Na koniec czwartego kwartału 2025 r. aktywnych zawodowo było 534 tys. osób z niepełnosprawnościami w wieku 16–89 lat.

Firmy stają się coraz bardziej otwarte na zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami, a poziom inkluzywności w miejscu pracy systematycznie rośnie – oceniają eksperci. Jak wskazują, pracodawcy częściej dostrzegają potencjał tej grupy pracowników, choć w wielu przypadkach wciąż nie jest on w pełni wykorzystywany. Zmianie sprzyja także większa gotowość samych osób z niepełnosprawnościami do ujawniania swojej sytuacji w pracy. Dodatkowym czynnikiem, który może wpłynąć na poprawę sytuacji na rynku pracy, jest planowane wprowadzenie ustawy o asystencji osobistej.

Jak podkreśla Agata Spała-Zakrzewska, ekspertka ds. inkluzywności i dostępności, prezeska HR Fair Play, w polskich firmach widoczny jest postęp w zakresie otwartości. – Już całkiem nieźle stoimy z inkluzywnością, natomiast mam poczucie, że polski biznes nadal jeszcze musi nad tym tematem popracować. Na pewno widzę zachodzące zmiany, w tym rosnącą otwartość pracodawców oraz większą świadomość potencjału osób z niepełnosprawnością. On wciąż jest albo nieodkryty, albo niewykorzystywany – ocenia. – Niepełnosprawność to nie tylko osoba na wózku, o kulach, z widocznymi dysfunkcjami. Wśród nas jest wiele osób, które mają niewidoczną niepełnosprawność. Bardzo mnie cieszy, że ten temat w firmach jest coraz bardziej zauważany, a to też jeden z elementów inkluzywności kultury, miejsca pracy i otwartości na różne potrzeby – dodaje.

Zgodnie z założeniami Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 wskaźnik aktywności zawodowej w tej grupie ma wzrosnąć z 30% w 2020 r. do 45% w 2030 r. Według raportu Fundacji Integralia „Milion niewykorzystanych talentów” obecnie wynosi on 33,1%, co wciąż stanowi poziom znacznie niższy niż w całej populacji, gdzie sięga 73,4%. Autorzy opracowania zwracają uwagę, że do 2010 r. znaczącą rolę w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami odgrywały zakłady pracy chronionej, które zatrudniały ok. 200 tys. osób. Od tego czasu do połowy 2025 r. ich liczba spadła jednak o 71%, a zatrudnienie w tego typu podmiotach zmniejszyło się o 64%.

Według Agaty Spały-Zakrzewskiej osoby z niepełnosprawnością mają większą odwagę mówić o swojej niepełnosprawności, a rosnąca otwartość pracowników jest ściśle związana z kulturą organizacyjną firm. – Jeśli firma buduje taką otwartość, kulturę zaufania do siebie jako do pracodawcy, to osoba z niepełnosprawnością na pewno ma większe możliwości powiedzenia o swoich potrzebach – podkreśla ekspertka.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że na koniec czwartego kwartału 2025 r. aktywnych zawodowo było 534 tys. osób z niepełnosprawnościami w wieku 16–89 lat, z czego 491 tys. pozostawało w zatrudnieniu. Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych czas ich pracy nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a jeśli posiadają orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Dodatkowo osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Agata Spała-Zakrzewska zwraca uwagę na bariery psychologiczne po stronie pracowników, którzy czasami obawiają się ujawnienia swojej niepełnosprawności, aby nie być postrzeganymi wyłącznie przez pryzmat dodatkowych uprawnień. – Im więcej świadomości w firmie, iim więcej edukacji liderów, działów HR oraz zarządów, tym więcej jest możliwości wspierania zatrudniania i klimatu zaufania do pracodawcy – zaznacza.

W kontekście przyszłych zmian istotne znaczenie może mieć ustawa o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, nad którą trwają prace legislacyjne. Zgodnie z założeniami asystent osobisty ma wspierać w codziennym funkcjonowaniu, umożliwiając większą samodzielność i aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami. Jak wskazują eksperci, takie rozwiązania mogą zwiększyć ich obecność na rynku pracy, szczególnie wśród osób, które obecnie pozostają poza zatrudnieniem z powodu braku odpowiedniego wsparcia w codziennych czynnościach.

– Ja jako osoba z niepełnosprawnością, która korzysta zarówno ze wsparcia asystenckiego, jak i osób mi bliskich, doskonale wiem, że gdyby nie ono, nie byłabym tak aktywna zawodowo jak dzisiaj. Przełoży się to więc na to, że więcej osób będzie mogło podejmować zatrudnienie, będzie aktywnych społecznie, a co za tym idzie, będzie rozwijać pewne kompetencje, które później mogą być wykorzystywane w pracy – podsumowuje Agata Spała-Zakrzewska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przedsiębiorcy, którzy nie skorzystali jeszcze z wakacji składkowych w 2026 r., nadal mogą ubiegać się o zwolnienie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnił nową wersję formularza RWS przeznaczonego do składania wniosków o wakacje składkowe. Od 26 czerwca przedsiębiorcy korzystają z formularza RWS 3.0, w którym wprowadzono zmianę dotyczącą informacji wymaganych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. W nowym polu „Wersja PKD” należy wskazać, czy działalność jest prowadzona według klasyfikacji PKD 2007, czy PKD 2025.

Wakacje składkowe funkcjonują od listopada 2024 r., a przedsiębiorcy po raz pierwszy mogli skorzystać z ulgi za grudzień 2024 r. Zwolnienie z opłacania składek przysługuje raz w roku za wybrany miesiąc. W tym czasie przedsiębiorca nie opłaca składek na własne ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, a ich koszt pokrywa budżet państwa. Ulga nie obejmuje składki na ubezpieczenie zdrowotne ani składek należnych za pracowników i zleceniobiorców. Skorzystanie z wakacji składkowych nie przerywa ciągłości ubezpieczenia i nie wpływa na prawo do przyszłych świadczeń emerytalnych ani ich wysokość.

Od początku obowiązywania programu do ZUS wpłynęło 3 283 825 wniosków o wakacje składkowe. Rozpatrzono już 3 276 705 zgłoszeń, co stanowi 99,8% wszystkich złożonych wniosków. Pełne zwolnienie ze składek przyznano 3 123 234 przedsiębiorcom, czyli ponad 95% rozpatrzonych spraw. Częściowe zwolnienie otrzymało 18 969 wnioskodawców.

Łączna wartość wsparcia udzielonego przedsiębiorcom od początku funkcjonowania programu przekroczyła 4,265 mld zł. Dzięki wakacjom składkowym przedsiębiorcy mogą ograniczyć koszty prowadzenia działalności, ponieważ w miesiącu objętym ulgą nie opłacają za siebie składek emerytalnych, rentowych, wypadkowych, dobrowolnej składki chorobowej oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

W województwie śląskim przedsiębiorcy złożyli dotychczas ponad 332,6 tys. wniosków o wakacje składkowe. Łączna wartość przyznanych zwolnień wyniosła blisko 434,5 mln zł. Według danych ZUS pełne zwolnienie otrzymało ok. 316 tys. przedsiębiorców, natomiast częściowe przyznano blisko 2 tys. wnioskodawców.

ZUS przypomina, że przedsiębiorcy, którzy nie skorzystali jeszcze z wakacji składkowych w 2026 r., nadal mogą ubiegać się o zwolnienie. Wniosek należy złożyć elektronicznie za pośrednictwem platformy eZUS, spełniając warunki określone w obowiązujących przepisach.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Aby ułatwić mieszkańcom korzystanie z systemu i zwiększyć liczbę zwracanych opakowań, operatorzy rozpoczęli rozwój punktów zwrotu zlokalizowanych poza sklepami.

Większość Polaków za najwygodniejszy sposób zwrotu opakowań objętych systemem kaucyjnym uznaje automaty do ich przyjmowania. Wynika to z badania przeprowadzonego na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka, które pokazuje również, że sklepy pozostają głównym miejscem oddawania butelek i puszek.

Z badania wynika, że 90,1% respondentów oddałoby opakowania w sklepie spożywczym lub supermarkecie, a dla 66,4% jest to preferowane miejsce zwrotu. Jednocześnie 85% ankietowanych deklaruje, że przy okazji oddawania opakowań robi również zakupy. Autorzy badania wskazują, że sklepy stały się naturalnym elementem funkcjonowania systemu kaucyjnego.

Największą popularnością cieszą się butelkomaty – za najwygodniejszą formę zwrotu uznało je 81,3% badanych. Doświadczenia sieci handlowych pokazują, że w placówkach wyposażonych w automaty liczba zwracanych opakowań jest znacznie wyższa niż tam, gdzie zbiórka odbywa się ręcznie.

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 r. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca maja konsumenci zwrócili ok. 1,6 mld opakowań, z czego ok. 85% trafiło do systemu za pośrednictwem automatów działających w ok. 13 tys. lokalizacji. Łącznie w kraju funkcjonuje już ok. 62 tys. punktów zwrotu, a większość z nich znajduje się w placówkach handlowych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami operatorzy systemu muszą stopniowo zwiększać poziom selektywnej zbiórki opakowań. W 2026 r. wymagany poziom wynosi 77%, a w kolejnych latach ma wzrosnąć do 90%. Osiągnięcie tych wskaźników ma zwiększyć odzysk surowców i umożliwić ich ponowne wykorzystanie do produkcji nowych opakowań.

Aby ułatwić mieszkańcom korzystanie z systemu i zwiększyć liczbę zwracanych opakowań, operatorzy rozpoczęli rozwój punktów zwrotu zlokalizowanych poza sklepami. Pierwszy pilotażowy projekt operator Kaucja.pl uruchomił na warszawskich Młocinach, gdzie recyklomaty ustawiono w pobliżu osiedli mieszkaniowych, niedaleko altan śmietnikowych. Rozwiązanie ma umożliwić mieszkańcom oddawanie butelek i puszek blisko miejsca zamieszkania, bez konieczności odwiedzania placówek handlowych.

Nowe urządzenia działają podobnie jak automaty znajdujące się w sklepach, jednak oferują dodatkowe możliwości rozliczenia kaucji. Po zwrocie opakowań użytkownik może otrzymać pieniądze bezpośrednio na kartę płatniczą, a w przyszłości także gromadzić środki w wirtualnym portfelu w aplikacji. Nadal dostępna pozostanie również opcja otrzymania vouchera.

Za obsługę pilotażowej sieci odpowiada firma Recyclo, która zapowiada dalszą rozbudowę infrastruktury. W planach jest montaż ponad 400 automatów w Warszawie i okolicach oraz ok. 4 tys. urządzeń w całym kraju w ciągu najbliższych trzech–czterech lat. Po osiągnięciu odpowiedniej liczby urządzeń w stolicy kolejne instalacje mają pojawić się m.in. w Łodzi, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie oraz na Śląsku.

Operatorzy podkreślają, że zwiększenie liczby punktów zwrotu i ułatwienie korzystania z systemu ma zachęcić więcej osób do oddawania opakowań, co pomoże osiągnąć wymagane poziomy zbiórki oraz zwiększy ilość surowców kierowanych do recyklingu.

Czytaj także: Wakacje sprawdzą skuteczność systemu kaucyjnego

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przedsiębiorcy mogą zawiesić działalność zarówno na czas określony, jak i bezterminowo, a następnie wznowić jej prowadzenie po zakończeniu okresu zawieszenia.

Aplikacja mObywatel została rozszerzona o kolejne funkcje skierowane do przedsiębiorców. Od teraz użytkownicy usługi Firma mogą za jej pośrednictwem zarządzać statusem swojej działalności gospodarczej. Nowe rozwiązanie umożliwia zawieszenie działalności, jej wznowienie, a także zmianę lub anulowanie wcześniej zaplanowanych terminów tych czynności bez konieczności korzystania z innych serwisów.

Aby dokonać zmian, wystarczy wypełnić krótki wniosek dostępny w aplikacji, podpisać go profilem zaufanym i przesłać. Dokument trafia bezpośrednio do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Po jego rozpatrzeniu przez urząd status działalności zostanie zaktualizowany w usłudze Firma.

Usługa Firma w mObywatelu rozwijana jest jako narzędzie ułatwiające prowadzenie działalności gospodarczej. Dotychczas umożliwiała m.in. złożenie wniosku CEIDG-1 o wpis do ewidencji, sprawdzenie danych firmy oraz pobranie zaświadczenia z CEIDG. Najnowsza aktualizacja wprowadza możliwość kompleksowego zarządzania statusem przedsiębiorstwa z poziomu telefonu.

Przedsiębiorcy mogą zawiesić działalność zarówno na czas określony, jak i bezterminowo, a następnie wznowić jej prowadzenie po zakończeniu okresu zawieszenia. Aplikacja pozwala również zmienić wcześniej wskazane daty zawieszenia lub wznowienia działalności oraz całkowicie zrezygnować z zaplanowanych zmian.

Nowością jest także moduł dotyczący pełnomocników. W usłudze Firma pojawił się skrót umożliwiający wyświetlenie listy pełnomocników i prokurentów przypisanych do działalności gospodarczej zgodnie z danymi znajdującymi się w CEIDG. W przypadku pełnomocników będących osobami prawnymi prezentowany jest również numer KRS. Z poziomu aplikacji można także złożyć wniosek o usunięcie pełnomocnika lub prokurenta z ewidencji. Wystarczy wybrać odpowiednią opcję, potwierdzić decyzję oraz podpisać wniosek profilem zaufanym, a dokument zostanie przekazany do CEIDG.

Z nowych funkcji mogą korzystać osoby pełnoletnie posiadające polskie obywatelstwo, aktywny profil zaufany i dodany do aplikacji mDowód. Nowe rozwiązania są udostępniane użytkownikom od wersji 4.85.0 aplikacji mObywatel.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Niektóre populacje mogą częściowo przystosowywać się do zmieniających się warunków, jednak tempo tych procesów może być zbyt wolne.

Produkcja nasion przez najważniejsze gatunki drzew lasotwórczych w Europie wyraźnie spadła w ciągu ostatnich trzech dekad. Do takich wniosków doszli naukowcy z Centrum Biologii Lasu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wyniki badań opublikowano na łamach czasopisma „Nature Climate Change”.

Nasiona odgrywają kluczową rolę w naturalnym odnawianiu lasów po wycinkach, pożarach, suszach, wichurach czy gradacjach owadów. Zmniejszenie ich produkcji może więc w przyszłości utrudnić regenerację drzewostanów. W ramach badania przeanalizowano ponad 40,5 tys. rocznych obserwacji dotyczących zbioru nasion prowadzonych w 438 nadleśnictwach w Polsce w latach 1988–2021. Analiza objęła pięć najważniejszych gatunków drzew: buka zwyczajnego, jodłę pospolitą, sosnę zwyczajną oraz dąb szypułkowy i bezszypułkowy.

Wyniki wskazują na znaczący spadek produkcji żywotnych nasion. W przypadku dębów wyniósł on ok. 65%, dla sosny zwyczajnej 64%, jodły pospolitej 44%, a buka zwyczajnego 32%. Naukowcy uwzględnili przy tym zmieniające się zapotrzebowanie na materiał nasienny wykorzystywany do odnowień lasów i produkcji szkółkarskiej. Mimo że zapotrzebowanie również malało, spadek produkcji nasion pozostał wyraźny. – Dane o zbiorach nasion trzeba interpretować ostrożnie, bo ludzie zbierają nasiona wtedy, kiedy ich potrzebują. Właśnie dlatego dane o zapotrzebowaniu były tak ważne. Zapotrzebowanie także spadało w czasie, ale spadek płodności drzew pozostał widoczny po jego uwzględnieniu. To oznacza, że nie da się go wyjaśnić tylko tym, że zbierano mniej nasion – tłumaczy dr Jessie J. Foest, pierwsza autorka pracy i badaczka w Centrum Biologii Lasu UAM.

Autorzy badania wskazują, że główną przyczyną obserwowanego zjawiska jest wzrost temperatur latem, zwłaszcza w okresie, gdy drzewa inicjują kwiaty, z których później rozwijają się nasiona. We wszystkich analizowanych gatunkach cieplejsze lata wiązały się z niższą produkcją nasion. Wpływ miały również temperatura wiosną i wilgotność w sezonie wegetacyjnym, jednak ich znaczenie było mniejsze. – Drzewa nie reagują na zmianę klimatu dopiero wtedy, gdy zamierają siewki albo dorosłe osobniki. Reprodukcja może słabnąć wcześniej. Las może wciąż wyglądać na stabilny, ale jego zdolność do odnowienia może już być ograniczona – podkreśla dr Jessie J. Foest.

Analizie poddano wyłącznie nasiona, które przeszły proces sortowania i kontroli jakości. Oznacza to, że wyniki dotyczą żywotnych nasion zdolnych do kiełkowania, a nie wszystkich wytworzonych owoców, szyszek czy kwiatów.

Wyniki zostały potwierdzone również dzięki analizie danych z międzynarodowej bazy MASTREE+ obejmującej wieloletnie obserwacje reprodukcji roślin. Badacze odnotowali osłabienie tzw. lat nasiennych, czyli okresów, w których drzewa produkują wyjątkowo dużą liczbę nasion. Zaburzenie tego naturalnego rytmu może dodatkowo ograniczać liczbę nasion zdolnych do kiełkowania.

Autorzy podkreślają również, że reakcje poszczególnych populacji drzew różniły się w zależności od lokalnych warunków klimatycznych. Sugeruje to, że niektóre populacje mogą częściowo przystosowywać się do zmieniających się warunków, jednak tempo tych procesów może być zbyt wolne wobec postępującego ocieplenia klimatu.

Zdaniem naukowców wyniki badań mają istotne znaczenie dla gospodarki leśnej. Dalszy spadek produkcji żywotnych nasion może utrudnić funkcjonowanie szkółek leśnych oraz ograniczyć zdolność lasów do regeneracji po różnego rodzaju zaburzeniach. Szczególnie zagrożone mogą być obszary, na których rozwój młodych drzew jest już utrudniony przez suszę i wysokie temperatury.

– Nasze wyniki sugerują, że zmiana klimatu już dziś ogranicza zdolność reprodukcyjną głównych europejskich drzew. Kolejne pytanie brzmi, czy te spadki produkcji nasion przekładają się już na słabsze odnowienie lasów. To związek, który pilnie trzeba przetestować – podsumowuje dr Jessie J. Foest.

Czytaj także: Polacy opowiadają się za ograniczeniem wycinek w cennych przyrodniczo lasach

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – to najliczniejsze grupy zawodowe w Polsce.

Najliczniejszymi grupami zawodowymi w Polsce są sprzedawcy sklepowi i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – wynika z najnowszego raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”.

Raport opiera się na danych eksperymentalnych dotyczących 14,1 mln osób pracujących w gospodarce narodowej i 1,4 mln osób wykonujących pracę na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. Analiza obejmuje 443 grupy zawodowe i przedstawia sytuację na 31 grudnia 2024 r.

Cztery najliczniejsze grupy zawodowe – sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy samochodów ciężarowych, magazynierzy i nauczyciele szkół podstawowych – skupiają łącznie 13,5% wszystkich pracujących.

Raport wskazuje również na wyraźne różnice w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn. Kobiety najczęściej wykonują zawody związane z ochroną zdrowia i edukacją. Do najbardziej sfeminizowanych profesji należą położne, specjalistki do spraw wychowania małego dziecka i asystentki dentystyczne. Mężczyźni dominują natomiast w zawodach wymagających pracy fizycznej, takich jak górnicy, murarze, operatorzy maszyn rolniczych i dekarze. Najbardziej zrównoważony udział kobiet i mężczyzn odnotowano wśród właścicieli sklepów, piekarzy i cukierników, pracowników usług domowych oraz szefów kuchni.

Poszczególne zawody znacząco różnią się pod względem wieku pracowników. Najmłodsze osoby pracują przede wszystkim przy przygotowywaniu posiłków typu fast food oraz jako sportowcy i dżokeje – średnio mają 29 lat. Niewiele starsi są modele, modelki oraz stewardzi, których średni wiek wynosi 31 lat. Najwyższą średnią wieku odnotowano z kolei wśród lekarzy specjalistów i lekarzy dentystów specjalistów – odpowiednio 56 i 55 lat. W wielu zawodach średnia wieku przekracza 50 lat. Dotyczy to m.in. pielęgniarek ze specjalizacją, sędziów, duchownych, techników analityki medycznej, ekonomistów i przedstawicieli władz publicznych.

Raport zawiera także dane dotyczące cudzoziemców zatrudnionych w Polsce. Najliczniejszą grupę stanowią obywatele Ukrainy, którzy odpowiadają za 70% wszystkich pracujących obcokrajowców. Kolejne miejsca zajmują Białorusini (13%), Hindusi (1,8%) oraz Gruzini (1,4%). Najczęściej wykonywanym przez cudzoziemców zawodem jest kierowca samochodu ciężarowego, z którym związanych jest 12,6% tej grupy. Kolejne miejsca zajmują magazynierzy (4,5%) i programiści aplikacji (3,1%). Kobiety stanowią 37% wszystkich pracujących cudzoziemców i najczęściej pracują jako sprzedawczynie sklepowe (5,4% wśród kobiet), magazynierki (5,3%) oraz pomoce i sprzątaczki (4,9%).

Opracowanie uwzględnia również osoby zatrudnione wyłącznie na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. Najczęściej wykonują one prace jako pomoce i sprzątaczki oraz robotnicy wykonujący proste prace w przemyśle. Łącznie te dwie grupy stanowią blisko 10% wszystkich osób świadczących pracę na tej podstawie. Także w tej grupie widoczne są znaczne różnice wiekowe. Najstarsi są przedstawiciele władz publicznych i lekarze specjaliści, których średni wiek wynosi ok. 65 lat. Wysoką średnią wieku mają również inżynierowie górnictwa oraz technicy analityki medycznej. Najmłodsi są natomiast sportowcy, dżokeje i demonstratorzy wyrobów, których średni wiek wynosi ok. 27 lat. Niską średnią wieku odnotowano także wśród pracowników gastronomii, obsługi klienta, usług osobistych i transportu.

Autorzy raportu we współpracy z ekspertami NASK przeanalizowali również podatność poszczególnych zawodów na automatyzację i wykorzystanie sztucznej inteligencji. Do profesji najbardziej narażonych na zastępowanie części obowiązków przez rozwiązania oparte na AI zaliczono operatorów wprowadzania danych, operatorów edytorów tekstów, pracowników do spraw rachunkowości i księgowości oraz specjalistów zajmujących się statystyką, ubezpieczeniami i finansami. W zawodach tych pracuje obecnie około 640 tys. osób, z czego ponad 77% stanowią kobiety, a średni wiek zatrudnionych wynosi 40 lat.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Priorytetem są nasadzenia w bezpośrednim sąsiedztwie miejsc zamieszkania i pracy, zapewnienie drzewom warunków do rozwoju i ochrona dojrzałych okazów.

Nowa analiza obejmująca 5,5 mln budynków w 25 europejskich miastach wykazuje, że 84% z nich nie posiada w swoim bezpośrednim sąsiedztwie koron drzew na poziomie zapewniającym skuteczne chłodzenie. Badania przeprowadzone przez dr. Thamiego Croesera z Centrum Badań Miejskich na Uniwersytecie RMIT w Australii wskazują na strukturalny problem w dotychczasowym planowaniu i projektowaniu przestrzeni miejskich, co staje się szczególnie dotkliwe w obliczu nasilających się fal upałów na kontynencie.

Autor opracowania przeanalizował obecność zieleni wysokiej w promieniu 60 m od budynków zlokalizowanych we Francji, Hiszpanii, Włoszech, Niemczech, Portugalii, Grecji i Wielkiej Brytanii. Wyniki pokazują, że zdecydowana większość obiektów mieszkalnych i miejsc pracy nie osiąga 30-procentowego progu pokrycia koronami drzew, który w literaturze naukowej uznawany jest za kluczowy dla redukcji niebezpiecznego efektu miejskiej wyspy ciepła. – Kiedy uderzają silne upały, zielony park oddalony o trzy przecznice jest zbyt daleko, by pomóc blokowi mieszkalnemu otoczonemu rozżarzonym asfaltem – podkreśla dr Thami Croeser.

