach gastronomicznych do szybkiego wydawania standardowych kaw podczas krótkich przerw prelekcyjnych.

Jak barista wpływa na doświadczenie uczestników eventu w porównaniu z ekspresem?

Obecność profesjonalnego baristy to jedno z najbardziej skutecznych narzędzi z zakresu marketingu sensorycznego na eventach firmowych. Kiedy gość podchodzi do baru kawowego, angażowane są wszystkie jego zmysły:

• Wzrok: Obserwacja procesu parzenia, precyzyjnego ubijania kawy w portafiltrze oraz malowania skomplikowanych wzorów z mleka (latte art) budzi podziw i zainteresowanie.
• Słuch: Szum profesjonalnego spieniania mleka i dźwięk mielenia świeżych ziaren tworzą autentyczną atmosferę kawiarni premium.
• Zapach: Intensywny aromat świeżo mielonej arabiki typu specialty rozchodzi się po całej przestrzeni eventowej, podświadomie przyciągając gości do strefy brandingowej organizatora.

Automatyczny ekspres do kawy na imprezę firmową nie generuje takich emocji. Jest urządzeniem czysto użytkowym, kojarzącym się z codzienną rutyną w biurze. Gość po prostu naciska przycisk, odbiera papierowy kubek z przeciętnym napojem i odchodzi. Brak czynnika ludzkiego sprawia, że strefa kawowa traci swój integracyjny i networkingowy potencjał. Wybór profesjonalnej obsługi baristycznej zamienia zwykłą przerwę w niezapomniane doświadczenie, które uczestnicy bezpośrednio utożsamiają z wysoką jakością marki organizatora.

Kawa na eventy najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ile kosztuje barista na event?

Wynajem baristy na event w 2026 roku kosztuje od 2500 do 4500 zł netto za dzień pracy do 8 godzin, wliczając w to nielimitowaną kawę lub pakiet do 200 porcji. Ostateczny koszt zależy od wybranego menu, liczby gości oraz ewentualnego brandingu kubków.

Czy ekspres cateringowy wystarczy na konferencję na 200 osób?

Tak, automatyczny ekspres cateringowy obsłuży 200 osób, ale wygeneruje długie kolejki podczas przerw kawowych, chyba że wynajmiesz dwa urządzenia jednocześnie. Przy takiej liczbie gości jedna maszyna potrzebuje około 1,5 do 2 godzin na wydanie kawy wszystkim uczestnikom.

Jakie wymagania prądowe ma mobilny barista?

Mobilny barista wymaga dedykowanego gniazdka 230V z zabezpieczeniem minimum 16A o mocy przyłączeniowej od 3,0 do 3,6 kW. Podłączenie innych urządzeń (np. bemarów) do tego samego obwodu może spowodować przeciążenie sieci i wyłączenie prądu.

Ile czasu zajmuje rozstawienie mobilnego baru kawowego?

Rozstawienie stanowiska przez mobilnego baristę trwa od 60 do 90 minut przed planowanym rozpoczęciem wydarzenia. Czas ten jest niezbędny na wniesienie ciężkiego sprzętu, kalibrację młynka pod aktualną wilgotność powietrza oraz nagrzanie bojlera ekspresu ciśnieniowego do temperatury około 93 stopni Celsjusza.

Czy barista zapewnia własne mleko roślinne na evencie?

Tak, profesjonalny mobilny barista standardowo zapewnia w cenie usługi mleka alternatywne, takie jak owsiane, sojowe czy bezlaktozowe. Jest to standard rynkowy w 2026 roku, odpowiadający na potrzeby około 30-40% uczestników eventów firmowych posiadających specjalne wymagania żywieniowe.

Czy logistyka ekspresu automatycznego wymaga stałego nadzoru człowieka?

Tak, automatyczny ekspres cateringowy wymaga regularnego serwisu co 30-40 kaw, który polega na opróżnianiu pojemnika na fusy, uzupełnianiu ziaren kawy i mleka oraz dolewaniu świeżej wody. Bez dedykowanej osoby z firmy cateringowej urządzenie szybko ulegnie zablokowaniu i wstrzyma obsługę gości.

[artykuł reklamowy]

Rośnie liczba dni z ekstremalnym stresem cieplnym, a temperatura odczuwalna podczas najcieplejszych dni i nocy jest wyższa niż w latach 70. XX w.

Polska i Europa zmagają się z falą upałów, a prognozy wskazują, że temperatury w okolicach 30°C utrzymają się w regionie przez co najmniej kolejny tydzień. Eksperci zwracają uwagę, że obecna sytuacja wpisuje się w szerszy trend związany z postępującym ociepleniem klimatu i wzrostem częstotliwości ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Jak wskazuje Piotr Florek z portalu Nauka o Klimacie, Europa należy do najszybciej ocieplających się obszarów świata. Jedną z konsekwencji tego procesu jest wzrost wartości wskaźników biometeorologicznych, takich jak temperatura odczuwalna oraz liczba dni z silnym i ekstremalnym stresem cieplnym. W Europie liczba dni z ekstremalnym stresem cieplnym wzrosła ponad dwukrotnie, a temperatura odczuwalna podczas najcieplejszych dni i nocy jest obecnie wyższa o ok. 4°C w porównaniu z latami 70. XX w.

– Jak wynika z analizy World Weather Attribution, fale upałów takie jak czerwcowa, kiedy padł absolutny rekord temperatury zmierzonej w Polsce, byłyby zjawiskiem niezwykle rzadkim – w praktyce nieobserwowanym – gdyby nie antropogeniczna emisja CO2 i spowodowane przez nie globalne ocieplenie. Do tej pory porównywalnie wysokie temperatury rejestrowano w przeszłości w lipcu i sierpniu, będących najcieplejszym okresem w roku – podkreśla ekspert.

Rekordowe temperatury padają obecnie w wielu miejscach na świecie, do czego przyczynia się również wyjątkowo silnie rozwijające się na Oceanie Spokojnym zjawisko El Niño. Za jego sprawą średnia temperatura planety po raz kolejny zbliża się do progu 1,5°C powyżej poziomu przedindustrialnego. – Ponieważ jednak szczyt El Niño nastąpi dopiero za kilka miesięcy, a jego wpływ na temperaturę globalną jest odczuwalny z pewnym opóźnieniem, już teraz można prognozować, że rok 2027 pobije rekord z 2024 i osiągnie najwyższą wartość średniej temperatury planety w historii obserwacji – zaznacza Piotr Florek.

Do rosnącego ryzyka ekstremalnych zjawisk pogodowych odniósł się również Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. W opublikowanym komunikacie naukowcy wskazali, że ostatnia fala upałów w Europie i Polsce przyniosła rekordowe temperatury, wyjątkowo ciepłe noce, przeciążenie służb ratowniczych, awarie, utrudnienia komunikacyjne oraz straty gospodarcze i społeczne. – Ta sytuacja była zjawiskiem losowym, ale nie była przypadkiem. O nasilaniu się, wzmacnianiu i występowaniu takich i podobnych zdarzeń oraz rosnących ryzykach z tym związanych od lat ostrzegały opinię publiczną i decydentów zarówno Międzyrządowy Zespół ds. Zmiany Klimatu, jak i wiele innych jednostek i zespołów naukowych w Polsce i na świecie – zwracają uwagę naukowcy.

Najnowsze analizy pokazują, że tempo wzrostu globalnej temperatury wyraźnie przyspieszyło. W latach 1985–2015 średni wzrost temperatury wynosił ok. 0,2°C na dekadę, natomiast w latach 2016–2025 wzrósł do ok. 0,36°C na dekadę. Komitet PAN podkreśla, że przekroczenie granicy ocieplenia o 1,5°C, jeszcze niedawno uznawanej za cel, którego należy unikać do końca XXI w., następuje szybciej niż wcześniej zakładano. – Granicę ocieplenia o 2°C względem epoki przedprzemysłowej, uznawaną za alarmową, możemy osiągnąć nawet w ciągu najbliższych kilkunastu lat – alarmuje.

Eksperci wskazują, że rosnąca liczba ekstremalnych zjawisk wymaga przyspieszenia działań związanych zarówno z ograniczaniem emisji gazów cieplarnianych, jak i dostosowaniem gospodarki oraz przestrzeni publicznej do nowych warunków klimatycznych. Dotyczy to m.in. gospodarki wodnej, rolnictwa, leśnictwa, planowania przestrzennego i zarządzania kryzysowego. W swoim komunikacie Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego zaapelował o szybsze wdrażanie działań adaptacyjnych, zwiększanie odporności państwa i samorządów na skutki zmian klimatu oraz nadanie wysokiego priorytetu przygotowywanej Krajowej Strategii Adaptacji do Zmiany Klimatu.

Naukowcy zwracają także uwagę na znaczenie rzetelnej informacji dotyczącej zmian klimatu. – Mówiąc o zachodzącej zmianie klimatu oraz związanych z nią zdarzeniach i ich skutkach, zamiast powszechnie stosowanego, wymijającego i nieostrego terminu „zmiany klimatyczne” używajmy precyzyjnych, dobrze ugruntowanych naukowo określeń, takich jak „antropogeniczna zmiana klimatu”, „antropogeniczne globalne ocieplenie” lub wręcz „kryzys klimatyczny”. Nazywają one wprost przyczynę zjawiska i oddają powagę sytuacji, w której znaleźliśmy się jako społeczeństwo – podsumowują eksperci.

Czytaj także:

Ekstremalne upały mogą spowolnić rozwój gospodarczy

Upały coraz większym wyzwaniem dla miast. Galerie i biura jako miejsca ochłody

Upały nie odpuszczają. Kiedy pracownik może odmówić wykonywania obowiązków?

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające przeznaczone jest dla osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci i nie wypracowały minimalnej emerytury.

Województwo śląskie pozostaje liderem w kraju pod względem liczby osób pobierających rodzicielskie świadczenie uzupełniające określane jako „Mama 4+”. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ze wsparcia korzysta w regionie ponad 6,8 tys. osób. Nie wszyscy świadczeniobiorcy otrzymują jednak jego maksymalną wysokość, ponieważ kwota wypłaty zależy od sytuacji emerytalno-rentowej wnioskodawcy.

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające funkcjonuje od marca 2019 r. Zostało wprowadzone z myślą o osobach, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tego powodu nie mogły podjąć pracy zarobkowej lub musiały z niej zrezygnować, przez co nie nabyły prawa do minimalnej emerytury. Świadczenie ma zapewnić takim osobom minimalny poziom zabezpieczenia finansowego.

Od 1 marca 2026 r. maksymalna wysokość świadczenia wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie i odpowiada aktualnej kwocie najniższej emerytury. Średnia wypłata jest jednak znacznie niższa i przekracza nieco 1 tys. zł miesięcznie. Wynika to z faktu, że wiele osób pobiera już własną emeryturę lub rentę, a ZUS wypłaca im jedynie wyrównanie do wysokości minimalnej emerytury.

W pierwszym kwartale 2026 r. rodzicielskie świadczenie uzupełniające otrzymywało w Polsce 59 871 osób, a łączna wartość wypłat przekroczyła 187,8 mln zł. Najwięcej świadczeniobiorców mieszka w woj. śląskim, gdzie świadczenie pobiera 6801 osób. Kolejne miejsca zajmują woj. wielkopolskie z liczbą 5911 świadczeniobiorców i małopolskie, gdzie wsparcie otrzymuje 5379 osób. Najmniej uprawnionych odnotowano w woj. podlaskim i opolskim, odpowiednio 1363 i 1713 osób.

O świadczenie mogą ubiegać się przede wszystkim kobiety, które ukończyły 60 lat, urodziły i wychowały lub wychowały co najmniej czworo dzieci oraz nie dysponują dochodem zapewniającym niezbędne środki do życia. Prawo do ubiegania się o wsparcie mają również mężczyźni po ukończeniu 65. roku życia, którzy wychowali co najmniej czworo dzieci, jednak tylko w sytuacji, gdy matka dzieci zmarła, porzuciła rodzinę lub przez długi czas nie uczestniczyła w ich wychowaniu.

Świadczenie przysługuje osobom mieszkającym w Polsce i posiadającym na terytorium kraju tzw. ośrodek interesów życiowych, o ile spełniają pozostałe warunki określone w przepisach. Każdy wniosek jest rozpatrywany indywidualnie przez ZUS.

Wysokość wypłaty zależy od sytuacji osoby ubiegającej się o świadczenie. Osoby, które nie pobierają emerytury ani renty, otrzymują pełną kwotę wynoszącą 1978,49 zł brutto miesięcznie. Jeśli wnioskodawca pobiera emeryturę lub rentę niższą od minimalnej emerytury, ZUS wypłaca wyrównanie do tej kwoty. Przykładowo osoba otrzymująca emeryturę w wysokości 1500 zł brutto otrzyma dopłatę w wysokości 478,49 zł brutto. Z kolei osoby, których emerytura lub renta jest równa albo wyższa od minimalnej emerytury, nie mają prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

ZUS przypomina, że „Mama 4+” nie jest dodatkową emeryturą przysługującą wszystkim rodzicom wychowującym co najmniej czworo dzieci. Jest to świadczenie uzupełniające, którego celem jest zagwarantowanie minimalnego poziomu dochodów osobom, które z powodu wychowywania licznej rodziny nie wypracowały odpowiednio wysokiej emerytury.

Wnioski o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego można składać w każdej placówce ZUS. Do formularza należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków wymaganych do uzyskania świadczenia. Szczegółowe informacje i formularze są dostępne na stronie internetowej ZUS.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Pozytywne opinie zebrały obsługa, komfort podróżowania i aplikacja Kaeśka, natomiast najwięcej uwag dotyczyło punktualności oraz liczby połączeń.

Ponad 730 pasażerów wzięło udział w tegorocznym badaniu satysfakcji klientów Kolei Śląskich. Wyniki ankiety wskazują, że podróżni wysoko oceniają usługi regionalnego przewoźnika, a w porównaniu z ubiegłorocznym badaniem poprawiły się noty dotyczące pracy drużyn konduktorskich i komfortu podróżowania. Niektóre aspekty jednak wymagają poprawy.

Anonimowe badanie było przeprowadzane przez cały czerwiec w formie internetowej ankiety. Pasażerowie oceniali m.in. komfort podróży, pracę drużyn konduktorskich, funkcjonowanie aplikacji Kaeśka i dostępność połączeń. Wszystkie obszary były oceniane w pięciostopniowej skali – od „bardzo źle” do „bardzo dobrze”.

Najwyższe oceny ponownie uzyskały drużyny konduktorskie. Blisko 90% uczestników badania określiło ich pracę jako bardzo dobrą, co oznacza wzrost o 6 p.p. w porównaniu z 2025 r. O tyle samo zwiększył się odsetek pasażerów pozytywnie oceniających komfort podróżowania – z 58% do 64%. Wysokie noty otrzymała także aplikacja Kaeśka. Wśród osób korzystających z tego rozwiązania 72% oceniło je dobrze lub bardzo dobrze.

– Cieszy nas, że pasażerowie doceniają pracę drużyn konduktorskich, ale również zauważają poprawę komfortu podróży i cenią sobie aplikację Kaeśka. W ubiegłym roku za pośrednictwem Kaeśki sprzedano ponad 904 tys. biletów, a od początku tego roku już ponad 816 tys. Równocześnie na tory wjeżdżają kolejne nowoczesne pociągi Impuls 2, dzięki którym sukcesywnie podnosimy komfort podróżowania – podkreśla Bartłomiej Wnuk, rzecznik prasowy Kolei Śląskich.

Badanie pokazało także, jakie rozwiązania są szczególnie cenione przez podróżnych. Duże znaczenie mają atrakcyjne promocje i wygodny zakup biletów. W aplikacji Kaeśka obowiązuje stały, 10-procentowy rabat, który można łączyć z ulgami ustawowymi i wybranymi ofertami specjalnymi. Dzięki temu aplikacja pozostaje najtańszym kanałem zakupu biletów Kolei Śląskich. Do końca wakacji dostępna jest również oferta dla rodzin, w ramach której od poniedziałku do piątku rodzice i opiekunowie podróżujący z dziećmi mogą kupić bilet jednorazowy w cenie 10 zł.

Ankieta wskazała również obszary wymagające dalszej poprawy. Najczęściej pasażerowie zwracali uwagę na punktualność pociągów i dostępność połączeń. Koleje Śląskie podkreślają, że na te aspekty wpływają prowadzone przez PKP Polskie Linie Kolejowe prace związane z przebudową katowickiego węzła kolejowego, które powodują utrudnienia i ograniczenia w ruchu.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Pracodawcy muszą reagować na uciążliwe warunki, a pracownicy mogą przerwać pracę, gdy upał stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia.

Trwająca fala upałów daje się we znaki mieszkańcom regionu. Według prognoz wysokie temperatury utrzymają się jeszcze przez ponad tydzień, a słupki rtęci będą regularnie wskazywać wartości w okolicach 30°C. W związku z trudnymi warunkami Państwowa Inspekcja Pracy przypomina o obowiązkach pracodawców i prawach pracowników podczas pracy w wysokich temperaturach.

Przepisy Kodeksu pracy nie określają maksymalnej dopuszczalnej temperatury w miejscu wykonywania obowiązków zawodowych. Nie oznacza to jednak, że pracodawcy nie mają obowiązku reagowania na uciążliwe warunki. Organizacja podkreśla, że pracodawca powinien zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz podejmować działania ograniczające zagrożenia wynikające m.in. z wysokiej temperatury.

W przypadku gdy upał powoduje bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy. – Pracownik, który zdecyduje się powstrzymać od pracy, powinien niezwłocznie powiadomić o tym przełożonego, ale nie musi czekać na jego zgodę. To pracownik ocenia, czy zagrożenie jest na tyle realne, że musi przerwać pracę. Dobro i interes pracodawcy nie są ważniejsze od życia i zdrowia pracownika – tłumaczy Karolina Główczyńska-Woelke, dyrektor Departamentu Nadzoru i Kontroli w GIP.

Sama decyzja o zaprzestaniu pracy z powodu upału nie oznacza jednak automatycznie możliwości opuszczenia zakładu pracy. Pracownik powinien pozostać do dyspozycji pracodawcy do końca zmiany, ponieważ może zostać skierowany do wykonywania innych zadań w miejscu, gdzie warunki będą bezpieczniejsze.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z problemami zdrowotnymi, zwłaszcza związanymi z układem krążenia lub oddychaniem. Objawy takie jak zawroty głowy, duszności czy złe samopoczucie mogą być sygnałem, że dalsza praca w wysokiej temperaturze stwarza zagrożenie dla zdrowia.

Pracodawcy w czasie upałów mogą m.in. organizować pracę w sposób ograniczający narażenie na wysokie temperatury, wprowadzać dodatkowe przerwy, skracać czas pracy lub stosować inne rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo zatrudnionych osób. Obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków wynika z przepisów Kodeksu pracy dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników.

Państwowa Inspekcja Pracy uruchomiła również specjalną infolinię dotyczącą zasad pracy podczas upałów. Dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem 22 626 43 67 od poniedziałku do piątku w godz. 9:00–15:00.

Prognozy na najbliższe dni wskazują, że mieszkańcy regionu nadal będą musieli mierzyć się z wysokimi temperaturami. W ciągu kolejnego tygodnia wartości na termometrach mają utrzymywać się w pobliżu 30 stopni Celsjusza, dlatego służby przypominają o konieczności dbania o bezpieczeństwo i odpowiednie reagowanie na skutki upałów.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wśród zgłoszeń przybywa tych anonimowych, co może świadczyć o obawach pracowników przed konsekwencjami ujawnienia swojej tożsamości.

W pierwszym półroczu 2026 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło ok. 1,5 tys. zgłoszeń dotyczących podejrzeń o mobbing. To o 7,8% więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, kiedy odnotowano blisko 1,4 tys. takich przypadków. Jednocześnie wyraźnie spadła liczba skarg uznanych za zasadne. W pierwszych sześciu miesiącach tego roku było ich 63, podczas gdy rok wcześniej 97, co oznacza spadek o 35,1%.

