W związku z jesienną korektą rozkładu jazdy pociągów pasażerów z regionu i okolic czekają nowe połączenia, ale też utrudnienia spowodowane remontami.

W niedzielę 30 sierpnia zacznie obowiązywać kolejna, przedostatnia w tym roku korekta rozkładu jazdy pociągów. Nowy rozkład będzie obowiązywał do 24 października. Zmiany są związane przede wszystkim z kolejnymi etapami prac modernizacyjnych prowadzonych przez PKP Polskie Linie Kolejowe, ale obejmują również zakończenie kursowania pociągów sezonowych.

Jedną z ważniejszych zmian dla pasażerów będzie przywrócenie pełnej relacji linii S72. Obecnie z powodu prowadzonych prac pociągi Kolei Śląskich kursują na skróconej trasie Rybnik – Żory. Od 30 sierpnia wrócą na odcinek Rybnik–Pszczyna, zatrzymując się po drodze m.in. w Suszcu i Radostowicach. Część składów pojedzie dalej, do Bielska-Białej Głównej i Żywca, a jedna para w dni robocze będzie kursować do i z Czechowic-Dziedzic. W dni robocze na linii S72 zaplanowano 11 par pociągów, natomiast w dni wolne od pracy siedem par. Na przywróconym odcinku Żory – Pszczyna pociągi będą kursować w liczbie 10 par w dni robocze i wszystkich siedmiu par w dni wolne. Codziennie jedna para dotrze do Żywca, a jedna para w dni robocze będzie obsługiwać relację do i z Czechowic-Dziedzic. Pozostałe połączenia będą kończyć bieg w Bielsku-Białej Głównej.

Jesienna korekta przyniesie również zwiększenie liczby pociągów na trasie Bytom – Gliwice. Na linii S18 pojawią się dodatkowe cztery pary połączeń w dni robocze i osiem par w dni wolne. W efekcie od poniedziałku do piątku będzie kursować 20 par pociągów, a w weekendy 19 par. W praktyce oznacza to możliwość podróżowania między Bytomiem a Gliwicami mniej więcej co godzinę przez cały tydzień.

Więcej połączeń pojawi się także na linii S1 między Gliwicami a Częstochową. W dni robocze jedna z porannych par, która obecnie kursuje między Gliwicami a Zawierciem, zostanie wydłużona do Częstochowy. W dni wolne podobna zmiana obejmie popołudniowe połączenie kończące obecnie trasę w Dąbrowie Górniczej Ząbkowicach. Po wydłużeniu do Częstochowy na odcinku od Dąbrowy Górniczej Ząbkowic pociąg będzie kursował jako przyspieszony.

Zmiany obejmą również połączenia w Beskidy. W związku z kolejnym etapem modernizacji katowickiego węzła kolejowego ruch w kierunku Brynowa będzie prowadzony po dwóch torach. Dzięki temu Koleje Śląskie zwiększą liczbę pociągów z Wisły Głębce do Katowic. W dni robocze przybędą cztery pary, a w dni wolne pięć par w porównaniu z poprzednim rozkładem. Więcej połączeń będzie realizowanych w pełnej relacji, bez skracania tras i konieczności korzystania z zastępczej komunikacji autobusowej.

Nie wszystkie zmiany oznaczają jednak poprawę dostępności połączeń. Nadal prowadzone będą prace związane z modernizacją katowickiego węzła kolejowego. Od 9 września na stacji Sosnowiec Główny pasażerowie będą mogli korzystać z nowego peronu 1 oraz części peronu 2. Jednocześnie wyłączony z użytkowania zostanie peron 3.

Utrudnienia pozostaną także na trasie Tychy – Kobiór, gdzie pociągi nadal będą korzystać tylko z jednego toru. Z kolei składy kursujące między Rybnikiem a Wisłą będą kierowane przez tory towarowe w Czarnolesiu, co przełoży się na wydłużenie czasu podróży. W godzinach wieczornych w dni robocze na wybranych odcinkach objętych pracami część połączeń zostanie zastąpiona komunikacją autobusową.

Szczególne utrudnienia zaplanowano na początku września. Od 1 do 10 września ruch kolejowy na odcinku Orzesze – Leszczyny będzie całkowicie wstrzymany. Pociągi zostaną w tym czasie zastąpione autobusami. Od 11 września w związku z remontem wiaduktu na trasie Leszczyny–Rybnik ruch pociągów będzie odbywał się po jednym torze. Dodatkowo na linii S72 od 19 do 24 października pociągi między Suszcem a Pszczyną zostaną zastąpione komunikacją autobusową.

Jesienna korekta oznacza również zakończenie kursowania połączeń sezonowych. Po wakacjach przestaną jeździć m.in. pociągi TLK Wydmy do Łeby i Helu czy TLK Pirat do Kołobrzegu i Świnoujścia. Pozostanie natomiast pociąg „Malinka” Polregio kursujący na trasie Wrocław Główny – Wisła Głębce (soboty, niedziele i święta), podobnie jak „Stożek” i „Soszów” Kolei Śląskich.