Stopień zazielenienia różni się znacząco w zależności od analizowanej metropolii. Najlepsze wyniki odnotowano w Kolonii i Hamburgu, gdzie ok. 45% budynków spełnia zalecane kryteria. Na kolejnej pozycji uplasowała się Nicea z wynikiem 41%, co wynika w dużej mierze z naturalnej roślinności porastającej okoliczne wzgórza. W pozostałych badanych ośrodkach sytuacja jest znacznie poważniejsza. W Sewilli, która regularnie mierzy się z ekstremalnymi temperaturami letnimi, aż 98% budynków znajduje się poniżej krytycznego progu. Podobne tendencje zaobserwowano w innych stolicach i dużych miastach: w Paryżu wskaźnik ten wyniósł 96% przy średniej bliskości koron drzew na poziomie zaledwie 12%, w Londynie poniżej normy znajduje się 93% z 1,5 mln budynków, natomiast w Rzymie problem ten dotyczy 85% obiektów.

Analiza ujawniła również, że w większości miast ponad połowa budynków charakteryzuje się sąsiedztwem koron drzew poniżej 10%, co oznacza, że ogólne wskaźniki zazielenienia aglomeracji mogą być mylące i nie odzwierciedlać realnych warunków w bezpośrednim otoczeniu mieszkańców. – Chłodzenie przez drzewa ma charakter lokalny. Jeśli korony drzew nie znajdują się blisko miejsc zamieszkania i pracy, jest mało prawdopodobne, aby chroniły je w miejscu, w którym faktycznie odczuwają upał – tłumaczy dr Thami Croeser.

Dodatkowo dane wskazują na występowanie nierówności społecznych w dostępie do ochrony przed upałami. W miastach, w których dostępne były wskaźniki zamożności lub deprywacji społecznej, uboższe dzielnice były systematycznie bardziej narażone na wysokie temperatury, cechując się mniejszą ilością cienia i wyższymi temperaturami powierzchni.

Wyniki tych badań podważają powszechne przekonanie, że gęsto zabudowane obszary miejskie muszą być nieuchronnie cieplejsze. Porównanie rejonów o zbliżonej gęstości zaludnienia wykazało, że kwartały z dojrzałym drzewostanem mogą być od 4 do 10°C chłodniejsze niż sąsiadujące z nimi miejskie punkty ciepła. W Paryżu różnica ta wyniosła maksymalnie 10,5°C, a w Birmingham 6,6°C. Oznacza to, że kluczowym czynnikiem nie jest sama gęstość zabudowy, lecz odpowiednia ochrona istniejących drzew, planowe nasadzenia oraz zapewnienie roślinom właściwej przestrzeni i dostępu do wody.

Dr Thami Croeser wskazuje na trzy priorytety dla współczesnej polityki miejskiej: realizację nasadzeń w bezpośrednim sąsiedztwie miejsc zamieszkania i pracy, zapewnienie drzewom warunków do rozwoju oraz bezwzględną ochronę dojrzałych okazów. – Drzewa, które dziś chłodzą miasta, zostały posadzone dekady temu. Nowo posadzone drzewo nie zacieni budynku przez 15 czy 20 lat. Każde utracone teraz dojrzałe drzewo jest nie do zastąpienia w kontekście obecnych fal upałów – podsumowuje naukowiec.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Najtrudniejsza sytuacja dotyczy osób w wieku od 50 do 64 lat – przedstawiciele tej grupy poszukują nowego zatrudnienia średnio przez 8,7 miesiąca.

Znalezienie nowej pracy zajmuje coraz więcej czasu. Średni okres poszukiwania zatrudnienia wyniósł w pierwszym kwartale tego roku 4,5 miesiąca i jest najwyższy od początku prowadzenia badań – wynika z 61. edycji raportu Monitor Rynku Pracy przygotowanego przez Instytut Badawczy Randstad i Instytut Badań Pollster. Oznacza to wydłużenie o ponad miesiąc w porównaniu z pierwszym kwartałem 2025 r., kiedy średni czas poszukiwania pracy wynosił 3,3 miesiąca. Autorzy raportu wskazują, że choć względem poprzedniego kwartału wzrost był niewielki, to w ujęciu rocznym widoczny jest wyraźny trend wydłużania procesu szukania nowego pracodawcy.

Najtrudniejsza sytuacja dotyczy osób w wieku od 50 do 64 lat. Przedstawiciele tej grupy poszukują pracy średnio przez 8,7 miesiąca, podczas gdy jeszcze w poprzedniej edycji badania było to 7,2 miesiąca. Oznacza to, że najstarsi pracownicy potrzebują niemal dwukrotnie więcej czasu na znalezienie zatrudnienia niż wynosi średnia dla całego rynku. Z kolei najszybciej nową pracę znajdują osoby w wieku od 40 do 49 lat – średni czas poszukiwania zatrudnienia w tej grupie wynosi 2,8 miesiąca.

Raport pokazuje również różnice związane z poziomem wykształcenia. Najkrócej pracy szukają osoby z wykształceniem podstawowym – średnio 3,1 miesiąca, natomiast absolwenci uczelni wyższych potrzebują na znalezienie nowego zatrudnienia przeciętnie około sześciu miesięcy.

Badanie wskazuje także na pogorszenie nastrojów dotyczących perspektyw zatrudnienia. W pierwszym kwartale 2026 r. 77% respondentów uznało, że znalezienie jakiejkolwiek pracy w ciągu najbliższych sześciu miesięcy będzie łatwe. To mniej niż rok wcześniej, gdy taki pogląd wyrażało 83% ankietowanych. Spadł również odsetek osób wierzących, że uda im się znaleźć pracę równie dobrą lub lepszą od obecnej. Obecnie przekonanych jest o tym 56% badanych, czyli o 4 p.p. mniej niż przed rokiem.

Z raportu wynika również, że Polacy rzadziej decydują się na zmianę pracodawcy – tylko 15% pracowników zmieniło miejsce zatrudnienia w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. To spadek o 4 p.p. w porównaniu z połową ubiegłego roku.

Coraz częściej zamiast przechodzić do innej firmy pracownicy rozwijają swoją karierę u obecnego pracodawcy. Badanie pokazuje, że 17% respondentów zmieniło stanowisko w ramach tej samej organizacji, co oznacza, że wewnętrzne awanse były częstsze niż zmiana miejsca zatrudnienia. Największą aktywność w tym zakresie odnotowano w branży IT i telekomunikacyjnej, gdzie nowe stanowisko objął co trzeci pracownik.

Najwyższą mobilnością na rynku pracy nadal charakteryzują się osoby w wieku od 18 do 29 lat – w tej grupie pracodawcę zmieniło 26% badanych. Częściej na zmianę zatrudnienia decydowali się również mieszkańcy największych miast (21%) oraz osoby pracujące na umowach na czas określony (33%), a także na podstawie umów zlecenia i o dzieło (31%).

Natomiast najrzadziej miejsce pracy zmieniają pracownicy po 40. roku życia (9-10%) i kadra kierownicza średniego szczebla (5%).

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Świadczenie przysługuje raz w roku na dziecko uczęszczające do szkoły. Wnioski można składać do końca listopada.

Od 1 lipca rodzice i opiekunowie mogą składać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnioski o świadczenie z programu "Dobry Start" na rok szkolny 2026/2027. Jednorazowe wsparcie w wysokości 300 zł przysługuje na każde dziecko uczące się w szkole do ukończenia 20. roku życia, a w przypadku dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością – do 24. roku życia.

Wnioski można składać do końca listopada. Osoby, które prześlą dokumenty do końca sierpnia, otrzymają świadczenie najpóźniej do 30 września.

Świadczenie przysługuje raz w roku na dziecko uczęszczające do szkoły. Program nie obejmuje dzieci uczęszczających do oddziałów przedszkolnych, tzw. zerówek, ani studentów. Wiek uprawniający do świadczenia liczony jest rocznikowo, dlatego wsparcie mogą otrzymać również uczniowie ostatnich klas liceów, techników i szkół policealnych, którzy ukończyli 20. lub 24. rok życia jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego.

Świadczenie z programu "Dobry Start" przysługuje niezależnie od dochodów rodziny i sytuacji zawodowej rodziców lub opiekunów. Otrzymane środki można przeznaczyć na zakup podręczników, zeszytów, przyborów szkolnych, sprzętu i innych materiałów potrzebnych do nauki.

Wnioski przyjmowane są wyłącznie w formie elektronicznej. Można je złożyć za pośrednictwem aplikacji mZUS, platformy eZUS, bankowości elektronicznej lub portalu Emp@tia. ZUS przypomina, aby przed wysłaniem formularza sprawdzić poprawność danych, w szczególności numeru PESEL dziecka, nazwy i adresu szkoły oraz numeru rachunku bankowego, ponieważ świadczenie wypłacane jest wyłącznie na wskazane konto.

Z danych ZUS wynika, że w ubiegłym roku wpłynęło ponad 3,3 mln wniosków obejmujących blisko 4,9 mln dzieci. Łączna wartość wypłaconych świadczeń przekroczyła 1,4 mld zł.

Przepisy dotyczące programu "Dobry Start" określają również zasady przyznawania świadczenia cudzoziemcom. Obywatele państw spoza Unii Europejskiej, Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu i Wielkiej Brytanii, a także obywatele Ukrainy posiadający status UKR, którzy mieszkają z dzieckiem w Polsce, mogą otrzymać świadczenie pod warunkiem wykonywania aktywności zawodowej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku.

Obowiązek spełnienia tego warunku nie dotyczy osób ubiegających się o świadczenie na dziecko posiadające obywatelstwo polskie, wychowujących dzieci do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności, opiekunów dzieci wskazanych przez właściwe władze kraju pochodzenia oraz osób uczących się lub objętych programem usamodzielniania, które samodzielnie składają wniosek.

Dodatkowo cudzoziemcy spoza UE, EFTA i Wielkiej Brytanii oraz obywatele Ukrainy ze statusem UKR są zobowiązani do podania we wniosku danych dotyczących dokumentów potwierdzających przekroczenie granicy oraz legalność pobytu w Polsce – zarówno własnych, jak i dziecka.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Największy ruch turystyczny koncentrował się w powiecie cieszyńskim i bielskim oraz Katowicach.

Województwo śląskie odnotowało kolejny wzrost ruchu turystycznego. Z najnowszych danych wynika, że w 2025 r. region odwiedziło ponad 13,1 mln osób. Coraz większa liczba gości przekłada się również na wzrost znaczenia branży turystycznej dla regionalnej gospodarki.

W ubiegłym roku z bazy noclegowej w województwie skorzystało ponad 5,5 mln turystów, czyli o 14% więcej niż rok wcześniej. Liczba wizyt z noclegiem osiągnęła ok. 7 mln, natomiast liczba udzielonych noclegów wzrosła o ponad 8%, przekraczając poziom 12,3 mln. Rosnącą popularnością cieszą się także jednodniowe wyjazdy do regionu. Liczba odwiedzających wzrosła w tym segmencie o 10,8%, a liczba wizyt zwiększyła się o 12,2%. Dane wskazują więc, że województwo śląskie przyciąga zarówno osoby planujące dłuższy pobyt, jak i turystów wybierających krótkie wyjazdy.

Nadal dominują goście z Polski, którzy stanowili 81% wszystkich osób korzystających z noclegów. Najwięcej turystów przyjechało z województw mazowieckiego, dolnośląskiego i małopolskiego.

Widoczny jest również wzrost zainteresowania podróżami po regionie wśród samych mieszkańców województwa śląskiego. Liczba osób korzystających z noclegów w ramach wyjazdów wewnątrzregionalnych zwiększyła się o 22%, natomiast liczba udzielonych im noclegów wzrosła o 28%. Świadczy to o rosnącej popularności krótkich wyjazdów oraz odkrywaniu atrakcji znajdujących się w najbliższym otoczeniu.

W 2025 r. województwo śląskie odwiedziło też ok. 398 tys. turystów zagranicznych, co oznacza wzrost o 24% w porównaniu z poprzednim rokiem. Łącznie z dziećmi liczba zagranicznych odwiedzających wyniosła ok. 467 tys. osób. Najczęściej do regionu przyjeżdżali goście z Niemiec, Czech, Włoch, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Izraela. Łącznie województwo odwiedzili turyści ze 149 państw.

Wydatki turystów krajowych osiągnęły w 2025 r. wartość około 8,3 mld zł. Ok. 4,7 mld zł pozostawili odwiedzający spoza województwa, natomiast blisko 3,6 mld zł wydali mieszkańcy regionu podróżujący po Śląskiem. Największy udział w wydatkach miały noclegi, gastronomia, transport i korzystanie z atrakcji turystycznych.

Średni pobyt turystów spoza województwa trwał 5,6 dnia i był dłuższy niż rok wcześniej. Ponad połowa zagranicznych gości wybierała pobyty trwające od pięciu do nawet 22 dni.

Badania wskazują również na wysoki poziom zadowolenia odwiedzających. Satysfakcję z pobytu deklarowało 89% turystów spoza regionu i 91% mieszkańców podróżujących po województwie. Najwyżej oceniano różnorodność atrakcji, gościnność mieszkańców, ofertę gastronomiczną oraz możliwości spędzania wolnego czasu.

Najczęstszym celem przyjazdu osób spoza województwa pozostają odwiedziny u rodziny i znajomych, które wskazało 48% badanych. Jednocześnie 72% osób przyjeżdżających z powodów rodzinnych deklarowało, że podczas pobytu korzysta również z atrakcji turystycznych regionu.

Największy ruch turystyczny koncentrował się w powiecie cieszyńskim, Katowicach i powiecie bielskim. W przypadku wyjazdów jednodniowych najwięcej odwiedzin odnotowała Częstochowa, którą odwiedzono ok. 4,2 mln razy. Badania pokazują również dużą popularność miejscowości Beskidu Śląskiego i terenów Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Internet pozostaje najważniejszym źródłem informacji o województwie śląskim, a korzysta z niego 47% turystów spoza regionu. Jednocześnie coraz większą rolę odgrywają tradycyjne formy promocji. Z folderów i przewodników korzysta 21% odwiedzających, 14% czerpie informacje podczas imprez promocyjnych, a 11% wskazuje targi turystyczne jako źródło wiedzy o regionie.

– Wyniki badań potwierdzają, że województwo śląskie znajduje się w fazie intensywnego rozwoju turystyki. Rosnąca liczba odwiedzających, zwiększające się wydatki, wydłużające się pobyty oraz bardzo wysoka satysfakcja turystów wskazują na duży potencjał regionu w kolejnych latach i tworzą solidne podstawy do dalszego wzmacniania marki turystycznej województwa śląskiego – podsumowuje Śląska Organizacja Turystyczna.

fot. UG Brenna
oprac. /kp/

Większą otwartość na przebranżowienie deklarują kobiety niż mężczyźni, a także pracownicy niższego szczebla i młodsi specjaliści.

Blisko czterech na dziesięciu pracujących Polaków rozważa zmianę zawodu. Jak wynika z najnowszego „Barometru rynku pracy” przygotowanego przez Gi Group Holding, gotowość do przebranżowienia deklaruje obecnie 39,8% respondentów. Choć jest to nieco mniej niż przed rokiem, kiedy odsetek ten wynosił 42,6%, zainteresowanie zmianą ścieżki zawodowej pozostaje na wysokim poziomie.

Znacznie częściej o przekwalifikowaniu myślą osoby znajdujące się w mniej stabilnej sytuacji zawodowej. Wśród pracowników obawiających się utraty zatrudnienia lub planujących zmianę pracodawcy aż 66% deklaruje gotowość do zdobycia nowych kwalifikacji i rozpoczęcia kariery w innym zawodzie. – Wysoka gotowość do zmiany zawodu pokazuje, że pracownicy coraz częściej myślą o swojej karierze w dłuższej perspektywie. Nie ograniczają się do poszukiwania nowego miejsca pracy, ale są gotowi zdobywać kompetencje, które otwierają im drogę do innych branż i nowych specjalizacji. Wraz z dalszym rozwojem technologii oraz zmianami w strukturze zatrudnienia gotowość do przekwalifikowania będzie odgrywać coraz większą rolę zarówno z perspektywy pracowników, jak i firm – tłumaczy Paweł Prociak, dyrektor zarządzający Wyser Executive Search.

Z badania wynika również, że większą otwartość na przebranżowienie deklarują kobiety niż mężczyźni. Taką możliwość rozważa odpowiednio 42,3% i 37,5% pytanych. Najczęściej zmianę zawodu biorą pod uwagę osoby w wieku od 25 do 44 lat, wśród których odsetek ten sięga 48%. W grupie najmłodszych pracowników, mających od 18 do 24 lat, gotowość do zmiany ścieżki zawodowej deklaruje 44% respondentów. – Młodsze pokolenia zwykle są bardziej mobilne zawodowo i częściej szukają lepszych warunków zatrudnienia, większej stabilności lub pracy, która daje szersze możliwości rozwoju. Jednocześnie szybciej dostosowują swoje plany zawodowe do zmieniających się potrzeb rynku pracy. Dla wielu z nich chęć przebranżowienia się jest sposobem na poszerzenie możliwości zawodowych i zwiększenie wyboru – podkreśla Michał Piernik, Business Development Manager w Grafton Recruitment.

Relatywnie wysoką skłonność do przebranżowienia wykazują także pracownicy niższego szczebla oraz młodsi specjaliści – w obu tych grupach odsetek osób rozważających zmianę zawodu przekracza 45%. Największą gotowość do przekwalifikowania deklarują osoby zatrudnione w transporcie i logistyce, gdzie wskaźnik wynosi 51,7%, oraz w handlu, gdzie sięga 47,3%.

Najrzadziej zmianę zawodu rozważają osoby starsze i bardziej doświadczone. W grupie wiekowej 55 lat i więcej gotowość do przekwalifikowania deklaruje 15,6% badanych, natomiast wśród osób w wieku od 45 do 54 lat odsetek ten wynosi 34%. Mniejszą otwartość na zmianę ścieżki kariery odnotowano również wśród starszych specjalistów, pracowników sektora publicznego oraz osób osiągających miesięczne dochody na poziomie od 7 do 9,9 tys. zł. Zdaniem autorów badania może to wynikać z większego doświadczenia zawodowego i poczucia stabilizacji.

Zdaniem przedstawicieli Gi Group rosnąca otwartość pracowników na zdobywanie nowych kwalifikacji stwarza przedsiębiorstwom szansę na rozwijanie kompetencji wewnątrz organizacji. – W wielu branżach coraz trudniej pozyskać osoby z doświadczeniem odpowiadającym nowym potrzebom przedsiębiorstw, dlatego coraz większego znaczenia nabiera przygotowanie obecnych pracowników do nowych ról. Reskilling pozwala wykorzystać potencjał pracowników, które znają już organizację i jej sposób działania, a jednocześnie zdobyć kompetencje potrzebne tam, gdzie zmieniają się technologie i zakres obowiązków – wskazuje Antonio Carvelli, prezes zarządu Gi Group.

Raport zwraca również uwagę na dynamiczne zmiany zachodzące na rynku pracy pod wpływem rozwoju nowych technologii. Coraz większe znaczenie zyskują kompetencje związane z analizą danych, sztuczną inteligencją, cyberbezpieczeństwem, automatyzacją, robotyzacją oraz zieloną transformacją, podczas gdy maleje zapotrzebowanie na zawody opierające się na wykonywaniu rutynowych i powtarzalnych czynności.

Skalę nadchodzących zmian potwierdzają prognozy zawarte w raporcie „Future of Jobs 2025” Światowego Forum Ekonomicznego. Według analiz do 2030 r. zmiany obejmą ok. 22% obecnego zatrudnienia na świecie. Powstać ma ok. 170 mln nowych miejsc pracy, natomiast około 92 mln stanowisk zniknie. Jednocześnie zmianie ulegnie blisko 40% kluczowych umiejętności wykorzystywanych obecnie przez pracowników, a niemal sześciu na dziesięciu zatrudnionych będzie wymagało podnoszenia kwalifikacji lub całkowitego przekwalifikowania. – Największym wyzwaniem nie będzie wdrażanie technologii, lecz tempo dostosowywania kompetencji do zmieniających się wymagań rynku. Coraz rzadziej rozwój zawodowy będzie przebiegał według jednego, przewidywalnego scenariusza. Dla części osób będzie oznaczał zdobywanie nowych umiejętności w obecnym zawodzie, dla innych zmianę specjalizacji lub przebranżowienie – podsumowuje Antonio Carvelli.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nowe przepisy w największym stopniu dotyczą kierowców spoza Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Od poniedziałku 29 czerwca w Katowicach obowiązuje Strefa Czystego Transportu obejmująca ścisłe centrum miasta. Nowe przepisy wprowadzają ograniczenia dla części starszych pojazdów, jednak nie dotyczą wszystkich kierowców. Mieszkańcy Katowic i miast należących do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii mogą nadal poruszać się po strefie samochodami, które posiadali przed wejściem nowych regulacji w życie, nawet jeśli nie spełniają obecnie wymaganych norm.

Proces tworzenia strefy rozpoczął się na początku 2026 r. W styczniu Rada Miasta Katowice przyjęła uchwałę o zamiarze jej utworzenia, w marcu przedstawiono projekt i przeprowadzono konsultacje społeczne, natomiast ostateczną uchwałę wprowadzającą SCT radni przyjęli pod koniec kwietnia.

Strefa została wyznaczona w centralnej części miasta i ograniczona ul. Piotra Skargi, Stanisława Moniuszki, Waleriana Pańki, Jerzego Dudy-Gracza, Warszawską, Francuską, Tylną Mariacką, Dworcową i Juliusza Słowackiego. Ulice wyznaczające granice nie zostały włączone do strefy, z wyjątkiem deptaka przy ul. Dworcowej. W praktyce ruch samochodowy na znacznym obszarze objętym SCT już wcześniej był ograniczony, ponieważ znajdują się tam rynek i deptaki, m.in. przy ul. Stawowej, Staromiejskiej, Mariackiej i Dworcowej.

Nowe przepisy w największym stopniu dotyczą kierowców spoza Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Do strefy nie mogą oni wjechać samochodami z silnikami benzynowymi starszymi niż 27 lat oraz pojazdami z silnikami Diesla starszymi niż 18 lat. Oznacza to, że samochody benzynowe powinny spełniać normę emisji spalin EURO 3 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 r. W przypadku samochodów z silnikiem Diesla wymagane jest spełnienie normy EURO 5 lub rok produkcji nie wcześniejszy niż 2009.

Przepisy określają również wymagania dla mieszkańców Katowic i GZM, którzy kupią samochód już po rozpoczęciu obowiązywania SCT. W przypadku mieszkańców Katowic nowe auta z silnikiem benzynowym muszą spełniać normę EURO 3 lub pochodzić z 2000 r. lub później, natomiast samochody z silnikiem Diesla powinny spełniać normę EURO 4 lub być wyprodukowane co najmniej w 2005 r. Dla mieszkańców pozostałych gmin GZM wymagania wobec nowych samochodów z silnikiem Diesla są bardziej rygorystyczne i obejmują normę EURO 5 lub rok produkcji od 2009.

Wjazd do SCT nie wiąże się z koniecznością uzyskania specjalnego zezwolenia ani umieszczania na pojeździe dodatkowych oznaczeń. Miasto nie wprowadziło również opłat za wjazd do strefy.

Obecne zasady mają obowiązywać do 30 czerwca 2029 r. Po tym terminie planowane jest stopniowe zaostrzanie wymagań dotyczących pojazdów dopuszczonych do wjazdu.

Wprowadzenie SCT jest związane z wymaganiami Komisji Europejskiej. W listopadzie 2025 r. skierowała ona przeciwko Polsce sprawę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z powodu wieloletnich przekroczeń dopuszczalnych stężeń dwutlenku azotu w powietrzu. W ocenie KE problem dotyczył m.in. aglomeracji górnośląskiej.

Katowicki samorząd podkreślał, że decyzja opiera się na historycznych wynikach pomiarów, a aktualne dane nie wskazują przekroczeń norm NO₂ na terenie miasta. W 2025 r., po uzgodnieniach z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska, stacja monitorująca jakość powietrza została przeniesiona z okolic autostrady A4 na ul. Jerzego Dudy-Gracza. Według miasta pomiary prowadzone w nowej lokalizacji nie wykazują przekroczeń dopuszczalnych wartości. Mimo to Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało samorząd, że zmiana lokalizacji stacji pomiarowej nie zwalnia Katowic z obowiązku utworzenia SCT. Resort wskazał również, że realizacja tego obowiązku ma znaczenie dla wypłaty środków z Krajowego Planu Odbudowy.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Zasiłki z ubezpieczenia chorobowego wypłacają płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób.