Zdaniem ekspertów wzrost liczby zgłoszeń nie musi oznaczać nasilenia samego zjawiska mobbingu. Jak tłumaczy Michał Pajdak, wykładowca akademicki i ekspert z platformy ePsycholodzy.pl, coraz większa świadomość społeczna dotycząca problemu sprawia, że pracownicy częściej zgłaszają niepożądane zachowania. – Temat mobbingu jest dziś częściej obecny w mediach, na szkoleniach BHP i w kampaniach społecznych, więc pracownicy łatwiej nazywają swoje doświadczenia tym pojęciem. Ponadto jego prawna definicja – wymagająca systematyczności, długotrwałości i celowego działania – jest dość wąska i bywa często mylona przez pracowników ze zwykłym konfliktem interpersonalnym, wymagającą kulturą zarządzania czy nawet zwyczajnym stresem zawodowym, co naturalnie generuje rozdźwięk między liczbą zgłoszeń a liczbą potwierdzonych przypadków – tłumaczy. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że przypadki mobbingu często trudno udokumentować, ponieważ rzadko pozostawiają jednoznaczne dowody lub świadków gotowych potwierdzić przebieg zdarzeń.

W pierwszej połowie roku PIP przeprowadził 664 czynności kontrolne związane z podejrzeniami mobbingu. To o 30,5% mniej niż rok wcześniej, gdy wykonano ich 956. Oznacza to, że przy rosnącej liczbie zgłoszeń liczba prowadzonych kontroli wyraźnie się zmniejszyła. Taka sytuacja w ocenie Michała Pajdaka ma związek m.in. z ograniczeniami kadrowymi i organizacyjnymi inspekcji. – Może to wynikać również ze zmiany sposobu procedowania części zgłoszeń, które mogą być dziś załatwiane bez formalnej czynności kontrolnej, np. poprzez wyjaśnienia korespondencyjne czy mediacje, co obniża statystykę kontroli bez realnego spadku zaangażowania Inspekcji. Możliwa jest też większa selektywność w kwalifikowaniu, które zgłoszenia zasługują na pełną kontrolę, z odsiewaniem ewidentnie niezasadnych już na wczesnym etapie – wskazuje psycholog.

Zdaniem przedstawicieli organizacji pracodawców dostępne dane nie potwierdzają, że problem mobbingu w polskich zakładach pracy wyraźnie się nasila. – Świadczy o tym choćby wyraźny spadek liczby zasadnych skarg. Ograniczaniu mobbingu sprzyja też sytuacja na rynku pracy. Niskie bezrobocie i trudna sytuacja demograficzna sprawiają, że pracodawcy konkurują między sobą o pracowników, których po prostu brakuje. Czynnik reputacyjny jest tu bardzo ważny. Jeśli dane przedsiębiorstwo będzie kojarzyć się z miejscem, gdzie pracownicy nie są szanowani, będzie miało kłopot z obsadzeniem etatów – przekonuje Piotr Rogowiecki, dyrektor Departamentu Analiz i Legislacji Pracodawców RP.

Wzrosła natomiast liczba anonimowych zgłoszeń. W pierwszym półroczu 2026 r. stanowiły one 12,8% wszystkich skarg, czyli 193 spośród ok. 1,5 tys. zgłoszeń. Rok wcześniej udział anonimowych zawiadomień wynosił 11,6%, co odpowiadało 162 zgłoszeniom. Rosnący odsetek anonimowych skarg może świadczyć o obawach pracowników przed negatywnymi konsekwencjami zgłoszenia nieprawidłowości, takimi jak utrata pracy czy działania odwetowe. Robert Lisicki, dyrektor Departamentu Pracy w Konfederacji Lewiatan, zauważa też, że w ubiegłym roku tylko co piąty pracownik skorzystał z wewnątrzzakładowej procedury postępowania opracowanej na wypadek wystąpienia zjawiska dyskryminacji. – Element związany z przejrzystością i bezpieczeństwem zgłaszania naruszeń prawa, działań niepożądanych w miejscu pracy będzie miał istotne znaczenie po zmianach przepisów Kodeksu pracy. Jednocześnie kwestia skarg składanych do organów musi uwzględniać pewne obawy wyrażane przez przedsiębiorców co do wykorzystywania anonimowych zgłoszeń w celach odwetowych, co może wynikać z różnych powodów i okoliczności – podkreśla.

W lipcu Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy dotyczącą mobbingu. Zmiany przewidują m.in. uproszczenie definicji tego zjawiska, zwiększenie ochrony osób doświadczających niepożądanych zachowań w miejscu pracy, wprowadzenie rozwiązań mających ograniczyć liczbę fałszywych oskarżeń i podwyższenie rekompensat dla ofiar mobbingu. Termin wejścia nowych przepisów w życie nie został jeszcze określony. Organizacje pracodawców zwracają jednak uwagę, że zbyt szeroka lub nieprecyzyjna definicja mobbingu może prowadzić do wzrostu liczby sporów oraz utrudniać kierowanie zespołami i egzekwowanie obowiązków pracowniczych.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Z jednej strony poprawiają się wyniki przemysłu, z drugiej prognozy wskazują na wolniejszy wzrost gospodarczy i trudniejszą sytuację na rynku pracy.

Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych przewiduje stopniowe spowolnienie tempa wzrostu polskiej gospodarki w najbliższych latach. Z najnowszego raportu wynika, że po wzroście produktu krajowego brutto o 3,6% w 2025 r. dynamika PKB w 2026 r. obniży się do 3,4%, a w 2027 r. wyniesie 2,9%. Jednocześnie prognozowany jest wzrost bezrobocia i stopniowe wyhamowanie inflacji.

Według IPAG w drugim kwartale 2026 r. gospodarka rozwijała się w tempie 3,8%, co oznacza niewielkie przyspieszenie w porównaniu z pierwszym kwartałem. Instytut przewiduje jednak, że w kolejnych miesiącach dynamika wzrostu będzie słabła. W trzecim kwartale ma wynieść 3,1%, a w czwartym 3%, co przełoży się na średni wzrost PKB w całym roku na poziomie 3,4%.

Analitycy wskazują, że głównym czynnikiem napędzającym gospodarkę pozostaje popyt krajowy. W drugim kwartale konsumpcja gospodarstw domowych wzrosła o 3%, osiągając najniższe tempo od pięciu kwartałów. – Wzrost konsumpcji gospodarstw domowych jest ograniczany przez wolniejszy wzrost wynagrodzeń realnych w drugim kwartale 2026 r. Szybciej niż konsumpcja rosło spożycie ogółem (obejmujące obok konsumpcji także wydatki rządowe i samorządowe). Podobną relację obserwować można od czterech kwartałów, jednak jest ona słabnąca i w ostatnim kwartale roku odwróci się. Wynikać to będzie z napiętej sytuacji w finansach publicznych, która zmusi sektor publiczny do wdrażania elementów programów oszczędnościowych. W latach 2026-2027 tempa wzrostu spożycia ogółem wyniosą odpowiednio 3,2% i 2,5% – tłumaczy IPAG.

Raport zwraca również uwagę na poprawę sytuacji w przemyśle. W drugim kwartale tego roku produkcja sprzedana przemysłu zwiększyła się o 5,6%, a wartość dodana w tym sektorze wzrosła o 4,6%. Były to lepsze wyniki niż w poprzednich kwartałach, choć analitycy podkreślają, że częściowo wynika to z niskiej bazy odniesienia po kilku latach słabszej koniunktury. W całym 2026 r. wartość dodana w przemyśle ma wzrosnąć o 3,6%, a w 2027 r. o 3%. Produkcja sprzedana przemysłu ma zwiększyć się odpowiednio o 3,5% i 3,1%.

IPAG prognozuje też pogorszenie sytuacji na rynku pracy. Na koniec drugiego kwartału 2026 r. stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 5,8%, co oznacza wzrost o 0,6 p.p. w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku, choć jednocześnie spadek o 0,3 p.p. względem końca pierwszego kwartału. – Wobec sytuacji sprzed dwóch lat stopa bezrobocia wzrosła już o 0,9 p.p. Oznacza to, że rynek pracy nie jest już tzw. rynkiem pracownika, choć bezrobocie w porównaniu z innymi państwami UE wciąż pozostaje na niskim poziomie – zwracają uwagę analitycy. – Według prognozy IPAG stopa bezrobocia rejestrowanego wyniesie 6,1% na koniec 2026 r., a więc o 0,4 p.p. więcej niż rok wcześniej. W dalszej perspektywie przewidywać należy kontynuację wzrostu stopy bezrobocia do 6,2% na koniec 2027 r. – wskazują.

W ocenie instytutu inflacja będzie stopniowo się obniżać, choć w krótkim okresie na wzrost cen nadal wpływać będą czynniki zewnętrzne. W lipcu wskaźnik inflacji wyniósł 3%, a według IPAG było to przede wszystkim efektem sytuacji na rynku paliw po zakończeniu obowiązywania rządowego programu osłonowego. Dodatkowym źródłem presji inflacyjnej pozostaje napięta sytuacja w Zatoce Perskiej, która może oddziaływać na ceny co najmniej do końca trzeciego kwartału 2026 r.

Prognozy zakładają, że pod koniec roku inflacja zacznie się stabilizować. – Średnia stopa inflacji w całym 2026 r. osiągnie wartość 2,9% (3% w grudniu 2026 r.). W następnym roku średnia stopa inflacji obniży się do poziomu 2,7%, tyle samo wynosząc na koniec 2027 r. Wskazać jednak należy, że prognoza inflacji obarczona jest wyjątkowo dużą dozą niepewności wynikającą z czynników pozaekonomicznych. Istnieje ryzyko, że gdyby sytuacja na Bliskim Wschodzie pozostawała przez dłuższy czas napięta bądź eskalowała, procesy inflacyjne mogą przyspieszyć – podsumowuje IPAG.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zdaniem specjalistów największym wyzwaniem staje się obecnie niedobór wody – problem widoczny jest zarówno na terenach leśnych i rolniczych, jak i w miastach.

Zmiany klimatu coraz wyraźniej wpływają na pogodę w Polsce. Kolejne fale upałów, gwałtowne burze, okresy suszy i powodzie błyskawiczne przestają być zjawiskami wyjątkowymi, stając się elementem obserwowanego od lat trendu. Dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wskazują, że czerwiec 2026 r. był miesiącem ekstremalnie ciepłym. Szczególnie wysokie temperatury odnotowano pod koniec czerwca, kiedy 28 czerwca w Słubicach termometry pokazały 40,5°C. Był to najwyższy wynik w historii krajowych pomiarów meteorologicznych.

Zdaniem naukowców wzrost częstotliwości i intensywności ekstremalnych zjawisk pogodowych jest związany ze zmianami klimatu. Jak wyjaśnia Michał Brennek z Zakładu Fizyki Atmosfery Instytutu Geofizyki PAN, ocieplający się klimat wpływa na wszystkie elementy pogody. – Chłodniejszych pogód z opadami śniegu i dni z zalegającą pokrywą śnieżną będziemy mieć coraz mniej, za to burz ze zjawiskami takimi jak grad czy trąby powietrzne jest coraz więcej i są one coraz bardziej gwałtowne. W związku z tym występują np. podtopienia, zalania i powodzie błyskawiczne. Mamy też większą zmienność pogody – tłumaczy.

Pierwsze miesiące 2026 r. dobrze ilustrują tę tendencję. Po chłodnym styczniu i silnych mrozach na początku lutego nastąpiło wyjątkowo ciepłe przedwiośnie, które przyspieszyło rozpoczęcie okresu wegetacyjnego. Rozwijające się rośliny zostały jednak dotknięte przez liczne przymrozki, szczególnie w kwietniu, co doprowadziło do uszkodzeń pąków, kwiatów i młodych pędów oraz spowodowało znaczne straty w rolnictwie i sadownictwie.

Badania wskazują również, że fale upałów stają się coraz dłuższe i bardziej intensywne. Końcówka czerwca i początek lipca przyniosły temperatury przekraczające miejscami 35°C, a noce w wielu regionach miały charakter tropikalny, z temperaturą utrzymującą się powyżej 20°C. W tym samym czasie temperatura gruntu na głębokości 5 cm przekraczała w niektórych lokalizacjach 40°C, osiągając na północnym zachodzie kraju ponad 41°C. – Sam typ pogody, który przynosił do Polski ciepłe powietrze z południa, nie jest niczym nowym. Chodzi o to, że po pierwsze, południe jest dużo cieplejsze, niż było jeszcze 20 czy 50 lat temu, a po drugie, że układ pogodowy jest dużo bardziej stabilny, zostaje z nami na dużo dłużej. Paradoksalnie to również efekt rozmarzniętej Arktyki, więc innego ekosystemu zupełnie innej części planety. Gorący zwrotnik i chłodna Arktyka zawsze były w równowadze, którą teraz zakłóciliśmy i zbieramy tego efekty – wskazuje ekspert PAN.

Rosnącą skalę ekstremalnych zjawisk pogodowych dostrzegają także mieszkańcy Polski. Z badania More in Common wynika, że zdaniem 59% respondentów fale upałów występują coraz częściej i są coraz bardziej uciążliwe. Ponad połowa mieszkańców wsi i małych miast negatywnie ocenia przygotowanie kraju na skutki susz, nawałnic i powodzi, natomiast jedynie 7% badanych uznaje, że Polska jest dobrze przygotowana do radzenia sobie z takimi zagrożeniami.

Zdaniem specjalistów największym wyzwaniem staje się obecnie niedobór wody. Michał Brennek zwraca uwagę, że problem widoczny jest zarówno na terenach leśnych i rolniczych, jak i w miastach. – Ma to związek z niedostosowaniem melioracji rolniczych i leśnych do współczesnego klimatu, a w miastach – z klasyczną betonozą. Stosujemy równą kostkę brukową zamiast zieleni miejskiej i zakłócamy bilans wodny. Zresztą było to widać w stanie rzek, w których przez większość roku utrzymywał się niski stan wód. Teraz mieliśmy opady, więc trochę się to poprawiło, ale pod koniec lipca znowu mamy niedobór wody. Susza jest największym zagrożeniem dla Polski – podkreśla badacz.

Potwierdzają to dane dotyczące wilgotności gleby – w najcieplejszym okresie lata niemal cały kraj zmagał się z jej znacznym niedoborem. Jedynie na północnym wschodzie oraz lokalnie w Małopolsce wilgotność powierzchniowej warstwy gleby utrzymywała się na poziomie ok. 70%. W większości regionów spadała do 15–20%, a miejscami nawet poniżej 10%. – Zbudowaliśmy krajobraz, który sprzyja odpływowi i parowaniu, więc woda w nim nie zostaje. Skoro mamy coraz wyższe temperatury, to więcej wilgoci zmieści się w cieplejszym powietrzu, a co za tym idzie – większe parowanie. Jeżeli mamy więcej energii w atmosferze, to opady są gwałtowne. Mamy więcej opadów nawalnych, więcej gwałtownych burz, czyli woda nie jest dostarczana długotrwale, żeby krajobraz mógł się wysycić, tylko jest dostarczana na raz. Wtedy mamy powodzie błyskawiczne i podtopienia, ale z drugiej strony nic tej wody nie zatrzymuje – wyjaśnia Michał Brennek.

Polska od lat należy do państw o stosunkowo niewielkich zasobach wodnych. Dane GUS i Wód Polskich wskazują, że odnawialne zasoby wody wynoszą średnio ok. 1,6 tys. m³ na mieszkańca rocznie, a w latach suchych spadają do ok. 1,1 tys. m³. Jest to wartość niższa od progu bezpieczeństwa wodnego określonego przez ONZ na poziomie 1,7 tys. m³ na osobę. Obecnie zatrzymywane jest ok. 7,5% średniego rocznego odpływu wód, podczas gdy celem jest zwiększenie retencji do ok. 15%.

Według Wód Polskich susza rolnicza objęła już 62% gmin w kraju, a IMGW informuje o utrzymującej się suszy hydrologicznej w wielu zlewniach. Michał Brennek ostrzega, że niedobór wody będzie coraz silniej wpływał na produkcję rolną, zwiększając ryzyko strat w uprawach i prowadząc do wzrostu cen żywności. Również raport Koalicji Klimatycznej „Wpływ zmian klimatycznych na bezpieczeństwo narodowe Polski” wskazuje, że postępujące zmiany klimatu mogą przyczyniać się do spadku plonów większości upraw.

Zdaniem naukowca skuteczna odpowiedź na zmiany klimatu wymaga kompleksowych działań. – Potrzebujemy zatrzymania jak najwięcej wody w ekosystemie, niezależnie od tego, czy mówimy o miastach, czy wsiach, bo Polska od lat zmaga się z bezprecedensową suszą. Druga rzecz to jak najwięcej terenów zielonych. Każde drzewo zapewnia nam usługi ekologiczne, chociażby darmowy chłód, produkując cień, z którego powinniśmy korzystać. W dziedzinie politycznej czy gospodarczej potrzebujemy z kolei stabilnego prawa i stabilnego finansowania przesiadki na zieloną energetykę – podsumowuje ekspert.

Czytaj także: Ekstremalne upały mogą spowolnić rozwój gospodarczy

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach apeluje do firm o wykorzystanie okresu przejściowego na audyt dokumentacji.

Od 8 lipca obowiązują przepisy rozszerzające kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy. Zmiany dają inspektorom możliwość wydawania decyzji administracyjnych, na podstawie których pozorne umowy cywilnoprawne lub fikcyjne samozatrudnienie mogą zostać uznane za stosunek pracy. W związku z nowymi regulacjami Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach zachęca przedsiębiorców do przeprowadzenia przeglądu stosowanych form zatrudnienia i dokumentacji kadrowej.

Nowe uprawnienia PIP mają szczególne znaczenie dla firm współpracujących z osobami zatrudnionymi na podstawie umów zlecenia, kontraktów B2B i innych umów cywilnoprawnych. W trakcie kontroli inspektor będzie mógł ocenić rzeczywisty charakter wykonywanej pracy. Jeżeli uzna, że sposób świadczenia obowiązków odpowiada cechom stosunku pracy, takim jak wykonywanie zadań pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie, będzie mógł wydać decyzję o przekształceniu takiej współpracy w umowę o pracę. – Przedsiębiorcy, sprawdźcie swoje umowy, zanim zrobi to PIP! – apeluje Tomasz Zjawiony, prezes RIG w Katowicach.

Zmiany obejmują również szerszą współpracę Państwowej Inspekcji Pracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i Krajową Administracją Skarbową. Oznacza to, że zakwestionowanie formy zatrudnienia może skutkować nie tylko zmianą rodzaju umowy, ale także koniecznością uregulowania zaległych składek i zobowiązań podatkowych. Nowe przepisy pozwalają ponadto na prowadzenie części kontroli w trybie zdalnym oraz bez wcześniejszego zawiadamiania przedsiębiorcy.

Ustawodawca przewidział roczny okres przejściowy, który potrwa do 8 lipca 2027 r. W tym czasie przedsiębiorcy mogą samodzielnie zweryfikować obowiązujące modele współpracy i dostosować je do nowych wymogów. Jak podkreśla Tomasz Zjawiony, jest to czas, który warto wykorzystać na uporządkowanie dokumentacji i ograniczenie ryzyka związanego z przyszłymi kontrolami. Dobrowolne dostosowanie form zatrudnienia w okresie przejściowym pozwala uniknąć odpowiedzialności za wcześniejsze nieprawidłowości związane z niewłaściwym stosowaniem umów cywilnoprawnych.

Nowelizacja przewiduje również wyższe sankcje za naruszenia przepisów prawa pracy. Maksymalna wysokość grzywny została podniesiona z 30 tys. do 60 tys. zł, natomiast w przypadku uporczywego lub powtarzającego się łamania przepisów kara może wynieść nawet 90 tys. zł.