Zmiana rozkładu jazdy to także dobra okazja, by zaplanować jesienne wycieczki po regionie bez konieczności korzystania z samochodu. Pociągiem można dotrzeć do wielu miejscowości pełnych atrakcji turystycznych, zabytków, tras spacerowych i ciekawych miejsc na jednodniowy wypad:

Nowa drewniana konstrukcja stanęła w Parku Piaskownia w Żorach

Kraj morawsko-śląski zachęca do odkrywania regionu przez smaki i zabytki

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Liczba zwolnień lekarskich spada, ale Polacy nadal spędzają na chorobowym niemal tyle samo czasu co przed rokiem.

W pierwszej połowie 2026 r. Polacy rzadziej korzystali ze zwolnień lekarskich, jednak łączna liczba dni spędzonych na chorobowym niemal nie zmieniła się w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że od stycznia do czerwca wystawiono 14,1 mln zaświadczeń lekarskich, czyli o 2,7% mniej niż rok wcześniej. Łącznie obejmowały one 147,7 mln dni absencji, co oznacza spadek o 0,3%.

W woj. śląskim w pierwszym półroczu 2026 r. zarejestrowano 1,662 mln zaświadczeń lekarskich, a łączna liczba dni nieobecności związanych ze zwolnieniami wyniosła 17,548 mln.

Zdaniem Beaty Kopczyńskiej, regionalnej rzeczniczki ZUS w województwie śląskim, dane wskazują na zmianę charakteru absencji chorobowej. – Analiza danych z całego kraju za pierwsze półrocze 2026 r. pokazuje, że choć ubezpieczeni rzadziej zgłaszają się po zwolnienia lekarskie, to gdy już na nie przechodzą, to na dłużej. Maleje liczba zwolnień na sezonowe infekcje czy COVID-19, natomiast schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego, zaburzenia psychiczne oraz urazy to najczęstsze przyczyny wystawiania eZLA – wskazuje.

Największą grupę stanowiły zwolnienia związane z chorobą własną ubezpieczonego. W pierwszych sześciu miesiącach roku wystawiono ich 11,4 mln, czyli o 2,5% mniej niż w tym samym okresie 2025 r. Mimo spadku liczby zaświadczeń liczba dni absencji wzrosła o 0,6%, do 123,1 mln. Średnia długość pojedynczego zwolnienia wyniosła 10,81 dnia. Jeżeli natomiast uwzględnić łączny czas nieobecności przypadający na jedną osobę korzystającą ze zwolnienia, było to średnio 24,98 dnia. W przypadku kobiet wskaźnik wyniósł 25,70 dnia, a w przypadku mężczyzn 24,11 dnia.

Wśród osób korzystających ze zwolnień lekarskich przeważały kobiety – otrzymały one 56,3% wszystkich zaświadczeń wystawionych z powodu własnej choroby. Różnice widoczne są również w strukturze wieku. Największą część wszystkich dni absencji generowały osoby w wieku od 30 do 39 lat, które odpowiadały za 25,7% nieobecności. Wśród kobiet udział tej grupy był jeszcze wyższy i wyniósł 29,9%. W przypadku mężczyzn największą liczbę dni absencji odnotowano natomiast w grupie wiekowej 40–49 lat, odpowiadającej za 25,6% wszystkich dni nieobecności. Dla mężczyzn w wieku 30–39 lat udział wyniósł 20,2%.

Dane ZUS pokazują także zmianę długości zwolnień. Nadal najczęściej wystawiane są zaświadczenia obejmujące od jednego do pięciu dni, które stanowiły 44,5% wszystkich zwolnień. Jednocześnie coraz większy udział mają nieobecności trwające od 11 do 30 dni. W pierwszym półroczu 2026 r. odpowiadały one za 29,3% wszystkich zaświadczeń, podczas gdy rok wcześniej było to 27,9%. Zwiększył się również odsetek zwolnień jednodniowych – z 7,8% do 8,8%.

Najwięcej dni absencji nadal przypadało na choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej – odpowiadały one za 21,6 mln dni, czyli 17,5% wszystkich dni nieobecności związanych z chorobą własną. Drugą najczęstszą przyczyną były zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, które wygenerowały 18,2 mln dni absencji, stanowiąc 14,8% ogółu. Ich udział wzrósł w ciągu roku o 1,4 p.p. Na trzecim miejscu znalazły się urazy, zatrucia oraz skutki działania czynników zewnętrznych. Z ich powodu odnotowano 17,2 mln dni nieobecności, co odpowiadało 14% całości. W tej kategorii udział wzrósł o 1,5 p.p. Choroby układu oddechowego odpowiadały natomiast za 16,1 mln dni absencji, czyli 13,1% ogółu (wzrost o 3,2 p.p.). Kolejne 15,6 mln dni, stanowiących 12,7% absencji, dotyczyło ciąży, porodu i połogu.

Zmiany widoczne są również w przypadku zwolnień wykorzystywanych na opiekę nad członkami rodziny. W pierwszym półroczu 2026 r. liczba zaświadczeń dotyczących opieki nad dzieckiem zmniejszyła się o 6,2% i wyniosła 1,48 mln. Łącznie obejmowały one 5,34 mln dni, czyli o 9,7% mniej niż rok wcześniej.

Odwrotny trend dotyczył zwolnień związanych z opieką nad innymi członkami rodziny. Ich liczba wzrosła o 12,7%, do 283 tys. zaświadczeń. Jednocześnie zwiększyła się łączna liczba dni absencji – o 9%, do 1,32 mln.