Od 1 lipca obowiązują nowe przepisy upraszczające sposób przekazywania dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do zasiłków z ubezpieczeń społecznych. Wprowadzone zmiany dotyczą przede wszystkim formy składania wniosków oraz dokumentów i zależą od tego, kto odpowiada za wypłatę świadczenia – Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy pracodawca będący płatnikiem składek.

Zasiłki z ubezpieczenia chorobowego wypłacają płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, z wyjątkiem świadczeń przysługujących po ustaniu ubezpieczenia. Oni ustalają też prawo do zasiłku i jego wysokość. W przypadku płatników zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego mniej niż 20 osób, świadczenie przyznaje i wypłaca ZUS.

Jeżeli za wypłatę zasiłku odpowiada pracodawca, ubezpieczony przekazuje dokumenty bezpośrednio do niego. Wniosek można złożyć zarówno w tradycyjnej formie papierowej z własnoręcznym podpisem, jak i elektronicznie. Dopuszczalne jest wykorzystanie funkcjonujących u pracodawcy systemów, takich jak poczta elektroniczna, system kadrowo-płacowy czy przesłanie skanu podpisanego dokumentu.

W sytuacji, gdy świadczenie wypłaca ZUS, wniosek można złożyć w formie papierowej albo elektronicznej za pośrednictwem portalu PUE/eZUS lub na adres do doręczeń elektronicznych. Dokument elektroniczny powinien zostać podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym lub podpisem udostępnionym przez ZUS.

Nowe przepisy regulują także sytuację, gdy pracownik złoży wniosek do pracodawcy, który nie wypłaca zasiłku. W takim przypadku pracodawca ma obowiązek przekazać kompletną dokumentację do ZUS w ciągu siedmiu dni od jej otrzymania. Może to zrobić zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, dołączając np. skan wniosku za pośrednictwem portalu eZUS.

- Co ważne, wnioski oraz dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku, które płatnik składek przekaże do ZUS w formie dokumentu elektronicznego (czyli np. przez portal eZUS), będą uznawane za tak samo ważne i skutecznie prawnie, jakby były złożone papierowo i podpisane własnoręcznie przez osobę ubezpieczoną – wskazuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Jeżeli do przyznania świadczenia wymagane są dodatkowe dokumenty, można przekazać ich oryginały, kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem lub elektroniczne kopie, np. w postaci skanów. W przypadku świadczeń wypłacanych przez ZUS płatnik składek ma obowiązek przekazać również te dokumenty w terminie do siedmiu dni od ich otrzymania.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Odbudowa Ukrainy może wymagać zaangażowania od 4 do nawet 5 mln pracowników reprezentujących różne branże gospodarki.

Polski rynek pracy może w najbliższych latach stanąć przed poważnym wyzwaniem związanym z rosnącym zapotrzebowaniem na wykwalifikowanych pracowników – równoczesna realizacja dużych inwestycji w Polsce i planowana odbudowa Ukrainy będą wymagały specjalistów z tych samych branż. Może to pogłębić już istniejące niedobory kadrowe.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że na koniec pierwszego kwartału 2026 r. w sektorze przedsiębiorstw zatrudnionych było ponad 6,38 mln osób, a liczba nieobsadzonych miejsc pracy przekraczała 100 tys. Największe braki dotyczą zawodów technicznych i przemysłowych. Poszukiwani są przede wszystkim elektrycy, energetycy, monterzy instalacji budowlanych, operatorzy maszyn i spawacze. Według analityków Grupy Progres Polska może znaleźć się pod wpływem tzw. podwójnej presji popytowej. Oznacza to, że krajowe inwestycje infrastrukturalne i projekty realizowane za wschodnią granicą będą konkurować o tych samych specjalistów. Problem dotknie sektorów już dziś zmagających się z niedoborem pracowników.

Skala zatrudnienia w tych branżach jest bardzo duża. W przetwórstwie przemysłowym pracuje ponad 2,3 mln osób, w transporcie i logistyce ok. 655 tys., w budownictwie ok. 410 tys., a w sektorze energetycznym ponad 109 tys. pracowników. Jednocześnie są to obszary, w których przedsiębiorcy od lat mają trudności z obsadzaniem wolnych stanowisk – tylko w pierwszym kwartale tego roku w przetwórstwie przemysłowym pozostawało ponad 20 tys. nieobsadzonych miejsc pracy. W transporcie było ich ponad 13 tys., a w budownictwie ponad 10 tys.

Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres i dyrektorka przedstawicielstwa Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej w woj. pomorskim, ocenia, że odbudowa Ukrainy będzie ogromnym testem odporności polskiego rynku pracy. – Mówimy o sektorach, które już dziś działają na granicy możliwości kadrowych. Rzeczywistością wielu przedsiębiorców jest funkcjonowanie w warunkach wysokiego deficytu kandydatów chętnych do podjęcia pracy. Dlatego kluczowym błędem w ocenie sytuacji jest założenie, że nasz rynek pracy posiada znaczące niewykorzystane rezerwy, a one już dawno się wyczerpały. O dostępnych pracowników konkurują dziś jednocześnie inwestycje krajowe, zagraniczne i – w perspektywie czasu – te związane z odbudową Ukrainy. Jednak to nie liczba wolnych miejsc pracy – obecnych i przyszłych – jest dziś największym problemem, lecz ich struktura, skoncentrowana w zawodach trudnych do szybkiego zastąpienia – tłumaczy ekspertka.

Na koniec 2025 r. w Polsce pracowało ponad 1,1 mln cudzoziemców, z czego ponad 755 tys. stanowili obywatele Ukrainy. Najwięcej z nich było zatrudnionych w administracji i usługach wspierających (159,1 tys.), przetwórstwie przemysłowym (155,7 tys.), budownictwie (104,9 tys.) oraz transporcie i logistyce (92,6 tys.). Jednocześnie z badań Grupy Progres wynika, że około 55% Ukraińców pracujących w Polsce deklaruje chęć powrotu do ojczyzny po zakończeniu wojny. Z kolei dane Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazują, że w pierwszym kwartale 2026 r. znacząco zmniejszyła się liczba wydawanych wiz pracowniczych i zezwoleń na pracę dla cudzoziemców. Ogranicza to możliwość szybkiego uzupełniania braków kadrowych pracownikami z zagranicy, zwłaszcza w sytuacji utrzymującego się niskiego bezrobocia i starzenia się społeczeństwa.

Zdaniem Magdy Dąbrowskiej rozwiązanie problemu będzie wymagało kompleksowych działań. Wśród najważniejszych są inwestycje w kształcenie i przekwalifikowanie pracowników w zawodach deficytowych, stworzenie systemu monitorowania kompetencji dostępnych na rynku pracy, rozwój współpracy z Ukrainą w zakresie mobilności pracowników oraz prowadzenie długofalowej i przewidywalnej polityki migracyjnej. – Polska od lat nie wypracowała spójnego systemu odpowiadającego na potrzeby rynku pracy, a w obliczu rosnącego zapotrzebowania na specjalistów oraz możliwego odpływu części cudzoziemców będzie to jeden z kluczowych elementów utrzymania konkurencyjności gospodarki. Kolejnym filarem pozostaje wzrost produktywności – nie tylko poprzez automatyzację, ale także reorganizację procesów pracy i lepsze wykorzystanie kompetencji osób już obecnych na rynku. Dopiero połączenie inwestycji w kompetencje, skutecznego monitorowania potencjału kadrowego, przemyślanej polityki migracyjnej oraz wzrostu efektywności może ograniczyć ryzyko jednoczesnych niedoborów kadrowych w Polsce i Ukrainie oraz zmniejszyć presję konkurencyjną między największymi projektami infrastrukturalnymi – podsumowuje ekspertka.

Skala przyszłych potrzeb może być bardzo duża. Według szacunków międzynarodowych instytucji, w tym Banku Światowego, odbudowa Ukrainy może wymagać zaangażowania od 4 do nawet 5 mln pracowników reprezentujących różne branże gospodarki. Oznacza to, że konkurencja o wykwalifikowanych specjalistów będzie w najbliższych latach jednym z najważniejszych wyzwań dla rynku pracy w Polsce i całym regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Czytaj także: 38% Ukraińców mieszkających w Polsce nie planuje wracać do ojczyzny

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Największą popularnością podczas urlopu cieszą się spacery, a na kolejnych miejscach znalazły się zwiedzanie nowych miejsc i wypoczynek nad wodą.

Sposób spędzania wakacji przez Polaków wyraźnie się zmienia. Coraz więcej osób rezygnuje z intensywnego zwiedzania i napiętych planów dnia na rzecz spokojniejszego wypoczynku. Zamiast gromadzić kolejne atrakcje, stawiają na relaks, kontakt z naturą i czas spędzony z bliskimi. Takie wnioski płyną z badania przeprowadzonego przez Instytut Badań Pollster.

Największą popularnością podczas urlopu cieszą się spacery. Taką formę wypoczynku wskazało 72% respondentów, co czyni ją zdecydowanie najczęściej wybieraną aktywnością. Wynik ten pokazuje, że dla wielu osób wakacje są przede wszystkim okazją do zwolnienia tempa i oderwania się od codziennych obowiązków. Spacer nie wymaga dużych nakładów finansowych ani wcześniejszych przygotowań, a jednocześnie pozwala odpocząć od pracy, pośpiechu i nadmiaru bodźców towarzyszących życiu na co dzień.

Na kolejnych miejscach znalazły się zwiedzanie nowych miejsc i wypoczynek nad wodą. Obie odpowiedzi wskazało po 60% uczestników badania. Oznacza to, że Polacy nadal chętnie poznają nowe regiony i odwiedzają ciekawe miejsca, jednak coraz częściej robią to bez presji realizowania napiętego planu. Popularnością cieszą się spokojne spacery po miastach, odkrywanie lokalnych atrakcji oraz wypoczynek nad jeziorami, rzekami i nad morzem.

Istotnym elementem wakacyjnego wyjazdu pozostaje również czas spędzony z rodziną i przyjaciółmi – taką odpowiedź wskazało 57% badanych. Dla wielu osób urlop jest przede wszystkim okazją do wspólnych rozmów, posiłków i budowania relacji, na które w codziennym zabieganiu często brakuje czasu. Wyniki badania pokazują, że coraz większego znaczenia nabiera jakość wspólnie spędzonych chwil, a nie liczba odwiedzonych miejsc.

Zdecydowanie mniejszym zainteresowaniem cieszą się aktywności wymagające dużego wysiłku i rywalizacji. Sport wyczynowy wskazało jedynie 13% respondentów. Choć aktywny wypoczynek nadal ma swoich zwolenników, większość Polaków podczas wakacji wybiera formy spędzania czasu, które sprzyjają regeneracji i pozwalają odpocząć zarówno fizycznie, jak i psychicznie.

Wyniki badania wpisują się w obserwowany od kilku lat trend określany jako „slow travel” polegający na spokojniejszym podróżowaniu i świadomym przeżywaniu czasu wolnego. Zamiast odwiedzać jak najwięcej miejsc w krótkim czasie, coraz więcej osób decyduje się na dłuższy pobyt w jednej lokalizacji, kontakt z naturą i odpoczynek od codziennego tempa życia.

Czytaj także: Nie każda podróż kształci? Ważna jest ciekawość i refleksja

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Uruchomienie VeloBusa ma związek z wakacyjnymi pracami prowadzonymi przez PLK na jednej z najważniejszych tras prowadzących z Górnego Śląska w Beskidy.

Koleje Śląskie rozszerzyły wakacyjną ofertę dla rowerzystów, uruchamiając VeloBusa – autobus z przyczepą przystosowaną do przewozu 20 rowerów. Rozwiązanie ma ułatwić podróże w Beskidy w okresie prowadzonych przez Polskie Linie Kolejowe prac modernizacyjnych na linii kolejowej nr 139.

Od połowy czerwca rowerzyści mogą korzystać z weekendowych kursów VeloBusa na trasie ze Skoczowa do Katowic. Od końca czerwca oferta została poszerzona o dodatkowe weekendowe połączenie z Katowic do Czechowic-Dziedzic. Autobus odjeżdża z Katowic o godz. 7:44 i dociera do Czechowic-Dziedzic o godz. 8:49, gdzie zapewniona jest przesiadka do pociągu jadącego do Wisły. Z kolei kurs powrotny ze Skoczowa do Katowic rozpoczyna się o godz. 17:27 i jest skomunikowany z pociągiem przyjeżdżającym z Wisły.

Koleje Śląskie przypominają, że VeloBus kursuje drogami szybkiego ruchu i nie zatrzymuje się na przystankach pośrednich. Ze względu na konieczność odpowiedniego zabezpieczenia rowerów pasażerowie powinni zgłosić się do obsługi ok. 10 minut przed planowanym odjazdem.

Połączenie będzie realizowane do 16 sierpnia, jednak kursy VeloBusa zaplanowano także na 23 i 29 sierpnia. W te dni zastępcza komunikacja autobusowa obsłuży trzy połączenia skomunikowane z pociągami kursującymi do i z Żywca, Cieszyna, Zwardonia oraz Wisły. Szczegółowy rozkład jazdy jest dostępny na stronie internetowej Kolei Śląskich, a bilety na przewóz roweru można kupić we wszystkich kanałach sprzedaży przewoźnika.

Uruchomienie VeloBusa ma związek z wakacyjnymi pracami prowadzonymi przez Polskie Linie Kolejowe na jednej z najważniejszych tras prowadzących z Górnego Śląska w Beskidy. W związku z modernizacją część pociągów linii S6 kursujących między Katowicami a Wisłą została skierowana trasą objazdową przez Mysłowice i Oświęcim, a część połączeń zastąpiono komunikacją autobusową. Przewóz rowerów w standardowych autobusach zastępczych jest możliwy jedynie w ograniczonym zakresie.

Przewoźnik rozwija również inne rozwiązania skierowane do osób podróżujących z rowerami. Wszystkie pociągi Kolei Śląskich wyposażone są w strefy rowerowe mieszczące od 4 do 14 jednośladów. Na wybranych trasach, w tym między Raciborzem a Katowicami, kursuje także Velo Cug – specjalny skład oferujący 36 miejsc na rowery. W aplikacji Kaeśka pasażerowie mogą sprawdzić liczbę dostępnych miejsc na przewóz rowerów jeszcze przed zakupem biletu i wyszukiwać połączenia z wolnymi miejscami dla jednośladów.

Na okres wakacji Koleje Śląskie przygotowały również promocję dla rodzin. Od 29 czerwca do 31 sierpnia od poniedziałku do piątku rodzice i opiekunowie podróżujący z dziećmi do 16. roku życia mogą kupić jednorazowy bilet za 10 zł. Z oferty mogą skorzystać maksymalnie dwie osoby dorosłe podróżujące z co najmniej jednym dzieckiem, a promocyjne bilety są dostępne bez limitu przez całe wakacje. Promocja obowiązuje w pociągach Kolei Śląskich z wyłączeniem odcinków Bohumin – Chałupki, Trzebinia – Kraków Płaszów oraz Kęty – Zakopane.

– Konsekwentnie inwestujemy w rozwój Kolei Śląskich i nowoczesny tabor, który podnosi komfort podróżowania mieszkańców. Nadchodzące wakacje to doskonały moment, by odkrywać region, korzystać z jego bogatej oferty turystycznej i przekonać się, że kolej jest wygodnym, dostępnym i atrakcyjnym środkiem transportu – zachęca Grzegorz Boski, wicemarszałek Województwa Śląskiego.

Czytaj także:

Lokalna kolej coraz popularniejsza. Polregio przewiozło w tym roku 50 mln osób

Sezonowy pociąg PKP Intercity do Rijeki i Kopru z rekordową frekwencją

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Największą barierą w transformacji cyfrowej nie jest sama technologia, lecz brak odpowiednich kompetencji w zespołach i nieprzygotowanie pracowników na zmiany.

Coraz więcej przedsiębiorstw planuje wdrażanie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, jednak wiele z nich wciąż nie jest przygotowanych do skutecznego wykorzystania tej technologii. Ponad połowa deklaruje również brak gotowości na zmiany związane z rozwojem sztucznej inteligencji.

Choć 73% firm zamierza wdrożyć narzędzia AI lub rozwiązania automatyzujące procesy, aż 77% przyznaje, że nie wie, jak w pełni wykorzystać ich potencjał – wynika z raportu „Gotowość na AI” przygotowanego przez Antal i Sodexo Polska. Pokazuje on także, że wdrożenie sztucznej inteligencji stało się strategicznym priorytetem dla 27% organizacji. Dwa lata temu taki kierunek wskazywało 15% firm. Jednocześnie 51% przedsiębiorstw ocenia, że nie jest przygotowanych na zmiany wynikające z wykorzystania AI, a jedynie 18% uważa, że posiada odpowiednie kompetencje do zarządzania zmianami dotyczącymi ról i kwalifikacji pracowników.

– W wielu organizacjach AI nadal traktowana jest jako projekt technologiczny, podczas gdy największe bariery dotyczą ludzi, procesów i kultury organizacyjnej. Firmy mogą wdrażać narzędzia, ale bez przygotowania zespołów nie przełożą się one na wyniki biznesowe – zwraca uwagę Artur Skiba, prezes Antal. Z badania wynika, że wśród największych problemów są: nieprzygotowana struktura danych (45%), niedobór kompetencji w zespołach (42%), obawy pracowników (42%) oraz brak zrozumienia roli człowieka w środowisku pracy wspieranym przez sztuczną inteligencję (41%). Dopiero w dalszej kolejności firmy wymieniają kwestie związane z dojrzałością dostępnych rozwiązań i cyberbezpieczeństwem (po 34%) oraz kosztami wdrożenia (32%).

Okazuje się, że rozwój kompetencji spoczywa często na samych zatrudnionych. Z raportu „Aktywność specjalistów i menedżerów” wynika, że 86% ekspertów chce zdobywać nowe umiejętności, jednak 48% uważa, że nie otrzymuje w tym zakresie wystarczającego wsparcia od pracodawców. W efekcie 71% pracowników szkoli się samodzielnie, a wśród kadry menedżerskiej najwyższego szczebla odsetek ten wzrasta do 80%.

Jednocześnie z badania Minds & Roses przeprowadzonego dla Uczelni Łazarskiego wynika, że z narzędzi sztucznej inteligencji korzysta już 79% pracowników, jednak tylko jedna czwarta wykorzystuje je w codziennej pracy zawodowej. Zdaniem autorów raportu świadczy to o tym, że rozwój AI w wielu organizacjach odbywa się oddolnie, bez spójnej strategii i odpowiednich programów rozwoju kompetencji.

Dodatkowym wyzwaniem pozostaje tempo zmian zachodzących na rynku pracy. Według raportu „Future of Jobs Report 2025” opracowanego przez World Economic Forum do 2030 r. zmianie ulegnie 39% kluczowych kompetencji zawodowych. Obecnie 93% specjalistów i menedżerów uważa, że posiada kwalifikacje odpowiednie do wykonywanej pracy, jednak 64% odczuwa chaos związany z tempem zmian zachodzących w organizacjach, a połowa respondentów jest zdania, że zmian pojawia się zbyt wiele jednocześnie.

Pracownicy dostrzegają jednocześnie korzyści płynące z wykorzystania sztucznej inteligencji. Najczęściej wskazują na możliwość zwiększenia efektywności pracy (38%), wsparcie w podejmowaniu decyzji (34%) oraz rozwój kompetencji (29%). Równocześnie 36% badanych wyraża obawy dotyczące niewystarczających regulacji prawnych związanych z wykorzystaniem AI.

Autorzy raportu podkreślają, że skuteczna transformacja cyfrowa wymaga nie tylko inwestycji w nowe technologie, lecz przede wszystkim odpowiedniego przygotowania organizacji i pracowników do zmian. Ich zdaniem rozwój kompetencji, tworzenie procedur i świadome zarządzanie procesem wdrażania sztucznej inteligencji będą w najbliższych latach kluczowe dla powodzenia tego procesu.

Czytaj także: Ponad jedna trzecia Polaków ominie blokady, by korzystać z AI w pracy

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

ZUS zrezygnował z masowej wysyłki tradycyjnych listów na rzecz formy elektronicznej, co przynosi oszczędności finansowe i dla środowiska.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakończył proces generowania Informacji o Stanie Konta Ubezpieczonego za 2025 r. Choć instytucja miała czas na realizację tego zadania do końca sierpnia, dane ponad 12,1 miliona ubezpieczonych Polaków zostały udostępnione na portalu eZUS i w aplikacji mZUS jeszcze przed końcem czerwca.

W tym roku przygotowano ponad 12,159 mln IOSKU. – Nasi klienci już teraz mogą sprawdzić, o ile wzrosły ich oszczędności w ZUS i jak według najnowszych danych będzie wyglądała ich emerytura. ZUS przyśpieszył w tym roku przygotowanie cyfrowego listu o stanie oszczędności emerytalnych według danych na 31 grudnia 2025 r. W historycznym tempie, przed końcem czerwca, zakończyliśmy proces generowania informacji o stanie konta ubezpieczonego w ZUS. Tak jak i we wcześniejszych latach nie wysyłaliśmy papierowej informacji do ubezpieczonych, a udostępniliśmy ją cyfrowo w naszej aplikacji mZUS, a jeśli ktoś woli wersję bardziej „tradycyjną”, z IOSKU można zapoznać się na eZUS – wskazuje Paweł Jaroszek, członek zarządu ZUS nadzorujący pion finansów.

Na kontach ubezpieczonych widoczne są już efekty tegorocznej waloryzacji składek i kapitału emerytalnego. Stan kont emerytalnych i kapitału początkowego wzrósł o 9,81%, natomiast środki zapisane na subkontach zwiększyły się o 10,61%. Łącznie wartość zgromadzonego kapitału wzrosła o blisko 472,9 mld zł.

Informację o stanie konta można znaleźć zarówno w aplikacji mZUS, jak i na portalu eZUS. W aplikacji należy przejść do zakładki „Ubezpieczenia i składki”, a następnie wybrać opcję „Twoja informacja o stanie konta w ZUS”. Po otwarciu dokumentu w formacie PDF użytkownik uzyska dostęp do szczegółowych danych, w tym informacji o odprowadzonych składkach i prognozie emerytalnej. Na portalu eZUS dokument znajduje się w „Panelu ubezpieczonego”, w zakładce „Informacje o stanie konta”, gdzie dostępna jest „Informacja za 2025 r.”.

Osoby, które na dzień 31 grudnia 2025 roku miały ukończone 35 lat, znajdą w dokumencie również prognozę przyszłej emerytury. ZUS przedstawia dwa warianty wyliczeń. Pierwszy zakłada kontynuowanie pracy do osiągnięcia wieku emerytalnego przy utrzymaniu dotychczasowego poziomu wynagrodzeń. Drugi pokazuje wysokość świadczenia w sytuacji, gdyby ubezpieczony zakończył aktywność zawodową i nie odprowadzał już kolejnych składek. ZUZ zaznacza, że przedstawione wyliczenia mają charakter prognozy i mogą ulegać zmianie wraz z przebiegiem kariery zawodowej oraz wysokością przyszłych składek.

ZUS przypomina, że IOSKU jest obecnie udostępniana wyłącznie w formie elektronicznej. Rezygnacja z masowej wysyłki papierowej ma przynieść oszczędności i ograniczyć zużycie papieru. Wersję papierową dokumentu można otrzymać jedynie na indywidualny wniosek.

Czytaj także: 54 tys. zł miesięcznie – taką emeryturę otrzymuje mieszkaniec woj. śląskiego

fot. ZUS
oprac. /kp/

Szczególnie w okresie letnim kolej staje się atrakcyjnym środkiem transportu, umożliwiając wygodny dojazd do wielu miejscowości turystycznych.

Polregio przewiozło w tym roku już 50 mln pasażerów. To lepszy wynik niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, co – jak podkreśla spółka – potwierdza rosnącą popularność kolejowych przewozów regionalnych w Polsce.

Według przewoźnika na wzrost liczby pasażerów wpływa przede wszystkim rozwijana wspólnie z samorządami wojewódzkimi oferta połączeń, a także działania organizacyjne i modernizacyjne prowadzone wewnątrz spółki. Polregio wskazuje, że większy nacisk na utrzymanie taboru oraz usprawnienie procesów kadrowych przekłada się na większą stabilność i przewidywalność kursowania pociągów.