Eksperci zwracają uwagę, że największe ryzyko zakwestionowania umowy występuje wtedy, gdy osoba wykonująca pracę realizuje obowiązki w stałych godzinach, w miejscu wskazanym przez zlecającego, pozostaje pod bezpośrednim nadzorem przełożonego i nie ponosi rzeczywistego ryzyka gospodarczego. W takich przypadkach warto przeanalizować nie tylko treść zawartych umów, ale również sposób organizacji współpracy.

Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach apeluje do przedsiębiorców, aby nie odkładali tych działań na ostatnią chwilę. – Jako przedstawiciel środowiska gospodarczego apeluję do przedsiębiorców o przeprowadzenie audytu zawartych umów oraz dokumentacji kadrowej. Działania podjęte dziś mogą uchronić firmy przed poważnymi konsekwencjami finansowymi i organizacyjnymi w przyszłości. Nie czekajmy na kontrolę. Wykorzystajmy czas na przygotowanie i zabezpieczenie naszych firm – podsumowuje Tomasz Zjawiony.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Toksyczne zachowania współpracowników, krytyczna ocena menedżerów i poczucie izolacji – to zjawiska, z którymi mierzy się wielu pracowników.

Ponad jedna czwarta pracowników w Polsce deklaruje, że doświadczyła toksycznych zachowań w miejscu pracy. Ponadto niemal co czwarty zatrudniony negatywnie ocenia wpływ swojego przełożonego na funkcjonowanie zespołu. Zjawisko szczególnie często dotyczy młodych pracowników i pozostaje jednym z istotnych wyzwań dla pracodawców.

Badanie „2026 HR & Payroll Pulse” zostało przeprowadzone przez SD Worx wśród 16,5 tys. pracowników i 5936 pracodawców z 16 europejskich państw. Z zebranych danych wynika, że 27% pracowników w Polsce i 24,8% w skali Europy zetknęło się z toksycznymi lub szkodliwymi zachowaniami ze strony jednego lub kilku współpracowników. Najczęściej takie doświadczenia deklarują osoby do 25. roku życia – w tej grupie odsetek wynosi 31,2%. Wśród pracowników w wieku 35–49 lat problem wskazuje 25,9% respondentów, natomiast w grupie osób powyżej 65. roku życia – jedynie 4,4%. Niewielkie różnice odnotowano także ze względu na płeć – negatywne doświadczenia częściej zgłaszały Polki (28,7%) niż Polacy (24,7%).

Autorzy badania zwracają uwagę, że trudności dotyczą nie tylko relacji pomiędzy współpracownikami, ale również sposobu zarządzania. W Polsce 24% ankietowanych uważa, że ich menedżer wywiera negatywny wpływ na zespół. Na tle pozostałych badanych krajów jest to jeden z najwyższych wyników – większy odsetek takich opinii odnotowano jedynie we Włoszech (27,9%) oraz we Francji i Hiszpanii (po 26,6%). Dla porównania – w Finlandii, Niemczech i Holandii podobne zdanie wyraziło wyraźnie mniej pracowników (odpowiednio 17,1%, 20,1% i 20,6%).

Badanie pokazuje również skalę poczucia wykluczenia w środowisku zawodowym. W Polsce 19,6% respondentów przyznało, że czuje się odizolowanych lub nie utożsamia się ze swoim zespołem. Wśród objętych badaniem państw wyższy wynik odnotowano jedynie w Irlandii (19,8%), natomiast za Polską znalazła się Wielka Brytania (18,7%).

Jak podkreśla Paulina Zasempa, People Country Lead w SD Worx Poland, toksyczne zachowania w miejscu pracy często zaczynają się od pozornie niewielkich problemów, takich jak brak informacji zwrotnej, pomijanie opinii pracowników czy niedostateczna komunikacja. – Często nie wynikają one ze złej woli, ale np. braku odpowiednich umiejętności czy narzędzi, które umożliwiłyby szybki feedback czy zarządzanie czasem pracy. Szczególnie istotna jest rola menedżerów, ponieważ to oni w największym stopniu kształtują codzienną kulturę pracy zespołu. Dlatego tak ważne jest inwestowanie w rozwój liderów, budowanie środowiska opartego na zaufaniu i szacunku oraz oferowanie im narzędzi, które pozwolą zarządzać zespołem. Nowe technologie nie tylko usprawniają proces komunikacji, ale też zdejmują z menedżerów wiele czasochłonnych zadań i pozwalają skupić się na najważniejszym, czyli budowaniu zdrowych relacji w zespole – komentuje ekspertka.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W trakcie spotkania online można porozmawiać m.in. z doradcą emerytalnym, doradcą płatnika składek czy specjalistą ds. ulg i umorzeń.

Podczas letnich upałów wiele spraw urzędowych można załatwić bez konieczności wychodzenia z domu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że kontakt z pracownikami instytucji jest możliwy za pośrednictwem e-wizyty, czyli wideorozmowy z ekspertem. Do skorzystania z tej usługi wystarczy komputer lub smartfon wyposażony w kamerę i mikrofon oraz dostęp do internetu.

E-wizyta umożliwia uzyskanie pomocy w wielu sprawach związanych z działalnością ZUS. W trakcie spotkania online można porozmawiać m.in. z doradcą emerytalnym, doradcą płatnika składek czy specjalistą ds. ulg i umorzeń. Usługa pozwala również potwierdzić profil w systemie eZUS. Z konsultacji można skorzystać z dowolnego miejsca, jednak ZUS zaleca, aby połączenie odbywało się w spokojnym otoczeniu, zapewniającym odpowiednie warunki do rozmowy i ochronę danych.

Umówienie e-wizyty nie wymaga instalowania dodatkowego oprogramowania. Rezerwacji można dokonać za pośrednictwem strony internetowej ZUS lub w aplikacji mObywatel, wybierając usługę e-wizyty. Następnie należy wskazać temat konsultacji, podać kod pocztowy miejsca zamieszkania lub siedziby firmy oraz wybrać dogodny termin. Jeżeli w wybranej placówce nie ma wolnych terminów, możliwe jest zarezerwowanie spotkania z konsultantem z innego oddziału. W przypadku rejestracji przez stronę internetową konieczne jest również podanie podstawowych danych, takich jak imię i nazwisko, numer PESEL, numer telefonu i adres e-mail.

Po zakończeniu rezerwacji klient otrzymuje wiadomość e-mail z potwierdzeniem terminu i linkiem umożliwiającym dołączenie do spotkania. Dzień przed konsultacją ZUS wysyła przypomnienie e-mailowe, a w dniu wizyty również wiadomość SMS, jeśli podczas rejestracji został podany numer telefonu.

Osoby korzystające z aplikacji mObywatel mogą dołączyć do konsultacji bezpośrednio z poziomu aplikacji, wybierając opcję „Dołącz do spotkania”. Jeżeli podczas rozmowy konieczne będzie uzyskanie dostępu do danych znajdujących się na koncie klienta, wymagane będzie okazanie do kamery dokumentu potwierdzającego tożsamość.

ZUS przypomina również o możliwości odwołania zarezerwowanej e-wizyty, jeśli z różnych powodów nie będzie można w niej uczestniczyć. Rezygnacji można dokonać za pomocą linku zamieszczonego w wiadomości potwierdzającej rezerwację. Dzięki temu zwolniony termin będzie dostępny dla innej osoby oczekującej na konsultację.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

O uznanie mieszkańców walczy 30 projektów z różnych części regionu, w tym z Rybnika, Pszowa, Jejkowic i Jastrzębia-Zdroju.

Rozpoczęło się internetowe głosowanie w konkursie „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego”. Mieszkańcy mogą oddawać głosy do 31 sierpnia, wybierając spośród 30 inwestycji zrealizowanych na terenie województwa śląskiego w ubiegłym roku.

Konkurs organizowany jest corocznie i ma na celu wyróżnienie najlepiej zrealizowanych projektów wpływających na jakość przestrzeni publicznej w regionie. Zgłoszone realizacje oceniane są przez jury złożone z członków Wojewódzkiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej. Stałym elementem konkursu jest również plebiscyt internetowy, w którym zwycięzców wybierają mieszkańcy.

W tegorocznej edycji nominowano przedsięwzięcia związane z rewitalizacją zabytków, rozwojem infrastruktury turystycznej, tworzeniem nowych przestrzeni rekreacyjnych i inwestycjami kulturalnymi. Wśród zgłoszonych projektów znalazły się także realizacje z Jastrzębia-Zdroju, Jejkowic, Pszowa, Rybnika i Żor.

Jednym z nominowanych przedsięwzięć jest przebudowa dawnej łaźni kobiecej, budynku maszyny wyciągowej i wieży szybu Jan w Pszowie wraz z zagospodarowaniem otaczającego terenu. Inwestycja wpisuje się w działania związane z ochroną dziedzictwa przemysłowego i rozwojem oferty turystycznej regionu. O głosy mieszkańców ubiega się również odrestaurowany Pałac Ślubów w Jastrzębiu-Zdroju mieszczący się w zabytkowym budynku dawnych Łazienek II z 1913 r.

Na liście nominowanych znalazła się także rewitalizacja centrum Jejkowic połączona z budową centrum przesiadkowego, punktów handlowych o punktu informacji turystycznej. Projekt łączy funkcje komunikacyjne, usługowe i turystyczne, poprawiając funkcjonalność i atrakcyjność przestrzeni publicznej.

Wśród wyróżnionych realizacji są również inwestycje kulturalne i rekreacyjne. Rybnik reprezentuje m.in. Galeria Sztuki Rzeczna, natomiast w Brennej do konkursu zgłoszono rewitalizację XVIII-wiecznego spichlerza, który został przekształcony w Centrum Edukacyjno-Kulturalne „U Kossaków”. W gronie nominowanych z powiatu cieszyńskiego znalazły się ponadto modernizacja budynku Gminnego Ośrodka Kultury w Goleszowie, Centrum Kultury Stodoła w Hażlachu, zagospodarowanie zielonej przestrzeni w Goleszowie-Równi, plac zabaw w Dzięgielowie i staw kajakowy w Ustroniu.

Głosowanie odbywa się za pośrednictwem strony internetowej konkursu: npp.slaskie.pl/npp-edycja-2026. Każdy uczestnik może oddać od jednego do trzech głosów, przyznając wybranym projektom różną liczbę punktów zgodnie z regulaminem. Do udziału wymagane jest podanie adresu e-mail, na który przesłany zostanie link potwierdzający. Głos zostanie uwzględniony dopiero po jego aktywacji za pośrednictwem wiadomości e-mail.

fot. Grzegorz Stachowiak/Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój, npp.slaskie.pl
oprac. /kp/

Do głównych przyczyn pogarszającej się sytuacji przedsiębiorców zaliczane są rosnące koszty prowadzenia działalności.

W pierwszym półroczu 2026 r. do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wpłynęło 108,1 tys. wniosków o wykreślenie jednoosobowych działalności gospodarczych. Oznacza to wzrost o 8,4% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Jednocześnie przedsiębiorcy złożyli 191,4 tys. wniosków o zawieszenie działalności, czyli o 6,7% więcej niż rok wcześniej. Eksperci oceniają, że dane wskazują na pogarszające się warunki prowadzenia jednoosobowych firm i utrwalanie się niekorzystnego trendu obserwowanego już w poprzednich latach.

Analitycy zwracają uwagę, że wzrost liczby likwidowanych działalności zbiegł się ze spadkiem liczby nowych rejestracji. – Dane te nie napawają optymizmem, szczególnie gdy weźmie się pod uwagę, że w tym okresie złożono o ponad 5% mniej wniosków o uruchomienie nowych JDG niż w analogicznym okresie roku 2025. Jednocześnie wskaźnik wznowień w tym czasie wzrósł rdr o ponad 3%. Choć w pierwszej połowie 2026 r. wniosków o założenie działalności jest formalnie nadal więcej niż wniosków o zakończenie jej, to aktywnych JDG, z uwzględnieniem liczby podmiotów wznowionych i zawieszonych, nadal ubywa – podkreśla dr Hanna Nowak-Mizgalska z Katedry Mikroekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.

Zdaniem ekspertki utrzymanie tej tendencji może być coraz bardziej odczuwalne na lokalnych rynkach. Zamknięcie niewielkich, działających od lat firm może ograniczać dostępność usług dla mieszkańców, a w niektórych przypadkach prowadzić do wzrostu cen u konkurencji.

Do głównych przyczyn pogarszającej się sytuacji przedsiębiorców zaliczane są rosnące koszty prowadzenia działalności. – ZUS podaje, że minimalne składki społeczne wraz z Funduszem Pracy i Funduszem Solidarnościowym dla przedsiębiorców rozliczających się na zasadach ogólnych wzrosły w 2026 r. o 8,6%, do 1926,76 zł miesięcznie. Od lutego minimalna podstawa składki zdrowotnej dla przedsiębiorców rozliczających się według skali lub podatkiem liniowym wynosi 4806 zł. Preferencja obniżająca ją w 2025 r. miała charakter czasowy. Ponadto przedsiębiorcy mierzą się z rosnącymi kosztami pracy, presją płacową, konkurencją, obciążeniami publicznymi, niepewnością gospodarczą oraz problemami z płatnościami od kontrahentów – tłumaczy Adrian Parol, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny.

Eksperci zwracają również uwagę na wpływ zmian legislacyjnych. Część osób prowadzących działalność mogła zdecydować się na jej zakończenie lub zmianę formy zatrudnienia w związku z reformą rynku pracy, która od lipca 2026 r. rozszerzyła uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy do wydawania decyzji o przekształcaniu niektórych kontraktów B2B w umowy o pracę. Dodatkowym wyzwaniem dla przedsiębiorców było objęcie wielu firm obowiązkiem korzystania z systemu e-fakturowania od kwietnia 2026 r. – Mógł on wpłynąć nie tyle na decyzję o zamknięciu działalności, ile o jej zawieszeniu, jeśli przedsiębiorca nie czuł się w pełni przygotowany do transformacji cyfrowej i dużej zmiany w rozliczeniach swojej działalności. Rozwiązania, które w założeniu mają przyczynić się do ułatwień i poprawy organizacji działań w tym obszarze, mogą początkowo potęgować poczucie niepewności i trudności z adaptacją do nowych uwarunkowań – wskazuje dr Hanna Nowak-Mizgalska.

Liczba wniosków o zawieszenie działalności pozostaje wyraźnie wyższa od liczby likwidacji. Specjaliści wyjaśniają, że zawieszenie jest rozwiązaniem tymczasowym i często wykorzystywanym do ograniczenia kosztów w okresach mniejszej liczby zleceń, sezonowych przerw, choroby, opieki nad bliskimi czy oczekiwania na nowe kontrakty. – JDG można co do zasady zawiesić, gdy przedsiębiorca nie zatrudnia pracowników. Najważniejszą korzyścią jest brak obowiązku opłacania bieżących składek ZUS-owskich – tłumaczy Łukasz Goszczyński, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny z kancelarii GKPG.

Ekspert zaznacza, że wysoka liczba zawieszeń nie musi oznaczać trwałego pogorszenia kondycji sektora mikroprzedsiębiorstw. Część przedsiębiorców po pewnym czasie wraca do prowadzenia działalności, choć w niektórych przypadkach zawieszenie staje się etapem poprzedzającym likwidację firmy. Znaczenie mają również czynniki sezonowe i indywidualne sytuacje życiowe właścicieli przedsiębiorstw, których przyczyn CEIDG nie rejestruje.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zabytkowe kościoły w kraju morawsko-śląskim ponownie otworzyły swoje drzwi dla zwiedzających. W ramach projektu „Otevřené chrámy” można odwiedzić 57 świątyń.

Kościoły to nie tylko miejsca kultu religijnego, ale coraz częściej także cel wizyt turystów, miłośników architektury i osób poszukujących spokoju. Zwraca na to uwagę czeski projekt „Otevřené chrámy” (Otwarte świątynie), który udostępnia dla zwiedzających dziesiątki zabytków sakralnych w kraju morawsko-śląskim. Inicjatywa ta, zapoczątkowana w 2017 r. pod patronatem Biskupstwa Ostrawsko-Opawskiego, ma na celu prezentację kościołów poza godzinami nabożeństw jako ważnych obiektów architektonicznych z bogatą historią i tradycją duchową.

Tegoroczna edycja pozwala na zwiedzanie 57 kościołów i kaplic, które pozostają otwarte od wiosny aż do końca września. Koordynatorka projektu, Adéla Pánek Hudečková, podkreśla, że przedsięwzięcie jest przede wszystkim formą służby dla społeczeństwa, dającą szansę na poznanie kulturowego, historycznego i duchowego znaczenia miejsc na co dzień zamkniętych. Zwiedzający mogą skorzystać z wiedzy przewodników, którzy opowiadają o dziejach poszczególnych budowli i lokalnych parafii. W ramach projektu udostępniono również wybrane wieże kościelne, z których można podziwiać nietypową panoramę miast i okolic.

Organizatorzy przygotowali także atrakcje dla rodzin z dziećmi, w tym drugą edycję letniej gry. Dzieci poprzez zabawę i wykonywanie zadań poznają historię świątyń, a tegoroczną nowością jest postać nietoperza, która oprowadza najmłodszych po niektórych kościelnych wieżach.

Inicjatywa obejmuje znane miejsca pielgrzymkowe i historyczne, takie jak kaplica na Radhošti, kościół na Cvilínie, a także świątynie w Sztramberku, Hukvaldach czy Hradcu nad Moravicí. Wśród tegorocznych nowości znalazły się m.in. kościoły w Tošovicach, Bravanticach, Lichnovie, Frenštácie pod Radhoštěm i nowo włączony kościół w Gutach. Po raz pierwszy do projektu dołączyły również dwie świątynie ewangelickie – w Orłowej i tzw. Czerwony Kościół w Ostrawie. Otwarte obiekty można odwiedzać też m.in. w Opawie, Karwinie, Hluczynie, Czeskim Cieszynie, Karniowie i Frydku-Mistku.

Przedsięwzięcie aktywnie wspiera rozwój turystyki, czyniąc kościoły stałym elementem tras wycieczkowych i ukazując je jako żywe miejsca spotkań kultury, wiary i lokalnej społeczności. Wstęp do większości obiektów jest bezpłatny. Szczegółowe informacje, wykaz udostępnionych kościołów i aktualne godziny otwarcia można znaleźć na stronie internetowej otevrenechramy.cz.

Czytaj także: Ostrawskie Dolní Vítkovice przyciągnęły ponad milion odwiedzających

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Kluczowe znaczenie ma to, dlaczego człowiek poświęca pracy tak dużo czasu i czy potrafi zachować równowagę między życiem zawodowym a prywatnym.

Długie godziny spędzane na wykonywaniu obowiązków zawodowych, odbieranie służbowych telefonów po zakończeniu pracy czy realizowanie zadań podczas urlopu nie zawsze świadczą o pracoholizmie. Jak wskazują psycholożki z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, podobne zachowania mogą wynikać zarówno z niezdrowego przymusu jej wykonywania, jak i wysokiego zaangażowania w pracę. O różnicy między tymi postawami decydują przede wszystkim motywacja oraz zdolność do regeneracji i odpoczynku.

Badaczki przeanalizowały mechanizmy odpowiedzialne za rozwój obu zjawisk, a wyniki swoich badań opublikowały na łamach czasopisma „Psychological Reports”. Zwracają uwagę, że choć zewnętrzne przejawy zaangażowania i pracoholizmu bywają podobne, ich psychologiczne podłoże jest zupełnie odmienne.

Jak wyjaśniają autorki, pracoholizm wiąże się z wewnętrznym przymusem wykonywania obowiązków zawodowych i trudnością w oderwaniu się od pracy. Osobom dotkniętym tym zjawiskiem często towarzyszy poczucie winy podczas odpoczynku, napięcie i przekonanie, że ich wartość zależy przede wszystkim od osiągnięć zawodowych. W przypadku zdrowego zaangażowania praca stanowi natomiast źródło satysfakcji, rozwoju i poczucia sensu, a jednocześnie nie utrudnia zachowania równowagi między życiem zawodowym i prywatnym.