Czytaj także: Nie tylko wypadki i choroby – zdrowie psychiczne staje się częścią firmowego BHP

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Polska może znaleźć się w strefie bardzo intensywnych opadów. Niepokój budzi ryzyko powstania układu podobnego do tego, który doprowadził do powodzi w 2024 r.

Morze Śródziemne jest obecnie wyjątkowo ciepłe, a temperatura jego powierzchni w niektórych miejscach przekracza 30°C. Tak duże nagrzanie akwenu może mieć znaczenie dla pogody w kolejnych miesiącach, ponieważ cieplejsza woda dostarcza atmosferze większych ilości wilgoci. Synoptycy zwracają uwagę, że szczególnie istotny może być przełom lata i jesieni, kiedy nad Europą mogą pojawić się warunki sprzyjające powstawaniu głębokich układów niżowych. To z kolei może spowodować powodzie.

Dane unijnego programu Copernicus wskazują, że lipiec 2026 r. był najcieplejszym miesiącem w historii pomiarów temperatury powierzchni oceanów poza obszarami polarnymi. Średnia temperatura wody wyniosła 20,96°C. Poprzedni rekord, ustanowiony w 2023 r., wynosił 20,89°C. Szczególnie wysokie wartości notowane są w rejonie Morza Śródziemnego i wzdłuż wybrzeży Atlantyku. Według danych serwisu Ventusky bardzo wysokie temperatury występowały m.in. na Morzu Tyrreńskim. Na obszarze rozciągającym się od Neapolu w kierunku Sardynii temperatura wody wielokrotnie dochodziła do 30°C lub przekraczała tę wartość.

Ciepła woda zwiększa ilość pary wodnej trafiającej do atmosfery, a tym samym może dostarczyć dodatkowej energii układom odpowiedzialnym za intensywne opady. Szczególne znaczenie może mieć sytuacja, w której pod koniec lata nad południową Europę zaczną napływać chłodniejsze masy powietrza z północy. Zderzenie zimnego powietrza z rozgrzanym akwenem, w połączeniu z ukształtowaniem terenu w rejonie Alp, może sprzyjać rozwojowi niżów genueńskich. Układy te mogą następnie przemieszczać się w kierunku północnym i północno-wschodnim, niosąc ze sobą bardzo wilgotne powietrze. Ich dalsza trajektoria może obejmować m.in. Austrię, Czechy, Niemcy i Polskę.

Nie każdy niż genueński prowadzi jednak do powodzi. W przypadku szybkiego przemieszczania się układu intensywne opady mogą zakończyć się w ciągu kilkunastu godzin. Znacznie poważniejsze konsekwencje może mieć tzw. blokada cyrkulacji atmosferycznej. Jeżeli układ niskiego ciśnienia zostanie zatrzymany przez rozbudowane wyże, strefa opadów może przez wiele godzin, a nawet kilka dni pozostawać nad tym samym regionem.

W takiej sytuacji dodatkowym czynnikiem zwiększającym zagrożenie są góry. Wilgotne masy powietrza napotykające Sudety i Beskidy są zmuszane do wznoszenia się, co może powodować dalsze nasilenie opadów. Przy bardzo dużych sumach deszczu grunt stopniowo traci zdolność do przyjmowania kolejnych ilości wody. Jej nadmiar szybko spływa wówczas do potoków i rzek, powodując gwałtowne wzrosty ich poziomu.

Podobny mechanizm odegrał istotną rolę podczas powodzi we wrześniu 2024 r. Niż Boris przyniósł katastrofalne opady na południu Polski, szczególnie dotkliwie uderzając m.in. w okolice Raciborza, a także Kłodzko czy Głuchołazy. Późniejsze analizy Europejskiego Centrum Prognoz Średnioterminowych wykazały, że gdyby temperatura Morza Śródziemnego i Morza Czarnego była wówczas zbliżona do średniej wieloletniej, suma opadów w najbardziej narażonych rejonach mogłaby być o ok. 10% niższa.

Temperatura mórz jest więc jednym z czynników, który może wpływać na skalę ekstremalnych zjawisk pogodowych. Podobne zależności wskazywano również w analizach powodzi z lat 1997 i 2002. Nie oznacza to jednak, że obecne warunki przesądzają o wystąpieniu kolejnej katastrofy. Na ten moment nie ma bezpośredniego zagrożenia powodziowego dla Polski.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Lokalna żywność, rękodzieło i charakterystyczne dla regionu pamiątki coraz częściej trafiają do walizek Polaków wracających z city breaków.

Krótkie wyjazdy coraz częściej oznaczają nie tylko zwiedzanie zabytków, korzystanie z oferty gastronomicznej czy udział w wydarzeniach kulturalnych – Polacy podczas city breaków chętnie przeznaczają część budżetu również na zakupy. Z badania Leonardo Hotels Polska wynika, że 62% ankietowanych zawsze lub często łączy zwiedzanie z zakupami. Jednocześnie coraz większą popularnością cieszą się produkty charakterystyczne dla odwiedzanego miejsca, co sprawia, że część pieniędzy wydawanych przez turystów trafia bezpośrednio do lokalnych przedsiębiorców.