Spółka zwraca uwagę, że szczególnie w okresie letnim kolej staje się atrakcyjnym środkiem transportu, umożliwiając wygodny dojazd do wielu miejscowości turystycznych. Największą popularnością cieszą się połączenia w województwie pomorskim. Z Raciborza pociągami Polregio można dojechać m.in. do Wrocławia i Opola, a w Nędzy (na przystanku Nędza Wieś) zatrzymuje się pociąg "Malinka" do Ustronia i Wisły.

– Polregio utrzymuje pozycję lidera na rynku przewozów pasażerskich. Do lepszego niż rok temu wyniku dokładają się niedawno uruchomione po wielu latach trasy, czyli Białystok – Łomża i Nowy Sącz – Marcinkowice. Nasze pociągi stają się realnym narzędziem w walce z wykluczeniem komunikacyjnym. Dzięki temu skutecznie łączymy regiony i ułatwiamy codzienne podróże tysiącom pasażerów – podkreśla Andrzej Pawłowski, prezes zarządu Polregio S.A. – To, co może wydawać się dla niektórych niezrozumiałe, to fakt, że punktualność, przewidywalność i zaufanie do naszej spółki budowane są także na poziomie wewnętrznym. Skracamy procesy decyzyjne, kładziemy większy nacisk na bieżące utrzymanie taboru i jednocześnie rozwijamy wyspecjalizowane kadry po to, aby pasażerowie chętniej korzystali z naszych usług – dodaje.

Polregio wskazuje również na inwestycje w utrzymanie i modernizację taboru, w tym składów typu Lint i Talent, które mają w przyszłości zasilić województwa lubuskie i wielkopolskie. Równolegle rozwijane są punkty utrzymania taboru, które mają zwiększyć możliwości serwisowe i obsługowe, także na potrzeby innych operatorów kolejowych. Dzięki tym działaniom spółka zakłada dalsze wzmacnianie stabilności i jakości świadczonych usług przewozowych.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Podróże często uznaje się za źródło nowych doświadczeń i wiedzy, jednak – jak wskazują psychologowie – sam wyjazd nie gwarantuje rozwoju.

Choć mówi się, że podróże kształcą, sam kontakt z inną kulturą nie zawsze prowadzi do rozwoju osobistego. Jak wskazuje psycholog Konrad Schroeder, kluczowe znaczenie mają ciekawość, otwartość oraz zdolność do refleksji. To, jakie korzyści wyniesiemy z wyjazdu, zależy przede wszystkim od naszego nastawienia i sposobu przeżywania podróży.

Wraz z początkiem wakacji rozpoczyna się sezon masowych wyjazdów turystycznych. Zdaniem eksperta poziom zaangażowania w zdobywanie doświadczeń podczas podróży jest bardzo zróżnicowany. Na podstawie obserwacji zachowań i motywacji turystów psycholog wyróżnia trzy podstawowe typy podróżnych.

Pierwszą grupę stanowią turyści-konsumenci, których główną motywacją jest potrzeba nadążania za trendami i obawa przed pominięciem ważnych doświadczeń, czyli tzw. FOMO. – Przed wyjazdem sprawdzają przede wszystkim, co w miejscu docelowym można kupić taniej, co wypada zobaczyć i co koniecznie przywieźć. Są nastawieni na mechaniczne „odhaczanie” punktów z listy rekomendacji. Przy żadnej z atrakcji nie zatrzymują się na dłużej i nie poddają jej głębszej refleksji. Dla takiego podróżnego najważniejsze jest zakomunikowanie znajomym, że odwiedził dany kraj lub miejsce – tłumaczy Konrad Schroeder.

Drugą kategorią jest turysta-obserwator, który planuje swoje podróże bardziej świadomie i chce przeżywać nowe doświadczenia, jednak w sposób bezpieczny i zdystansowany. Jak wyjaśnia psycholog, taka osoba koncentruje się na zbieraniu wrażeń, jednak często pozostają one powierzchowne, a kontakt z lokalną kulturą ma charakter raczej obserwacyjny niż uczestniczący.

Trzeci typ to eksplorator, czyli podróżnik nastawiony na autentyczne poznanie odwiedzanych miejsc. – Jego sposób doświadczania świata jest głęboki. Zamiast gotowych tras z przewodników wybiera miejsca nieoczywiste. Jada tam, gdzie lokalni mieszkańcy, zgłębia ich tradycje i dąży do ich prawdziwego zrozumienia poprzez bezpośrednie interakcje. Można go nazwać podróżnikiem uczącym się – wskazuje Konrad Schroeder.

Psycholog zwraca uwagę, że różnice między tymi typami wynikają z odmiennego sposobu przetwarzania doświadczeń i utrwalania ich w pamięci. Łatwiej zapamiętujemy bowiem te informacje, które łączą się z posiadaną już wiedzą i tworzą szerszy kontekst. W tym sensie znajomość historii czy uwarunkowań kulturowych odwiedzanego kraju może znacząco wpływać na sposób jego postrzegania. Jako przykład ekspert wskazuje Czechy i wiedzę o historycznych procesach religijnych, które są niezbędne, aby zrozumieć, dlaczego obecnie prawie 80% obywateli tego kraju deklaruje bezwyznaniowość.

Zdaniem Konrada Schroedera sam kontakt z odmienną kulturą nie wystarcza do poszerzenia horyzontów. Brak refleksji może prowadzić do utrwalania stereotypów, a nawet ich wzmacniania. Kluczową rolę odgrywa tu ciekawość, która – jak podkreśla – aktywuje mechanizmy odpowiedzialne za uczenie się i zapamiętywanie. – Posiadając podstawową wiedzę na temat miejsca, które odwiedzamy i będąc obowiązkowo wyposażonymi w ciekawość, znacznie łatwiej – spacerując tamtejszymi uliczkami – dostrzeżemy lokalne zwyczaje, aspiracje, religię, konflikty czy sposób myślenia ludzi. Dzięki temu z pozoru zwyczajny spacer może stać się doświadczalną lekcją socjologii, ekonomii, sztuki czy psychologii społecznej – podkreśla ekspert.

Jak dodaje, podróżowanie oparte na ciekawości sprzyja wychodzeniu ze strefy komfortu i pozwala lepiej zrozumieć zarówno inne kultury, jak i własne reakcje na odmienność. W jego ocenie można przejechać wiele tysięcy kilometrów i nie zmienić swojego sposobu myślenia, ale można też odbyć krótką podróż i wrócić z nową perspektywą. – To, co dadzą nam podróże, zależy wyłącznie od nas – podsumowuje.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Województwo śląskie znalazło się wśród regionów z największą liczbą zadłużonych firm.

Na koniec pierwszego kwartału 2026 r. w Krajowym Rejestrze Długów figurowało 265 tys. przedsiębiorców. To o 0,9% mniej niż rok wcześniej, kiedy rejestr obejmował 267,5 tys. firm. Najwięcej zadłużonych firm pochodziło z województw mazowieckiego (55,7 tys.), śląskiego (31,9 tys.) i wielkopolskiego (26,3 tys.).

Zdaniem ekspertów niewielki spadek liczby przedsiębiorców wpisanych do rejestru nie oznacza wyraźnej poprawy kondycji sektora. Wskazują oni raczej na stabilizację sytuacji, ponieważ liczba firm mających problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań nadal pozostaje wysoka. – Dane ogólnopolskie wskazują na stabilność, nie ma spektakularnych zmian. Okazuje się, że niektóre przedsiębiorstwa mają się całkiem nieźle. Działają w obszarach odpornych np. na koszty używanych surowców czy presję w kwestii podniesienia wynagrodzenia pracownikom, których brakuje na rynku. Natomiast obecność wspomnianych województw ma tutaj związek z ich profilem oraz liczbą ludności – tłumaczy Jeremi Mordasewicz, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan.

Mimo niewielkiego spadku liczby zadłużonych przedsiębiorców ich łączne zobowiązania wzrosły. Z danych KRD wynika, że na koniec marca wynosiły one 11,7 mld zł, czyli o ok. 680 mln zł więcej niż rok wcześniej. Oznacza to wzrost o 6,2%.

Jak wskazuje Adrian Parol, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny, rosnąca wartość zadłużenia przy jednoczesnym spadku liczby dłużników może świadczyć o pogłębianiu się problemów finansowych części firm posiadających najwyższe zobowiązania. W jego ocenie zwiększa to ryzyko zatorów płatniczych, ponieważ organizacje mające trudności ze spłatą własnych należności często opóźniają płatności wobec kontrahentów, dostawców i podwykonawców. Jeremi Mordasewicz zwraca jednocześnie uwagę, że na tle wielu państw Unii Europejskiej poziom zadłużenia polskich przedsiębiorstw nadal pozostaje stosunkowo niski. – Ale to wcale nie znaczy, że jest dobrze, ponieważ firmy mało inwestują. Widzimy bardziej zachowawcze podejście. To sprawia, że nie mamy fali bankructw, co jest pozytywne, ale jednocześnie nie wykorzystujemy środków, które powinny nam służyć do zdynamizowania rozwoju – zaznacza.

Eksperci zwracają uwagę, że największe ryzyko zadłużenia występuje w branżach działających na niskich marżach i silnie uzależnionych od terminowych płatności. Dotyczy to przede wszystkim budownictwa, transportu, handlu i części sektora usług.

Najwyższe zadłużenie pojedynczego przedsiębiorcy wpisanego do KRD wyniosło na koniec pierwszego kwartału 2026 r. 20,5 mln zł. Rekord ten, podobnie jak rok wcześniej, należał do przedsiębiorcy z województwa mazowieckiego. Zdaniem Adriana Parola zobowiązania przekraczające 20 mln zł zwykle świadczą o długotrwałym kryzysie finansowym przedsiębiorstwa. – Tak duża kwota najczęściej jest efektem wielu nakładających się czynników. Mogą to być nieudane inwestycje, utrata kluczowych kontraktów, błędne decyzje strategiczne, zbyt szybka ekspansja lub pogorszenie warunków rynkowych. Największe zadłużenia zwykle są konsekwencją wieloletniego narastania problemów. Nie można również wykluczyć wpływu czynników zewnętrznych – wyjaśnia.

Rosną także przeciętne zobowiązania przedsiębiorców. Średnie zadłużenie firmy wpisanej do KRD wyniosło na koniec marca 44 tys. zł wobec 41 tys. zł rok wcześniej. Oznacza to wzrost o 7,2%. Łukasz Goszczyński, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny, ocenia, że dla dużych przedsiębiorstw taka kwota nie musi stanowić poważnego problemu, inaczej jest jednak w przypadku mniejszych firm. – Dla mikroprzedsiębiorstw i jednoosobowych działalności gospodarczych może stanowić poważne obciążenie. W wielu przypadkach jest to równowartość kilku miesięcy zysku lub nawet większej części rocznych dochodów właściciela. Takie zadłużenie wpływa przede wszystkim na płynność finansową przedsiębiorstwa – zwraca uwagę.

Jednocześnie skrócił się przeciętny okres zalegania ze spłatą zobowiązań. Na koniec pierwszego kwartału 2026 r. wynosił on 705 dni, podczas gdy rok wcześniej było to 867 dni. Zdaniem Łukasza Goszczyńskiego może to świadczyć o poprawie skuteczności działań windykacyjnych i restrukturyzacyjnych oraz stopniowej poprawie zdolności części przedsiębiorców do regulowania należności. Mimo tego przeciętne opóźnienie nadal sięga niemal dwóch lat.

Jeremi Mordasewicz ocenia, że przedstawione dane nie wskazują na gwałtowne pogorszenie sytuacji przedsiębiorstw. – Moim zdaniem dane dotyczące zalegania ze spłatą zobowiązań nie są niepokojące. Wynika z nich, że sytuacja nie jest super, ale też przedsiębiorcy nie biją na alarm. Powiedziałbym, że jest chyba nawet lepiej od oczekiwań, bo przecież dwa lata temu przechodziliśmy kryzys związany z cenami energii. Oczywiście, mogłoby być lepiej, ale ciągle uczymy się gospodarki rynkowej. Przytłaczająca większość przedsiębiorców chciałaby żyć w kraju, w którym umów się dotrzymuje, płatności dokonuje się terminowo, a kiedy można, to korzysta się z kredytu – podsumowuje ekspert.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zdaniem Wojciecha Dąbrowskiego bezpieczeństwo dostaw energii obecnie gwarantuje węgiel, a w przyszłości rolę tę powinna przejąć energetyka jądrowa.

Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego powinno być obecnie ważniejsze niż sam wybór docelowego miksu energetycznego – ocenia Wojciech Dąbrowski, prezes Fundacji SET i były prezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej. W jego opinii obecnie stabilne dostawy energii w Polsce gwarantuje przede wszystkim węgiel, a w przyszłości tę rolę powinna przejąć energetyka jądrowa. Jak podkreśla, kraj powinien wykorzystywać przede wszystkim surowce, którymi dysponuje, jednocześnie rozwijając odnawialne źródła energii.

Zdaniem Wojciecha Dąbrowskiego Polska powinna nadal rozwijać energetykę opartą na węglu kamiennym i brunatnym, ponieważ są to krajowe surowce zapewniające stabilność dostaw energii. – Polska powinna też produkować energię z odnawialnych źródeł energii, tak jak dzisiaj, bo prawie 40% energii produkowane jest z OZE, ale nie zapominajmy, że są to źródła pogodozależne i nie dają stabilnej energii – zaznacza.

Wysokie ceny energii należą do głównych czynników ograniczających konkurencyjność europejskiej gospodarki. Z raportu byłego prezesa Europejskiego Banku Centralnego Mario Draghiego z 2024 r. wynika, że przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej płacą za energię elektryczną dwa–trzy razy więcej niż firmy w Stanach Zjednoczonych, a za gaz nawet cztery–pięć razy więcej. – Polityka klimatyczna jest przeciwskuteczna, bo nie dość, że wydaliśmy dziesiątki miliardów euro w Europie, aby wybudować odnawialne źródła, to są one niestabilne, bo pogodozależne. Po drugie, wcale nie dały nam taniej energii. OZE nie są tak tanie, jak wskazują informacje w mediach, że megawatogodzina wyprodukowanej energii kosztuje 200 zł. Nie są tu podawane wszystkie koszty, a są to m.in. wielomiliardowe dotacje, za które płaciliśmy, także koszty przyłączy, sieci energetycznych finansowanych przez spółki Skarbu Państwa, więc prawdziwy koszt wyprodukowania energii w OZE to jest około 1 tys. zł za megawatogodzinę. Jeśli chodzi o węgiel, to oficjalna cena wynosi ok. 500 zł, ale to wynika z tego, że jest obciążona w 50% polityką klimatyczną, czyli kosztami emisji CO2, które drenują portfele Polaków i innych społeczeństw – tłumaczy Wojciech Dąbrowski.

Tymczasem Komisja Europejska w 2025 r. przedstawiła Plan działań na rzecz przystępnej cenowo energii. Dokument zakłada przyspieszenie rozwoju odnawialnych źródeł energii i sieci elektroenergetycznych, ułatwienie zawierania długoterminowych umów zakupu energii oraz dalszą integrację europejskiego rynku energii. Według szacunków KE pełna realizacja planu mogłaby przynieść oszczędności w wysokości ok. 130 mld euro rocznie do 2030 r. i 260 mld euro rocznie do 2040 r.

Wojciech Dąbrowski uważa, że doświadczenia ostatnich lat pokazują znaczenie bezpieczeństwa energetycznego opartego na krajowych zasobach. – Powinniśmy zmienić swoje myślenie, szczególnie po doświadczeniach COVID-u, wojny na Ukrainie, gdzie mieliśmy kryzys energetyczny, zamknięcia cieśniny Ormuz i odcięcia od gazu i ropy. To powoduje, że w państwach, które mają swoje paliwa, a w Polsce tym surowcem, które daje bezpieczeństwo, jest węgiel, powinniśmy wrócić do paliw kopalnych. Produkcja energii na węglu daje stabilność, bezpieczeństwo i pewność, że państwo będzie w ogóle miało energię – przekonuje ekspert.

Jednocześnie były prezes PGE wskazuje, że w dłuższej perspektywie podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski powinna stać się energetyka jądrowa. W jego ocenie budowa pierwszej elektrowni jądrowej będzie miała znaczenie nie tylko dla zapewnienia stabilnych dostaw energii, ale również dla rozwoju gospodarki, przemysłu, nauki i krajowych przedsiębiorstw.

Rosnące zainteresowanie energetyką jądrową potwierdzają również dane Międzynarodowej Agencji Energetyki. Według IEA w ubiegłym roku na świecie trwała budowa 63 reaktorów jądrowych o łącznej mocy przekraczającej 70 GW, a ponad 40 państw planowało rozwój energetyki jądrowej lub wydłużenie funkcjonowania już istniejących bloków. Agencja wskazuje, że energia jądrowa odgrywa istotną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego i stabilnych dostaw energii, uzupełniając rozwój odnawialnych źródeł energii.

Zdaniem Wojciecha Dąbrowskiego dostęp do taniej energii będzie kluczowy dla reindustrializacji polskiej gospodarki i utrzymania w kraju energochłonnych gałęzi przemysłu, takich jak hutnictwo, przemysł cementowy czy chemiczny. – Nie możemy być konkurencyjni z naszymi produktami i towarami, jeśli mamy sześciokrotnie droższą energię niż w Chinach i czterokrotnie droższą niż w Stanach Zjednoczonych. Nie odbudujemy konkurencyjności europejskiej, w tym polskiej, gospodarki, jeśli dalej będziemy realizowali politykę klimatyczną, która powoduje, że ceny energii są najwyższe na świecie – podkreśla.

Odbudowa konkurencyjności europejskiego przemysłu pozostaje jednym z priorytetów KE, która w 2025 r. zaprezentowała inicjatywę Clean Industrial Deal przewidujący zwiększenie inwestycji w przemysł niskoemisyjny, uproszczenie zasad udzielania pomocy publicznej oraz wsparcie produkcji strategicznych technologii w Europie.

Czytaj także: Magazyny energii o mocy 40 GW mają wesprzeć transformację energetyczną Polski

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Jesień w Polsce od lat inspiruje swoją kolorystyką i niezwykłą atmosferą.

Jesienna aura w naszym kraju

Orzeźwiający chłód jesiennych dni, złote, czerwone oraz pomarańczowe liście, delikatne światło i spokojniejszy rytm natury sprawiają, że uroczystości organizowane o tej porze roku wyróżniają się wyjątkowym klimatem. To właśnie dlatego coraz więcej par decyduje się na ślub jesienią, stawiając na elegancję i romantyczną scenerię.

Naturalne dekoracje, sezonowe kwiaty, świece, lampiony czy kompozycje z liści i wrzosów doskonale wpisują się w charakter jesiennego wesela. Nie wymagają przesadnej oprawy, ponieważ sama przyroda staje się najpiękniejszym tłem wydarzenia. Szczególnie ceniona jest tak zwana złota polska jesień, która pozwala stworzyć niezwykle efektowne plenery do fotografii ślubnej. Zdjęcia wykonywane wśród kolorowych drzew czy parkowych alei zachwycają ciepłymi barwami i ponadczasowym charakterem.

Jesienne menu również daje szerokie możliwości. Dania bazujące na sezonowych produktach, aromatyczne zupy, rozgrzewające dodatki oraz desery z jabłkami, śliwkami czy dynią podkreślają wyjątkowy charakter przyjęcia. Całość tworzy spójną, przytulną atmosferę sprzyjającą wspólnemu świętowaniu.

Letnie upały podczas wesela mogą męczyć gości

Wakacyjne upały, pomimo standardu klimatyzacji na sali weselnej, mogą męczyć gości i utrudniać zabawę. Umiarkowane temperatury pozwalają uniknąć spiekoty, która bywa uciążliwa zarówno podczas ceremonii, jak i wielogodzinnej imprezy. Dlatego wiele par nowożeńców świadomie odchodzi od najbardziej obleganych miesięcy letnich, wybierając wrzesień, październik lub listopad. Takie rozwiązanie często zapewnia większą dostępność wymarzonych sal weselnych, fotografów, zespołów muzycznych czy innych usługodawców.

Jesienna aura sprzyja również bardziej kameralnym i eleganckim przyjęciom. Goście chętnie spędzają czas we wnętrzach wypełnionych ciepłym światłem, a dekoracje utrzymane w odcieniach bordo, butelkowej zieleni, złota czy miedzi nadają wydarzeniu wyjątkowego charakteru. Jesień daje również możliwość połączenia przebywania w eleganckim wnętrzu z krótkimi spacerami po malowniczych terenach wokół obiektu, co stanowi dodatkową atrakcję dla gości oraz doskonałą okazję do wykonania pamiątkowych zdjęć.

Kluczem jest odpowiednie miejsce

Przy organizacji jesiennego ślubu szczególnego znaczenia nabiera wybór miejsca, które harmonijnie współgra z charakterem tej pory roku. Historyczne wnętrza, otoczenie zieleni oraz możliwość wykonania plenerowych fotografii sprawiają, że cała uroczystość zyskuje niepowtarzalny klimat.

Jednym z obiektów wpisujących się w tę koncepcję jest Zamek Chałupki. Jesienią zabytkowa architektura oraz otaczający park tworzą wyjątkową scenerię dla zaślubin i przyjęcia weselnego. Dodatkowym udogodnieniem jest możliwość organizacji najważniejszych elementów uroczystości w jednym miejscu – od ceremonii, przez wesele, aż po noclegi dla gości. Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć logistykę i zapewnia większy komfort wszystkim uczestnikom wydarzenia.

Istotnym elementem jest również indywidualne podejście do organizacji przyjęcia oraz przestrzeń sprzyjająca wykonaniu efektownych zdjęć ślubnych. Jesienne kolory otaczającej przyrody w połączeniu z zamkową architekturą tworzą ponadczasową oprawę, która doskonale podkreśla wyjątkowość tego dnia.

Jesienny ślub pozostaje propozycją dla osób ceniących romantyczny klimat, elegancję oraz naturalne piękno. Odpowiednio dobrana lokalizacja pozwala w pełni wykorzystać uroki tej pory roku i stworzyć uroczystość, która na długo pozostaje w pamięci nowożeńców oraz ich gości.

opracowanie: kk

Rekordowe temperatury przekraczające 35°C spowodowały masowe awarie sieci trakcyjnej, zmuszając PKP Intercity do odwołania wielu kluczowych połączeń.

Ekstremalnie wysokie temperatury spowodowały poważne utrudnienia w ruchu kolejowym w wielu regionach Polski. W związku z licznymi awariami sieci trakcyjnej PKP Intercity odwołało 28 i 29 czerwca po ponad 20 pociągów dalekobieżnych, a dla części połączeń uruchomiono autobusową komunikację zastępczą. Przewoźnik zapowiedział również kolejne zmiany w kursowaniu.

Wysokie temperatury doprowadziły do licznych uszkodzeń infrastruktury kolejowej, w tym obniżenia sieci trakcyjnej. W efekcie na wielu odcinkach pociągi nie mogły kontynuować jazdy, co powodowało powstawanie zatorów i znacznych opóźnień. Spółka podkreśla, że utrudnienia wynikają z sytuacji na infrastrukturze zarządzanej przez Polskie Linie Kolejowe i są niezależne od przewoźnika.

Największe utrudnienia występują na liniach Warszawa – Łódź, Gdańsk – Warszawa, Wrocław – Katowice oraz Kołobrzeg – Piła – Poznań. Podjęto decyzdję o odwołaniu części połączeń, aby ograniczyć skalę opóźnień i zapewnić większą płynność ruchu. Wytypowano przede wszystkim pociągi o najmniejszej frekwencji i uruchomiono w zamian komunikację zastępczą.

Skutki awarii były szczególnie odczuwalne na największych dworcach kolejowych. Między innymi na dworcu Warszawa Centralna wielu pasażerów przez długie godziny oczekiwało na opóźnione pociągi. Tablice odjazdów zapełniły się informacjami o opóźnieniach, a podróżni koczowali na peronach i w hali dworca, zmagając się z wysoką temperaturą. Pojawiały się również relacje wskazujące na trudności z uzyskaniem bieżących informacji i niewystarczające wsparcie organizacyjne w czasie utrudnień.