Dr hab. Diana Kusik, prof. UJ i współautorka publikacji, zwraca uwagę, że dotychczasowe badania najczęściej koncentrowały się na cechach osobowości lub deklarowanych postawach pracowników. – Znacznie rzadziej analizowano sam mechanizm motywacyjny, czyli to, w jaki sposób powstają cele, jak są podtrzymywane oraz jakie czynniki sprawiają, że człowiek kontynuuje lub kończy dane działanie – wskazuje.

W analizie wskazano cztery główne obszary, które mogą wpływać na rozwój zdrowego zaangażowania lub pracoholizmu. Pierwszy dotyczy indywidualnych predyspozycji, takich jak poziom energii, odporność na monotonię, potrzeba stymulacji oraz umiejętność regulowania emocji. Zdaniem badaczek osoby lepiej radzące sobie z monotonnymi zadaniami częściej rozwijają zdrowe zaangażowanie.

Drugim istotnym elementem są cele, wartości i motywy działania. Pracownicy zaangażowani wykonują swoje obowiązki przede wszystkim dlatego, że są one zgodne z ich przekonaniami, dają możliwość rozwoju i przynoszą satysfakcję. Z kolei u osób przejawiających cechy pracoholizmu dominują motywacje oparte na lęku przed porażką, potrzebie udowadniania własnej wartości i obawie przed negatywną oceną.

Znaczenie mają również kompetencje i procesy poznawcze, obejmujące m.in. poczucie własnej skuteczności, wiarę we własne możliwości i zdolność rozwiązywania problemów. Nie bez wpływu pozostaje też środowisko pracy. Organizacje, które oczekują stałej dyspozycyjności i wielogodzinnej pracy, mogą sprzyjać rozwojowi pracoholizmu. Natomiast miejsca pracy wspierające samodzielność, rozwój kompetencji i możliwość podejmowania decyzji częściej budują autentyczne zaangażowanie pracowników.

Autorki badania podkreślają, że najważniejszym czynnikiem odróżniającym pracoholizm od zdrowego zaangażowania pozostaje motywacja. Osoby zaangażowane wykonują swoje obowiązki dlatego, że dostrzegają ich sens, chcą się rozwijać i czerpią satysfakcję z osiąganych rezultatów. Taki sposób działania sprzyja lepszemu samopoczuciu i efektywności zawodowej. W przypadku pracoholizmu dominują natomiast lęk przed niepowodzeniem, potrzeba ciągłego potwierdzania własnej wartości i przekonanie, że odpoczynek oznacza słabość. Długotrwałe przeciążenie obowiązkami może prowadzić do zmęczenia, problemów z koncentracją i wyczerpania psychicznego, dlatego poświęcanie pracy największej ilości czasu nie musi przekładać się na najlepsze wyniki.

Psycholożki zwracają również uwagę na rolę kadry zarządzającej. Przełożeni, którzy jasno wyznaczają cele, pozostawiają pracownikom odpowiedni zakres samodzielności i sami dbają o zachowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, mogą skutecznie wzmacniać zdrowe zaangażowanie. Odwrotny efekt przynosi kultura organizacyjna oparta na ciągłej presji, rywalizacji i oczekiwaniu pełnej dyspozycyjności przez całą dobę, która zwiększa ryzyko rozwoju pracoholizmu.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Tylko opłacanie składek na ubezpieczenie chorobowe daje prawo do świadczeń pieniężnych w razie choroby, opieki nad bliskimi czy macierzyństwa.

Wiele osób wciąż utożsamia ubezpieczenie zdrowotne z ubezpieczeniem chorobowym, choć oba rozwiązania mają odmienne przeznaczenie. Pomylenie tych pojęć może mieć poważne konsekwencje finansowe, ponieważ samo ubezpieczenie zdrowotne nie daje prawa do świadczeń pieniężnych w okresie niezdolności do pracy.

Ubezpieczenie zdrowotne zapewnia dostęp do finansowanych ze środków publicznych świadczeń medycznych, zarówno w przychodniach, jak i w szpitalach. Z kolei ubezpieczenie chorobowe jest elementem systemu ubezpieczeń społecznych i gwarantuje wypłatę świadczeń w sytuacjach określonych przepisami. – Składki na ubezpieczenie chorobowe pobiera ZUS i zapisuje na indywidualnym koncie ubezpieczonego, a składki na ubezpieczenie zdrowotne również pobiera ZUS, ale przekazuje je do Narodowego Funduszu Zdrowia – tłumaczy Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS.

Osoby objęte ubezpieczeniem chorobowym otrzymują zasiłek chorobowy w przypadku czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub urazem. Z tego samego ubezpieczenia finansowany jest również zasiłek opiekuńczy przysługujący w razie konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny. W przypadku długotrwałej niezdolności do pracy możliwe jest także uzyskanie świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczenie chorobowe stanowi ponadto podstawę do wypłaty zasiłku macierzyńskiego po urodzeniu dziecka lub przyjęciu go na wychowanie.

Obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie chorobowe zależy od formy zatrudnienia. Pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę są obejmowani nim obowiązkowo. Inaczej wygląda sytuacja osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia oraz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. W ich przypadku przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego jest dobrowolne.

ZUS przypomina, że zleceniobiorcy i przedsiębiorcy, którzy nie zdecydują się na objęcie tym ubezpieczeniem, nie będą mogli korzystać z przysługujących z niego świadczeń, takich jak zasiłek chorobowy czy opiekuńczy. Składka na ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy wymiaru.

Ubezpieczenie zdrowotne pozostaje natomiast obowiązkowe dla osób zatrudnionych na umowę o pracę i umowę zlecenia, prowadzących działalność gospodarczą, emerytów oraz osób zarejestrowanych jako bezrobotne. Osoby, które nie mają własnego tytułu do tego ubezpieczenia, mogą zostać zgłoszone jako członkowie rodziny osoby ubezpieczonej. Zgłoszenie małżonka lub dziecka nie powoduje zwiększenia wysokości składki zdrowotnej, która niezależnie od liczby zgłoszonych członków rodziny wynosi 9%.

Czytaj także: Zmiana miejsca pobytu w czasie L4. O czym trzeba pamiętać?

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Rosnąca skala działalności przedsiębiorstw, inwestycje i cyfryzacja sprawiają, że firmy coraz częściej sięgają po bardziej rozbudowane programy ubezpieczeniowe.

Rozbudowa zakładów produkcyjnych, modernizacje infrastruktury, wdrażanie nowych technologii czy rozwój usług cyfrowych powodują, że przedsiębiorstwa muszą na nowo analizować zakres posiadanej ochrony. Wraz z rozwojem gospodarki, zwiększaniem wartości majątku przedsiębiorstw i pojawianiem się nowych zagrożeń związanych z prowadzeniem biznesu zmienia sie popyt na ubezpieczenia korporacyjne.

Coraz częściej standardowe ubezpieczenia majątkowe uzupełniane są o dodatkowe rozwiązania, takie jak ochrona przed skutkami przerw w działalności. Firmy tworzą w ten sposób wielopoziomowe programy zabezpieczające je przed różnego rodzaju ryzykami. Na wzrost zainteresowania ubezpieczeniami wpływają również przypadki poważnych szkód, w tym pożarów zakładów przemysłowych, podtopień czy strat wywołanych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Takie zdarzenia zwiększają świadomość przedsiębiorców dotyczącą konieczności właściwego określenia sum ubezpieczenia oraz sprawdzenia, czy posiadana ochrona rzeczywiście odpowiada wartości majątku i skali prowadzonej działalności.

Jednym z obszarów, w których obserwowany jest szczególny wzrost zainteresowania, są ubezpieczenia związane z inwestycjami budowlanymi i infrastrukturalnymi. Dotyczy to m.in. polis zabezpieczających realizację robót budowlano-montażowych, odpowiedzialność cywilną projektantów i gwarancje ubezpieczeniowe. Rozwój dużych projektów finansowanych ze środków publicznych, inwestycji infrastrukturalnych oraz modernizacji przedsiębiorstw powoduje, że odpowiednia ochrona ubezpieczeniowa staje się jednym z elementów przygotowania i realizacji takich przedsięwzięć.

Znaczenie tych produktów rośnie również w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Wiele firm z tego segmentu uczestniczy jako wykonawcy lub podwykonawcy w większych projektach gospodarczych, gdzie posiadanie określonych polis, takich jak ubezpieczenia ryzyk budowlano-montażowych czy OC zawodowe, często jest wymagane już na etapie przetargów.

Coraz większą rolę w programach ubezpieczeniowych firm odgrywają również polisy odpowiedzialności cywilnej członków zarządu i kadry kierowniczej, czyli D&O (Directors and Officers Liability Insurance), oraz ubezpieczenia cybernetyczne. Produkty te, które jeszcze niedawno kojarzone były głównie z dużymi korporacjami, obecnie coraz częściej stają się standardowym elementem ochrony średnich i dużych przedsiębiorstw. Polisy D&O zabezpieczają menedżerów przed skutkami roszczeń związanych z decyzjami podejmowanymi podczas wykonywania obowiązków, natomiast cyberubezpieczenia pomagają ograniczyć finansowe konsekwencje ataków hakerskich, wycieków danych czy zakłóceń działalności spowodowanych incydentami informatycznymi. Rosnąca liczba zagrożeń cyfrowych sprawia, że przedsiębiorstwa coraz częściej traktują cyberatak nie jako wyjątkowe zdarzenie, ale jako realne ryzyko wymagające przygotowania odpowiednich procedur i zabezpieczeń.

Zmienia się też podejście przedsiębiorców do ubezpieczeń majątkowych. Coraz więcej firm rezygnuje z ustalania sum ochrony wyłącznie na podstawie wartości księgowej i przechodzi na wycenę według wartości odtworzeniowej. Takie rozwiązanie pozwala uwzględnić aktualne koszty odbudowy lub zakupu nowego mienia po szkodzie, w tym ceny materiałów, usług oraz obowiązujących przepisów. W przypadku starszych aktywów wartość księgowa często nie odzwierciedla bowiem realnych kosztów przywrócenia majątku do stanu sprzed zdarzenia.

Mimo rozwoju nowych produktów ubezpieczeniowych podstawowe zasady skutecznej ochrony pozostają niezmienne. Kluczowe znaczenie ma właściwe określenie zakresu polisy oraz odpowiednie oszacowanie wartości majątku. Ważny jest również wybór ubezpieczyciela i brokera, którzy posiadają doświadczenie w danej branży oraz zapewniają sprawną obsługę procesu likwidacji szkód.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Największy udział mają specjaliści zajmujący się ekonomią i zarządzaniem, którzy odpowiadają za 27% wszystkich specjalistów.

Specjaliści wykonujący zawody wymagające wysokich kwalifikacji i specjalistycznej wiedzy odgrywają coraz większą rolę na polskim rynku pracy. To właśnie oni odpowiadają za rozwój innowacji, wdrażanie nowych technologii oraz świadczenie usług niezbędnych dla funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa. Jak wynika z najnowszych analiz, ich udział w zatrudnieniu w Polsce nie tylko systematycznie rośnie, ale jest również wyższy niż średnia w Unii Europejskiej.

W 2015 r. specjaliści stanowili niespełna 19% wszystkich pracujących w Polsce, natomiast dziesięć lat później ich udział wzrósł do 24%. Dla porównania – średnia unijna zwiększyła się w tym samym okresie z 18% do ok. 23%. Obecnie specjaliści są najliczniejszą grupą zawodową w kraju, wyprzedzając techników i średni personel, którzy stanowią 18% zatrudnionych, oraz robotników przemysłowych i rzemieślników z udziałem wynoszącym 14%.

Struktura tej grupy zawodowej w Polsce różni się jednak od przeciętnej w Unii Europejskiej. Największy udział mają specjaliści zajmujący się ekonomią i zarządzaniem, którzy odpowiadają za 27% wszystkich specjalistów. To wynik wyższy niż unijna średnia wynosząca 22%. W ostatniej dekadzie wyraźnie wzrosła również liczba specjalistów z branży technologii informacyjno-komunikacyjnych – ich udział zwiększył się z 7% do 13%. Jednocześnie udział osób pracujących w zawodach związanych z naukami ścisłymi i inżynierią pozostaje niższy (14-15%) niż przeciętnie w krajach UE (16-17%).

Cezary Przybył, doradca w Zespole Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zwraca uwagę, że polski rynek pracy specjalistów jest silnie skoncentrowany. – W dziesięciu najpopularniejszych zawodach (spośród 99 wyróżnionych przez GUS) pracuje 45% wszystkich specjalistów w Polsce. W tej grupie nie ma zawodów inżynieryjnych i technicznych. Silna koncentracja sprawia, że rynek pracy może być bardziej podatny na szoki sektorowe i technologiczne. Jednocześnie wzrasta znaczenie polityk wspierających uczenie się przez całe życie oraz mobilność zawodową – wskazuje ekspert. Dziesięć najpopularniejszych zawodów wykonywanych przez specjalistów w Polsce to: nauczyciele szkół podstawowych, specjaliści do spraw sprzedaży (z wyłączeniem technologii informacyjno-komunikacyjnych), nauczyciele szkół ponadpodstawowych (z wyjątkiem nauczycieli kształcenia zawodowego), programiści aplikacji, specjaliści do spraw zarządzania i organizacji, specjaliści do spraw reklamy i marketingu, specjaliści do spraw wychowania małego dziecka, specjaliści do spraw administracji i rozwoju, specjaliści do spraw zarządzania zasobami ludzkimi, analitycy finansowi.

Analiza wskazuje również na niedopasowanie pomiędzy strukturą kształcenia na uczelniach a potrzebami nowoczesnej gospodarki. W 2024 r. 47% absolwentów szkół wyższych stanowili absolwenci kierunków społecznych, takich jak ekonomia, zarządzanie, prawo czy psychologia. W tym czasie zmniejszył się udział osób kończących kierunki inżynieryjno-techniczne – z 19% w 2020 r. do 18% cztery lata później. – To coraz słabiej odpowiada potrzebom gospodarki, w której rośnie znaczenie kompetencji technicznych, cyfrowych i inżynieryjnych, zwłaszcza w sektorach kluczowych dla suwerenności technologicznej, przemysłu obronnego i local content. Jeśli ten trend się utrzyma, luka między zapotrzebowaniem przemysłu obronnego, energetycznego i sektora ICT a krajową podażą odpowiednich kompetencji będzie się powiększać. Niedopasowanie między potrzebami rynku pracy a podażą absolwentów o odpowiednim profilu ma często wymiar regionalny – podkreśla Cezary Przybył.

Jednocześnie ekspert przypomina o realizowanym w latach 2008–2015 programie kierunków zamawianych, którego celem było zwiększenie liczby studentów na kierunkach technicznych, matematycznych i przyrodniczych. – Jak wskazała Najwyższa Izba Kontroli, kierunek interwencji był – co do zasady – trafny, a problemem okazało się wykonanie i zastosowane narzędzia. W dobie globalnego zwrotu w kierunku gospodarek nastawionych na bezpieczeństwo ekonomiczne odporność łańcuchów dostaw i autonomię technologiczną edukacja wyższa staje się narzędziem polityki rozwojowej, a nie wyłącznie usługą publiczną. Dyskusja o nowej odsłonie kierunków priorytetowych – powiązanych z przemysłem obronnym, energetyką i cyfryzacją – wydaje się dziś nie tyle opcją, co koniecznością – podsumowuje Cezary Przybył.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Na stworzenie eksperymentalnego miejsca parkingowego przy ul. Tęczowej wykorzystano materiał pozyskany z butelek PET.

W Rybniku przy ul. Tęczowej powstało nietypowe miejsce parkingowe – do ułożenia 8 m² nawierzchni z kostki brukowej wykorzystano materiał bazujący na przetworzonych tworzywach sztucznych, co pozwoliło na zagospodarowanie równowartości ok. 1600 litrowych butelek PET.

Za realizację pilotażowego projektu badawczo-wdrożeniowego pod nazwą „Recyklobeton polimerowy” odpowiada Rybniczanin Jakub Trepka. Przedsięwzięcie jest efektem współpracy z Politechniką Wrocławską, Politechniką Warszawską i Grupą Inżbuda, teren pod eksperymentalną nawierzchnię udostępniła Rybnicka Spółdzielnia Mieszkaniowa.

Kluczową innowacją w opracowanej kostce brukowej jest częściowe zastąpienie tradycyjnego kruszywa, takiego jak piasek i żwir, granulatem pozyskanym z recyklingu lokalnie zebranych butelek. Modyfikacja składu kompozytu cementowego nie wpływa na estetykę produktu, który wizualnie nie różni się od standardowych materiałów.

Opracowana technologia znajduje się obecnie w fazie testów i optymalizacji. Głównym celem badaczy jest ustalenie idealnych proporcji mieszanki, które pozwolą na maksymalne wykorzystanie odpadów przy jednoczesnym zachowaniu rygorystycznych parametrów wytrzymałościowych. Oprócz oczywistych korzyści ekologicznych kostka z recyklobetonu jest zauważalnie lżejsza od tradycyjnych odpowiedników. Pozwala to na transportowanie większej liczby elementów podczas jednego kursu, co bezpośrednio przekłada się na redukcję kosztów logistycznych i obniżenie śladu węglowego.

Badania laboratoryjne prowadzone przez ekspertów z Politechniki Wrocławskiej dowiodły również, że modyfikowany beton posiada wyjątkowe właściwości izolacyjne. Próbki o zwiększonym udziale tworzyw sztucznych wykazały nawet dwuipółkrotnie lepszą izolacyjność cieplną niż klasyczny beton, co w przyszłości może znaleźć zastosowanie w budownictwie mieszkaniowym. Na rybnickim parkingu zastosowano jednak mieszankę o mniejszej zawartości polimerów, aby zagwarantować odpowiednią odporność na uszkodzenia mechaniczne.

Wykonany fragment nawierzchni będzie poddawany długoterminowym obserwacjom, które wykażą, jak materiał reaguje na codzienne obciążenia, ujemne temperatury i zmienne warunki atmosferyczne. Jeśli testy terenowe zakończą się sukcesem, technologia ma szansę wejść w fazę komercyjną. Rybnicka Spółdzielnia Mieszkaniowa już zadeklarowała chęć udostępniania kolejnych przestrzeni na potrzeby dalszych badań.

Projekt ma znacznie szerszy potencjał i nie ogranicza się wyłącznie do kostki brukowej. W planach jest stworzenie betonów konstrukcyjnych, architektonicznych, elementów małej architektury miejskiej, a także mieszanek polimerowo-asfaltowych dedykowanych drogownictwu. Inspiracją dla tych działań są sprawdzone modele z Singapuru, gdzie odpady powszechnie służą do budowy infrastruktury. Obecnie trwają rozmowy z Urzędem Miasta Rybnika oraz Zarządem Dróg Miejskich dotyczące ewentualnego wdrożenia tych rozwiązań na szerszą skalę.

fot. Inżbud
oprac. /kp/

Przepisy m.in. nakładają obowiązek informowania odbiorców, że materiał został stworzony lub zmieniony przez system sztucznej inteligencji.

2 sierpnia zaczęły obowiązywać kolejne przepisy unijnego rozporządzenia AI Act, które reguluje wykorzystanie sztucznej inteligencji. Choć pełne wdrożenie wszystkich obowiązków przewidzianych dla systemów wysokiego ryzyka nastąpi dopiero do 2 grudnia 2027 r., nowe regulacje już teraz wpływają na sposób funkcjonowania firm i instytucji korzystających z narzędzi AI.