Zakupy są stałym elementem krótkich wyjazdów miejskich. Zaledwie 2% badanych deklaruje, że podczas city breaku nie przeznacza na nie żadnych pieniędzy. Największa grupa, obejmująca 65% respondentów, wydaje na zakupy od 100 do 500 zł, natomiast blisko co piąty badany przeznacza na ten cel ponad 500 zł.

Wydatki nie ograniczają się przy tym do tradycyjnych souvenirów. 69% Polaków podczas krótkich wyjazdów kupuje regionalne produkty spożywcze, a 74% przywozi do domu lokalne pamiątki. Podróżni coraz częściej zwracają uwagę na pochodzenie kupowanych rzeczy i szukają produktów związanych bezpośrednio z odwiedzanym regionem. Popularnością cieszą się lokalna żywność, wyroby rzemieślnicze i przedmioty charakterystyczne dla konkretnego miasta lub regionu.

Na zmianie zakupowych przyzwyczajeń mogą korzystać przede wszystkim miejscowi przedsiębiorcy. Wydatki turystów trafiają m.in. do regionalnych producentów, niewielkich sklepów, rodzinnych restauracji, kawiarni i pracowni rzemieślniczych. W ten sposób część pieniędzy wydawanych podczas podróży pozostaje w lokalnej gospodarce.

Zmienia się również sposób, w jaki turyści poznają odwiedzane miasta. Jak zauważa Iwona Furtek, Marketing Manager w Leonardo Hotels Polska, goście coraz częściej pytają o miejsca pozwalające poznać codzienne życie mieszkańców. – Interesują ich lokalne targi, pracownie rzemieślnicze czy sklepy z regionalnymi produktami. Ten trend obecnie wyraźnie nasila się w naszym kraju, choć w Europie obserwujemy go już od dłuższego czasu – podkreśla. Wpływa to również na hotelową gastronomię – w menu coraz częściej pojawiają się regionalne produkty i dania charakterystyczne dla danego miejsca.

Jednocześnie city break coraz częściej łączy zwiedzanie z zakupami modowymi. Z badania Leonardo Hotels Polska wynika, że 62% Polaków zawsze lub często korzysta z okazji, aby podczas wyjazdu połączyć poznawanie miasta z zakupami. 45% robi to często, a dla 17% wizyta w sklepie lub galerii handlowej jest stałym elementem krótkiego wyjazdu. Dla części podróżnych ubrania, obuwie, biżuteria czy kosmetyki kupione podczas wyjazdu stają się pamiątką z podróży. 36% Polaków wraca z city breaku z nowym ubraniem, obuwiem lub galanterią. 23% kupuje biżuterię, a 21% decyduje się na perfumy lub kosmetyki.

Najczęściej zwiedzanie z zakupami łączą młodzi dorośli. W grupie osób w wieku 18–24 lata 75% badanych deklaruje, że zawsze lub często robi zakupy podczas city breaków. Popularność takiej formy spędzania czasu jest również widoczna wśród osób w wieku 45–54 lata, gdzie odsetek ten wynosi 66%. Obie grupy wiekowe łączy także zainteresowanie odzieżą. Wśród osób w wieku 45–54 lata ubrania jako najczęściej kupowaną kategorię wskazało 41% badanych, a w grupie 18–24 lata – 40%.

Trend łączenia zwiedzania z zakupami może być ciekawym kierunkiem także dla osób planujących krótkie wyjazdy po polsko-czeskim pograniczu. Weekendowy wyjazd do Raciborza, Rybnika, Ostrawy czy Opawy może stać się okazją nie tylko do zobaczenia atrakcji, ale także odwiedzenia lokalnych targów, niewielkich sklepów, kawiarni i restauracji oraz poszukania charakterystycznych pamiątek.

Aby zaplanować swój kolejny wyjazd i odkryć najciekawsze, często nieoczywiste zakątki naszego regionu, zachęcamy do zapoznania się z pozostałymi artykułami na naszym portalu.

Kraj morawsko-śląski zachęca do odkrywania regionu przez smaki i zabytki

Nowy mural w Trzyńcu – artystyczny hołd dla miasta i jego legend

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zeszyty, podręczniki, plecaki, ubrania i sprzęt potrzebny do nauki oznaczają dla rodzin dodatkowe wydatki. Coraz częściej w ich pokrywaniu pomagają pracodawcy.

Koniec wakacji oznacza dla milionów rodzin przygotowania do rozpoczęcia roku szkolnego i konieczność poniesienia dodatkowych wydatków. W 2026 r. niemal połowa rodziców zamierza przeznaczyć na szkolną wyprawkę od 501 zł do ponad 1500 zł. Dla osób otrzymujących wynagrodzenie minimalne taki wydatek może stanowić znaczącą część miesięcznych dochodów.

Według danych Ministerstwa Edukacji Narodowej w roku szkolnym 2025/2026 do wszystkich typów szkół uczęszczało 4,917 mln uczniów. W szkołach podstawowych uczyło się 3,242 mln dzieci, a w szkołach ponadpodstawowych – 1,674 mln. Dla ich rodzin sierpień wiąże się z zakupem nie tylko zeszytów i przyborów, lecz także odzieży, obuwia, plecaków czy sprzętu potrzebnego do nauki. Z badania PayPo wynika, że rodzice coraz wcześniej rozpoczynają kompletowanie szkolnej wyprawki. 35% ankietowanych zaczyna zakupy około miesiąca przed rozpoczęciem roku szkolnego, natomiast 31% planuje zrobić je mniej więcej dwa tygodnie przed 1 września.