PKP Intercity apeluje o bieżące sprawdzanie informacji dotyczących kursowania pociągów i śledzenie komunikatów wyświetlanych na dworcach. Przewoźnik wprowadził również honorowanie swoich biletów w pociągach Polregio na terenie całego kraju, Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej na obsługiwanych przez nią trasach oraz Kolei Mazowieckich w warszawskim węźle kolejowym. Dodatkowo do 2 lipca przedłużono możliwość bezpłatnego zwrotu biletów zakupionych do 29 czerwca włącznie. Pasażerowie mogą również składać reklamacje dotyczące warunków podróży za pośrednictwem formularza internetowego lub w kasach oznaczonych logo PKP Intercity. Na największych dworcach mają pojawić się także mobilni informatorzy wspierający podróżnych.

PKP Intercity poinformowało też o kolejnych odwołaniach zaplanowanych na wtorek, 30 czerwca. Nie pojedzie pociąg Korczak na trasie Łódź Fabryczna – Warszawa Wschodnia, Krajna relacji Gorzów Wielkopolski – Gdynia Główna oraz Lubuszanin na odcinku Gorzów Wielkopolski – Zbąszynek. Pociąg Sudety zostanie odwołany między Jelenią Górą a Kędzierzynem-Koźlem, gdzie podróżni skorzystają z autobusowej komunikacji zastępczej, natomiast dalszy przejazd do Krakowa zapewnią kolejne połączenia przewoźnika. Odwołania obejmą także pociąg Kozica na odcinku Zakopane – Kraków Główny oraz pociąg Planty kursujący z Wrocławia Głównego do Krakowa Płaszowa.

Problemy z funkcjonowaniem kolei są skutkiem rekordowych upałów, które w ostatnich dniach objęły niemal cały kraj. Polskie Linie Kolejowe poinformowały, że choć obecnie wszystkie linie są przejezdne, w weekend konieczne było czasowe zamykanie ruchu na kilku ważnych odcinkach. Dodatkowo każdego dnia w godz. od 13:00 do 19:00 wstrzymywany jest ruch pociągów towarowych. Rozwiązanie to ma ograniczyć obciążenie infrastruktury w czasie największych upałów i zapewnić pierwszeństwo pociągom pasażerskim. PKP PLK utrzymuje w gotowości ponad 180 zespołów awaryjnych, 64 pociągi sieciowe do przeglądu i naprawy sieci trakcyjnej oraz 18 zespołów kolejowego ratownictwa technicznego.

Natomiast Koleje Śląskie w czasie weekendu odwołały w całości lub części relacji 14 połączeń. – Miniony weekend potwierdził, że skrajnie wysokie temperatury mogą wpływać na funkcjonowanie infrastruktury kolejowej. Jednym z takich zdarzeń były nierówności toru na szlaku Sosnowiec Główny – Katowice Szopienice Południowe, które zgłosił maszynista naszego pociągu. Zarządca infrastruktury zdecydował o zamknięciu toru i skierowaniu ruchu na linię objazdową – informuje Bartłomiej Wnuk, rzecznik prasowy Kolei Śląskich. Upał wpłynął także na frekwencję w pociągach – w sobotę i niedzielę z usług przewoźnika skorzystało niecałe 95 tys. pasażerów, czyli znacznie mniej niż podczas typowych letnich weekendów, kiedy liczniki zamontowane w pojazdach wskazują liczby rzędu 200 tys. podróżnych i więcej.

W poniedziałek odwołano 12 pociągów na trasie Gliwice – Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Gliwice.

Aktualne informacje o utrudnieniach i zmianach w kursowaniu pociągów publikowane są na stronie www.kolejeslaskie.pl w zakładce „Utrudnienia bieżące”. Informacje można uzyskać również, dzwoniąc na infolinię pod numer 32 428 88 88 czynny przez całą dobę.

Czytaj także: Nigdy w Polsce nie było tak gorąco. W Słubicach odnotowano nowy rekord

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Ponad 95% samorządów ma odnotować spadek wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, co będzie skutkiem malejącej liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym.

Zmniejszająca się liczba mieszkańców i postępujące starzenie się społeczeństwa będą w najbliższych dekadach jednym z największych wyzwań dla polskich samorządów. Z raportu Banku Gospodarstwa Krajowego „Demografia a przyszłość finansów samorządów lokalnych w Polsce” wynika, że do 2060 r. niemal wszystkie gminy odnotują spadek dochodów z podatku PIT, a blisko połowa będzie liczyć mniej niż 5 tys. mieszkańców. Autorzy opracowania wskazują, że zmiany demograficzne wymuszą nowe podejście do planowania inwestycji, organizacji transportu i świadczenia usług publicznych.

Prognozy różnych instytucji są zgodne co do kierunku zmian. Zarówno szacunki Eurostatu, Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak i Głównego Urzędu Statystycznego przewidują, że w 2060 r. liczba mieszkańców Polski spadnie do ok. 30–31 mln. Jednocześnie rzeczywista depopulacja postępuje szybciej, niż zakładano jeszcze kilka lat temu – według najnowszych danych liczba ludności w 2025 r. była o blisko 80 tys. niższa od wcześniejszych prognoz GUS.

Eksperci podkreślają, że spadek liczby mieszkańców nie będzie przebiegał równomiernie. – Populacja Polski będzie się zmniejszać. Według wszystkich możliwych prognoz zmiana liczby ludności nie będzie taka sama wszędzie. Będzie znacznie bardziej dotkliwa w mniejszych miastach i gminach, znacznie mniej dotkliwa w średnich i większych miastach, co może mieć poważny wpływ na przyszłość struktury samorządowej w Polsce – wskazuje Mateusz Walewski, główny ekonomista BGK. Na zmiany wpływać będzie zarówno niski poziom urodzeń, jak i migracje wewnętrzne polegające na odpływie mieszkańców z mniejszych miejscowości do większych miast. Równocześnie zwiększać się będzie udział osób w wieku poprodukcyjnym. Według prognoz do 2060 r. wzrośnie on z obecnych 23,8% do 35,5% całej populacji.

Raport wskazuje, że liczba najmniejszych gmin będzie systematycznie rosła. Obecnie jednostki liczące mniej niż 5 tys. mieszkańców stanowią 29,2% wszystkich gmin, natomiast za 34 lata ich udział ma wzrosnąć do 46,7%. Pojawią się również gminy zamieszkiwane przez mniej niż tysiąc osób. Jednocześnie ponad 95% samorządów ma odnotować spadek wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, co będzie konsekwencją malejącej liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym. – Bardzo wiele miast i gmin, a pewnie nawet wszystkie w Polsce, będzie się musiało powoli dostosować do tego, że trzeba zarządzać w mądry sposób kurczeniem się liczby ludności. To nie oznacza pogarszania warunków życia, zmniejszania produkcji czy biednienia, ale że musimy w mądry sposób się dostosować do zmiany liczby ludności – tłumaczy Mateusz Walewski.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że niższa liczba mieszkańców nie przełoży się automatycznie na proporcjonalne ograniczenie wydatków. BGK wskazuje, że 23,8% kosztów ponoszonych przez samorządy ma charakter stały i obejmuje m.in. utrzymanie dróg, sieci technicznych czy budynków użyteczności publicznej. W najmniejszych gminach wydatki te będą przypadały na coraz mniejszą liczbę mieszkańców. W części z nich udział kosztów, których nie można łatwo ograniczyć, już dziś przekracza 60% wydatków bieżących.

Zmiany demograficzne będą wymagały także dostosowania sposobu planowania inwestycji. – Jeżeli budujemy obiekty, w których są realizowane usługi np. opiekuńcze dla najmłodszych: żłobki albo przedszkola, to powinny być one tak zaprojektowane i wybudowane, żeby za 20 lat mogły pełnić funkcję np. domu opieki dla osób w podeszłym wieku – wyjaśnia Marcin Wojdat, dyrektor ds. badań i analiz w Unii Metropolii Polskich. – Drugą rzeczą, którą możemy zrobić, to myśleć w planowaniu przestrzennym o tym, żeby miasta nie rozlewały się bardzo szeroko, one powinny być planowane w kontekście kompresowania się przestrzeni. W momencie kiedy nas będzie mniej za 20 lat, to dostarczanie usług publicznych w postaci transportu publicznego na mniejszej przestrzeni będzie prostsze i tańsze. Osoby starsze powinny mieć te usługi bliżej miejsca zamieszkania, a nie dalej – dodaje ekspert.

Prognozy pokazują, że mimo ogólnego spadku liczby mieszkańców największe miasta nadal będą wzmacniać swoją pozycję gospodarczą. Do 2060 r. zwiększy się udział wynagrodzeń przypadających na mieszkańców największych ośrodków miejskich, co może prowadzić do dalszej koncentracji miejsc pracy i dochodów. Jednocześnie utrzymanie potencjału rozwojowego mniejszych miast i gmin, zwłaszcza położonych z dala od największych aglomeracji, stanie się coraz trudniejszym zadaniem.

– Wyzwania demograficzne będą powodowały zmiany w sposobie, w jaki samorządy będą finansować swoje inwestycje i wydatki, trudno jednak powiedzieć, jaki będzie dokładnie docelowy model. Nasz raport jest przede wszystkim analityczny, pokazujemy trendy i zagrożenia, natomiast unikamy bardzo konkretnych rekomendacji, bo są one w pewnym stopniu wyborem politycznym: czy przeciwdziałamy zmianom demograficznym, czy się do nich dostosowujemy i w jaki sposób – podsumowuje Mateusz Walewski.

Czytaj także: Powrót do zastępowalności pokoleń w Polsce nie jest już możliwy

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W Słubicach termometry pokazały 40,5°C, co oznacza przebicie dotychczasowego rekordu z lipca 1921 r. z Prószkowa pod Opolem (40,2°C).

Polska doświadcza fali upałów, która przyniosła nowy, historyczny rekord temperatury w kraju. 28 czerwca stacja meteorologiczna w Słubicach odnotowała 40,5°C, co stanowi najwyższą wartość w całej historii pomiarów. Tym samym zdezaktualizował się dotychczasowy rekord z lipca 1921 r., kiedy to w Prószkowie pod Opolem termometry wskazały 40,2°C. Choć w ciągu dnia wysokie wartości notowano w wielu regionach, a bliski ustanowienia nowego rekordu był Toruń z wynikiem 40,3°C, to ostatecznie położone na zachodzie kraju Słubice stały się najgorętszym miejscem w Polsce.

– Możemy mówić o nowym rekordzie. To są dane telemetryczne i operacyjne, które są mierzone pomiędzy godzinami. Natomiast stacje synoptyczne mierzą wartości temperatury o konkretnych godzinach – poinformowała Agnieszka Prasek, rzeczniczka prasowa Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Tak ekstremalne zjawisko pogodowe jest skutkiem napływu gorących mas powietrza pochodzenia zwrotnikowego, które dotarły nad Europę Środkową z południa kontynentu i z rejonu północnej Afryki. Przełożyło się to na ekstremalne wskazania termometrów w większości regionów kraju, gdzie standardem stały się temperatury przekraczające 35°C. Jedynie na północnych krańcach i w rejonach górskich na południu odnotowano nieco niższe, choć wciąż bardzo wysokie wartości.

Synoptycy zwracają uwagę, że gwałtownemu napływowi zwrotnikowego powietrza towarzyszy duże ryzyko załamania pogody. Prognozy wskazują na możliwość wystąpienia gwałtownych burz połączonych z opadami gradu i porywistym wiatrem. Specjaliści ostrzegają przed potencjalnymi zagrożeniami wynikającymi z ulewnych opadów deszczu, które przy jednocześnie występującej suszy hydrologicznej mogą doprowadzić do nagłych, lokalnych podtopień, ponieważ wysuszona gleba nie jest w stanie szybko przyjąć tak dużej ilości wody.

Jak wskazują naukowcy, tempo zmian klimatycznych jest obecnie szybsze, niż zakładano jeszcze kilka lat temu. W 2024 r. średnia temperatura na świecie po raz pierwszy przekroczyła próg 1,5°C powyżej poziomu z epoki przedprzemysłowej. To granica, której zgodnie z wieloletnimi rekomendacjami środowiska naukowego nie należało przekraczać, aby ograniczyć najpoważniejsze skutki globalnego ocieplenia. Mimo zobowiązań wynikających z porozumienia paryskiego z 2015 r. emisje gazów cieplarnianych nadal rosną. Według danych Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP) w 2024 r. osiągnęły rekordowy poziom blisko 58 mld ton. Ostatnia dekada była jednocześnie najcieplejszą w historii pomiarów, a świat wciąż pozostaje daleko od realizacji celu ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C.

Czytaj także: PIP będzie kontrolował pracodawców podczas upałów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Jeżeli prawidłowo wypełniony wniosek wraz z wymaganymi dokumentami został złożony od 1 lutego do 30 kwietnia, świadczenie zostanie wypłacone do 30 czerwca.

30 czerwca upływa termin złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze 800 plus, który pozwala zachować prawo do wypłaty za czerwiec w nowym okresie świadczeniowym rozpoczętym 1 czerwca. Rodzice, którzy do tego dnia nie prześlą elektronicznego wniosku, utracą prawo do świadczenia za pierwszy miesiąc nowego okresu.

Część rodzin otrzymała już środki na swoje konta, natomiast inni nadal oczekują na wypłatę. Termin przekazania pieniędzy zależy od daty złożenia kompletnego wniosku. Dokumenty przesłane do końca kwietnia są rozpatrywane z wypłatą do końca czerwca. Wnioski złożone w maju skutkują wypłatą do końca lipca z wyrównaniem za czerwiec, natomiast dokumenty przekazane do 30 czerwca zostaną rozpatrzone do końca sierpnia, również z wyrównaniem od czerwca.

Jak podkreśla regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim Beata Kopczyńska, do placówek zgłaszają się rodzice przekonani, że złożyli wniosek, jednak podczas weryfikacji okazuje się, że dokument nie wpłynął do systemu. – Dlatego warto sprawdzić na swoim koncie w eZUS, czy faktycznie taki wniosek został wysłany. Jeśli nie ma go w dokumentach wysłanych, należy go wysłać ponownie najpóźniej do 30 czerwca, po to, by nie stracić pieniędzy – wskazuje.

To, czy wniosek został wysłany, można sprawdzić po zalogowaniu się do eZUS w panelu ogólnym, w dokumentach wysłanych. Status sprawy jest natomiast widoczny po zalogowaniu do eZUS w panelu „Ubezpieczony” lub „Świadczeniobiorca”, w zakładce „Rodzina 800+”, w pliku „Szczegóły Twoich wniosków”. ZUS zachęca również do korzystania z aplikacji mZUS, która umożliwia szybki dostęp do informacji o wniosku oraz korespondencji z ZUS bez konieczności logowania na komputerze.

Jeżeli prawidłowo wypełniony wniosek wraz z wymaganymi dokumentami został złożony od 1 lutego do 30 kwietnia, świadczenie zostanie wypłacone do 30 czerwca. Wnioski złożone od 1 do 31 maja zostaną rozpatrzone z wypłatą do 31 lipca i wyrównaniem za czerwiec. Dokumenty przesłane od 1 do 30 czerwca zostaną rozliczone do 31 sierpnia, również z wyrównaniem za czerwiec. W przypadku wniosków składanych w lipcu i sierpniu świadczenie będzie przysługiwało odpowiednio od lipca lub sierpnia, bez wyrównania za wcześniejsze miesiące.

Wnioski o świadczenie 800 plus można składać wyłącznie drogą elektroniczną. Rodzice mają do wyboru cztery kanały: platformę eZUS, aplikację mZUS, portal Emp@tia oraz bankowość elektroniczną. – Zachęcam raz jeszcze, jeśli ktoś nie otrzymał przelewu, by zweryfikować status naszego wniosku lub sprawdzić korespondencję ZUS na swoim profilu w eZUS. Wówczas będziemy mieć pewność, czy dokument trafił do ZUS i na jakim etapie jest nasza sprawa. Szkoda byłoby, aby przez zaniechanie, stracić pieniądze na dziecko – podsumowuje Beata Kopczyńska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Latem klimatyzacja staje się nie tylko elementem podnoszącym komfort pracy, ale również rozwiązaniem wpływającym na efektywność wykonywania obowiązków.

W wielu przedsiębiorstwach decyzja o zakupie urządzenia wiąże się jednak z pytaniem o możliwość zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Sposób rozliczenia zależy przede wszystkim od wartości inwestycji, rodzaju klimatyzacji oraz sposobu jej użytkowania.

Wartość urządzenia i sposób montażu mają znaczenie

Możliwość ujęcia wydatku na klimatyzację w kosztach działalności uzależniona jest od kilku czynników. Istotna jest przede wszystkim łączna wartość urządzenia wraz z kosztami zakupu i montażu, przewidywany okres jego użytkowania oraz to, czy klimatyzacja stanowi odrębny składnik majątku, czy też jest trwale związana z budynkiem.

Jeżeli całkowity koszt zakupu i montażu nie przekracza 10 tys. zł, przedsiębiorca może zasadniczo zaliczyć wydatek bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów. W przypadku wyższej wartości konieczne może być wprowadzenie urządzenia do ewidencji środków trwałych i rozliczanie go poprzez odpisy amortyzacyjne. Granica 10 tys. zł nie oznacza jednak automatycznie obowiązku amortyzacji – znaczenie mają również charakter urządzenia oraz sposób jego wykorzystania.

Najprostsze zasady dotyczą klimatyzatorów przenośnych oraz urządzeń montowanych na ścianie, które można zdemontować bez uszkodzenia budynku lub samego sprzętu. W takich przypadkach klimatyzacja może zostać potraktowana jako odrębny składnik majątku przedsiębiorstwa.

Klimatyzacja trwale związana z budynkiem

Odmienne zasady obowiązują w przypadku instalacji, które są trwale połączone z budynkiem. Wówczas znaczenie ma przede wszystkim to, czy lokal stanowi własność przedsiębiorcy, czy jest użytkowany na podstawie umowy najmu.

Jeżeli klimatyzacja zostaje zamontowana w nieruchomości należącej do przedsiębiorcy i stanowi trwały element budynku, poniesione wydatki mogą zostać zakwalifikowane jako ulepszenie środka trwałego. Z kolei w przypadku lokalu wynajmowanego nakłady mogą zostać rozliczone jako inwestycja w obcym środku trwałym. Należy jednak pamiętać, że montaż wymagający ingerencji w konstrukcję budynku powinien odbywać się za zgodą właściciela nieruchomości.

W sytuacji, gdy wartość klimatyzacji przekracza 10 tys. zł, a urządzenie będzie wykorzystywane w działalności przez okres dłuższy niż rok, co do zasady powinno zostać ujęte w ewidencji środków trwałych i rozliczane poprzez amortyzację. Do wartości środka trwałego zalicza się nie tylko cenę samego urządzenia, lecz także wszystkie koszty związane z jego zakupem i montażem.

Klimatyzacja w mieszkaniu wykorzystywanym do prowadzenia działalności

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w mieszkaniu. W takiej sytuacji konieczne jest wykazanie, że klimatyzacja służy przede wszystkim celom związanym z prowadzoną działalnością, a nie zaspokajaniu prywatnych potrzeb domowników. W razie ewentualnej kontroli odpowiednie udokumentowanie sposobu wykorzystania urządzenia może mieć kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozliczenia podatkowego.

Eksperci zwracają uwagę, że interpretacja przepisów może zależeć od indywidualnego stanu faktycznego, dlatego w przypadku wątpliwości warto wystąpić do Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Dodatkowe ograniczenia dotyczą mieszkań stanowiących nieruchomości mieszkalne. Po zmianach wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu nie ma możliwości amortyzowania takich nieruchomości. Oznacza to, że w przypadku klimatyzacji trwale związanej z mieszkaniem oraz nakładów przekraczających 10 tys. zł nie można zastosować rozliczenia poprzez ulepszenie środka trwałego. Z tego względu przed zakupem warto przeanalizować sposób montażu urządzenia oraz uzyskać radę od zaufanego biura rachunkowego, aby wybrać rozwiązanie najkorzystniejsze z punktu widzenia podatkowego.

opracowanie: kk

źródło: infor.pl

Ekolodzy ostrzegają, że brak jednorazowych butelek szklanych w systemie może ograniczyć skuteczność walki z zaśmiecaniem lasów, plaż i parków.

Wakacje będą pierwszym okresem intensywnego funkcjonowania systemu kaucyjnego, który obowiązuje w Polsce od października 2025 r. Organizacje ekologiczne zwracają uwagę, że kaucją objęto plastikowe butelki i puszki, jednak poza systemem nadal pozostają jednorazowe opakowania szklane. Ich zdaniem może to ograniczyć skuteczność walki z zaśmiecaniem przestrzeni publicznej, szczególnie w sezonie letnim, gdy wzrasta sprzedaż napojów i liczba osób wypoczywających na terenach rekreacyjnych.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada rozszerzenie systemu kaucyjnego o jednorazowe butelki szklane. Jak poinformowała ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, decyzja o wprowadzeniu takich zmian została już podjęta, a kwestią pozostaje jedynie termin ich wdrożenia. Równocześnie Fundacja Waste Free Oceans Baltics wraz z organizacjami pozarządowymi skierowała do Senatu petycję dotyczącą wprowadzenia dodatkowej opłaty w wysokości 1 zł od każdej sprzedanej jednorazowej butelki szklanej. Środki z tego tytułu miałyby zasilać budżety samorządów i pokrywać koszty sprzątania porzuconych odpadów szklanych.

Przedstawiciele organizacji ekologicznych wskazują, że wakacje będą sprawdzianem skuteczności obecnego systemu. – Wakacje będą dla systemu kaucyjnego tym, czym święta dla handlu – momentem prawdy. To okres największej konsumpcji napojów i największej presji na system gospodarki odpadami. Wtedy zobaczymy nie tylko, czy działa logistyka, ale także czy nie zostawiliśmy poza systemem tych opakowań, które najbardziej zaśmiecają polską przyrodę – podkreśla Paweł Pomian, wiceprezes Stowarzyszenia Ekologicznego Eko-Unia. – Jeśli z plaż, lasów i parków znikną puszki oraz plastikowe butelki, a zostaną tam głównie szklane butelki po wysokoprocentowych napojach i piwie, to dostaniemy dowód, że walczymy ze śmieciami tylko częściowo. Nie da się wygrać wojny z zaśmiecaniem, pozostawiając poza systemem ten odpad, który najczęściej widzimy pod nogami – dodaje. Zwraca on również uwagę, że rozbite szkło stanowi zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i zwierząt, a także może przyczyniać się do powstawania pożarów.

Według szacunków Jacka Werdera, niezależnego analityka rynku gospodarki odpadami, każdego roku na polski rynek trafia od 475 do 730 mln małych szklanych butelek jednorazowych. Oznacza to od ok. 71 do 110 tys. ton szkła rocznie. Z raportu Eko-Unii „Wakacje ze śmieciami, czyli co zostawiamy po sobie w miejscach wypoczynku” wynika, że niewielkie butelki po alkoholach wysokoprocentowych stanowią około połowy szklanych odpadów zbieranych podczas akcji "Sprzątanie Świata". Dane z akcji "Czysta Odra" wskazują natomiast na wzrost udziału szkła w zbieranych odpadach z 30% w 2022 r. do 50% w 2024 r.

Ekspert szacuje, że koszt sprzątania porzuconych małych szklanych butelek w przestrzeni publicznej może wynosić od 10 do 26 mln zł rocznie. Po uwzględnieniu kosztów zbiórki i zagospodarowania tych odpadów w systemie komunalnym całkowite wydatki mogą sięgać od 50 do 100 mln zł rocznie. Jednocześnie wpływy z proponowanej opłaty w wysokości 1 zł od każdej sprzedanej butelki mogłyby wynieść od 475 do 730 mln zł rocznie. Zdaniem Jacka Werdera kwota ta znacznie przekraczałaby rzeczywiste koszty zagospodarowania odpadów, miałaby również charakter zachęcający do ograniczenia sprzedaży jednorazowych opakowań szklanych. Ekspert ocenia, że z punktu widzenia rozszerzonej odpowiedzialności producenta bardziej adekwatna byłaby opłata liczona w kilku lub kilkunastu groszach za butelkę, natomiast 1 zł lepiej uzasadnić jako zwrotną kaucję lub instrument wpływający na zachowania konsumentów.