AI Act obowiązuje od sierpnia 2024 r., jednak jego przepisy są wprowadzane stopniowo. 2 sierpnia weszły w życie m.in. obowiązki dotyczące przejrzystości działania systemów sztucznej inteligencji, wymóg zapewnienia odpowiednich kompetencji osobom korzystającym z takich rozwiązań, regulacje odnoszące się do modeli AI ogólnego przeznaczenia i przepisy związane z nadzorem nad stosowaniem rozporządzenia.

Jedną z najważniejszych zmian jest obowiązek wyraźnego oznaczania materiałów wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez sztuczną inteligencję. Dotyczy to przede wszystkim grafik, filmów i nagrań audio tworzonych z wykorzystaniem AI, w tym tzw. deepfake’ów. Przepisy nie zakazują publikowania takich treści, ale nakładają obowiązek informowania odbiorców, że materiał został stworzony lub zmieniony przez system sztucznej inteligencji. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej odpowiedzialność za oznaczenie spoczywa na podmiotach kontrolujących wykorzystanie systemu AI, takich jak firmy, instytucje publiczne czy agencje.

W Polsce podstawą stosowania nowych regulacji jest ustawa o systemach sztucznej inteligencji podpisana 24 lipca 2026 r. Określa ona zasady funkcjonowania AI Act w krajowym porządku prawnym oraz powołuje instytucje odpowiedzialne za nadzór nad stosowaniem przepisów. Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski wskazał, że nowe rozwiązania mają jednocześnie wspierać rozwój technologii i zwiększać bezpieczeństwo użytkowników.

Nowa ustawa przewiduje utworzenie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie mogła przyjmować skargi dotyczące działania systemów AI. Chodzi m.in. o sytuacje, w których algorytm podejmie błędną lub dyskryminującą decyzję albo gdy narzędzie nie działa zgodnie z deklarowanymi możliwościami. W przypadku systemów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia komisja będzie mogła nakazać ich wycofanie z rynku. Przedsiębiorcy będą mogli również występować o indywidualne opinie dotyczące zgodności planowanych rozwiązań z przepisami.

Szczególne znaczenie nowe regulacje mają dla działów HR i firm rekrutacyjnych. Komisja Europejska wskazuje, że systemy AI wykorzystywane do zarządzania pracownikami, selekcji kandydatów czy analizowania aplikacji mogą zostać uznane za systemy wysokiego ryzyka. Oznacza to konieczność spełnienia wymogów dotyczących przejrzystości, nadzoru człowieka, jakości danych, cyberbezpieczeństwa i możliwości wyjaśnienia sposobu działania algorytmu.

Eksperci zwracają uwagę, że obszar HR wymaga szczególnej ostrożności. – HR to nie jest marketing, tylko specyficzny obszar w działaniu każdego przedsiębiorstwa, który pracuje głównie na materiale ludzkim. Sztuczna inteligencja w HR nie analizuje tylko procesów czy wyników, ale wpływa bezpośrednio na ludzi – ich karierę, dochody, poczucie własnej wartości i dalsze życie. Właśnie dlatego wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa i ochrony danych muszą być tutaj wyjątkowo wysokie – tłumaczy Grzegorz Sadziak, Cloud Solution Architect i ekspert ds. cyberbezpieczeństwa z Supremo.

Regulacje wzmacniają także zasadę nadzoru człowieka nad działaniem sztucznej inteligencji. Firma korzystająca z systemu wysokiego ryzyka musi wyznaczyć osoby odpowiedzialne za monitorowanie jego działania, ocenę ryzyk oraz podejmowanie działań w razie wykrycia nieprawidłowości.

Znaczenie nowych przepisów podkreślają również dane dotyczące bezpieczeństwa informacji. Według raportu Metomic z 2025 r. 68% firm odnotowało incydenty związane z udostępnianiem wrażliwych danych narzędziom AI przez pracowników. Analizy cytowane przez branżowe serwisy wskazują także, że dane HR pojawiają się w dużej części wykrytych wycieków informacji, co zwiększa ryzyko wykorzystania ich w atakach wspomaganych przez sztuczną inteligencję.

Przedstawiciele branży oceniają, że AI Act może być dla przedsiębiorstw momentem porównywalnym z wejściem w życie RODO. – Kończy się etap eksperymentów z AI bez jasnych zasad. Dla działów HR to szczególnie istotne, bo AI coraz częściej wspiera rekrutację, ocenę kandydatów czy zarządzanie personelem. Firmy, które przygotują się odpowiednio wcześnie, zyskają przewagę nie tylko regulacyjną, ale również reputacyjną – podkreśla Kamil Jankowski, Dyrektor Marketingu i Komunikacji Gi Group Holding.

Za naruszenie przepisów AI Act przewidziano wysokie sankcje. W przypadku naruszenia obowiązków dotyczących przejrzystości dostawcom systemów AI grożą kary do 15 mln euro lub do 3% światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa, w zależności od tego, która kwota jest wyższa.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Rosnąca liczba absolwentów uczelni, zmiany demograficzne i wzrost płacy minimalnej sprawiły, że wykształcenie oraz doświadczenie zawodowe mają mniejszą wagę.

Dyplom ukończenia studiów wyższych i wieloletnie doświadczenie zawodowe przynoszą dziś mniejsze korzyści płacowe niż dwie dekady temu. Takie wnioski płyną z analizy przeprowadzonej przez badaczki z Uniwersytetu Łódzkiego. Według autorek opracowania wpływ na ten trend mają rosnąca liczba absolwentów uczelni, zmiany demograficzne, postępująca standaryzacja pracy i dynamiczny wzrost płacy minimalnej, któremu nie towarzyszył równie szybki wzrost wynagrodzeń osób lepiej wykształconych i bardziej doświadczonych.

Jak wyjaśnia dr hab. Aleksandra Majchrowska, prof. Uniwersytetu Łódzkiego z Katedry Makroekonomii, w ciągu ostatnich 20 lat premia płacowa związana z wykształceniem wyższym zmniejszyła się o kilka do kilkunastu procent – w zależności od analizowanej grupy pracowników. – Generalnie tendencja jest malejąca – podkreśla.

Z analizy wynika, że średnia stopa zwrotu z edukacji obniżyła się z 17,2% w 2004 r. do 15,5% w 2024 r. Szczególnie wyraźny spadek odnotowano wśród kobiet. Od 2018 r. osiągają one niższe korzyści płacowe z wykształcenia niż mężczyźni. Podobna tendencja dotyczy również doświadczenia zawodowego, którego znaczenie w przypadku kobiet zmniejszało się szybciej. – Wyniki pokazują, że wzajemna zastępowalność kobiet na rynku pracy jest zdecydowanie wyższa niż mężczyzn. To może być po części tłumaczone tym, że mężczyźni mają różny profil kwalifikacji, częściej wybierają kierunki techniczne, a ich kwalifikacje zawodowe są trudniejsze do zastąpienia przez inną osobę. Kobiety, które kończą kierunki ekonomiczne, również kierunki „miękkie”, mają podobny profil i tym samym z punktu widzenia rynku pracy są bardziej do siebie podobne i możliwe do zastąpienia – tłumaczy dr hab. Aleksandra Majchrowska.

Badanie pokazuje również, że najwyższe premie płacowe nadal dotyczą osób z wyższym wykształceniem, jednak ich poziom systematycznie maleje. Jednocześnie relatywnie korzystniej wypadają osoby z wykształceniem zawodowym w porównaniu z absolwentami szkół średnich ogólnokształcących. – W naszym badaniu próbowaliśmy odpowiedzieć na pytanie, z czego wynikał obserwowany spadek premii za wyższe wykształcenie. Wnioski pokazują, że są dwa czynniki. Pierwszym jest zmiana relatywnej podaży pracy osób z wyższym wykształceniem. W ciągu ostatnich 20 lat na rynek pracy weszło bardzo dużo absolwentów szkół wyższych, w szczególności w grupie kobiet. Wzrosła relatywna podaż pracy osób z wykształceniem wyższym w stosunku do podaży pracy osób z wykształceniem średnim – wskazuje ekspertka.

Drugim czynnikiem są zmiany demograficzne oraz postępująca komputeryzacja i standaryzacja pracy. Według badaczek sprawiają one, że pracownicy o podobnym poziomie wykształcenia stają się bardziej zastępowalni, a doświadczenie zawodowe traci na znaczeniu. Coraz częściej młodszy pracownik może wykonywać obowiązki porównywalnie do osoby z wieloletnim stażem.

Potwierdzają to dane dotyczące premii za doświadczenie zawodowe – między 2004 r. a 2024 r. jej wartość spadła z 16,1% do 11,2%. Oznacza to, że wieloletni staż pracy przekłada się obecnie na mniejszy wzrost wynagrodzenia niż jeszcze kilkanaście lat temu.

Na zmniejszenie różnic płacowych wpływa również systematyczny wzrost płacy minimalnej. W 2004 r. wynosiła ona 824 zł brutto miesięcznie, w 2020 r. wzrosła do 2,6 tys. zł, a obecnie przekracza 4,8 tys. zł brutto. W ocenie badaczki wynagrodzenia osób z wyższym wykształceniem i większym doświadczeniem nie rosły w takim samym tempie, co doprowadziło do spłaszczenia struktury płac. – Płaca minimalna ma ogromne znaczenie. Płace osób z wykształceniem średnim i wyższym nie nadążały, nie rosły w tym samym tempie. To spowodowało bardzo silne spłaszczenie rozkładu wynagrodzeń w Polsce. Dane GUS dotyczące rozkładu wynagrodzeń pokazują, że obecnie 70% osób zatrudnionych zarabia nie więcej niż dwukrotność płacy minimalnej. Kiedyś osoba z wykształceniem wyższym zarabiała trzy- lub czterokrotność płacy minimalnej. Silny wzrost płacy minimalnej i wolniejsze tempo wzrostu płac osób z wykształceniem wyższym spowodowały, że teraz jest dwu- albo dwuipółkrotność – podsumowuje dr hab. Aleksandra Majchrowska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Gdy oferta pracy nie zawiera danych dotyczących płacy, 65,5% osób decyduje się przesłać swoje CV tylko wtedy, gdy stanowisko jest dla nich wyjątkowo atrakcyjne.

Polacy w dużej mierze nie ufają obecnym zasadom ustalania wynagrodzeń – ponad 63% z nich uważa, że pracodawcy nie zapewniają sprawiedliwych i równych płac, jeśli nie są do tego zobowiązani przepisami prawa. Brak zaufania potwierdzają również doświadczenia pracowników – większość pytanych przyznała, że zdarzyło im się dowiedzieć, iż osoba zatrudniona na podobnym stanowisku otrzymuje znacznie wyższe wynagrodzenie.

Dla zdecydowanej większości ankietowanych najważniejszym sposobem informowania o zarobkach jest publikowanie widełek wynagrodzenia już w ogłoszeniu o pracę. Taką odpowiedź wskazało 80,2% respondentów – wynika z badania Jooble. Zaledwie 7,7% deklaruje, że informacja o wysokości pensji może pojawić się dopiero podczas pierwszej rozmowy kwalifikacyjnej.

Brak informacji o wynagrodzeniu wpływa również na decyzje kandydatów podczas rekrutacji. W sytuacji, gdy oferta pracy nie zawiera danych dotyczących płacy, 65,5% osób decyduje się przesłać swoje CV tylko wtedy, gdy stanowisko jest dla nich wyjątkowo atrakcyjne z innych powodów. Kolejne 16,2% respondentów całkowicie rezygnuje z aplikowania na takie oferty, natomiast 18,3% wysyła dokumenty mimo braku informacji o zarobkach.

Ankietowani wskazują również, że oczekują konkretnych danych dotyczących wynagrodzeń. 55,8% badanych preferuje publikowanie wąskich przedziałów płacowych, z kolei 34,4% chciałoby znać dokładną kwotę wynagrodzenia. Oznacza to, że ponad 90% uczestników badania oczekuje przejrzystych informacji finansowych już na początku procesu rekrutacyjnego.

Zdaniem ekspertów Jooble rosnące oczekiwania dotyczące jawności wynagrodzeń wynikają przede wszystkim z niskiego poziomu zaufania do polityki płacowej firm – 63,2% pracowników uważa, że bez odpowiednich regulacji przedsiębiorstwa nie będą samodzielnie dążyć do pełnej przejrzystości wynagrodzeń. Dodatkwo ponad 60% badanych zetknęło się z sytuacją, w której dowiedziało się, że współpracownik wykonujący podobne obowiązki otrzymuje wyższą pensję. Takie sytuacje mogą wpływać na poczucie niesprawiedliwości w miejscu pracy i zwiększać poparcie dla zmian prawnych.

Znaczącą rolę w tym zakresie ma odegrać unijna dyrektywa dotycząca przejrzystości wynagrodzeń, która zobowiąże pracodawców m.in. do większej jawności informacji o płacach podczas rekrutacji. Z badania wynika, że większość Polaków słyszała już o nowych przepisach – wiedzę na ich temat zadeklarowało 74,4% respondentów, choć 43,5% z tej grupy przyznało, że nie zna jeszcze szczegółowych zapisów regulacji.

Polacy wiążą z nowymi przepisami duże nadzieje. 45,5% ankietowanych uważa, że nowe regulacje mogą pomóc w ograniczeniu różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. Ponadto ponad połowa badanych spodziewa się, że zmiany przyniosą im osobiste korzyści – 32,5% przewiduje znaczące efekty, a 24,8% liczy na mniejsze, ale pozytywne zmiany.

– Dane z naszego badania to wyraźny sygnał alarmowy dla działów HR i zarządów firm. Ukrywanie wynagrodzeń przestało być strategią negocjacyjną, a stało się czynnikiem spowalniającym proces rekrutacji. Pracodawcy, którzy już dziś z własnej woli wprowadzają jawne widełki, zyskują ogromną przewagę konkurencyjną w walce o najlepsze talenty – podsumowuje Nazar Danczuk, Country Head Jooble.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Spośród ponad 8,8 mln emerytur i rent około 7,2 mln trafia bezpośrednio na rachunki bankowe, a reszta nadal doręczana jest za pośrednictwem poczty.

Niektórzy emeryci i renciści otrzymają sierpniowe świadczenia wcześniej, niż wynika to z harmonogramu wypłat. Dotyczy to osób, których termin przekazania emerytury lub renty przypada na 1 sierpnia i 15 sierpnia. W obu przypadkach Zakład Ubezpieczeń Społecznych zrealizuje wypłaty z wyprzedzeniem.

Emerytury i renty są przekazywane w stałych terminach przypadających na 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dzień miesiąca. Jeżeli jednak dzień wypłaty przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, środki trafiają do świadczeniobiorców wcześniej.

W przypadku świadczeń z terminem płatności na 1 sierpnia emerytury i renty dostarczane przez pocztę zostały przekazane do placówek pocztowych 28 lipca, aby listonosze mogli doręczyć je przed wyznaczoną datą. Osoby otrzymujące pieniądze na rachunek bankowy mogą spodziewać się przelewów przekazanych do banków 30 lipca. Wcześniej wypłacone zostaną również świadczenia przypadające na 15 sierpnia. ZUS przekaże środki do obsługi pocztowej 11 sierpnia, natomiast przelewy na konta bankowe zostaną zrealizowane 13 sierpnia.

ZUS zachęca emerytów i rencistów do korzystania z rachunków bankowych. – Seniorów, którym wciąż emerytury i renty przynosi listonosz zachęcam do założenia bankowego konta, na którym pieniądze są zawsze punktualnie i – co ważne – są tam bezpieczne. Emeryt czy rencista, któremu pieniądze ZUS przelewa na konto, jest mobilny, może wyjechać na wakacje, do sanatorium czy rodziny bez obaw, że wyjazd zaplanowany jest w terminie dostarczenia świadczenia przez listonosza – przekonuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Z danych ZUS wynika, że zdecydowana większość świadczeń jest już przekazywana drogą elektroniczną. Spośród ponad 8,8 mln emerytur i rent ok. 7,2 mln trafia bezpośrednio na rachunki bankowe, natomiast ok. 1,6 mln świadczeń nadal doręczanych jest za pośrednictwem poczty.

Czytaj także: Polacy żyją dłużej. Czy wiek emerytalny powinien się zmienić?

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wśród firm, które zatrudniają, zatrudniały lub planują zatrudnić osoby z zagranicy, 70% jako główną przyczynę wskazało niedobór polskich pracowników.

Według najnowszych analiz nie ma dowodów na to, że rosnące zatrudnienie cudzoziemców prowadzi do wypierania polskich pracowników z rynku pracy. Dane wskazują, że zmiany te są przede wszystkim efektem procesów demograficznych i niedoboru rąk do pracy.

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że między grudniem 2022 r. a grudniem 2025 r. liczba cudzoziemców pracujących w Polsce zwiększyła się o 145 tys. osób. Statystyka obejmuje pracowników najemnych i osoby prowadzące działalność gospodarczą, nie uwzględnia natomiast osób wykonujących pracę wyłącznie na podstawie umów cywilnoprawnych. W tym samym okresie liczba pracujących obywateli Polski zmniejszyła się o 215 tys.

Jak podkreśla Marcin Lewandowski, doradca w Zespole Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, spadek liczby pracujących Polaków nie oznacza jednak pogorszenia sytuacji na rynku pracy – dane Eurostatu pokazują, że wskaźnik zatrudnienia wśród osób w wieku 20–64 lata wzrósł z 77,3% do 79,2%. – Jednocześnie szacowana przez Eurostat liczba obywateli Polski w tej grupie wieku zmniejszyła się z 21,5 mln do 20,5 mln. Kurczenie się tej populacji wpłynęło na spadek liczby pracujących Polaków nawet mimo wzrostu wskaźnika zatrudnienia, co wskazuje raczej na demograficzne podłoże tego spadku niż na wypieranie pracowników polskich przez cudzoziemców – tłumaczy ekspert.

Podobne wnioski płyną z analizy danych na poziomie powiatów. Marcin Lewandowski zwraca uwagę, że w latach 2022–2025 wzrostowi liczby zatrudnionych cudzoziemców o jedną osobę towarzyszył przeciętny wzrost liczby pracujących Polaków o 0,25 osoby. – Zależność ta ma charakter korelacyjny i może wynikać m.in. z tego, że powiaty o większym zapotrzebowaniu na pracę przyciągają jednocześnie pracowników polskich i zagranicznych. Ta dodatnia zależność jest spójna z wynikami badania IBS dotyczącego przedsiębiorczości, którego autorzy, wykorzystując metodę pozwalającą na identyfikację zależności przyczynowej, pokazali, że powstawanie ukraińskich spółek nie wypierało polskiej przedsiębiorczości, a wręcz odwrotnie, zwiększało liczbę nowo zakładanych polskich spółek – wskazuje ekspert PIE.

Badania PIE pokazują również, że przedsiębiorcy zatrudniają cudzoziemców głównie z powodu trudności w znalezieniu pracowników na krajowym rynku. Wśród firm, które zatrudniają, zatrudniały lub planują zatrudnić osoby z zagranicy, 70% jako główną przyczynę wskazało niedobór polskich pracowników. Z opracowywanego przez PIE Miesięcznego Indeksu Koniunktury wynika ponadto, że od trzech lat do najczęściej wskazywanych barier działalności przedsiębiorstw należy właśnie brak pracowników, a także wysokie koszty pracy i ceny energii oraz niepewność gospodarcza.

Eksperci przewidują, że problem niedoboru pracowników będzie się pogłębiał. Z prognoz PIE wynika, że do 2035 r. liczba pracujących w Polsce może zmniejszyć się o ok. 2,1 mln osób. Będzie to związane przede wszystkim z przechodzeniem na emeryturę licznych roczników i mniejszym napływem młodszych pracowników na rynek pracy. Największy ubytek zatrudnionych ma dotyczyć przemysłu, gdzie liczba odchodzących z rynku pracy może sięgnąć ok. 805 tys. osób, oraz handlu i naprawy pojazdów, w których prognozowany spadek wynosi ok. 423 tys. pracowników.