Wyprawka a domowy budżet

Największa grupa badanych, czyli 29%, zakłada, że na wyprawkę wyda od 251 do 500 zł. Kolejne 20% przewiduje wydatek na poziomie 501–750 zł, a 16% spodziewa się kosztów wynoszących od 751 do 1000 zł. Ponad 1000 zł zamierza przeznaczyć 13% rodziców. Taki sam odsetek ankietowanych na początku sierpnia nie był jeszcze w stanie określić, ile ostatecznie będzie kosztowało przygotowanie dziecka do szkoły. Z kolei 9% badanych planuje zamknąć wydatki w kwocie do 250 zł.

Skala kosztów jest szczególnie widoczna w zestawieniu z wysokością wynagrodzeń. Z analiz Grupy Progres wynika, że przy przeciętnym wynagrodzeniu netto wynoszącym ok. 6739 zł zakup wyprawki za 251–500 zł oznacza wydatek odpowiadający 3,7–7,4% miesięcznej pensji. W przypadku osób otrzymujących płacę minimalną, czyli 3606 zł netto przy 4806 zł brutto, taki sam zakup pochłania 7–13,9% miesięcznych dochodów. Przy wyższych wydatkach różnica jest jeszcze bardziej odczuwalna. Koszt wyprawki w wysokości 501–1000 zł odpowiada 7,4–14,8% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i 13,9–27,7% płacy minimalnej netto. W przypadku wydatków przekraczających 1500 zł przygotowanie jednego dziecka do szkoły może pochłonąć ponad 22% przeciętnego wynagrodzenia i ponad 41,6% płacy minimalnej netto.

Jak wskazuje Paweł Dąbrowski, prezes spółek operacyjnych w Grupie Progres, problemem dla rodzin jest nie tylko wysokość wydatków, ale również to, że kumulują się one w krótkim okresie. – To sprawia, że początek roku szkolnego staje się dla domowego budżetu swego rodzaju testem płynności finansowej pracownika. Z perspektywy pracodawcy jest to również sygnał, że nawet niewielkie, ale przewidywalne wsparcie może być dla zespołu realnie odczuwalne. Nie chodzi więc wyłącznie o wartość świadczenia, ale o moment, w którym pracownik może z niego skorzystać. Jest to również szczególnie istotne w czasach, gdy oczekiwania wobec pracodawców coraz częściej obejmują nie tylko poziom pensji, ale również stabilność i poczucie bezpieczeństwa finansowego – przekonuje ekspert.

Wsparcie od pracodawcy i państwa

Wyprawka szkolna staje się tym samym coraz częściej elementem oferty pozapłacowej firm. Analizy Grupy Progres pokazują, że w 2026 r. informacja o takim świadczeniu znalazła się już w 21% ogłoszeń o pracę, podczas gdy rok wcześniej było ich 14%. Benefit ten nie jest przy tym ograniczony do stanowisk wyższego szczebla. Najczęściej pojawia się w ofertach kierowanych do pracowników sklepów i magazynów oraz sektora produkcyjnego. Można go znaleźć również w rekrutacjach dla kierowców, pracowników obsługi klienta, montażu, serwisu i mechaniki, a także w ofertach związanych z finansami i księgowością, IT, telekomunikacją czy inżynierią.

Firmy stosują różne formy wsparcia. Oprócz świadczeń finansowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych pojawiają się jednorazowe zapomogi, bony zakupowe, karty przedpłacone oraz paczki zawierające artykuły szkolne. Niektóre przedsiębiorstwa organizują również akcje kompletowania wyprawek dla dzieci pracowników lub refundują zakup podręczników i przyborów. W systemach kafeteryjnych pracownicy mogą z kolei przeznaczać zgromadzone środki m.in. na odzież, obuwie, artykuły szkolne czy sprzęt elektroniczny potrzebny do nauki. W części firm dodatkowe świadczenia kierowane są przede wszystkim do rodzin wielodzietnych lub pracowników znajdujących się w trudniejszej sytuacji finansowej.

Jednym z najważniejszych źródeł publicznego wsparcia pozostaje program "Dobry Start". Rodzice i opiekunowie mogą otrzymać 300 zł na każde uczące się dziecko raz w roku, niezależnie od dochodu. Do 6 sierpnia z woj. śląskiego wpłynęło blisko 254 tys. wniosków obejmujących ponad 368,5 tys. dzieci. ZUS wypłacił już z tego tytułu w regionie ponad 91,4 mln zł. W całym kraju złożono natomiast ponad 2,185 mln wniosków dotyczących przeszło 3,2 mln dzieci, a łączna wartość wypłaconych świadczeń sięgnęła 783 mln zł.

"Dobry Start" nie jest jednak jedyną formą pomocy dostępnej dla rodzin. Osoby spełniające kryteria dochodowe mogą otrzymać 100 zł dodatku związanego z rozpoczęciem roku szkolnego w ramach świadczeń rodzinnych. Uczniowie znajdujący się w trudniejszej sytuacji materialnej mogą natomiast korzystać ze stypendium szkolnego, którego maksymalna roczna wysokość wynosi 2480 zł. Dostępne są również m.in. bezpłatne posiłki w szkołach, dofinansowanie podręczników dla uczniów posiadających odpowiednie orzeczenie oraz dodatki związane z nauką poza miejscem zamieszkania. W przypadku zakwaterowania mogą one wynieść do 1130 zł, a w przypadku dojazdów do szkoły – do 690 zł.