Poparcie dla propozycji wyraża także Koalicja na rzecz Gospodarki o Obiegu Zamkniętym. Jak podkreśla Magda Zając, wiceprezeska Stowarzyszenia Zero Waste Polska, jednorazowe opakowania szklane należą do najbardziej problematycznych odpadów pozostawianych w przestrzeni publicznej. – Koszty jego sprzątania ponoszą gminy, mimo że to producenci i dystrybutorzy wprowadzają te opakowania na rynek. Dlatego kierunek zaproponowany w petycji oceniają jako uzasadniony i potrzebny, zwłaszcza jako rozwiązanie przejściowe, zanim jednorazowe szkło zostanie włączone do systemu kaucyjnego – tłumaczy.

Organizacje działające na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym deklarują poparcie dla petycji skierowanej do Senatu, uznając ją za krok w kierunku bardziej sprawiedliwego podziału kosztów i poprawy czystości przestrzeni publicznej.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Jak wynika z najnowszego badania na szczycie pożądanych benefitów coraz częściej znajduje się możliwość przyprowadzenia do biura własnego psa lub kota.

W gronie wyróżnionych przedsiębiorstw znalazła się firma Szypuła , reprezentująca nasz region na arenie ogólnopolskiej.

Firma Szypuła odebrała prestiżową nagrodę w konkursie AgroLiga pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Wyróżnienie zostało przyznane za działalność na rzecz promocji lokalnych produktów, wspieranie regionalnych producentów oraz aktywne zaangażowanie społeczne, w tym działania realizowane na rzecz lokalnych rolników.

AgroLiga – jeden z najważniejszych konkursów w polskim rolnictwie

Konkurs AgroLiga organizowany jest od 1993 roku i należy do najbardziej prestiżowych inicjatyw wyróżniających najlepszych rolników oraz firmy działające w sektorze rolno-spożywczym w Polsce. Celem przedsięwzięcia jest promowanie nowoczesnych, innowacyjnych i aktywnych podmiotów, które przyczyniają się do rozwoju polskiego rolnictwa oraz lokalnej przedsiębiorczości.

Rywalizacja przebiega dwuetapowo. W pierwszej kolejności odbywa się etap wojewódzki, podczas którego przyjmowane są zgłoszenia, przeprowadzane wizytacje oraz wybierani są laureaci reprezentujący poszczególne regiony. Następnie najlepsi uczestnicy trafiają do etapu krajowego, gdzie spośród nich wyłaniani są Mistrzowie i Laureaci AgroLigi.

Szczególną rangę konkursu podkreśla fakt, że finał odbywa się pod patronatem Prezydenta RP, a laureaci są szeroko promowani w mediach rolniczych i branżowych. Otrzymany tytuł pozostaje trwałym wyróżnieniem i może być wykorzystywany w działaniach promocyjnych oraz marketingowych.

Rodzinna firma Szypuła laureatem

Nagroda dla lokalnego producenta lodów została przyznana za konsekwentne działania na rzecz promocji lokalnych produktów oraz budowanie współpracy z regionalnymi dostawcami i producentami.

Docenione zostało również zaangażowanie społeczne przedsiębiorstwa, obejmujące wsparcie lokalnych inicjatyw oraz działania realizowane na rzecz rolników z regionu. Wyróżnienie to stanowi potwierdzenie, że działalność oparta na współpracy z lokalnym środowiskiem i promowaniu regionalnych produktów może zostać zauważona i doceniona na szczeblu krajowym.

Jak podkreśla Tomasz Szypuła, właściciel zwycięskiej firmy:

Dla nas to ogromne wyróznienie, znaleźć się wsród laureatów i przyjąć nagrodę w Pałacu Prezydenckim od Prezydenta Polski. Nagrody i wyróżnienia, gdzie doceniane są nasze osiągnięcia na świecie oraz podkreślane i mocno nagradzane lokalne działanie z lokalnymi firmami mocno nas cieszą, ponieważ staramy się cały czas promować nasz region i lokalne produkty.

Gdy warunki atmosferyczne powodują pogorszenie warunków wykonywania obowiązków, firma powinna podjąć działania mające na celu ograniczenie zagrożeń dla zdrowia.

W związku z falą upałów Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadzi wzmożone kontrole dotyczące przestrzegania przez pracodawców przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. O podjęcie dodatkowych działań kontrolnych zwróciła się do Głównego Inspektora Pracy ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Resort pracy przypomina, że obowiązujące przepisy Kodeksu pracy nakładają na pracodawców obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, również w sytuacjach związanych z wysokimi temperaturami. Gdy warunki atmosferyczne powodują pogorszenie warunków wykonywania obowiązków zawodowych, pracodawca powinien podjąć działania mające na celu ograniczenie zagrożeń dla zdrowia pracowników.

– Działania te są konieczne w związku z występowaniem upałów w okresie letnim i mają na celu poprawę bezpieczeństwa osób pracujących w upalne dni. Wysokie temperatury sprawiają, że praca w upalne dni jest dużym wyzwaniem dla pracowników, a upał może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne – tłumaczy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk we wniosku skierowanym do GIP.

Wśród obowiązków jest zapewnienie pracownikom nieodpłatnych napojów. Dotyczy to osób wykonujących pracę na otwartej przestrzeni, gdy temperatura otoczenia przekracza 25°C, a także pracowników zatrudnionych w pomieszczeniach, jeśli temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C. Napoje powinny być dostępne przez cały czas pracy i w ilości odpowiadającej potrzebom zatrudnionych.

Przepisy przewidują także dodatkowe obowiązki w miejscach pracy, gdzie temperatura wynikająca z procesów technologicznych stale przekracza 30°C. W takich przypadkach pracodawca powinien zapewnić pracownikom pomieszczenia przeznaczone do odpoczynku wyposażone w urządzenia obniżające temperaturę powietrza.

Szczególną ochroną objęte są wybrane grupy pracowników. Osoby młodociane nie mogą wykonywać pracy w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30°C lub wilgotność względna powietrza jest wyższa niż 65%. Ograniczenia dotyczą również kobiet w ciąży i kobiet karmiących, które nie mogą wykonywać niektórych prac w warunkach gorącego mikroklimatu.

Zgodnie Kodeksem pracy pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania obowiązków służbowych, jeśli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia. W takim przypadku zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Czytaj także: Fale upałów, susze i pożary generują miliardowe straty w europejskiej gospodarce

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Studenci, którzy nie ukończyli 26. roku życia, są zwolnieni z obowiązku opłacania składek ZUS od takiej umowy. Dzięki temu otrzymują wyższe wynagrodzenie netto.

Wakacje to dla wielu studentów czas podejmowania pracy sezonowej. Wybór rodzaju umowy ma jednak wpływ nie tylko na wysokość wynagrodzenia, ale również na zakres objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że opłacanie składek oznacza nie tylko niższe wynagrodzenie netto, lecz także dostęp do świadczeń w przypadku choroby, wypadku czy macierzyństwa oraz budowanie kapitału na przyszłą emeryturę.

W przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wiek pracownika i posiadanie statusu studenta nie mają znaczenia. Taka forma zatrudnienia zawsze wiąże się z obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne. Pracodawca ma siedem dni na zgłoszenie pracownika do ZUS. Informacje o zgłoszeniu do ubezpieczeń i wysokości odprowadzanych składek można sprawdzić za pośrednictwem konta w systemie eZUS. – Jeśli takiego nie posiadamy, warto je założyć. Podobnie jak kontrolujemy konto w banku, warto sprawdzać też nasze „konto” w ZUS. Widzimy tam nie tylko zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zdrowotnego, ale też możemy sprawdzić, czy składki za nas odprowadzane są od właściwej podstawy – tłumaczy Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Składki odprowadzane z tytułu umowy o pracę zwiększają przyszły kapitał emerytalny i dają prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W przypadku niezdolności do pracy, choroby, ciąży lub wypadku pracownik może korzystać z odpowiednich świadczeń finansowanych przez system ubezpieczeń społecznych.

Najczęściej wybieraną przez studentów formą wakacyjnego zatrudnienia pozostaje umowa zlecenie. Studenci, którzy nie ukończyli 26. roku życia, są zwolnieni z obowiązku opłacania składek ZUS od takiej umowy. Dzięki temu otrzymują wyższe wynagrodzenie netto, jednak nie nabywają prawa do świadczeń chorobowych ani powypadkowych. Zwolnienie obowiązuje od momentu uzyskania statusu studenta do dnia jego utraty, która następuje m.in. w chwili skreślenia z listy studentów, zdania egzaminu dyplomowego, zaliczenia ostatniego wymaganego egzaminu na wybranych kierunkach medycznych lub ukończenia ostatniej obowiązkowej praktyki na kierunku farmacja.

Od tej zasady istnieją wyjątki. Składki trzeba opłacać wtedy, gdy student wykonuje umowę zlecenie na rzecz własnego pracodawcy lub zawiera ją z innym podmiotem, ale praca wykonywana jest faktycznie na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

ZUS zwraca również uwagę na sytuację absolwentów studiów pierwszego stopnia. Osoba, która obroniła pracę licencjacką i planuje rozpoczęcie studiów magisterskich od kolejnego roku akademickiego, w okresie między obroną a uzyskaniem nowego statusu studenta nie korzysta ze zwolnienia składkowego. Oznacza to, że wykonywana w tym czasie umowa zlecenie podlega pełnym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Absolwent ma obowiązek poinformować o tym zleceniodawcę, który następnie zgłasza go do ZUS.

Instytucja przypomina także, że uczestnicy studiów doktoranckich i podyplomowych nie są traktowani jako studenci w rozumieniu przepisów dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacania składek od umów zlecenia, nawet jeśli nie ukończyli 26 lat.

Inne zasady obowiązują przy umowie o dzieło. Co do zasady nie wiąże się ona z obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenia społeczne ani dla studentów, ani dla pozostałych osób. Oznacza to jednak brak prawa do świadczeń chorobowych i brak wpływu na przyszłą emeryturę. Wyjątkiem są sytuacje, gdy umowa o dzieło zostaje zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana jest na jego rzecz. Wówczas podlega pełnemu oskładkowaniu, podobnie jak umowa zlecenie w analogicznych okolicznościach.

Czytaj także: Zarobki sezonowe w Polsce: Dlaczego studenci zostają w kraju latem?

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W kraju morawsko-śląskim liczba noclegów rezerwowanych przez Polaków wzrosła o 45,3%.

Zainteresowanie Polaków podróżami do Czech wyraźnie rośnie, co potwierdzają najnowsze dane czeskiej centrali ruchu turystycznego CzechTourism Polska dotyczące pierwszych czterech miesięcy 2026 r. W tym okresie liczba noclegów zrealizowanych przez polskich turystów wzrosła o 8,2%, osiągając poziom 564 680 rezerwacji w porównaniu do 522 090 w analogicznym czasie rok wcześniej. Ten pozytywny trend wynika przede wszystkim ze znaczącego wydłużania czasu pobytów i z faktu, że Polacy coraz chętniej rezygnują z tradycyjnych szlaków na rzecz mniej oczywistych kierunków. Choć Praga ze swoimi ponad 188 tys. noclegów pozostaje najpopularniejszym celem podróży, to właśnie w stolicy odnotowano nieznaczny, około jednoprocentowy spadek liczby turystów, podczas gdy regiony do tej pory mniej popularne przeżywają prawdziwe oblężenie.

Hitem okazał się kraj morawsko-śląski, w którym liczba polskich noclegów wzrosła o 45,3%. Ten położony tuż przy polskiej granicy region przyciąga wyjątkową różnorodnością i kontrastami, oferując warunki zarówno dla miłośników natury, jak i fanów turystyki postindustrialnej. Podróżni znajdą tam pasma górskie Beskidów i Jesioników, idealne do aktywnego wypoczynku, malownicze zakątki Zaolzia czy tętniącą życiem Ostrawę. Wyjątkową wizytówką tego obszaru są unikalne atrakcje stworzone na terenach dawnych zakładów przemysłowych ze zrewitalizowanym kompleksem Dolne Witkowice na czele, gdzie dawna huta i kopalnia zmieniły się w nowoczesne centrum edukacyjno-kulturalne.

Oprócz kraju morawsko-śląskiego, który pod względem bezwzględnej liczby nowych noclegów zyskał ich ponad 9,5 tys., dynamikę wzrostu odnotowały także inne regiony, w tym kraj pardubicki (43,8%) i kraj ołomuniecki (37,8%). Liderem pod względem samego przyrostu wolumenu rezerwacji okazał się jednak kraj hradecki, który głównie dzięki popularności Karkonoszy zyskał niemal 14 tys. nowych noclegów.

– Cieszymy się, że Polacy decydują się na dłuższe pobyty w Czechach i coraz chętniej odkrywają miejsca wykraczające poza najbardziej znane atrakcje. Siła Czech tkwi w różnorodności 14 regionów, z których każdy ma własny charakter i oferuje coś wyjątkowego – podkreśla Tomáš Zukal, dyrektor CzechTourism Polska.

Czytaj także:

Dawne huty, kopalnie i fabryki przyciągają turystów

Architektoniczne perełki Karniowa na nowej trasie dla turystów i mieszkańców

Bunkier w Boguminie otwarty dla zwiedzających po powodzi

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Dane dotyczące aktywności kandydatów na rynku pracy pokazują, że młodzi najczęściej aplikują na stanowiska uznawane za typowe dla początku kariery zawodowej.

Choć wielu młodych Polaków marzy o połączeniu pracy zawodowej z własnymi zainteresowaniami, w praktyce często wybierają oni bardziej przewidywalne ścieżki kariery. Dla ponad połowy z nich praca jest jednak ważnym elementem samorealizacji.

67% osób w wieku od 18 do 29 lat chciałoby sprawdzić, czy ich pasje mogą stać się źródłem utrzymania – wynika z badania Pracuj.pl. Jednocześnie 83% respondentów uważa, że brakuje im przestrzeni do eksperymentowania i zmiany kierunku zawodowego, głównie ze względów finansowych i z powodu potrzeby zachowania stabilności.

Dane dotyczące aktywności kandydatów na rynku pracy pokazują, że młodzi najczęściej aplikują na stanowiska uznawane za typowe dla początku kariery zawodowej. W okresie od stycznia do maja 2026 r. największym zainteresowaniem cieszyły się oferty związane z pracą na recepcji, administracją biurową, marketingiem czy e-commerce. Tymczasem znaczący udział ofert skierowanych do osób bez doświadczenia pojawiał się również w branży beauty, budownictwie, zasobach ludzkich i sektorze IT. Badanie pokazuje, że 57% młodych Polaków z powodów finansowych woli postawić na bezpieczniejsze i bardziej przewidywalne opcje zawodowe kosztem swoich prawdziwych zainteresowań.

Jak podkreśla Małgorzata Jakubowska-Łęczycka, menedżer Zespołu Szkoleń i Rozwoju w Pracuj.pl, młodzi kandydaci często ograniczają swoje poszukiwania do zawodów dobrze znanych z mediów lub najbliższego otoczenia. – Tymczasem realny popyt na osoby bez doświadczenia jest znacznie szerszy i obejmuje branże, o których kandydaci na starcie po prostu nie myślą w pierwszej kolejności. Wiele realnych szans na zdobycie pierwszego doświadczenia leży poza najbardziej rozpoznawalnymi kierunkami, tylko rzadko są one równie widoczne. Widzimy to w statystykach ofert, pokazujących, że talent i zainteresowania mogą przynosić realne szanse zawodowe. Dane te pokazują, że przykładowo pasjonatka makijażu, która postawi odważnie na swoje hobby, może rozpocząć ciekawszą karierę, niż gdyby zdecydowała się na pracę w biurze, której nie czuje. Co ważne, nie jest to wyłącznie marzenie – na rynku nie brakuje ofert pracy odpowiadających takim zainteresowaniom – przekonuje ekspertka.

Badanie wskazuje również, że młodzi ludzie nadal znajdują się na etapie poszukiwania swojej zawodowej drogi – 77% respondentów deklaruje, że wciąż zastanawia się nad swoją przyszłością zawodową. Ponad połowa badanych ma ogólny pomysł na rozwój kariery, jednak nadal rozważa różne możliwości i kierunki działania. Jednocześnie dla 58% młodych osób praca pozostaje ważnym elementem samorealizacji.

Małgorzata Jakubowska-Łęczycka zwraca uwagę, że pierwsze kroki na rynku pracy nie muszą oznaczać wyboru zawodu na całe życie. – Często wystarczy możliwość sprawdzenia w praktyce, czy dany kierunek ma sens, zanim młoda osoba zwiąże się z nim na dłużej. Im więcej takich okazji do bezpiecznego testowania, tym łatwiej młodym trafniej wybrać i tym więcej wnoszą później na rynek pracy – podkreśla.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przesyłane przez ZUS dokumenty zawierają szczegółowe informacje o wysokości emerytury, renty lub innego długoterminowego świadczenia po tegorocznej waloryzacji.

Ponad 8,8 mln emerytów i rencistów w całej Polsce otrzymało korespondencję z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W jednej kopercie znalazły się dwie decyzje – dotycząca marcowej waloryzacji świadczenia oraz przyznania dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego powszechnie określanego jako trzynasta emerytura.

Przesyłane przez ZUS dokumenty zawierają szczegółowe informacje o wysokości emerytury, renty lub innego długoterminowego świadczenia po tegorocznej waloryzacji. Świadczeniobiorcy mogą również sprawdzić kwotę przyznanej trzynastej emerytury. – ZUS już od kilku lat wysyła te dwie decyzje w jednej kopercie, po to, aby uprościć kontakt z klientami i ograniczyć liczbę przesyłek. Dzięki temu świadczeniobiorcy otrzymują wszystkie najważniejsze informacje w jednym terminie. Takie rozwiązanie to również duża oszczędność dla finansów publicznych – tłumaczy Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Marcowa waloryzacja świadczeń została przeprowadzona automatycznie, bez konieczności składania wniosków przez emerytów i rencistów. W przesłanych decyzjach podano już zwaloryzowaną kwotę brutto świadczenia, a także wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy.

W 2026 r. wskaźnik waloryzacji wyniósł 105,3%. W efekcie najniższa emerytura, renta rodzinna i renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wzrosły do 1978,49 zł brutto. Zwiększeniu uległy również dodatki wypłacane wraz ze świadczeniami. Dodatek pielęgnacyjny od marca wynosi 366,68 zł, natomiast dodatek dla sieroty zupełnej wzrósł do 689,17 zł.

W tej samej korespondencji znalazła się również decyzja o przyznaniu trzynastej emerytury. W 2026 r. wysokość tego dodatkowego świadczenia została ustalona na poziomie 1978,49 zł brutto, czyli równowartości najniższej emerytury po waloryzacji.

Wysyłka decyzji informujących o wysokości świadczeń po marcowej waloryzacji jest ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W tym roku do klientów ZUS w całym kraju trafiło łącznie 8 836 400 kopert zawierających niezbędne informacje dotyczące wypłacanych świadczeń.

Czytaj także: 54 tys. zł miesięcznie – taką emeryturę otrzymuje mieszkaniec woj. śląskiego

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W ciągu 16 lat skala pozyskania drewna zwiększyła się o blisko 45%, osiągając poziom ok. 40 mln m³.

W ostatnich latach w Polsce utrzymuje się wysoki poziom pozyskania drewna z lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe. Jednocześnie badania opinii publicznej pokazują, że znaczna część społeczeństwa opowiada się za zwiększeniem ochrony najcenniejszych przyrodniczo obszarów leśnych oraz ograniczeniem wycinek w okresach szczególnie istotnych dla dzikiej przyrody.

Z badania przeprowadzonego w maju 2026 r. przez ośrodek Opinia24 na zlecenie Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot wynika, że 66% respondentów popiera wyłączenie z gospodarki leśnej 20% najcenniejszych przyrodniczo i społecznie lasów w Polsce. Jeszcze większe poparcie, sięgające 78%, uzyskał postulat zakazu wycinki drzew w okresie lęgowym ptaków.

Temat ochrony lasów był obecny również w debacie publicznej przed wyborami parlamentarnymi w 2023 r. Przedstawiciele Lasów Państwowych deklarowali wówczas gotowość do współpracy z organizacjami przyrodniczymi i prowadzenia dialogu na temat ochrony cennych przyrodniczo terenów. W kolejnych latach część środowisk społecznych i ekologicznych oceniała jednak, że proces konsultacji dotyczących tworzenia nowych form ochrony przyrody nie zawsze przynosił oczekiwane rezultaty.

Jak wskazuje Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, przykłady sporów dotyczących gospodarki leśnej pojawiały się w różnych regionach kraju. – W niektórych miejscach, jak np. w sprawie lasów wokół Bielska-Białej, zanim zakończyły się rozmowy, do lasów, które miały być chronione, wjechał ciężki sprzęt. W Szczecinie Witold Koss ogłaszał w Puszczy Bukowej moratorium dla drzew, których wiek przekroczył 80 lat. Ostatnio jednak ten sam Witold Koss, choć już nie w roli Generalnego, lecz Regionalnego Dyrektora Lasów Państwowych w Szczecinie, mówi o konieczności wycinek najstarszych drzew. Z kolei do powołanego raptem w zeszłym roku rezerwatu Bliżyńskie Lasy Naturalne leśnicy chcą wejść z piłami i wywieźć ok. 3 tys. m³ drewna – wymienia organizacja.

Dane finansowo-gospodarcze pokazują, że w ciągu kilkunastu lat znacząco wzrosła skala pozyskania drewna. Od 2005 r. do 2021 r. zwiększyła się ona o blisko 45%, osiągając poziom ok. 40 mln m³. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2023 r. pozyskano 41,6 mln m³ drewna, natomiast rok później było to 41,2 mln m³.

Wraz ze wzrostem skali działalności zwiększały się również zasoby finansowe Lasów Państwowych. W latach 2021–2024 wartość środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych wzrosła o ok. 3,5 mld zł, osiągając poziom blisko 7,9 mld zł. W tym samym okresie wzrosły także przeciętne wynagrodzenia pracowników sektora leśnego – z 9048 zł w 2021 r. do 12 529 zł w 2025 r. Jednocześnie organizacje zajmujące się ochroną środowiska zwracają uwagę na relatywnie niewielki udział wydatków przeznaczanych na ochronę przyrody w stosunku do całkowitych przychodów instytucji, który wynosi 0,6%. Od 2021 r. to wzrost o 0,1%.

– Potrzeby ochrony przyrody w polskich lasach są zdecydowanie większe niż to, co przekazują leśnicy. Lasy Państwowe zarządzają polskimi lasami należącymi do Skarbu Państwa. Czerpią więc zyski z dobra wszystkich Polek i Polaków. A zatem ich obowiązkiem jest też dbanie i ochrona najcenniejszych lasów. Wydawanie jedynie 0,6% przychodów na ochronę przyrody to poziom absolutnie nieakceptowalny i niewspółmierny do oczekiwań polskiego społeczeństwa – podsumowuje Radosław Ślusarczyk z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Z najnowszych analiz wynika, że zatrudnienie sezonowe w Polsce pozwala na zgromadzenie większych oszczędności niż analogiczna praca w państwach zachodnich.

Karta EKUZ nie zastępuje prywatnego ubezpieczenia turystycznego.

Czym jest Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego?

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) to dokument potwierdzający prawo do korzystania z niezbędnych świadczeń zdrowotnych podczas czasowego pobytu w krajach Unii Europejskiej oraz wybranych państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii. Karta wydawana jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia osobom objętym ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce.

Posiadanie EKUZ umożliwia skorzystanie z publicznej opieki medycznej na takich samych zasadach, jakie obowiązują obywateli kraju pobytu. Oznacza to, że w razie nagłej choroby, wypadku czy pogorszenia stanu zdrowia można uzyskać pomoc medyczną bez konieczności ponoszenia pełnych kosztów leczenia.

Należy jednak pamiętać, że karta EKUZ nie pokrywa m.in. kosztów transportu medycznego do Polski, ratownictwa górskiego w wielu krajach czy leczenia w prywatnych placówkach medycznych.

Do czego służy EKUZ i kto powinien ją posiadać?

Głównym celem EKUZ jest zapewnienie dostępu do niezbędnej opieki zdrowotnej podczas krótkotrwałego pobytu za granicą. Dotyczy to zarówno wyjazdów turystycznych, jak i służbowych, edukacyjnych czy rodzinnych.

Karta może okazać się szczególnie przydatna podczas wakacji, kiedy ryzyko nagłych problemów zdrowotnych jest trudne do przewidzenia. Zachorowanie, kontuzja podczas aktywności sportowej czy konieczność skorzystania z pomocy lekarskiej mogą generować wysokie koszty, zwłaszcza w krajach Europy Zachodniej.