– To, w jakim stopniu migracja będzie w stanie łagodzić dalszy spadek krajowej podaży pracy, pozostaje pytaniem otwartym. Dotychczas przyrost liczby pracujących cudzoziemców koncentrował się w sektorach narażonych na ten proces: w latach 2022–2025 największy wzrost odnotowano w przetwórstwie przemysłowym (o 37 tys. osób), budownictwie (o 19 tys.) oraz handlu i naprawie pojazdów (o 16 tys.). Skala migracji do Polski pozostaje jednak niższa niż poziom, który według symulacji ZUS pozwalałby utrzymać stały współczynnik obciążenia demograficznego – podsumowuje Marcin Lewandowski.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wody kopalniane, które były traktowane jako kosztowny problem związany z odwadnianiem zamykanych zakładów, mogą stać się jednym z elementów transformacji.

Wody kopalniane, które przez lata były postrzegane jako problem wymagający kosztownego odprowadzania, mogą odegrać ważną rolę w transformacji energetycznej województwa śląskiego. Eksperci wskazują, że ciepło zgromadzone w wodach napływających do wyrobisk górniczych może zostać wykorzystane do ogrzewania budynków, a po odpowiednim uzdatnieniu także do zaopatrywania mieszkańców w wodę.

Wody te stanowią całoroczne źródło energii o stabilnej temperaturze, niezależnej od warunków atmosferycznych. Ponieważ ich temperatura jest niższa niż w przypadku klasycznych źródeł geotermalnych, do odzysku energii konieczne jest zastosowanie pomp ciepła. W wielu przypadkach dodatkowym wyzwaniem pozostaje wysokie zasolenie wód, które wymaga ich wcześniejszego uzdatnienia.

Jednym z najbardziej zaawansowanych przedsięwzięć jest projekt realizowany przez Dalkia Polska Energia na terenie dawnej kopalni Wesoła w Mysłowicach. Powstaje tam pompa ciepła o mocy 2 MW, która po uruchomieniu ma produkować ok. 50 tys. GJ energii rocznie. Oddanie instalacji do eksploatacji planowane jest na grudzień bieżącego roku. Spółka prowadzi również rozmowy dotyczące wykorzystania potencjału nieczynnej kopalni Boże Dary w Katowicach, jednak realizację inwestycji utrudniają kwestie formalne związane z brakiem możliwości zawarcia wieloletniej umowy z właścicielem infrastruktury, czyli Spółką Restrukturyzacji Kopalń.

Przedstawiciele Dalkii zwracają uwagę, że w przypadku nieczynnych kopalń jakość części wód jest bardzo wysoka i po niewielkim uzdatnieniu mogłyby one zostać wykorzystane również jako woda pitna. Temperatura wynosząca ok. 20°C sprawia natomiast, że stanowią one atrakcyjne źródło energii dla systemów ciepłowniczych.

SRK od kilku lat rozwija współpracę z samorządami i przedsiębiorstwami zainteresowanymi wykorzystaniem wód kopalnianych. Rocznie wypompowuje ok. 100 mln m³ wody, z czego jedynie 3% trafia do odbiorców przemysłowych, a większość odprowadzana jest do cieków powierzchniowych. Obecnie SRK współpracuje z ośmioma podmiotami, w tym z Muzeum Śląskim, Katowickimi Wodociągami, Wodociągami Jaworzno, miastami Katowice i Jaworzno oraz Tauronem Ciepło. Projekty obejmują odzysk ciepła, wykorzystanie wód do celów przemysłowych i zaopatrzenia mieszkańców w wodę.

Jednym z planowanych przedsięwzięć jest wykorzystanie wód kopalnianych do ogrzewania Muzeum Śląskiego. Analizy wykazały, że rozwiązanie może być opłacalne i pozwoli nie tylko ogrzewać budynki, ale również chłodzić je w okresie letnim. Instalacja ma powstać w ramach pięcioletniej inwestycji związanej z rewitalizacją części kompleksu muzealnego.

W Katowicach prowadzone są także analizy dotyczące wykorzystania ciepła z pompowni Boże Dary i Wieczorek II na potrzeby miejskiej infrastruktury. Wody z tych obiektów osiągają temperaturę do 28°C, a ich roczna ilość przekracza 10 mln m³. Miasto planuje również budowę nowej pływalni wraz ze stacją uzdatniania wody, dzięki której wody kopalniane będą mogły zasilać miejską sieć wodociągową i obsługiwać funkcjonowanie obiektu sportowego.

Równolegle rozwijany jest projekt w Jaworznie, gdzie na terenie dawnej kopalni Jan Kanty ma powstać stacja uzdatniania wykorzystująca nowoczesne technologie, takie jak ozonowanie, lampy UV i odwrócona osmoza. Według inwestora będzie to pionierskie rozwiązanie w skali kraju, umożliwiające produkcję nawet 2,4 mln m³ wody wysokiej jakości rocznie. – Technologia została dobrana tak, aby ograniczyć ilość odpadów i stosowanie środków chemicznych. W procesie wykorzystany zostanie ozon jako naturalny utleniacz i środek dezynfekujący. Dzięki zastosowaniu wielostopniowych kolumn kontaktowych z jonizowanym powietrzem możliwe będzie uzyskanie wody o bardzo wysokiej jakości, spełniającej normy określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia dotyczącym wody pitnej – tłumaczy dr inż. Józef Natonek, prezes Wodociągów Jaworzno.

Specjaliści podkreślają jednak, że wykorzystanie wód kopalnianych nie zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem. Większość z nich ma temperaturę ok. 25°C, dlatego konieczne jest stosowanie dużych pomp ciepła, co wiąże się z wysokimi kosztami inwestycyjnymi i zależnością od cen energii elektrycznej. Dodatkowym wyzwaniem jest skład chemiczny wód zawierających często znaczne ilości soli, żelaza, manganu i siarczanów, które mogą powodować korozję urządzeń oraz konieczność stosowania kosztownych systemów uzdatniania.

Problemem pozostaje także lokalizacja szybów i stacji odwadniania, które często znajdują się z dala od istniejących sieci ciepłowniczych. Budowa nowych magistrali przesyłowych może okazać się droższa niż sama instalacja odzysku ciepła. W przypadku nieczynnych kopalń inwestorzy zwracają ponadto uwagę na konieczność zapewnienia wieloletniej stabilności parametrów źródła oraz uregulowania kwestii własności infrastruktury i odpowiedzialności za jej utrzymanie. Zdaniem ekspertów konieczne jest jednoczesne występowanie odpowiednio ciepłego i wydajnego źródła wody, dużej liczby odbiorców w pobliżu, dostępu do taniej energii elektrycznej oraz możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury ciepłowniczej. Tam, gdzie te warunki zostaną spełnione, wody kopalniane mogą stać się atrakcyjnym źródłem ciepła dla miast pogórniczych i ważnym elementem transformacji energetycznej regionu.

Czytaj także:

Od kominów i kopalń do zielonych przestrzeni. „Der Spiegel” o przemianie Śląska

Transformacja Śląska. Kluczowe będą nowe miejsca pracy poza górnictwem

Czy mieszkańcy wierzą w sukces transformacji? Alarmujące dane z regionu

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Polska pozostaje jedynym państwem Unii Europejskiej, w którym obowiązuje zróżnicowany wiek emerytalny kobiet i mężczyzn.

Rosnąca długość życia Polaków sprawia, że coraz częściej powraca dyskusja o przyszłości systemu emerytalnego. Zdaniem prof. Agnieszki Chłoń-Domińczak, dyrektorki Instytutu Statystyki i Demografii Szkoły Głównej Handlowej, debata dotycząca wieku emerytalnego jest politycznie trudna, jednak w dłuższej perspektywie nie da się jej uniknąć. Ekspertka podkreśla również, że w przyszłości emerytura nie powinna być jedynym źródłem utrzymania.

Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że przeciętna długość życia w Polsce ponownie wzrosła. W przypadku mężczyzn urodzonych w 2025 r. wynosi ona 75,37 roku, natomiast dla kobiet 82,48 roku. W porównaniu z rokiem poprzednim oznacza to wzrost odpowiednio o 0,4 roku i 0,2 roku.

Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak zwraca uwagę, że przeciętne dalsze trwanie życia jest jednym z najważniejszych wskaźników wykorzystywanych przy ustalaniu wysokości emerytur. Na wysokość przyszłego świadczenia wpływają również długość aktywności zawodowej, staż pracy i zgromadzony kapitał emerytalny. Obecnie ustawowy wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. – Jeżeli Polacy będą przechodzić na emeryturę w tym samym wieku jak dzisiaj, ich świadczenie będzie niższe, bo przez większą liczbę miesięcy trzeba będzie podzielić zgromadzony przez nich kapitał – tłumaczy ekspertka.

Jak zwraca uwagę, dłuższa aktywność zawodowa może znacząco zwiększyć wysokość przyszłej emerytury. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że każdy dodatkowy rok pracy może podnieść świadczenie o ok. 8–12%. ZUS podaje również, że średni wiek osób pozostających aktywnymi zawodowo po przejściu na emeryturę wynosi obecnie 69 lat i 5 miesięcy w przypadku mężczyzn oraz 66 lat i 6 miesięcy w przypadku kobiet.

Dyrektorka Instytutu Statystyki i Demografii SGH podkreśla, że w przyszłości dochody osób starszych powinny pochodzić z kilku źródeł, a nie wyłącznie z obowiązkowego systemu emerytalnego. Jej zdaniem ważną rolę odgrywają dodatkowe formy oszczędzania, takie jak Pracownicze Plany Kapitałowe, Indywidualne Konta Emerytalne oraz Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego. – W PPK jest już ponad połowa pracujących Polaków i teraz bardzo ważne jest to, żeby faktycznie traktować Pracownicze Programy Kapitałowe jako instrument oszczędzania na emeryturę. Nie wyciągać tych pieniędzy z racji swoich bieżących potrzeb, tylko budować z tego dodatkowy kapitał, który zasili naszą emeryturę w przyszłości – przekonuje.

Prof. Chłoń-Domińczak uważa również, że temat wieku emerytalnego powinien pozostać przedmiotem publicznej debaty. Wskazuje, że wiele państw europejskich, w tym Dania, zdecydowało się na stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego, zgodnie z kierunkiem rekomendowanym przez Komisję Europejską.

Odnosząc się do propozycji zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn oraz uzależnienia wieku przechodzenia na emeryturę kobiet od posiadania dzieci przedstawionej niedawno przez minister funduszy i polityki regionalnej Katarzynę Pełczyńską-Nałęcz, ekspertka ocenia, że różnicowanie wieku emerytalnego ze względu na sytuację rodzinną mogłoby prowadzić do pogłębiania nierówności ekonomicznych. – Matki częściej mają przerwy w pracy, dlatego ich wynagrodzenia często są niższe od ich rówieśniczek, które nie mają dzieci – wyjaśnia. Jej zdaniem wiek emerytalny powinien być jednakowy dla wszystkich, a Polska pozostaje jedynym państwem Unii Europejskiej, w którym obowiązuje zróżnicowany wiek emerytalny kobiet i mężczyzn.

Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak zwraca też uwagę na potrzebę budowania świadomości emerytalnej zarówno wśród pracowników, jak i pracodawców. – Istotne jest to, żeby nie wypychać ludzi na emeryturę wcześniej, tylko trzymać te talenty, bo to też będzie sprzyjać efektywności firm – podkreśla.

Według danych GUS w 2024 r. w Polsce było 7,39 mln emerytów, którzy stanowili 19,7% mieszkańców kraju. W porównaniu z 2023 r. ich liczba wzrosła o 1,7%. Prognozy ZUS wskazują, że liczba osób pobierających emerytury będzie nadal rosła i osiągnie ok. 7,9 mln w 2030 r., 8,9 mln w 2040 r. oraz 10,2 mln w 2050 r. Następnie liczba emerytów ma wzrosnąć do 10,6 mln w 2060 r., by w kolejnych dekadach stopniowo zmniejszyć się do ok. 10 mln w 2070 roku i 9,7 mln w 2080 r.

Czytaj także:

Tylko 14% Polaków po 50. roku życia jest zadowolonych z pracy

Starzejące się kadry mogą być większym wyzwaniem niż brak kandydatów

42% Polaków chce pracować również po osiągnięciu wieku emerytalnego

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zasady dotyczą biletów komunikacji krajowej i międzynarodowej zakupionych najpóźniej 29 lipca, których termin przejazdu przypada między 30 lipca a 9 sierpnia.

W związku z prognozowanymi wysokimi temperaturami PKP Intercity wprowadziło możliwość bezpłatnego zwrotu biletów dla pasażerów, którzy zdecydują się zrezygnować z podróży. Ułatwienie obowiązuje dla przejazdów planowanych w okresie od 30 lipca do 9 sierpnia.

Zasady dotyczą biletów komunikacji krajowej i międzynarodowej zakupionych najpóźniej 29 lipca, których termin przejazdu przypada między 30 lipca a 9 sierpnia. Pasażerowie mogą zwrócić bilety bez potrącania odstępnego, czyli opłaty związanej z rezygnacją z przejazdu.

W przypadku połączeń krajowych zwrot bez dodatkowych kosztów obejmuje bilety jednorazowe, odcinkowe, oferty Multiprzejazd i Multiprzejazd Max, rezerwacje miejsc, dopłaty do pociągów EIP oraz bilety na przewóz roweru lub psa.

Zwrot powinien zostać dokonany w terminach przewidzianych dla danego rodzaju biletu. W przypadku biletów odcinkowych tygodniowych, miesięcznych i kwartalnych możliwy jest zwrot najpóźniej w przedostatnim dniu ich ważności. Kwota zwracana pasażerowi zostanie wyliczona proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu obowiązywania biletu.

Osoby, które kupiły bilety przez internet lub aplikację PKP Intercity, mogą skorzystać ze zwrotu za pośrednictwem tych kanałów. Bilety zakupione online w Serwisie e-IC lub aplikacji mogą być również zwracane w kasach biletowych PKP Intercity zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Możliwość bezpłatnego zwrotu dotyczy także podróży międzynarodowych realizowanych na podstawie biletów zakupionych w kanałach sprzedaży PKP Intercity. Obejmuje ona przejazdy do i z Niemiec, Czech, Słowacji, Węgier, Austrii i Litwy. Zasady dotyczą wszystkich rodzajów biletów, również tych zakupionych w ramach oferty Super Promo International.

Bilety międzynarodowe można zwrócić przed rozpoczęciem ich ważności w kasie biletowej, Serwisie e-IC lub aplikacji PKP Intercity. Po rozpoczęciu terminu ważności zwrot jest możliwy poprzez złożenie odpowiedniego wniosku. Taką samą procedurę można zastosować w sytuacji, gdy kasa biletowa nie ma możliwości dokonania zwrotu. Bez dodatkowych opłat można odzyskać też należności za rezerwację miejsca, dopłaty do pociągu EIP oraz bilety na przewóz dodatkowego bagażu, roweru lub zwierzęcia.

Pasażerowie, którzy podczas wcześniejszego zwrotu biletu mieli naliczone odstępne, mogą wystąpić z wnioskiem o jego zwrot. Dotyczy to także zwrotów wykonanych przez internet lub aplikację PKP Intercity. W przypadku niewykorzystanej rezerwacji miejsca zakupionej online również możliwe jest złożenie wniosku o zwrot należności.

Osoby, które nie zwróciły biletu w wymaganym terminie, ale ostatecznie nie skorzystały z przejazdu, także mogą złożyć wniosek o zwrot pieniędzy. Taki wniosek zostanie rozpatrzony zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie przewozu pociągami PKP Intercity.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Pracodawca może przerwać urlop, jeśli obecność pracownika w zakładzie jest konieczna z powodu okoliczności, których nie można było przewidzieć wcześniej.

Kontakt z pracownikiem przebywającym na urlopie powinien mieć charakter wyjątkowy – przypomina Państwowa Inspekcja Pracy. Pracodawca nie może zakładać, że osoba korzystająca z wypoczynku pozostaje stale dostępna pod telefonem lub za pośrednictwem poczty elektronicznej. Jeśli konieczne jest podjęcie obowiązków służbowych, sytuacja może oznaczać faktyczne przerwanie urlopu, a pracodawca powinien liczyć się z obowiązkiem pokrycia kosztów poniesionych przez pracownika.

PIP zwraca uwagę na zasady korzystania z urlopu wypoczynkowego i czasu wolnego od pracy. – Pracownik korzystający z urlopu wypoczynkowego lub czasu wolnego od pracy co do zasady nie musi mieć przy sobie telefonu służbowego ani kontrolować służbowej skrzynki e-mail, a telefon służbowy może pozostawić w pracy, jeżeli pracodawca nie określił innych zasad dotyczących korzystania z powierzonych narzędzi pracy – tłumaczy.

Jak podkreśla instytucja, podstawowym celem urlopu jest zapewnienie pracownikowi rzeczywistego odpoczynku i możliwości regeneracji sił. Stała gotowość do wykonywania poleceń służbowych mogłaby być sprzeczna z funkcją urlopu, ponieważ uniemożliwiałaby pełne oderwanie się od obowiązków zawodowych. W przypadku, gdy pracownik podczas urlopu musi wykonywać zadania związane z pracą, może dojść do sytuacji, w której urlop zostanie uznany za zakłócony lub faktycznie przerwany, a pracodawca będzie musiał ponieść konsekwencje swojej decyzji.

PIP przypomina, że prawo do wypoczynku wynika zarówno z Konstytucji RP, jak i z Kodeksu pracy. Zgodnie z przepisami pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego. Jego celem jest nie tylko czas wolny od wykonywania obowiązków, ale przede wszystkim odzyskanie sił po okresie pracy. – Dlatego w okresie wolnym od pracy co do zasady nie powinien on pozostawać w stałej gotowości do wykonywania obowiązków służbowych. Co do zasady pracownik nie ma obowiązku pozostawania w dyspozycji pracodawcy poza czasem pracy ani podczas urlopu wypoczynkowego, chyba że wynika to z przepisów, charakteru zajmowanego stanowiska – wyjaśnia PIP.

Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może przerwać urlop, jeśli obecność pracownika w zakładzie jest konieczna z powodu okoliczności, których nie można było przewidzieć w momencie rozpoczynania wypoczynku. W takim przypadku firma musi pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem z urlopu.

PIP zaznacza, że samo posiadanie telefonu służbowego lub dostępu do firmowej poczty nie oznacza, że pracownik pozostaje przez cały urlop do dyspozycji pracodawcy. Kontaktowanie się z osobą wypoczywającą powinno być ograniczone do sytuacji rzeczywiście wymagających interwencji, a nie stanowić stałego elementu organizacji pracy.

Podobne zasady dotyczą czasu wolnego po zakończeniu dnia pracy. Pracownik co do zasady nie musi stale monitorować służbowej skrzynki elektronicznej ani odbierać połączeń związanych z wykonywaniem obowiązków zawodowych poza ustalonym czasem pracy. Wymóg ciągłej dostępności może prowadzić do naruszenia prawa do odpoczynku dobowego i tygodniowego. Wyjątkiem są sytuacje, w których pracownik pełni dyżur lub charakter wykonywanej pracy wymaga pozostawania w gotowości do określonych działań. W takich przypadkach zasady kontaktu oraz zakres obowiązków powinny być jasno określone przez pracodawcę.

Czytaj także: Urlop w trybie „always on”. Coraz trudniej odciąć się od pracy

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Najczęściej wykorzystywanym źródłem ofert pracy pozostają portale z ogłoszeniami, z których korzysta ponad połowa respondentów.

Przekonanie, że lato nie sprzyja zmianie pracy, wciąż jest powszechne wśród kandydatów. Wiele osób odkłada wysyłanie aplikacji do września, zakładając, że w okresie wakacyjnym firmy ograniczają rekrutacje. Zdaniem ekspertów rynku pracy takie podejście nie znajduje jednak potwierdzenia w rzeczywistości. Rekrutacje prowadzone są przez cały rok, a lipiec i sierpień mogą być nawet korzystniejszym okresem na poszukiwanie nowego zatrudnienia.