Wydatki zmuszają do szukania dodatkowej pracy

Rosnące wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego wpływają również na aktywność zawodową części rodziców. Niektórzy decydują się na dodatkowe godziny pracy, krótkoterminowe zlecenia albo poszukują lepiej płatnego zatrudnienia. Szczególne możliwości pojawiają się w branżach, które w okresie wakacyjnym zwiększają zapotrzebowanie na pracowników. Handel, logistyka, magazyny, produkcja i e-commerce prowadzą dodatkowe rekrutacje, często oferując zatrudnienie na kilka dni lub tygodni. Pracownicy są potrzebni m.in. do rozładunku dostaw, przygotowywania sklepów, wykładania towarów, oznaczania cen, kompletowania zamówień oraz obsługi zwiększonej sprzedaży.

Według Pawła Dąbrowskiego sezonowe zatrudnienie może być dla części gospodarstw domowych sposobem na zwiększenie dochodów w okresie większych wydatków. – Z punktu widzenia pracownika ważna jest przy tym możliwość szybkiego wejścia do pracy i zakończenia jej po wykonaniu określonego projektu. Taki model może być szczególnie interesujący dla osób, które mają już stałe zatrudnienie, ale potrzebują dodatkowego dochodu przez kilka tygodni. Dla rynku pracy oznacza to również większe znaczenie krótkich, elastycznych form zatrudnienia jako sposobu dopasowania podaży pracy do sezonowych potrzeb firm. W efekcie okres zwiększonych wydatków rodzinnych zbiega się z czasem, w którym część przedsiębiorstw ma zwiększone zapotrzebowanie na pracowników – tłumaczy ekspert.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przedstawiciele Gen Z są gotowi ograniczać inne wydatki, a nawet rezygnować z tradycyjnych wakacji, by zobaczyć ulubionych artystów.

Festiwale muzyczne przestają być dla młodych ludzi jedynie formą weekendowej rozrywki. tego typu wydarzenia coraz częściej wpływają na sposób planowania wydatków, wyboru kierunku podróży, a nawet rezygnacji z innych form spędzania wolnego czasu.

Co trzecia osoba w wieku 18-28 lat uważa niezapomniane doświadczenia za ważniejsze od długoterminowego oszczędzania – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Revolut wśród 20 tys. przedstawicieli pokolenia Z w Europie. Dane wskazują, że młodzi konsumenci są skłonni przeznaczać większą część swojego budżetu na koncerty, festiwale, podróże i inne wydarzenia na żywo.

W Polsce dla części przedstawicieli Gen Z festiwal staje się również jednym z głównych powodów wyjazdu. 25% badanych deklaruje, że przy wyborze imprezy kluczowe znaczenie ma dla nich lineup, a konkretnie możliwość zobaczenia ulubionego artysty. Aby kupić bilet, młodzi są gotowi ograniczyć inne wydatki. 55% respondentów zmniejszyłoby wydatki na wizyty w restauracjach, 43% odłożyłoby zakup nowych ubrań, a 17% zrezygnowałoby z tradycyjnego urlopu. Kolejne 20% deklaruje, że w razie potrzeby sięgnęłoby po własne oszczędności.

Jednocześnie rosnące ceny biletów pozostają dla młodych konsumentów istotnym problemem. 29% polskich uczestników badania uważa dynamiczne ustalanie cen za niesprawiedliwe wobec fanów i opowiada się za większą regulacją tego mechanizmu.

Festiwal może być również powodem zagranicznej podróży. 26% przedstawicieli Gen Z z Polski deklaruje gotowość wyjazdu do sąsiedniego kraju, aby zobaczyć ulubionego artystę. Dla kolejnych 9% odległość nie stanowi większej przeszkody – są gotowi podróżować nawet na drugi koniec świata, jeśli program wydarzenia będzie wystarczająco atrakcyjny.

Wpływ dużych imprez muzycznych na ruch turystyczny widoczny jest także w danych dotyczących wydatków. Według danych Revolut w tygodniu, w którym odbywał się Open’er Festival, wydatki zagranicznych turystów odwiedzających Polskę były o 7% wyższe niż tydzień wcześniej. Może to wskazywać, że duże wydarzenia muzyczne oddziałują nie tylko na sprzedaż biletów, ale również na lokalną turystykę, gastronomię, transport i zakwaterowanie.

Również na pograniczu polsko-czeskim w sezonie letnim nie brakuje wydarzeń przyciągających odbiorców z obu stron granicy. Muzyka staje się jednym z elementów transgranicznej oferty, a bliskość geograficzna, brak barier granicznych oraz bardzo dobre skomunikowanie regionu sprawiają, że młodzi mieszkańcy południowej Polski masowo realizują swoje festiwalowe plany u południowych sąsiadów. Flagowymi przykładami są wielkie międzynarodowe festiwale odbywające się w Ostrawie, takie jak Colours of Ostrava i festiwal muzyki elektronicznej Beats for Love. Międzynarodowe gwiazdy pojawiają się też na festiwalu Havířovské slavnosti w Hawierzowie – w tym roku będą to m.in. Dave Stewart z Eurythmics, Rita Ora czy Pendulum. W Opawie ma miejsce wielogatunkowy Festival Slunovrat, a we Frydku-Mistku – FM City Fest, gdzie w tym roku jedną z gwiazd był Alan Walker, a także wystąpili najpopularniejsi czescy i słowaccy wykonawcy.