Posiadanie EKUZ nie jest obowiązkowe. Nie istnieją przepisy nakazujące jej wyrobienie przed wyjazdem zagranicznym. Mimo to dokument jest powszechnie rekomendowany wszystkim osobom planującym podróż do krajów objętych systemem karty. Dotyczy to zarówno osób dorosłych, jak i dzieci, studentów, emerytów czy pracowników delegowanych za granicę.

Warto pamiętać, że każdy podróżujący powinien posiadać własną kartę. Nie ma możliwości korzystania z dokumentu wystawionego na inną osobę, nawet jeśli jest członkiem najbliższej rodziny.

Kiedy warto wyrobić kartę i czy jest ona płatna?

Wyrobienie EKUZ jest szczególnie wskazane przed każdym wyjazdem do państw europejskich uczestniczących w systemie. Procedura uzyskania dokumentu jest stosunkowo prosta i może zostać przeprowadzona osobiście, drogą elektroniczną lub korespondencyjnie za pośrednictwem Narodowego Funduszu Zdrowia.

Karta wydawana jest bezpłatnie. Nie pobiera się żadnych opłat za złożenie wniosku ani za wydanie dokumentu. Należy jednak zwrócić uwagę na okres jej ważności, który może różnić się w zależności od statusu ubezpieczenia danej osoby. Przed planowanym wyjazdem warto sprawdzić termin ważności karty i w razie potrzeby wystąpić o nową.

W niektórych sytuacjach wyrobienie EKUZ może nie być konieczne, np. podczas podróży do krajów spoza Europy, które nie uczestniczą w systemie karty. W takich przypadkach niezbędne może okazać się wykupienie odpowiedniego ubezpieczenia turystycznego. Również osoby posiadające rozbudowane prywatne polisy zdrowotne powinny sprawdzić zakres ochrony, ponieważ może on częściowo pokrywać świadczenia dostępne w ramach EKUZ.

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego pozostaje jednak jednym z najprostszych i najtańszych sposobów zabezpieczenia się przed nieprzewidzianymi wydatkami medycznymi podczas pobytu w Europie. Z uwagi na bezpłatny charakter dokumentu oraz możliwość uzyskania pomocy medycznej w razie nagłych zdarzeń, jej wyrobienie przed wyjazdem zagranicznym jest rozwiązaniem, które może znacząco zwiększyć poczucie bezpieczeństwa podróżujących.

Nieodzowność ubezpieczenia podróżnego

EKUZ jest bardzo przydatna, ale ma swoje ograniczenia. Dlatego przed wyjazdem należy mieć zarówno kartę EKUZ, jak i ubezpieczenie podróżne. Dzięki temu można uniknąć wysokich kosztów leczenia i nieprzyjemnych niespodzianek podczas urlopu. W lokalnym biurze ubezpieczeń uzyskać można informacje na temat takiego ubezpieczenia, które może mieć charakter prywatny, jak i służbowy. Zakres ochrony może obejmować m.in. pokrycie kosztów leczenia za granicą, następstwa nieszczęśliwych wypadków (NNW), odpowiedzialność cywilną w życiu prywatnym, usługi assistance oraz ubezpieczenie bagażu przed utratą, zniszczeniem lub opóźnieniem dostarczenia. 

Istnieje również możliwość rozszerzenia ochrony o zdarzenia związane z chorobami przewlekłymi, wykonywaniem pracy podczas wyjazdu czy uprawianiem sportów, w tym aktywności o podwyższonym stopniu ryzyka. Dzięki temu zakres ubezpieczenia może zostać dostosowany do indywidualnego charakteru podróży i potrzeb osoby ubezpieczonej.

Dodatkowym elementem ochrony może być ubezpieczenie kosztów rezygnacji z wyjazdu lub jego wcześniejszego przerwania. Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć straty finansowe wynikające z nieprzewidzianych zdarzeń uniemożliwiających rozpoczęcie podróży lub zmuszających do jej skrócenia.

opracowanie: kk

źródło: piu.org.pl

Luka płacowa w Polsce wciąż jest wyraźna, a największe różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn występują w finansach i IT.

Największe różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w Polsce występują w sektorach finansowym i informatycznym, natomiast najmniejsze widoczne są w edukacji i działalności usługowej. Z danych analizowanych przez Stowarzyszenie Tkalnia wynika również, że luka płacowa jest wyraźnie większa w sektorze prywatnym niż publicznym.

Luka płacowa określa różnicę między przeciętnymi zarobkami kobiet i mężczyzn. Im niższa jej wartość, tym mniejsze są rozbieżności w wynagrodzeniach obu grup. Temat ten stał się podstawą kampanii „Gdzie są pieniądze kobiet?”, w ramach której Stowarzyszenie Tkalnia przygotowało kalkulator luki płacowej oparty na danych Głównego Urzędu Statystycznego.

Jak podkreśla Anna Jurek ze Stowarzyszenia Tkalnia, określenie rzeczywistej skali zjawiska nie jest łatwe ze względu na złożoność rynku pracy i liczne czynniki wpływające na wysokość wynagrodzeń. – Tworząc kalkulator, musieliśmy oprzeć się na danych. Według Eurostatu średnia luka płacowa w Polsce wynosi ok. 7-8%, co nie jest zbyt wielką różnicą. Z kolei Instytut Badań Strukturalnych podaje, że skorygowana luka wynosi 15-20%, czyli sporo. Zadaliśmy sobie pytanie: gdzie leży prawda? Raczej nie pośrodku, bo należy wziąć pod uwagę wiele czynników, aby nie zakłamać obrazu, a jednocześnie stworzyć jak najbardziej precyzyjne narzędzie – tłumaczy.

Analizy pokazują, że największe dysproporcje płacowe występują w branżach związanych z finansami i nowymi technologiami. Z kolei w edukacji i sektorze usługowym różnice są znacznie mniejsze, choć są to jednocześnie obszary, w których poziom wynagrodzeń pozostaje relatywnie niski. – Można zauważyć, że luka płacowa jest wyraźnie wyższa w sektorze prywatnym i może być nawet dwukrotnie mniejsza w sektorze publicznym – zwraca uwagę Anna Jurek.

Ekspertka wskazuje, że nawet pozornie niewielkie różnice w wynagrodzeniach mogą mieć istotny wpływ na sytuację ekonomiczną kobiet. – Wiemy, że ludzie o różnych kompetencjach różnie zarabiają, ale luka płacowa przekłada się na miesięczną wypłatę, na bezpieczeństwo ekonomiczne i oszczędności, na zależność albo niezależność finansową, a także na nasze przyszłe emerytury – podkreśla Anna Jurek.

Jednym z czynników wpływających na powstawanie luki płacowej jest rodzicielstwo. Zjawisko określane mianem „kary za macierzyństwo” wiąże się z częstszym ograniczaniem aktywności zawodowej przez kobiety po narodzinach dzieci. – Kiedy pojawia się dziecko, ktoś z rodziny wypada z rynku pracy. Częściej mężczyźni zostają w pracy, zarabiają więcej, mają szansę na rozwój swoich możliwości zawodowych i awans. Kobiety w tym czasie zajmują się obowiązkami domowymi i opiekuńczymi. I choć, będąc mamą na przykład trojga dzieci, ma się świetne kompetencje logistyczne, zwykle kobieta nie wpisuje ich w CV, bo często obawia się, że bycie mamą, szczególnie trójki dzieci, może raczej zniechęcać pracodawców do jej zatrudnienia – wyjaśnia ekspertka.

Autorzy kalkulatora zwracają jednocześnie uwagę, że różnice w wynagrodzeniach nie zawsze działają na niekorzyść kobiet. W niektórych przypadkach, m.in. w wybranych zawodach związanych z budownictwem czy inżynierią, kobiety osiągają wyższe zarobki niż mężczyźni. – Tworząc kalkulator luki płacowej, nie chcieliśmy doprowadzić do polaryzacji między kobietami i mężczyznami. Zdajemy sobie sprawę, że generalizowanie, choć ułatwia nam życie, to też rozleniwia nasze mózgi i nie daje precyzyjnego oglądu świata. Kalkulator ma pomóc wytłumaczyć trudne zagadnienie ekonomiczne, w sposób łatwy, tak by były one jak najbliższe naszemu ciału. Warto także pamiętać, że luka płacowa, która uderza w kobiety, uderza jednocześnie w rodziny, obniżając poziom jej niezależności finansowej – podsumowuje Anna Jurek.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

UE planuje posadzenie 3 miliardów nowych drzew do 2030 r., jednak eksperci podkreślają, że równie ważna jest ochrona istniejących terenów zielonych.

Mniej niż 15% mieszkańców miast ma odpowiedni dostęp do drzew, terenów zielonych i cienia – to główny wniosek z obszernego badania przeprowadzonego przez naukowców z Komisji Europejskiej i Uniwersytetu Kopenhaskiego. Przeanalizowali oni 862 europejskie miasta, sprawdzając dostępność zieleni zgodnie z naukową regułą 3-30-300.

Zasada 3-30-300 w optymalnym wariancie zakłada, że każdy mieszkaniec powinien: widzieć przynajmniej 3 drzewa ze swojego domu lub okna, mieszkać w sąsiedztwie z co najmniej 30% pokrycia koronami drzew oraz znajdować się maksymalnie 300 m od najbliższego dużego terenu zielonego, jak park czy las. Wyniki pokazują, że spełnienie wszystkich tych warunków w wielu europejskich miastach nadal pozostaje wyzwaniem – mniej niż 15% mieszkańców miast ma odpowiedni dostęp do drzew, zieleni i naturalnego cienia.

Badacze zwrócili również uwagę na wyraźne nierówności społeczne związane z dostępem do przyrody. Dzielnice zamieszkiwane przez osoby o wyższych dochodach znacznie częściej oferują mieszkańcom odpowiednią ilość zieleni niż obszary mniej zamożne. Różnice widoczne są także pomiędzy regionami Europy. Miasta położone w północno-zachodniej części kontynentu dwukrotnie częściej spełniają standardy 3-30-300 niż miejscowości w Europie Wschodniej i Południowej.

Eksperci podkreślają, że obecność drzew i terenów zielonych ma istotne znaczenie dla zdrowia mieszkańców. Zieleń wpływa korzystnie na samopoczucie, pomaga ograniczać skutki stresu, poprawia jakość powietrza oraz łagodzi zjawisko miejskich wysp ciepła, które staje się coraz większym problemem w czasie upałów.

W odpowiedzi na wyzwania związane ze zmianami klimatu i degradacją środowiska Unia Europejska realizuje program zakładający posadzenie co najmniej 3 mld dodatkowych drzew do 2030 r. Inicjatywa jest częścią szerszej strategii odbudowy lasów i ochrony bioróżnorodności. Jej celem jest nie tylko zwiększenie powierzchni terenów zielonych, ale także poprawa kondycji ekosystemów, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich i przyspieszenie procesu zalesiania w państwach członkowskich.

Według szacunków 3 mld nowych drzew posadzonych na powierzchni ok. 2 mln ha mogą do końca dekady pochłonąć nawet 4 mln ton dwutlenku węgla z atmosfery. W dłuższej perspektywie, do 2050 r., wartość ta może wzrosnąć do ok. 15 mln ton. Drzewa odgrywają również ważną rolę w oczyszczaniu powietrza, retencji wody i ochronie przed skutkami powodzi. Lasy pozostają jednocześnie siedliskiem dla ponad 80% lądowych gatunków roślin i zwierząt na świecie.

Przedstawiciele UE podkreślają jednak, że sadzenie nowych drzew nie zastąpi ochrony istniejących lasów i terenów zielonych. Działania te mają stanowić uzupełnienie szerszej polityki środowiskowej, której celem jest przeciwdziałanie zmianom klimatu oraz zahamowanie utraty różnorodności biologicznej.

Do udziału w inicjatywie zachęcani są wszyscy mieszkańcy Europy, a także samorządy, organizacje społeczne, właściciele gruntów i instytucje publiczne. Każde nowe drzewo może zostać zarejestrowane za pośrednictwem platformy „Map My Tree” stworzonej przez Europejską Agencję Środowiska. Aby nasadzenie zostało uwzględnione w unijnym programie, drzewo musi zostać posadzone po 20 maja 2020 r., być gatunkiem rodzimym i przynosić korzyści dla klimatu oraz bioróżnorodności. Komisja Europejska prowadzi monitoring realizacji programu, aby ocenić postępy i skuteczność działań.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Od kwietnia 2023 r. urlop rodzicielski został wydłużony o 9 tygodni – zmiana przepisów wpłynęła na rosnące zainteresowanie ojców tym uprawnieniem.

Tata na urlopie rodzicielskim z dzieckiem przestaje być w Polsce rzadkim zjawiskiem. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że model rodzicielstwa stopniowo się zmienia, a ojcowie coraz częściej angażują się w opiekę nad dziećmi. Od momentu wydłużenia wspomnianego urlopu systematycznie rośnie liczba mężczyzn korzystających z przysługujących im uprawnień.

Po narodzinach dziecka z płatnego urlopu macierzyńskiego może korzystać nie tylko matka. Uprawnienia w tym zakresie przysługują również ojcu dziecka, o ile podlega on ubezpieczeniu chorobowemu. W przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego przysługuje przez 20 tygodni. Pierwsze 14 tygodni tego urlopu zarezerwowane jest wyłącznie dla matki. Ojciec może przejąć opiekę nad noworodkiem w tym czasie jedynie w szczególnych przypadkach, takich jak śmierć matki lub porzucenie dziecka. Dopiero po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego może ona zrezygnować z jego pozostałej części i wrócić do pracy, a niewykorzystany okres może przejąć ojciec. W całym kraju w pierwszych czterech miesiącach 2026 r. ZUS wypłacił zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego 1665 ojcom. W całym 2025 r. świadczenie to otrzymało 5027 ojców, a w 2024 r. było to 6163.

Coraz większą rolę ojcowie odgrywają także w urlopie rodzicielskim. W przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka wynosi on 41 tygodni, a w przypadku narodzin lub adopcji więcej niż jednego dziecka – 43 tygodnie. Matka może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, a przy porodzie mnogim 34 tygodnie, natomiast pozostałe 9 tygodni jest zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica i nie może zostać przeniesione. Oznacza to, że jeśli ojciec nie skorzysta z tej części, przepada ona bez możliwości przekazania.

Od kwietnia 2023 r. urlop rodzicielski został wydłużony o 9 tygodni. Zmiana przepisów wpłynęła na rosnące zainteresowanie ojców tym uprawnieniem. Przed jej wprowadzeniem mężczyźni na urlopie rodzicielskim byli rzadkością, natomiast nowe regulacje stały się impulsem do większego zaangażowania w opiekę nad dziećmi. W 2024 r. z urlopu rodzicielskiego skorzystało niemal 42 tys. mężczyzn i 298 tys. kobiet, w ubiegłym roku było to odpowiednio niemal 57 tys. ojców i 283 tys. matek, a od stycznia do maja bieżącego roku – odpowiednio ok. 28 tys. mężczyzn. W woj. śląskim w 2024 r. skorzystało z niego ponad 5,1 tys. mężczyzn i 31 tys. kobiet, w 2025 r. było to 7,4 tys. panów i 29,3 tys. pań, a od stycznia do kwietnia bieżącego roku na urlopie rodzicielskim przebywało 3,1 tys. ojców i 17,1 tys. kobiet.

Ważnym elementem działań promujących równość w opiece nad dziećmi jest kampania informacyjna „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca” prowadzona przez Fundację Share The Care we współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Jej celem jest budowanie świadomości, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy są ze sobą powiązane, a z takiego modelu korzystają kobiety, mężczyźni, dzieci, pracodawcy oraz gospodarka i całe społeczeństwo.

W kampanii udział biorą również ojcowie, którzy podkreślają pozytywne doświadczenia związane z urlopem rodzicielskim. – Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku, gdy najpierw dziecko leży, potem podnosi głowę, mija dosłownie chwila i chodzi. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy, jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko – wspomina Michał Wiśniewski.

Ojcowie podkreślają ponadto, że opieka nad małym dzieckiem jest wymagającym doświadczeniem, które zmienia ich perspektywę. – Zdecydowanie zyskałem do tego jeszcze większy szacunek. Z perspektywy czasu widzę też, jak ważne jest systemowe wsparcie tych decyzji. Ogromną rolę w tym, czy ojcowie realnie korzystają z urlopów rodzicielskich, mają postawa pracodawcy i kultura organizacyjna. Tym, którzy mają urlop rodzicielski przed sobą albo wciąż się wahają, życzę odwagi, żeby się jednak zdecydować, bo to doświadczenie, które zostanie z nami na zawsze – przekonuje Mateusz Piórko.

Oprócz urlopu rodzicielskiego ojcowie mogą korzystać także z dwutygodniowego urlopu ojcowskiego, który funkcjonuje od kilkunastu lat i jest już powszechnie wykorzystywany. Jednocześnie w ostatnich latach obserwuje się spadek liczby mężczyzn korzystających z tego świadczenia, który nie wynika wyłącznie ze spadku liczby urodzeń w kraju. W 2024 r. zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało ponad 162 tys. mężczyzn, w ubiegłym roku ok. 137 tys., a od stycznia do maja 2026 r. – ponad 53 tys.

Dla rodziców Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotował również specjalny przewodnik, który ma ułatwić poruszanie się w systemie świadczeń. Publikacja zawiera najważniejsze informacje dotyczące ubezpieczeń społecznych i zasad przyznawania zasiłków, w tym zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy w czasie ciąży oraz zasiłku opiekuńczego przysługującego na opiekę nad chorym dzieckiem. Poradnik obejmuje także różne formy aktywności zawodowej, takie jak praca na etacie, umowa zlecenie czy prowadzenie działalności gospodarczej, a także inne sytuacje nietypowe. Jest dostępny m.in. na stronie ZUS.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W ciągu 30 lat KSSE przyciągnęła blisko 700 firm, które zainwestowały ponad 50 mld zł i stworzyły około 100 tys. miejsc pracy.

Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna obchodzi w tym roku 30-lecie działalności. Jubileusz stał się okazją do podsumowania trzech dekad funkcjonowania instytucji, która odegrała istotną rolę w transformacji gospodarczej województwa śląskiego. Uroczysta gala z udziałem przedstawicieli biznesu, samorządów i instytucji publicznych odbyła się w Arenie Katowice.

– Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna jest motorem naszej regionalnej gospodarki, mając ogromny wpływ na jej rozwój. Dzięki niej wciąż powstają nowe miejsca pracy – podkreślił marszałek Wojciech Saługa, który został uhonorowany tytułem Ambasadora Marki KSSE w kategorii Partnerzy 30-lecia.

Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna została powołana 16 czerwca 1996 r. przez ówczesnego premiera jako państwowa spółka. Początkowo jej zadaniem było zachęcenie krajowych i zagranicznych przedsiębiorców do lokowania inwestycji na terenie ówczesnego województwa katowickiego. Oferowane przedsiębiorcom preferencje podatkowe miały wspierać rozwój działalności gospodarczej i pobudzać lokalny rynek pracy. Pierwszym inwestorem, który zdecydował się na działalność w strefie, był koncern General Motors.

W ciągu trzech dekad działalności KSSE stała się jednym z najważniejszych ośrodków wspierania inwestycji w Polsce. Obecnie skupia blisko 700 przedsiębiorstw, które zainwestowały łącznie ponad 50 mld zł i stworzyły niemal 100 tys. miejsc pracy. Skala tych przedsięwzięć znacząco przekroczyła pierwotne założenia, które zakładały utworzenie ponad 40 tys. miejsc pracy.

Międzynarodowe uznanie dla działalności strefy potwierdzają wyniki rankingu Financial Times fDi Intelligence Global Free Zones of the Year 2025 – Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna kolejny raz została uznana za najlepszą strefę przemysłową w Europie. Doceniono przede wszystkim skuteczność w pozyskiwaniu inwestycji, rozwijanie współpracy z przedsiębiorcami i samorządami oraz działania wspierające przedsiębiorczość i szkolnictwo zawodowe.

Aktualnie KSSE angażuje się także w projekty związane z bezpieczeństwem i nowoczesnymi technologiami. Wiosną wsparcie strefy otrzymała spółka Rosomak S.A., która realizuje inwestycję o wartości 57 mln zł mającą zwiększyć możliwości produkcyjne zakładu w Siemianowicach Śląskich.

Istotnym obszarem aktywności strefy pozostają również projekty związane z transformacją gospodarczą regionu. Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna od początku uczestniczyła w tworzeniu Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego i wspierała inicjatywy związane z rozwojem elektromobilności. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć jest projekt hubu produkcyjno-rozwojowego w Jaworznie realizowany przez ElectroMobility Poland we współpracy z tajwańskim koncernem Hon Hai Technology Group, znanym na świecie pod marką Foxconn.

Strefa bierze także udział w rewitalizacji terenów poprzemysłowych. Przykładem jest realizowany wspólnie z miastem Bytom projekt KSSENON, który powstaje na terenach dawnej kopalni Centrum. Inwestycja o wartości blisko 100 mln zł ma stworzyć przestrzeń łączącą działalność biznesową, edukację i innowacje, wspierając rozwój przedsiębiorczości oraz powstawanie nowych miejsc pracy.

fot. Tomasz Żak/UMWS
oprac. /kp/

Marcin Kulasek wskazał, że PUZ wpływają na rozwój regionów, edukując młodzież z mniejszych miast, wspierając pracujących studentów i dostarczając kadr firmom.

Absolwenci Państwowych Uczelni Zawodowych szybciej rozpoczynają karierę zawodową, częściej podejmują pracę na etacie i osiągają wynagrodzenia porównywalne z absolwentami innych szkół wyższych. Takie wnioski płyną z 11. edycji systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów, który analizuje sytuację zawodową osób kończących studia w Polsce.

Wyniki badania przedstawiły Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Analiza objęła osoby, które uzyskały dyplom w 2020 r. Dane wykorzystywane przez system ELA pochodzą z bazy POL-on i z rejestrów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Z raportu wynika, że absolwenci Państwowych Uczelni Zawodowych szybciej znajdują pierwszą pracę na etacie niż osoby kończące inne uczelnie. W przypadku studiów pierwszego stopnia średni czas poszukiwania zatrudnienia wynosił 10,5 miesiąca, podczas gdy absolwenci pozostałych szkół wyższych potrzebowali na to średnio 13 miesięcy. Podobna tendencja widoczna jest wśród absolwentów studiów drugiego stopnia, którzy znajdowali zatrudnienie po ok. 4,2 miesiąca od ukończenia nauki, podczas gdy w przypadku innych uczelni było to przeciętnie 5,1 miesiąca.

Minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek podkreślił, że wyniki badania potwierdzają znaczenie PUZ dla rozwoju regionalnego. – Celują w kształcenie studentów pochodzących głównie z mniejszych ośrodków, wspierają osoby łączące naukę z pracą zawodową oraz dostarczają lokalnym gospodarkom wysoko wykwalifikowanych specjalistów – zwrócił uwagę.

Badanie pokazuje również, że przewaga absolwentów PUZ nie ogranicza się jedynie do szybszego wejścia na rynek pracy. W kolejnych latach po ukończeniu studiów częściej pozostają oni zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, co wskazuje na większą stabilność ich sytuacji zawodowej.

Analiza uwzględniła także poziom wynagrodzeń z wykorzystaniem Względnego Wskaźnika Zarobków, który pozwala porównywać zarobki absolwentów z przeciętnym poziomem płac w miejscu ich zamieszkania. – Z danych ELA wynika, że osoby kończące PUZ osiągają rezultaty porównywalne z absolwentami pozostałych uczelni, a w niektórych okresach nawet lepsze. Oznacza to, że dyplom Państwowej Uczelni Zawodowej skutecznie wzmacnia pozycję absolwentów na lokalnych rynkach pracy – wskazał dr Marek Bożykowski, ekspert Ośrodka Przetwarzania Informacji.

Dane ELA pokazują również różnice w profilu absolwentów. Osoby kończące PUZ są przeciętnie starsze od absolwentów innych uczelni. Na studiach pierwszego stopnia średni wiek wynosi 26 lat wobec 25 lat na pozostałych uczelniach, natomiast na studiach drugiego stopnia jest to odpowiednio 31 i 27 lat. W grupie absolwentów PUZ większy jest także udział kobiet. Na studiach pierwszego stopnia stanowią one 63% wszystkich absolwentów, a na studiach drugiego stopnia – 76%. Na pozostałych uczelniach jest to odpowiednio 58% i 64%.