– W wakacje automatycznie wrzucamy na przysłowiowy „mniejszy bieg” i to samo robimy z planami zawodowymi. Co roku słyszę te same wymówki: „rekruterzy są na urlopach”, „we wrześniu będzie więcej ofert”, „to nie jest dobry moment”. Tylko że to mit. Rynek pracy latem się nie zatrzymuje. Firmy nie zamykają biur na dwa miesiące, projekty muszą iść do przodu, a wakacje nie sprawiają, że nagle znika zapotrzebowanie na pracowników. Jeśli ktoś myśli o zmianie firmy czy branży, to lipiec i sierpień są idealnym czasem – ofert nie brakuje, za to konkurencja jest o połowę mniejsza, bo większość kandydatów odpoczywa na urlopach – przekonuje Agnieszka Żak, dyrektor ds. kluczowych klientów Gi Group.

Skuteczne znalezienie zatrudnienia zależy nie tylko od terminu rozpoczęcia poszukiwań, ale także od sposobu docierania do ofert. Z danych „Barometru rynku pracy 2026” Gi Group Holding wynika, że najczęściej wykorzystywanym źródłem pozostają portale z ogłoszeniami o pracę, z których korzysta 55,4% pytanych. Wielu kandydatów szuka jednak ofert także poprzez kontakty zawodowe, rekomendacje znajomych oraz zakładki „Kariera” na stronach internetowych pracodawców. Coraz większą rolę odgrywają również aplikacje mobilne i media społecznościowe. – Widzimy renesans zakładek „Kariera” i siły rekomendacji, co dowodzi, że osoby szukające pracy nie ograniczają się do portali z ogłoszeniami, coraz częściej weryfikują też informacje u źródła. Jest to bez wątpienia ważną wskazówką dla firm, które powinny być obecne wszędzie tam, gdzie kandydaci szukają informacji i wyjść naprzeciw nowym standardom: od szybkiego kontaktu i transparentności rekrutacji, po obecność w niszowych kanałach. Dziś skuteczny HR to po prostu zwinny HR – wskazuje Ewa Michalska, dyrektor operacyjna Grafton Recruitment.

Eksperci przypominają jednocześnie, że nawet najlepszy moment na wysłanie aplikacji nie przyniesie efektów, jeśli CV nie będzie odpowiednio przygotowane. Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest traktowanie życiorysu jako pełnej kroniki zawodowej. Rekruterzy oczekują przede wszystkim informacji potwierdzających, że kandydat posiada kompetencje niezbędne do wykonywania obowiązków na konkretnym stanowisku. Znaczenie mają przede wszystkim osiągnięcia, efekty pracy i konkretne przykłady wykorzystania posiadanych umiejętności, a nie rozbudowane opisy wykonywanych wcześniej obowiązków.

Problemem pozostają również ogólnikowe określenia dotyczące cech osobowości, takich jak kreatywność czy komunikatywność, które nie są poparte konkretnymi przykładami. Negatywnie oceniane są też nieaktualne informacje, wielostronicowe dokumenty oraz błędy językowe, które mogą świadczyć o braku staranności podczas przygotowywania aplikacji. Specjaliści ostrzegają również przed zawyżaniem swoich kompetencji. – Nieprawdziwe informacje szybko wychodzą na jaw podczas rozmowy czy testów kompetencyjnych, a rozbieżności między CV a rzeczywistością potrafią całkowicie podważyć wiarygodność danej osoby. Paradoks polega na tym, że wielu z kandydatów realnie ma wartościowe umiejętności, ale przez próbę „podkręcenia” profilu traci szansę na rzetelną ocenę – zwraca uwagę Michał Piernik, manager ds. rozwoju, rekruter w Grafton Recruitment.

Coraz większe znaczenie ma także sposób przygotowania dokumentów pod kątem systemów wspierających rekrutację. W wielu firmach CV w pierwszej kolejności analizowane są przez specjalne programy wyszukujące słowa kluczowe związane z wymaganymi kompetencjami. Dopiero później aplikacje trafiają do rekruterów, dlatego istotna jest nie tylko estetyka dokumentu, ale przede wszystkim jego czytelność oraz dopasowanie do konkretnej oferty.

Eksperci zwracają również uwagę na zjawisko masowego wysyłania aplikacji. Wielu kandydatów odpowiada na niemal każde ogłoszenie, nie analizując dokładnie wymagań ani charakteru stanowiska. W efekcie do pracodawców trafia wiele zgłoszeń od osób, których doświadczenie nie odpowiada oczekiwaniom firmy. Zdarza się również, że kandydaci po wysłaniu aplikacji nie odbierają telefonów od rekruterów lub nie pojawiają się na umówionych spotkaniach, co obniża ich wiarygodność.

Zdaniem specjalistów dobrze przygotowane CV powinno być każdorazowo dostosowane do konkretnej oferty pracy, zawierać krótkie podsumowanie zawodowe oraz przedstawiać przede wszystkim osiągnięcia i rezultaty dotychczasowej pracy. Warto regularnie aktualizować dokument, usuwać nieistotne informacje i unikać ogólnikowych sformułowań. Odpowiednio przygotowana aplikacja zwiększa szanse na zaproszenie do kolejnego etapu rekrutacji niezależnie od pory roku. – Dobre CV nie jest dokumentem o przeszłości. Jest dokumentem o przyszłości. Nie opisuje tego, gdzie kandydat był. Ma przekonać pracodawcę, dokąd może go zaprowadzić. Dobrze przygotowany kandydat może szukać nowego zajęcia także w wakacje. Na obecnym rynku pracy kalendarz ma coraz mniejsze znaczenie. Liczy się to, czy wykorzystamy swój moment, zanim zrobią to inni – podsumowuje Agnieszka Żak.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Powracające fale upałów zachęcają do wypoczynku nad wodą, a dobrą alternatywą dla zakorkowanych dróg stają się pociągi.

Wysokie temperatury sprzyjają wypoczynkowi nad wodą. Nie wszędzie trzeba dojeżdżać samochodem – do wielu popularnych kąpielisk, plaż i terenów rekreacyjnych w województwie śląskim można dotrzeć pociągiem, unikając korków i problemów z parkowaniem.

Jednym z najpopularniejszych kierunków jest kąpielisko Pogoria w Dąbrowie Górniczej, gdzie przystanek kolejowy znajduje się w niewielkiej odległości od jeziora i plaży. Pociągiem można również dojechać do Goczałkowic-Zdroju, gdzie w pobliżu stacji znajduje się plaża nad Zbiornikiem Goczałkowickim. Pociągi Kolei Śląskich umożliwiają również dojazd m.in. nad Zalew Porajski, w pobliżu przystanku Masłońskie Natalin, do Świerklańca i Jeziora Chechło-Nakło, a także nad Jezioro Paprocańskie w Tychach i Jezioro Żywieckie.

Również w naszym regionie nie brakuje miejsc, do których można dotrzeć koleją. Pociągi KŚ dojeżdżają m.in. do Raciborza, gdzie znajduje się aquapark H2Ostróg z niedawno otwartą strefą letnią, do Rybnika, gdzie można skorzystać z atrakcji Ośrodka Rekreacyjno-Sportowego Ruda, do Wodzisławia Śląskiego oferującego kąpielisko z plażą w otoczeniu przyrody Balaton czy do Żor z kąpieliskiem Śmieszek.

– Coraz więcej mieszkańców wybiera kolej podczas jednodniowych wyjazdów. To wygodna alternatywa dla samochodu – bez korków, stresu i problemów z parkowaniem. W wielu przypadkach od wyjścia z pociągu do brzegu jeziora czy plaży dzieli pasażerów zaledwie krótki spacer – podkreśla Bartłomiej Wnuk, rzecznik prasowy Kolei Śląskich.

Przed wyjazdem warto pamiętać również o zasadach przewozu bagażu. Pasażerowie mogą bezpłatnie przewieźć do trzech sztuk bagażu podręcznego, jak walizkę, plecak, torbę podróżną czy złożoną hulajnogę w pokrowcu (bilet na przewóz rozłożonej hulajnogi kosztuje 6 zł). Bez dodatkowych opłat można przewozić także wózki dziecięce i inwalidzkie, duże teczki rysunkowe czy sztalugi. Bagaż powinien być jednak umieszczony w taki sposób, aby nie utrudniał przejścia i nie zagrażał bezpieczeństwu innych podróżnych.

Do 31 sierpnia rodzice i opiekunowie podróżujący Kolejami Śląskimi z dziećmi od poniedziałku do piątku mogą skorzystać z wakacyjnej oferty i kupić bilet jednorazowy za 10 zł. Promocja dostępna jest w aplikacji Kaeśka oraz na stronie internetowej przewoźnika i obowiązuje w większości połączeń Kolei Śląskich – wyjątki to odcinki Bohumín – Chałupki, Trzebinia – Kraków Płaszów oraz Kęty – Zakopane.

Czytaj także: 

Koleje Śląskie upraszczają przejazdy grupowe. Nowe zasady od 15 lipca

Rekordowe półrocze kolei. PKP Intercity i Polregio z większą liczbą pasażerów

Przez całą Polskę w trzy godziny. Rząd zapowiada rozbudowę sieci kolejowej

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Każdego roku przedwczesne wyrzucanie produktów nadających się jeszcze do naprawy prowadzi do powstania ok. 35 mln ton odpadów.

Unijna dyrektywa „Right to Repair” ma wydłużyć okres użytkowania sprzętu elektronicznego i AGD oraz ograniczyć ilość elektroodpadów. Nowe przepisy nakładają na producentów i importerów szereg obowiązków związanych z zapewnieniem możliwości naprawy urządzeń, dostępnością części zamiennych oraz wydłużeniem ochrony konsumentów po wykonanej naprawie. Największe wyzwania mogą czekać niewielkie firmy e-commerce sprowadzające elektronikę spoza Unii Europejskiej.

Dyrektywa „Right to Repair” jest jednym z elementów unijnej strategii gospodarki o obiegu zamkniętym, której celem jest ograniczenie produkcji nowych urządzeń poprzez wydłużenie życia produktów już znajdujących się na rynku. Według danych Komisji Europejskiej każdego roku przedwczesne wyrzucanie produktów nadających się jeszcze do naprawy prowadzi do powstania ok. 35 mln ton odpadów oraz emisji 261 mln ton ekwiwalentu dwutlenku węgla. Jednocześnie konsumenci przeznaczają blisko 12 mld euro rocznie na zakup nowych urządzeń. Badania Eurobarometru pokazują, że 77% mieszkańców Unii Europejskiej wolałoby naprawić uszkodzony sprzęt zamiast kupować nowy, jednak często rezygnują z tego ze względu na wysokie koszty napraw lub ograniczony dostęp do takich usług.

Jak wskazuje Michał Jeleń z kancelarii LEGALLY.SMART, nowe przepisy będą miały szczególne znaczenie dla przedsiębiorców importujących elektronikę i sprzęt gospodarstwa domowego z państw spoza UE. – W Unii Europejskiej dominuje podejście, że powinniśmy ograniczyć produkcję nowej elektroniki i naprawiać to, co zostało już wyprodukowane. W przypadku dropshippingu czy nawet niewielkich podmiotów e-commerce, które nabywają elektronikę lub artykuły gospodarstwa domowego w Chinach czy Wietnamie i jako pierwsze sprzedają je na terytorium Unii Europejskiej, to one są odpowiedzialne za wdrożenie wszystkich wymogów nakładanych przez ten akt – podkreśla.

Według nowych przepisów naprawy mają być wykonywane nieodpłatnie lub za rozsądną cenę oraz w odpowiednim terminie. Producenci i importerzy będą zobowiązani do zapewnienia dostępności części zamiennych również po zakończeniu sprzedaży danego produktu. W praktyce oznacza to konieczność utrzymywania zapasów części lub ich produkcji przez kilka lat po wycofaniu urządzenia z rynku. Projektowane przepisy przewidują również korzystniejsze rozwiązania dla konsumentów. Jeżeli wadliwy produkt zostanie naprawiony zamiast wymieniony na nowy, okres odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi zostanie wydłużony o dodatkowe 12 miesięcy.

Zmiany obejmą także etap projektowania urządzeń. Producenci będą musieli konstruować sprzęt w sposób umożliwiający jego naprawę, a jednocześnie zapewnić dłuższą dostępność części zamiennych.

Obowiązek naprawy obejmie produkty, dla których już dziś obowiązują unijne wymogi dotyczące możliwości serwisowania. Dotyczy to m.in. pralek, pralko-suszarek, zmywarek, chłodziarek, odkurzaczy, wyświetlaczy elektronicznych, smartfonów i tabletów. KE planuje stopniowo rozszerzać ten katalog o kolejne grupy produktów. – Dodatkowo powinna zostać wdrożona zunifikowana platforma dotycząca podmiotów, które mogą przeprowadzać naprawy danych produktów, żeby klient miał możliwość sprawdzenia, gdzie może to zrobić. Taka platforma zostanie udostępniona przez regulatora w internecie. Jednocześnie istnieje twardy zakaz wprowadzania praktyk, które mogą utrudnić lub uniemożliwić naprawę. W tym zakresie już na terytorium Unii Europejskiej mieliśmy kilka dość głośnych postępowań sądowych – tłumaczy Michał Jeleń.

Dyrektywa „Right to Repair” weszła w życie 30 lipca 2024 r. Państwa członkowskie UE mają czas do 31 lipca 2026 r. na wdrożenie jej do krajowych porządków prawnych. W Polsce projekt ustawy implementującej nowe przepisy znajduje się obecnie na etapie konsultacji.

Projekt przewiduje również sankcje za niewywiązywanie się z nowych obowiązków. Przedsiębiorcom będzie grozić administracyjna kara pieniężna do 20 tys. zł, a w przypadku ponownego naruszenia przepisów do 40 tys. zł. Za nieprzestrzeganie wymogów dotyczących europejskiego formularza informacji o naprawie przewidziano grzywny sięgające 2 tys. zł.

KE szacuje, że wdrożenie dyrektywy przyniesie w ciągu 15 lat znaczące korzyści ekonomiczne i środowiskowe. Konsumenci mają zaoszczędzić ok. 176,5 mld euro, a przedsiębiorcy ok. 15,6 mld euro dzięki niższym kosztom produkcji. Jednocześnie rozwiązania te mają ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 18,5 mln ton ekwiwalentu CO2, zmniejszyć zużycie zasobów naturalnych o 1,8 mln ton oraz ograniczyć ilość odpadów o ok. 3 mln ton.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Obecny popyt na pracowników wynika przede wszystkim z konieczności zastępowania odchodzących pracowników, a nie z planów rozwoju przedsiębiorstw.

W lipcu Wskaźnik Rynku Pracy opracowywany przez Biuro Informacji i Cykli Ekonomicznych wzrósł o 0,8 pkt. i osiągnął wartość 77,7 pkt. Miesiąc wcześniej wynosił 76,9 pkt. Może to zapowiadać pogorszenie sytuacji na rynku pracy i wyhamowanie obserwowanej w ostatnich miesiącach poprawy.

Analitycy BIEC zwracają uwagę, że od początku roku wskaźnik cechował się dużą zmiennością. – Od początku roku trzykrotnie spadał i trzykrotnie wzrastał. W efekcie jego wartość była w lipcu o 0,5 pkt. wyższa niż na koniec 2025 r. Jednocześnie stopa bezrobocia rejestrowanego ponownie obniżyła się w ujęciu miesięcznym o 0,1 p.p. i w czerwcu wyniosła 5,8%. Po raz drugi z rzędu utrzymała się tym samym poniżej poziomu 6%, choć część tego spadku może nadal wynikać z czynników statystycznych i sezonowych – tłumaczą eksperci. Jednocześnie w ich ocenie wzrost wartości WRP sugeruje, że obserwowana obecnie poprawa sytuacji na rynku pracy może w kolejnych miesiącach mocno wyhamować.

Spośród sześciu elementów składających się na Wskaźnik Rynku Pracy tylko dwa wskazują na możliwość dalszego spadku bezrobocia. Pozostałe cztery sygnalizują wzrost ryzyka pogorszenia sytuacji i zwiększenia stopy bezrobocia rejestrowanego w kolejnych miesiącach.

W czerwcu liczba osób wyrejestrowanych z urzędów pracy z powodu podjęcia zatrudnienia zwiększyła się o blisko 7%. Mimo tego nadal pozostaje ona stosunkowo niska w relacji do napływu nowych bezrobotnych i odpowiada ok. 53% liczby osób rejestrujących się jako bezrobotne. – Należy przy tym pamiętać, że osoby znajdujące zatrudnienie rekrutują się najczęściej spośród bezrobotnych pozostających bez pracy stosunkowo krótko. Tymczasem istotną część zasobu bezrobotnych w Polsce stanowią osoby długotrwale bezrobotne, które w ciągu ostatnich dwóch lat pozostawały w rejestrze przez co najmniej 12 miesięcy. Oznacza to, że porównanie bieżącego napływu i odpływu nie oddaje w pełni sytuacji na rynku pracy, choć stanowi użyteczną miarę rotacji zasobu bezrobotnych – wskazują eksperci.

Raport wskazuje również, że wzrost liczby osób podejmujących zatrudnienie odbywa się przy stosunkowo niewielkiej liczbie nowych ofert pracy zgłaszanych do powiatowych urzędów pracy. Liczba osób wyrejestrowanych z powodu podjęcia pracy odpowiadała ok. 62% liczby nowo zgłoszonych wakatów. Zdaniem analityków może to świadczyć o tym, że znacząca część procesów rekrutacyjnych odbywa się poza publicznym systemem pośrednictwa pracy.

Autorzy opracowania zauważają jednocześnie, że po ubiegłorocznym spowolnieniu liczba publikowanych ofert zatrudnienia systematycznie rośnie i obecnie przewyższa poziom sprzed roku. Wzrost aktywności rekrutacyjnej dotyczy przede wszystkim zawodów innych niż związane z pracami fizycznymi, gdzie nadal utrzymuje się tendencja spadkowa. BIEC podkreśla jednak, że obecne ożywienie jest jeszcze zbyt krótkie, aby uznać je za trwałą zmianę trendu.

Z badania koniunktury prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny wynika natomiast, że saldo odpowiedzi przedsiębiorstw dotyczących planowanych zmian zatrudnienia pozostaje ujemne i nie uległo istotnej poprawie. Może to oznaczać, że obecny popyt na pracowników wynika przede wszystkim z konieczności zastępowania odchodzących pracowników, a nie z planów rozwoju przedsiębiorstw i zwiększania zatrudnienia.

Analitycy zwracają także uwagę na drugi z rzędu wzrost liczby osób rejestrujących się w urzędach pracy po zwolnieniach z przyczyn leżących po stronie pracodawców. W czerwcu liczba takich rejestracji zwiększyła się o blisko 3%, a tempo wzrostu było wyższe niż miesiąc wcześniej. – Choć w ujęciu bezwzględnym skala tego zjawiska pozostaje stosunkowo niewielka, wskaźnik ten zasługuje na uwagę, ponieważ należy do najbardziej wrażliwych mierników zmian zachodzących w przedsiębiorstwach. Utrzymujący się wzrost liczby takich rejestracji może sygnalizować stopniowe pogarszanie się koniunktury i świadczyć o rosnącej ostrożności pracodawców w decyzjach kadrowych – podsumowuje BIEC.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Różnice wynikają nie tylko z dostępnych instrumentów wsparcia, ale również z odmiennego podejścia do roli pracy w procesie edukacji.

Na świecie odchodzi się od modelu, w którym młodzi ludzie zdobywają doświadczenie zawodowe dopiero po ukończeniu edukacji. W wielu krajach praca jest integralnym elementem procesu kształcenia, jednak w Polsce naukę z aktywnością zawodową łączy stosunkowo niewielki odsetek młodych osób. Jak na tle innych państw Europy wypada polski model przygotowania do wejścia na rynek pracy oraz jakie rozwiązania wspierają zdobywanie pierwszych doświadczeń zawodowych?