Po polskiej stronie granicy odbywa się m.in. Full Moon Festival, który na Zamku Piastowskim w Raciborzu gromadzi artystów z Polski i zagranicy tworzących muzykę elektroniczną. Co roku można też wziąć udział w Przystanku Żory, który nawiązuje do odbywającego się niegdyś w Żarach Przystanku Woodstock, festiwalu Najcieplejsze Miejsce na Ziemi w Wodzisławiu Ślśskim czy Lyski Rock Festival w Lyskach.

Po więcej inspiracji na wycieczki na pograniczu polsko-czeskim zapraszamy do pozostałych artykułów na naszym portalu.

Kraj morawsko-śląski zachęca do odkrywania regionu przez smaki i zabytki

Nowy mural w Trzyńcu – artystyczny hołd dla miasta i jego legend

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

fot. Colours of Ostrava/Facebook
oprac. /kp/

Zetki chcą więcej zarabiać, ale nie za wszelką cenę. Liczą się także czas spędzany w drodze do pracy, elastyczna organizacja pracy czy dodatkowe wolne.

Młodzi pracownicy dość dobrze oceniają swoją obecną sytuację zawodową, ale z większą ostrożnością patrzą na najbliższą przyszłość. Z badania „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że tylko 15% osób w wieku 18–24 lata spodziewa się poprawy swojej sytuacji zawodowej w ciągu kolejnego roku. Jednocześnie ponad jedna trzecia młodych planuje zmianę pracy, a większość chce zwiększyć swoje dochody.

Obecna sytuacja zawodowa nie jest przez przedstawicieli pokolenia Z oceniana jednoznacznie. 35% badanych w wieku 18–24 lata uważa ją za dobrą, a 9% za bardzo dobrą. Największa grupa, obejmująca 41% respondentów, ocenia swoją sytuację neutralnie. Wyniki pokazują więc, że młodzi pracownicy nie postrzegają swojej pozycji na rynku pracy jako szczególnie trudnej, ale jednocześnie nie są przekonani, że mają na nim wyraźną przewagę.

Znacznie bardziej zachowawcze są ich przewidywania dotyczące kolejnych miesięcy. Tylko 15% badanych zakłada poprawę sytuacji zawodowej, natomiast 17% spodziewa się jej pogorszenia. Blisko połowa, bo 48%, nie przewiduje większych zmian.

Jednym z najważniejszych celów jest zwiększenie zarobków. 28% młodych pracowników zamierza poprosić obecnego pracodawcę o podwyżkę, a 26% planuje poszukać lepiej płatnego zatrudnienia. Kolejne 15% rozważa podjęcie pracy dorywczej. Łącznie niemal siedmiu na dziesięciu przedstawicieli pokolenia Z zamierza w najbliższym czasie podjąć działania zmierzające do zwiększenia swoich dochodów. Dla części młodych problemem pozostaje niedopasowanie wynagrodzenia do zakresu obowiązków – 39% badanych uważa, że otrzymywana pensja nie odpowiada wykonywanej pracy. Z drugiej strony 56% ocenia swoje wynagrodzenie jako raczej lub zdecydowanie adekwatne.

Zmiana pracy nie jest dla pokolenia Z decyzją podejmowaną wyłącznie ze względu na wysokość wynagrodzenia. Na przejście do innego pracodawcy z powodu pensji wskazało 52% respondentów. Niewiele mniej, bo 43%, zwróciło uwagę na krótszy czas dojazdu do pracy. Na trzecim miejscu znalazły się lepsze warunki zatrudnienia wskazane przez 39% badanych. – Przez lata o pokoleniu Z mówiło się przede wszystkim przez pryzmat work-life balance. Dziś widać jednak, że za tym hasłem stoi bardzo konkretna kalkulacja. Młodzi przeliczają pracę nie tylko na pieniądze, ale również na czas i jakość życia. Dlatego przy porównywalnym wynagrodzeniu przewagą pracodawcy może być krótszy dojazd, elastyczny grafik czy możliwość pracy bliżej domu. Dla młodych czas staje się po prostu kolejną walutą na rynku pracy – komentuje Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service.

Wyniki badania pokazują również, że dla młodych pracowników istotna jest organizacja czasu pracy. Najczęściej wskazywanym rozwiązaniem jest elastyczny grafik, który za najbardziej atrakcyjny model uznaje 52% respondentów. Po 33% wskazań otrzymały dodatkowe dni wolne i krótszy tydzień pracy. Z kolei 26% badanych jako preferowane rozwiązanie wskazało możliwość pracy zdalnej w wybrane dni.