Raport zwraca również uwagę na znaczenie PUZ w wyrównywaniu szans edukacyjnych. Znaczna część ich absolwentów pochodzi z mniejszych miejscowości. W przypadku studiów pierwszego stopnia odsetek ten wynosi 67%, podczas gdy wśród absolwentów innych uczelni jest to 51%. Na studiach drugiego stopnia różnica jest jeszcze bardziej widoczna – 71% absolwentów PUZ mieszkało w mniejszych miejscowościach wobec 51% w przypadku pozostałych szkół wyższych. Wyniki te potwierdzają istotną rolę PUZ w zwiększaniu dostępu do szkolnictwa wyższego i wspieraniu rozwoju zawodowego mieszkańców mniejszych ośrodków.

fot. ANS w Raciborzu
oprac. /kp/

Do pociągu Adriatic Express będzie można wsiąść m.in. w Rybniku, Wodzisławiu Śląskim i Chałupkach.

5 maja rozpoczęła się sprzedaż biletów na Adriatic Express, sezonowe połączenie PKP Intercity do Rijeki i Kopru. Zainteresowanie ofertą jest bardzo duże, a dotychczasowa sprzedaż biletów przewyższyła już wyniki z ubiegłego roku. Pierwszy tegoroczny kurs zaplanowano na 26 czerwca.

W 2025 r. z połączenia do Rijeki skorzystało 9,3 tys. pasażerów, z czego większość podróżowała na całej trasie. W obecnym sezonie sprzedano już ok. 10 tys. biletów. PKP Intercity szacuje, że łączna sprzedaż może sięgnąć od 17 do 20 tys. biletów. Największym zainteresowaniem cieszy się Rijeka.

W tym roku pociąg będzie kursował częściej niż dotychczas, bo sześć razy w tygodniu, w okresie od 26 czerwca do końca sierpnia. Nowością jest włączenie do trasy wagonu do Kopru, który będzie odłączany w Lublanie, co ma poszerzyć ofertę o kolejną popularną destynację nad Adriatykiem.

Pociąg będzie odjeżdżał ze stacji Warszawa Wschodnia o godz. 13:41, by dotrzeć do Rijeki o 10:04 następnego dnia, a do Kopru – o godz. 9:37. Podróż powrotna z Rijeki rozpocznie się o 19:06, z Kopru o godz. 18:50, z planowanym przyjazdem do Warszawy Wschodniej o 14:15. Skład do Chorwacji zostanie dołączony do obecnego pociągu IC Sobieski i będzie kursował w jego rozkładzie jazdy do Wiednia, a dalej pojedzie jako osobny pociąg. Oznacza to, że z połączenia będą mogli także skorzystać mieszkańcy regionu. O godz. 17:44 pociąg odjedzie z Rybnika, o godz. 17:58 z Wodzisławia Śląskiego, a o godz. 18:15 z Chałupek.

W składzie znajdą się trzy wagony 2 klasy, w tym jeden wagon do Kopru, a także kuszetka do Rijeki. Wagon WARS będzie kursował tylko do Wiednia.

Bilety są dostępne w kasach międzynarodowych, a także na stronie internetowej i w aplikacji PKP Intercity. W przypadku odjazdu z Chałupek, Wodzisławia Śląskiego i Rybnika ceny zaczynają się od 39,90 euro, czyli ok. 170 zł. Miejsce w kuszetce kosztuje 69,90 euro, czyli ok. 298 zł.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Co dziesiąty badany przyznał, że przekazuje publicznym modelom AI wrażliwe dane firmowe.

Sztuczna inteligencja na dobre zadomowiła się w codziennej pracy Polaków. Z raportu „Cyberportret polskiego biznesu 2026” wynika, że z narzędzi opartych na AI korzysta 62% pracowników. Dynamiczny wzrost popularności tych rozwiązań przynosi jednak także nowe wyzwania związane z bezpieczeństwem danych i przestrzeganiem firmowych procedur.

Badanie pokazuje, że wielu użytkowników sztucznej inteligencji byłoby skłonnych omijać ograniczenia wprowadzone przez pracodawcę – 35% respondentów zadeklarowało, że próbowałoby obejść firmowe blokady w przypadku utraty dostępu do preferowanego narzędzia AI. Dodatkowo 26% ankietowanych przyznało, że w takiej sytuacji mogłoby korzystać z prywatnego sprzętu do generowania treści, a następnie przesyłać je na służbową pocztę elektroniczną.

Niepokój ekspertów budzi również sposób wykorzystywania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Co dziesiąty badany przyznał, że przekazuje publicznym modelom AI wrażliwe dane firmowe. Zdaniem autorów raportu z firm ESET i DAGMA Bezpieczeństwo IT takie działania wpisują się w zjawisko określane mianem „Shadow AI”, czyli korzystania ze sztucznej inteligencji bez wiedzy, zgody lub nadzoru organizacji.

Eksperci zwracają uwagę, że dokumenty i informacje przekazywane do otwartych modeli językowych mogą być przetwarzane na serwerach znajdujących się poza Unią Europejską lub wykorzystywane do dalszego trenowania algorytmów. W konsekwencji przedsiębiorstwa narażają się na ryzyko wycieku danych, ujawnienia tajemnic handlowych i potencjalne konsekwencje prawne związane z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych.

Mimo rosnącej skali wykorzystania sztucznej inteligencji stosunkowo niewiele firm wdrożyło rozwiązania pozwalające skutecznie kontrolować związane z nią zagrożenia. Z raportu wynika, że jedynie 25% przedsiębiorstw korzysta ze specjalistycznych systemów monitorujących ruch sieciowy pod kątem zapobiegania wyciekom danych do narzędzi AI. 27% firm posiada formalnie opracowaną politykę korzystania ze sztucznej inteligencji, natomiast 38% zdecydowało się na zakup korporacyjnych licencji AI, które zapewniają większą ochronę przetwarzanych informacji i ograniczają ryzyko wykorzystania danych do trenowania zewnętrznych modeli.

Autorzy badania podkreślają, że gotowość pracowników do obchodzenia firmowych zasad nie zawsze wynika z lekceważenia kwestii bezpieczeństwa. – Pracownicy często po prostu nie wiedzą, jakie ryzyko niesie korzystanie z publicznych modeli językowych, i nie mają dostępu do bezpiecznych alternatyw. To właśnie brak jasnych zasad i odpowiednich narzędzi sprawia, że granica między efektywną a ryzykowną pracą z AI staje się coraz trudniejsza do wytyczenia. Dla organizacji to sygnał, że sama polityka zakazów nie wystarczy – podsumowują eksperci.

Czytaj także: Coraz więcej pracowników korzysta z AI. Polska poniżej światowej średniej

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Choć prawo i firmy coraz częściej wspierają ojców, barierą w pełnym korzystaniu z uprawnień pozostają obawy przed reakcją pracodawców.

Perspektywa ojców staje się coraz ważniejszym elementem rynku pracy. Rosnąca liczba mężczyzn korzystających z uprawnień rodzicielskich i zmieniające się oczekiwania pracowników sprawiają, że pracodawcy coraz częściej wdrażają rozwiązania wspierające godzenie życia zawodowego z rodzinnym. Dotyczy to zarówno ustawowych świadczeń, jak i dodatkowych benefitów oferowanych przez firmy.

Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w 2024 r. z urlopu ojcowskiego skorzystało ponad 162 tys. mężczyzn, co stanowiło 64% wszystkich uprawnionych. W pierwszych czterech miesiącach 2026 r. na świadczenie zdecydowało się 42,8 tys. osób. Dane pokazują, że urlop ojcowski staje się coraz bardziej powszechnym elementem życia zawodowego mężczyzn i coraz częściej jest postrzegany jako naturalny etap związany z narodzinami dziecka. Znaczenie ojców na rynku pracy potwierdzają również statystyki Głównego Urzędu Statystycznego. W czwartym kwartale 2025 r. w Polsce pracowało niemal 3,58 mln mężczyzn wychowujących dzieci poniżej 18. roku życia. Wskaźnik zatrudnienia w tej grupie przekraczał 95%, co czyni ojców jedną z najbardziej aktywnych zawodowo grup społecznych.

– Urlop ojcowski przestaje być teorią, a staje się realnym elementem życia zawodowego mężczyzn. To już nie jest niszowe świadczenie – to coraz częstszy wybór i sygnał zmiany w podejściu do obowiązków nie tylko zawodowych, ale też prywatnych. Jeśli mówimy o rynku pracy, to nie możemy udawać, że ojcowie są marginalną grupą – to ogromna część pracowników, którzy łączą życie zawodowe z rodzinnym i realnie wpływają na funkcjonowanie firm. Obserwujemy jednak, że mimo stabilnych statystyk decyzje o korzystaniu z dłuższych form urlopów nadal są silnie uwarunkowane kulturą organizacyjną przedsiębiorstw. Tam, gdzie pracodawca aktywnie wspiera ojców, wykorzystanie uprawnień jest wyraźnie wyższe. To pokazuje, że prawo jest tylko jednym z elementów układanki – zwraca uwagę Paweł Dąbrowski, prezes spółek operacyjnych w Grupie Progres.

Z danych Grupy Progres wynika, że coraz więcej przedsiębiorstw rozwija programy wspierające rodziców. Standardem stają się elastyczne godziny pracy, możliwość wykonywania obowiązków zdalnie, dodatkowe dni wolne po narodzinach dziecka czy rozszerzone pakiety opieki medycznej. W wielu firmach funkcjonują również rozwiązania obejmujące dofinansowanie opieki nad dziećmi, prywatną opiekę pediatryczną i dodatkowe dni przeznaczone na opiekę nad dzieckiem.

Pojawiają się także bardziej rozbudowane formy wsparcia. Niektóre organizacje oferują budżety przeznaczone na wyprawkę dla noworodka, programy mentoringowe dla młodych ojców, wsparcie psychologiczne dla rodziców i dodatkowe płatne dni wolne służące budowaniu relacji z dzieckiem. Coraz większą popularność zyskują również benefity związane z dobrostanem pracowników, takie jak warsztaty rodzicielskie, szkolenia z zakresu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym czy dostęp do aplikacji wspierających rodziców. – Firmy, które rozumieją znaczenie pierwszych miesięcy rodzicielstwa, szybciej budują lojalność pracowników i ograniczają rotację. Co istotne, ojcowie nie oczekują dziś wyłącznie czasu wolnego, ale także realnego wsparcia w organizacji powrotu do pracy. To może oznaczać zarówno elastyczne grafiki, jak i stopniowe zwiększanie zakresu obowiązków. Nie we wszystkich firmach obserwujemy jednak taką otwartość — w wielu zespołach wciąż obecna jest obawa przed oceną ze strony pracodawcy i utratą pozycji zawodowej. To bariera przede wszystkim kulturowa, a nie prawna, ponieważ obowiązujące przepisy zapewniają ojcom szeroką ochronę oraz szereg uprawnień związanych z rodzicielstwem i godzeniem życia zawodowego z prywatnym – podkreśla Paweł Dąbrowski.

Z raportu przygotowanego na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że wielu mężczyzn wciąż obawia się negatywnej oceny ze strony pracodawcy lub wpływu dłuższej nieobecności na rozwój kariery zawodowej. Badania wskazują również na utrzymujący się stereotyp, zgodnie z którym ojcostwo postrzegane jest jako krótkotrwała przerwa w pracy, podczas gdy macierzyństwo wiązane jest z dłuższą nieobecnością zawodową. Ojcowie najczęściej korzystają z urlopu ojcowskiego, jednak inne rozwiązania, jak podział urlopu rodzicielskiego, wciąż są rzadkością. Z raportu wynika, że wielu mężczyzn nie zna szczegółowych zasad przyznawania tych świadczeń, przez co rezygnują z przysługującej im ochrony.

Tymczasem polskie prawo zapewnia ojcom szeroki katalog uprawnień. Obejmuje on m.in. urlop ojcowski, rodzicielski i wychowawczy, możliwość korzystania z elastycznej organizacji pracy, pracy zdalnej czy indywidualnego rozkładu czasu pracy. Rodzice mogą również skorzystać ze zwolnienia na opiekę nad dzieckiem oraz z dodatkowych rozwiązań przewidzianych w sytuacjach wymagających pogodzenia obowiązków zawodowych i rodzinnych. Przepisy przewidują także szczególną ochronę zatrudnienia dla osób korzystających z urlopów związanych z rodzicielstwem. – W określonych sytuacjach pracodawca nie może bez zgody pracownika m.in. zatrudniać go w nadgodzinach, w nocy, w systemie przerywanego czasu pracy ani delegować poza stałe miejsce pracy — dotyczy to ojców wychowujących dziecko do 8. roku życia. Dodatkowo pracownicy opiekujący się dzieckiem do 4. roku życia nie mogą pracować powyżej 8 godzin na dobę bez swojej zgody. Istotnym elementem systemu jest także ochrona przed zwolnieniem, obejmująca m.in. okresy korzystania z urlopów rodzicielskich, ojcowskich i wychowawczych oraz czas bezpośrednio po złożeniu wniosków o ich udzielenie. W tym czasie pracodawca nie może wypowiedzieć ani przygotowywać wypowiedzenia umowy o pracę. Ważną zasadą jest również to, że część uprawnień rodzicielskich przysługuje tylko jednemu z rodziców zatrudnionych jednocześnie — rodzice decydują, kto z nich z nich korzysta, składając odpowiednie oświadczenie – podsumowuje Paweł Dąbrowski.

Czytaj także: Zaangażowanie ojców w opiekę nad dziećmi wspiera aktywność zawodową kobiet

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Eksperci wskazują na utrwalający się trend dezinflacyjny, do którego najbardziej przyczynia się wyhamowanie cen żywności i wojna cenowa między dyskontami.

Tempo wzrostu cen w sklepach detalicznych hamuje. Jak wynika z najnowszego raportu „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych” przygotowanego przez UCE Research i Uniwersytety WSB Merito, w maju ceny żywności, napojów i pozostałych produktów codziennego użytku były średnio o 3,4% wyższe niż rok wcześniej. To kolejny miesiąc spowolnienia podwyżek. W kwietniu wzrost cen wynosił 3,7% rok do roku, natomiast w marcu i lutym sięgał 3,8%.

Eksperci zwracają uwagę, że dane wskazują na utrzymujący się trend dezinflacyjny. – To trwałe, stopniowe hamowanie, a nie jednorazowe odchylenie. Co ważne, inflacja CPI według GUS wyniosła w maju 3,1% rdr. To było wynikiem wyraźnie niższym od konsensusu rynkowego na poziomie 3,7%. Dane detaliczne UCE Research są z nią spójne. Wzrost cen w sklepach wciąż jest faktem, ale jego impet wyraźnie słabnie – zwraca uwagę dr Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku.

Szczególnie widoczne wyhamowanie dotyczy żywności. W maju ceny produktów spożywczych wzrosły średnio o 2,4% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Dla porównania, w kwietniu wzrost ten wynosił 3,3%, w marcu 3,2%, a w lutym 3,4%. Zdaniem dr. Roberta Orpycha z Uniwersytetu WSB Merito żywność, która przez długi czas była jednym z głównych czynników napędzających inflację, obecnie coraz bardziej stabilizuje sytuację. – Składa się na to kilka czynników działających jednocześnie. Po pierwsze, to jest normalizacja cen na rynkach rolnych. Po drugie, występuje intensywna konkurencja między dyskontami w zakresie produktów podstawowych, czyli tych, które konsument najłatwiej porównuje między sieciami. Po trzecie, mamy efekt bazy statystycznej. Maj 2024 roku był okresem relatywnie wyższych cen żywności – wyjaśnia ekspert.

Dodatkowo dane GUS pokazują, że w maju ceny żywności i napojów bezalkoholowych były o ok. 1% niższe niż miesiąc wcześniej. W ujęciu rocznym wzrosły natomiast jedynie o 0,5%. Według dr inż. Anny Motylskiej-Kuźmy z Uniwersytetu DSW Ideis może to świadczyć nie tylko o spowolnieniu wzrostu cen, ale również o okresowej korekcie cenowej w części kategorii produktów spożywczych. – Na taki obraz rynku mogło wpłynąć jednoczesne oddziaływanie kilku czynników. Utrzymuje się silna konkurencja pomiędzy sieciami handlowymi, które w warunkach wysokiej wrażliwości cenowej konsumentów mają ograniczone możliwości podnoszenia cen. Poprawiła się także sytuacja podażowa w części kategorii żywnościowych, zwłaszcza produktów sezonowych. Co więcej, relatywnie stabilne pozostają koszty importu, wspierane przez stosunkowo mocnego złotego – wskazuje.

Eksperci podkreślają, że żywność jest szczególnie podatna na konkurencję cenową. To właśnie ceny podstawowych produktów, takich jak pieczywo, mleko czy mięso, są najczęściej porównywane przez klientów, dlatego sieci handlowe intensywnie rywalizują o konsumentów właśnie w tym obszarze. Dzięki temu ceny żywności rosną obecnie wolniej niż ceny wielu innych towarów i usług uwzględnianych w koszyku inflacyjnym.

Specjaliści zwracają również uwagę na sytuację międzynarodową. Mimo obaw związanych z konfliktem na Bliskim Wschodzie jego wpływ na ceny żywności okazał się dotychczas ograniczony. Wyjątkiem pozostaje rynek olejów roślinnych, gdzie odnotowano wzrosty cen. Jednocześnie wysoka globalna podaż produktów rolnych nadal łagodzi presję cenową na światowych rynkach. – Obawialiśmy się, że napięcia na Bliskim Wschodzie wyraźnie przyspieszą inflację przez kanał paliwowy i energetyczny. Tymczasem program CPN, który obniżył ceny paliw o ok. 1-1,2 zł za litr, przytłumił oczekiwania inflacyjne. Dodatkowo ceny paliw obniżyły się w maju o 0,1% miesiąc do miesiąca. Do tego efekty drugiej rundy inflacyjnej, tj. przenoszenia wyższych kosztów energii na inne towary, nie zmaterializowały się w zauważalnym stopniu. Oczywiście presja nie zniknęła – podsumowuje dr Piotr Arak.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Dofinansowanie można przeznaczyć m.in. na zbiorniki na deszczówkę czy systemy zbierania wody z dachów, chodników i podjazdów.

22 czerwca ruszył program „Mikroretencja”, dzięki któremu właściciele domów jednorodzinnych będą mieli możliwość uzyskania dofinansowania na inwestycje związane z gromadzeniem i wykorzystaniem wód opadowych oraz roztopowych. W ramach programu można otrzymać refundację do 90% kosztów kwalifikowanych, a maksymalna kwota wsparcia wynosi 8 tys. zł.

O dotację mogą ubiegać się osoby fizyczne będące właścicielami, współwłaścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych budynkiem mieszkalnym przeznaczonym do stałego lub czasowego zamieszkania. Program obejmuje inwestycje zakończone po 1 lipca 2024 r.

Dofinansowanie można przeznaczyć na zakup, montaż, budowę, rozbudowę i uruchomienie instalacji służących do zbierania wód opadowych lub roztopowych z powierzchni nieprzepuszczalnych, takich jak dachy, chodniki czy podjazdy. Wsparciem objęte są również systemy magazynowania deszczówki w szczelnych zbiornikach o łącznej pojemności co najmniej 2 m³, rozwiązania umożliwiające retencjonowanie wody w gruncie, w tym studnie chłonne, drenaże, skrzynki rozsączające czy zbiorniki otwarte, a także urządzenia pozwalające na wykorzystanie zgromadzonej wody, m.in. pompy, zraszacze i systemy dystrybucji wody.

Warunkiem uzyskania dofinansowania jest realizacja inwestycji o wartości co najmniej 2 tys. zł. Instalacje muszą zapewniać zatrzymanie wody opadowej lub roztopowej na terenie nieruchomości oraz jej wykorzystanie na potrzeby gospodarstwa domowego i retencji przyrodniczej, w tym do nawadniania przydomowych ogrodów. Zasadą programu jest ograniczenie odprowadzania zgromadzonej wody poza teren nieruchomości, w szczególności do kanalizacji deszczowej, z wyjątkiem sytuacji awaryjnych.

Program ma przynieść korzyści zarówno mieszkańcom, jak i środowisku. Wykorzystanie deszczówki może przyczynić się do obniżenia rachunków za wodę, poprawy gospodarowania zasobami wodnymi oraz zmniejszenia ryzyka podtopień i skutków suszy.

Z programu nie mogą skorzystać osoby, które wcześniej otrzymały wsparcie w ramach programu „Moja Woda”.

Regulamin oraz niezbędne dokumenty do złożenia wniosku są dostępne na stronie internetowej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

fot. magnific.com.
oprac. /kp/

Dzień Leniwych Spacerów przypomina, że ruch nie zawsze musi oznaczać wysiłek i rywalizację, a spokojny spacer może być formą odpoczynku i relaksu.

19 czerwca obchodzony jest Dzień Leniwych Spacerów, znany na świecie jako World Sauntering Day. To nietypowe święto przypomina, że aktywność fizyczna nie zawsze musi wiązać się z rywalizacją, wyznaczaniem celów czy liczeniem kolejnych kilometrów. Jego ideą jest zachęcanie do niespiesznego spacerowania i świadomego zwolnienia tempa w codziennym życiu.

Początki Dnia Leniwych Spacerów sięgają 1979 r. Za jego inicjatora uznawany jest Amerykanin W.T. "Bill" Rabe, który stworzył tę akcję jako odpowiedź na rosnącą wówczas popularność joggingu. W latach 70. bieganie stało się w Stanach Zjednoczonych symbolem zdrowego stylu życia, a aktywność fizyczna coraz częściej była kojarzona z osiąganiem konkretnych wyników. Dzień Leniwych Spacerów miał przypominać, że ruch może służyć także relaksowi i przyjemności.

Nazwa święta wywodzi się od angielskiego słowa "sauntering" oznaczającego spacerowanie bez pośpiechu i presji dotarcia do celu. Nie chodzi jednak o bierność czy rezygnację z aktywności, lecz o spokojny ruch pozwalający oderwać się od codziennych obowiązków i skupić na otoczeniu.

Choć święto ma nieformalny charakter i nie stoi za nim żadna międzynarodowa organizacja, z roku na rok zyskuje popularność jako okazja do refleksji nad tempem współczesnego życia. W czasach, gdy wiele osób korzysta z aplikacji monitorujących aktywność fizyczną i liczbę kroków, Dzień Leniwych Spacerów przypomina, że równie ważne jak osiąganie wyników jest czerpanie przyjemności z samego ruchu.

Nie oznacza to jednak rezygnacji z dbania o zdrowie. Specjaliści od lat podkreślają znaczenie regularnych spacerów dla kondycji fizycznej i psychicznej. Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje codzienną aktywność ruchową, a popularnym punktem odniesienia jest pokonywanie ok. 10 tys. kroków dziennie. Eksperci zaznaczają jednak, że korzyści zdrowotne można osiągnąć także przy mniejszej liczbie kroków, a najważniejsza jest systematyczność.

Coraz więcej badań wskazuje również na pozytywny wpływ spacerów, szczególnie w naturze, na zdrowie psychiczne. Naukowcy z Instytutu Rozwoju Człowieka im. Maxa Plancka w Niemczech wykazali, że już godzina spędzona na spacerze w otoczeniu przyrody może zmniejszać aktywność obszarów mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie stresu. Wyniki badań sugerują, że kontakt z naturą pomaga redukować napięcie i poprawia samopoczucie.

Dzień Leniwych Spacerów jest więc okazją, by przypomnieć sobie o prostych formach aktywności dostępnych niemal dla każdego. Krótki spacer po parku, lesie czy okolicy może być nie tylko sposobem na ruch, ale także chwilą wytchnienia od codziennego pośpiechu i nadmiaru obowiązków.

Gdzie można wybrać się na spacer w regionie? Zobacz nasze propozycje:

Zmiany w Parku Zdrojowym w Jastrzębiu-Zdroju. Zmodernizowano okolice letniej kawiarenki

Nowa atrakcja przy Zamku Piastowskim w Raciborzu – powstało Odrarium

Architektoniczne perełki Karniowa na nowej trasie dla turystów i mieszkańców

„Gucio” – nowy szczupak w centrum Rybnika zachęca do odwiedzin

Żorek Plastyk dołączył do miejskiej rodziny figurek

fot. arch. red.
oprac. /kp/