Z danych Eurostatu wynika, że w Polsce pracę z nauką łączy 14,2% młodych osób. Dla porównania – w Holandii odsetek ten wynosi 74,5%, w Danii 52,6%, w Austrii 46,2%, a w Niemczech 45,4%. – Przez lata funkcjonowaliśmy w przekonaniu, że najpierw zdobywa się wykształcenie, a dopiero później doświadczenie. Tymczasem rynek pracy zweryfikował tę kolejność. Dzisiaj dyplom nadal ma znaczenie, ale coraz częściej jest tylko jednym z elementów oceny kandydata. Równie ważne staje się to, czy młoda osoba miała okazję pracować przy różnego typu projektach, też w ramach wolontariatu, odbyć praktyki, współpracować z klientami czy poznać funkcjonowanie organizacji – podkreśla Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service.

Eksperci z Personnel Service zwracają uwagę, że Holandia, Niemcy czy Austria od lat rozwijają edukację dualną, w której nauka łączy się z regularną pracą u pracodawcy. – Dzięki temu absolwenci często kończą studia z kilkuletnim doświadczeniem zawodowym. Kanada stawia przede wszystkim na zachowanie równowagi między edukacją a pracą. Przykładem jest Quebec, gdzie uczniowie objęci obowiązkiem szkolnym mogą pracować maksymalnie 17 godzin tygodniowo, tak aby aktywność zawodowa nie odbywała się kosztem nauki. Jednocześnie praca jest traktowana jako ważny element rozwoju młodego człowieka – tłumaczą.

Australia od dawna stawia na rozwój kształcenia zawodowego (VET), dzięki czemu młodzi ludzie zdobywają pierwsze szlify praktyczne jeszcze w trakcie nauki w szkole czy na uczelni. Z kolei w Japonii popularny jest model arubaito – praca dorywcza uczniów i studentów jest tam normą, traktowaną jako cenna lekcja odpowiedzialności, pracy w zespole i zasad panujących w firmie. Inaczej jest w Chinach – tam priorytetem są dobre wyniki z egzaminów, a wejście na rynek pracy następuje z reguły dopiero po skończeniu szkoły lub w trakcie obligatoryjnych staży.

Krzysztof Inglot zaznacza, że nie ma jednego idealnego modelu. – Łączy je jednak wspólny mianownik, a mianowicie to, że większość rozwiniętych gospodarek stara się stopniowo przygotować młodych ludzi do wejścia na rynek pracy. Różnią się jedynie narzędzia. Jedni stawiają na edukację dualną, inni na praktyki, a jeszcze inni na ograniczenie liczby godzin pracy. Celem jest jednak zdobycie doświadczenia bez utraty jakości edukacji – wskazuje.

W Polsce funkcjonują narzędzia zachęcające młodych do podejmowania pierwszej pracy, takie jak ulga podatkowa dla osób do 26. roku życia, programy stażowe, Akademickie Biura Karier czy projekty realizowane we współpracy uczelni z przedsiębiorstwami. Zdaniem eksperta największym wyzwaniem pozostaje jednak dalszy rozwój współpracy między światem nauki i biznesu oraz popularyzacja zdobywania doświadczenia zawodowego już na etapie edukacji. – Polska nie ma problemu z brakiem narzędzi wspierających młodych, choć współpraca biznesu i nauki wciąż nie jest wystarczająco rozwinięta. Mamy za to atrakcyjne rozwiązania podatkowe czy rozwijające się programy stażowe. Wyzwaniem pozostaje jednak zmiana sposobu myślenia. Kilka miesięcy praktyk, udział w projekcie czy pierwsza odpowiedzialność zawodowa często okazują się dla pracodawcy równie ważne jak sam dyplom. Im wcześniej młody człowiek zetknie się z realnym środowiskiem pracy, tym łatwiej odnajdzie się po zakończeniu edukacji – podsumowuje Krzysztof Inglot.

Czytaj także:

Dyplom przestaje być przepustką do kariery? Rynek pracy stawia na praktykę

Absolwenci uczelni zawodowych szybciej znajdują pracę i więcej zarabiają

67% młodych Polaków chciałoby zamienić pasję w zawód

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wielu pracowników rozpoczyna urlop już w stanie zmęczenia i przeciążenia obowiązkami, przez co czas wolny nie zawsze pozwala na pełną regenerację.

Choć urlop powinien służyć regeneracji i oderwaniu się od codziennych obowiązków, dla wielu pracowników wciąż pozostaje czasem częściowej gotowości do pracy. Rozwój technologii i powszechna dostępność smartfonów sprawiają, że granica między życiem zawodowym a prywatnym staje się coraz mniej wyraźna, a zjawisko określane jako „always on”, czyli pozostawanie w stałej dyspozycyjności, utrudnia pełny wypoczynek i skuteczną regenerację.

Badanie Gi Group Holding pokazuje, że jedynie 24,8% respondentów podczas urlopu w ogóle nie myśli o obowiązkach zawodowych. Najliczniejsza grupa ankietowanych, stanowiąca 39,9%, przyznaje, że o pracy myśli sporadycznie. 35,3% deklaruje, że służbowe sprawy towarzyszą im często lub nawet przez cały okres wypoczynku, z czego co dziesiąty badany przyznaje, że nie potrafi w ogóle odciąć się od pracy nawet podczas wakacji.

Jak podkreśla Monika Piądło, regional manager w Grafton Recruitment, smartfony sprawiły, że granica między czasem pracy a życiem prywatnym stała się wyjątkowo cienka i nawet podczas urlopu wielu osobom trudno całkowicie odciąć się od pracy. – Wyniki ankiety pokazują, że choć większość pracowników stara się nie myśleć wtedy o sprawach służbowych, pełne „wylogowanie się” nie jest standardem. Ponad jedna trzecia respondentów przyznaje, że obowiązki zawodowe towarzyszą im przez znaczną część wypoczynku. Wpisuje się to w trend utrzymującej się kultury ciągłej dostępności – zwraca uwagę ekspertka.

Problem jednak nie wynika wyłącznie z technologii. Wielu pracowników rozpoczyna urlop już w stanie zmęczenia i przeciążenia obowiązkami, przez co czas wolny nie zawsze pozwala na pełną regenerację. Tegoroczny „Barometr rynku pracy” Gi Group Holding wskazuje, że w grupie osób w wieku od 25 do 44 lat 39% badanych uznaje przemęczenie lub stres za główną przeszkodę w efektywnej pracy, a 37% wskazuje na nadmiar obowiązków i konieczność wykonywania wielu zadań jednocześnie. Wśród pracowników w wieku od 45 do 54 lat odsetek osób odczuwających przemęczenie lub stres wzrasta do 43%, co jest najwyższym wynikiem spośród wszystkich grup wiekowych.

Na jakość wypoczynku wpływają również kwestie organizacyjne. Co prawda 33,8% respondentów deklaruje, że nic nie utrudnia im odpoczynku podczas wakacji, jednak jedna czwarta ankietowanych wskazuje brak osoby, która przejęłaby obowiązki na czas ich nieobecności. Podobny odsetek badanych przyznaje, że przeszkodą są niedokończone sprawy zawodowe, natomiast 14,2% narzeka na telefony od współpracowników, które utrudniają oderwanie się od pracy.

Zdaniem Tomasza Tarabuły, dyrektora ds. kluczowych klientów Gi Group Holding, nawet sporadyczne odbieranie służbowych telefonów lub sprawdzanie poczty elektronicznej podczas urlopu utrudnia organizmowi przejście w tryb odpoczynku. – Zabieranie pracy na urlop jest błędem, nawet jeśli sprowadza się tylko do odbierania telefonów. Jedno sprawdzenie służbowej poczty szybko zamienia się w kolejne, a mózg nie przechodzi w tryb odpoczynku. Dlatego przed wyjazdem warto przekazać obowiązki, włączyć automatyczną odpowiedź „Out of Office” i wyciszyć służbowe powiadomienia. Skuteczna polityka urlopowa nie powinna się koncentrować wyłącznie na ograniczaniu kontaktu z pracownikiem, ale na zapewnieniu odpowiedniego zastępstwa. Bez tego trudno o spokojny i naprawdę regenerujący urlop – zaznacza.

Badanie pokazuje również, że wyzwaniem bywa sam powrót do pracy po zakończeniu wakacji. Coraz częściej mówi się o zjawisku określanym jako „post-vacation blues”, czyli obniżeniu nastroju po zakończeniu urlopu wynikającym z nagłej zmiany tempa życia i powrotu do codziennych obowiązków. Jedynie 22,5% respondentów ocenia pierwszy dzień po urlopie jako spokojny. Co piąty badany przyznaje, że od razu nadrabia zaległości, 40,4% rozpoczyna pracę od ustalenia priorytetów, a 15,9% deklaruje, że powrót do obowiązków wiąże się z większym stresem niż okres poprzedzający wyjazd.

– Zarówno wyniki badań, jak i obserwacja rynku pokazują, że work-life balance w wielu polskich firmach wciąż częściej jest deklaracją niż rzeczywistością. Nie potrafimy odpoczywać bez obaw o to, co zastaniemy w pracy po wakacjach. Rolą ekspertów HR i liderów jest tworzenie kultury organizacyjnej, która ułatwia spokojny powrót do obowiązków, w której pierwszy dzień po urlopie powinien być traktowany jako czas na wdrożenie, a nie natychmiastowy sprint i nadrabianie zaległości – podsumowuje Karolina Popiel, partner w Wyser Executive Search.

Czytaj także: 

Wakacyjny luksus według Polaków? Spokój, prywatność i kontakt z naturą

Morze przyciąga najwięcej turystów, ale woj. śląskie zyskuje popularność

Ostrawskie Dolní Vítkovice przyciągnęły ponad milion odwiedzających

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Statystyki pokazują, że kraj morawsko-śląski wciąż skutecznie buduje swój potencjał turystyczny na fundamentach przemysłowej przeszłości.

Poprzemysłowy kompleks Dolní Vítkovice w Ostrawie po raz kolejny okazał się najchętniej odwiedzanym celem turystycznym w kraju morawsko-śląskim oraz jedną z głównych atrakcji w całych Czechach. Z danych opublikowanych przez agencję CzechTourism wynika, że w 2025 r. ten unikalny teren przyciągnął 1 045 484 odwiedzających, co stanowi 12-procentowy wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim. W zestawieniu ogólnokrajowym ostrawski obiekt ustąpił miejsca jedynie trzem atrakcjom z czeskiej stolicy i jej okolic: Zamkowi Praskiemu, praskiemu ogrodowi zoologicznemu i parkowi wodnemu w Čestlicach.

Dawny teren przemysłowy, na którym do lat 90. XX w. wydobywano węgiel i produkowano żelazo, stanowi dziś udany przykład adaptacji dziedzictwa przemysłowego na potrzeby turystyki. Sam obszar jest dostępny bezpłatnie, a opłaty pobierane są za trasy zwiedzania, wstęp do centrów nauki Świat Techniki czy wizytę w kawiarni Bolt Café. Lokal położony na szczycie wieży Bolt Tower oferuje widok na całe miasto, a jego nazwa nawiązuje zarówno do charakterystycznego, śrubowego kształtu konstrukcji, jak i do utytułowanego lekkoatlety Usaina Bolta, który dokonał oficjalnego chrztu obiektu.

Podium najpopularniejszych miejsc w regionie zamknęły inne ostrawskie atrakcje. Drugą pozycję wywalczył ogród zoologiczny i park botaniczny, który z wynikiem ponad 621 443 gości zajął także siódme miejsce w skali całego kraju. Trzecie było centrum wystawiennicze Černá louka, do którego zawitało 201 945 osób. Wysokie pozycje w rankingu zajęły również DinoPark Ostrava z 159 315 odwiedzających, ścieżka w koronach drzew Valaška na Pustevnach z 131 252 gości oraz kolej linowa Zbojník w miejscowości Bílá. Ta ostatnia zanotowała znaczący, 38-procentowy wzrost frekwencji rok do roku, docierając do poziomu 115 000 turystów. Pierwszą dziesiątkę zestawienia uzupełniły ostrawski Landek Park (102 257), Zamek Śląskoostrawski (99 673), Muzeum Samochodów Ciężarowych Tatra w Kopřivnicy (97 077) oraz kościół odpustowy na Cvilínie w Karniowie (79 590).

Łącznie agencja CzechTourism monitorowała w regionie 99 obiektów, rejestrując w nich ponad 3,9 mln odwiedzin, co oznacza wzrost o niemal 4% w porównaniu z 2024 r. Statystyki pokazują, że kraj morawsko-śląski wciąż skutecznie buduje swój potencjał turystyczny na fundamentach przemysłowej przeszłości. Obiekty z kategorii nauki i techniki przyciągnęły jedną trzecią wszystkich turystów, czyli ponad 1,3 mln osób. Kolejne pozycje pod względem popularności zajęły ogrody zoologiczne i akwaria z wynikiem 634 tys. odwiedzających oraz obiekty rozrywkowe, które zgromadziły 612 tys. gości, wyprzedzając muzea, galerie, a także zamki i pałace.

Analizując dane pod kątem poszczególnych obszarów turystycznych, zdecydowanym liderem pozostała Ostrawa wraz z najbliższą okolicą, generując 2,35 mln zarejestrowanych wizyt. Drugim najpopularniejszym rejonem okazały się Beskidy, które przyciągnęły 737 tys. osób, a trzecie miejsce przypadło Śląskowi Cieszyńskiemu z wynikiem 310 tys. gości. Zauważalny wzrost frekwencji w całorocznych i sezonowych atrakcjach potwierdza rosnące zainteresowanie ofertą północnych Moraw i Śląska, na co wpływ ma nie tylko infrastruktura turystyczna, ale również wydarzenia kulturalne i muzyczne o zasięgu międzynarodowym, w tym festiwale Colours of Ostrava czy Beats for Love.

fot. visitostrava.eu
oprac. /kp/

Wiele rzek przestało współpracować z wodami gruntowymi i zamiast pełnić funkcję naturalnych ekosystemów, zaczęło odwadniać otaczający krajobraz.

Przez dziesięciolecia regulacja koryt rzek, osuszanie mokradeł, odcinanie cieków od terenów zalewowych czy budowa zapór i progów wodnych zmieniały naturalny charakter ekosystemów rzecznych. Działania te doprowadziły do ograniczenia zdolności krajobrazu do zatrzymywania wody, co zwiększa podatność na susze i powodzie. Coraz większego znaczenia nabiera więc renaturyzacja rzek oraz rozwój błękitno-zielonej infrastruktury, które mają wspierać adaptację do zmian klimatu i częściej występujących ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Jak wyjaśnia dr Kinga Krauze z Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii Polskiej Akademii Nauk, przez wiele lat rzeki postrzegano przede wszystkim jako zagrożenie dla rozwoju miast. – Nie potrafiliśmy sobie poradzić z wezbraniami i powodziami. Wciąż dużo z takiego podejścia do przyrody w nas zostało. Potem nauczyliśmy się regulować rzeki i w którymś momencie niestety przekroczyliśmy magiczną barierę, kiedy uregulowane rzeki, bardzo mocno wcięte w krajobraz, zaczęły go drenować. Rzeka, która nie współgra z wodami gruntowymi, nie jest zasilana przez wody gruntowe i nie zasila wód gruntowych, nagle stała się po prostu rowem drenującym – wyjaśnia ekspertka.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że w ciągu ostatnich trzech dekad największy zakres inwestycji związanych z regulacją rzek i potoków górskich odnotowano w 2003 r., kiedy objęły one 858,5 km cieków. W kolejnych latach skala takich prac systematycznie malała i w 2023 r. wyniosła 47,4 km. Jednocześnie coraz większą uwagę poświęca się działaniom renaturyzacyjnym, których celem jest przywracanie rzekom ich naturalnych funkcji.

Dr Kinga Krauze zwraca uwagę, że uregulowane rzeki mają ograniczoną zdolność do retencjonowania wody i znacznie szybciej odprowadzają fale wezbraniowe, zwiększając ryzyko podtopień i powodzi. – Drugim elementem samej regulacji rzek było też osuszanie mokradeł. W Europie 90% mokradeł praktycznie już zniknęło, w Polsce również te statystyki nie są zbyt dobre. Mokradła magazynują wodę wtedy, kiedy jest opad, czyli woda nie dopływa nam gwałtownie do rzek i nie spływa z nimi, powodując podtopienia i powodzie, a jednocześnie są w stanie uwalniać wodę w dłuższych okresach w czasie suszy – wskazuje. Dodaje, że mokradła były osuszane przede wszystkim na potrzeby rolnictwa, a regulacja rzek odcinała je od terenów zalewowych, które w naturalnych warunkach dostarczały im wodę podczas wysokich stanów. W rezultacie utracone zostały naturalne systemy buforujące wodę i stabilizujące obieg hydrologiczny.

Problemy te pogłębiają zmiany klimatu. Z raportów Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu wynika, że każde dodatkowe pół stopnia globalnego ocieplenia zwiększa częstotliwość i intensywność fal upałów, gwałtownych opadów oraz – w wielu regionach – także susz. Tymczasem Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej poinformował, że średnia temperatura powietrza w Polsce w 2023 r. wyniosła 10°C, czyli o 1,3°C więcej od średniej z lat 1991–2020.

Dr Kinga Krauze zaznacza, że sytuacja hydrologiczna w Polsce jest zróżnicowana regionalnie. W niektórych częściach kraju opadów jest wystarczająco dużo, jednak inne, zwłaszcza centralna Polska, coraz częściej odczuwają ich niedobór. – Przyzwyczailiśmy się do tego, że wody jest wystarczająco dużo, że odkręcamy kran i ona jest. Zasoby wód gruntowych odbudowują się w ciągu tygodni i miesięcy, zasoby wód głębszych odbudowują się dziesiątki, czasami setki lat, a zasoby wód głębokich, artezyjskich odbudowują się tysiące lat. Z tych zasobów korzysta Łódź, w której mieszkam. Pytanie, czy to jeszcze jest zasób odnawialny? Jeżeli go wykorzystamy, to przy braku opadów wiosennych czy przy nawalnych opadach letnich może się okazać, że nie jesteśmy w stanie zebrać wystarczająco tej wody dla bieżących potrzeb – wskazuje ekspertka PAN.

Jej zdaniem polskie miasta wciąż nie są odpowiednio przygotowane na skutki nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych. – Zdrowe ekosystemy wodne, ale też połączenie błękitnej i zielonej infrastruktury są konieczne do tego, żeby miasta lepiej się adaptowały do zmian klimatu. Ta świadomość jest i zaczynamy działać w tym kierunku. Jednak jest to bardzo trudne, ponieważ pewne decyzje, które podjęliśmy w przeszłości, mają wpływ na to, jakie obecnie mamy możliwości manewru. To duże wyzwanie dla planistów, urbanistów i osób zarządzających miastami, żeby myśleć perspektywicznie – tłumaczy.

Szczególnym wyzwaniem pozostaje renaturyzacja rzek na terenach silnie zurbanizowanych, gdzie intensywna zabudowa ogranicza możliwość przywrócenia naturalnych terenów zalewowych. Eksperci wskazują, że w wielu przypadkach możliwe byłoby tworzenie polderów powyżej dużych miast, które przejmowałyby nadmiar wody podczas wezbrań i zmniejszały ryzyko powodzi.

Symbolem przewartościowania podejścia do miejskiej przestrzeni stała się Łódź, gdzie rzeka Lamus, schowana w podziemnym kanale przez ponad 100 lat, wraca na powierzchnię w Parku im. Kilińskiego. Inwestycja pozwoli przywrócić naturalną rolę cieku, zwiększając bioróżnorodność i obniżając temperaturę w otoczeniu. Czytaj więcej: Renaturyzacja rzek ogranicza skutki betonozy i miejskich wysp ciepła

fot. arch. red.
oprac. /kp/