Jak podkreśla Krzysztof Inglot, dla pracodawców oznacza to konieczność uwzględniania szerszego zestawu oczekiwań młodych pracowników. – Firmy, które chcą przyciągać i zatrzymywać młodych pracowników, powinny przestać myśleć o ofercie pracy wyłącznie przez pryzmat samej pensji. Wynagrodzenie jest podstawą, ale dla zetek coraz większe znaczenie ma cały pakiet: lokalizacja, elastyczność, przewidywalność, atmosfera i możliwość rozwoju. Warto też zauważyć, że 67% młodych planuje zdobywać nowe kompetencje w ciągu najbliższego roku. To nie jest pokolenie, które nie chce pracować. To pokolenie, które chce wiedzieć, po co pracuje, jakim kosztem i czy dana praca daje mu realną perspektywę na przyszłość – podsumowuje ekspert.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W ciągu kilku dni do inspekcji wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia.

Od wejścia w życie nowych przepisów Państwowa Inspekcja Pracy otrzymała 690 skarg i wniosków dotyczących przypadków, w których umowy cywilnoprawne mogły zostać wykorzystane zamiast umów o pracę. Inspektorzy przeprowadzili już ponad 100 kontroli i wydali 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Nowe uprawnienia PIP obowiązują od 8 lipca. Zmiany dają inspektorom możliwość wydawania decyzji administracyjnych, na podstawie których pozorne umowy cywilnoprawne lub fikcyjne samozatrudnienie mogą zostać uznane za stosunek pracy.

Jak wynika z danych PIP, między 8 lipca a 13 sierpnia do inspekcji wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Licząc od początku 2026 r., takich zgłoszeń było 1794. W analogicznym okresie ubiegłego roku PIP odnotowała 619 tego typu spraw.

Zgłoszenia dotyczą przede wszystkim umów zlecenia i umów o świadczenie usług. Inspekcja nie wskazuje jednak jednej branży, w której problem występowałby szczególnie często. Skargi napływają zarówno od osób zatrudnionych w małych firmach, jak i dużych przedsiębiorstwach oraz podmiotach publicznych. Dotyczą m.in. pracowników usług, handlu, produkcji, ochrony, gastronomii i ochrony zdrowia, a także osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform internetowych.

Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń zwraca uwagę, że część zgłoszeń odnosi się do okresów zatrudnienia, które zakończyły się przed 8 lipca, czyli przed wejściem w życie nowych regulacji. W takich przypadkach nowe instrumenty prawne PIP nie mogą zostać zastosowane. Niektóre wnioski wymagają również uzupełnienia ze względu na braki formalne.

Mimo tych ograniczeń inspektorzy od 8 lipca rozpoczęli ponad 100 kontroli dotyczących przestrzegania przepisów zakazujących zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. Do 13 sierpnia zakończono 35 z nich. W wyniku przeprowadzonych czynności wydano 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Jak dotąd nie pojawiły się natomiast podstawy do wszczęcia postępowań administracyjnych, które mogłyby zakończyć się decyzją okręgowego inspektora pracy.

Dane PIP wskazują jednocześnie, że część pracodawców decyduje się na zmianę formy zatrudnienia jeszcze przed zakończeniem kontroli. Między 8 lipca a 6 sierpnia inspektorzy odnotowali 201 przypadków dobrowolnego przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę, zanim zastosowano przewidziane prawem środki.

Nowe przepisy wiążą się również ze zwiększonym zainteresowaniem indywidualnymi interpretacjami dotyczącymi właściwej formy zatrudnienia. Od 8 lipca Główny Inspektor Pracy wydał siedem takich interpretacji. W dwóch przypadkach uznał, że przedstawione przez wnioskodawców relacje mogą mieć charakter cywilnoprawny. W pozostałych pięciu sprawach stwierdzono natomiast, że opisane warunki wskazują na istnienie stosunku pracy.

Czytaj także: PIP zyskał nowe uprawnienia. Przedsiębiorcy powinni sprawdzić umowy

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Rosnące temperatury i częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe wymagają zmian w infrastrukturze, planowaniu przestrzennym i systemie reagowania kryzysowego.

Zmiany klimatu zwiększają ryzyko występowania gwałtownych zjawisk pogodowych, a w wielu przypadkach mogą również wpływać na ich intensywność. Naukowcy zwracają uwagę, że obserwowany kierunek zmian nie jest zaskoczeniem, ponieważ podobne scenariusze od lat przewidywały modele klimatyczne. Coraz większym wyzwaniem staje się natomiast przygotowanie społeczeństwa, infrastruktury i instytucji na konsekwencje tych procesów.

Jak wskazuje Michał Brennek z Zakładu Fizyki Atmosfery Instytutu Geofizyki PAN, według danych meteorologicznych Polska wchodzi w trudny okres. – Będziemy mieć do czynienia z gwałtowniejszymi typami pogód, które będą testować naszą infrastrukturę cywilizacyjną. Dla mnie ogromnym zaskoczeniem jest to, jak bardzo nasz dyskurs polityczny i społeczny jest nieprzygotowany do tego typu wyzwań: do rozmowy i wymagania od naszych polityków działania i reakcji – podkreśla.

Klimatolodzy zwracają także uwagę na obecność w przestrzeni publicznej twierdzeń sprzecznych z aktualną wiedzą naukową. Prof. Szymon Malinowski z Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego PAN oraz prof. Bogdan Chojnicki z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu jako przykład wskazują projekt ustawy Prawa i Sprawiedliwości dotyczący wystąpienia Polski z unijnego systemu handlu emisjami ETS. W uzasadnieniu projektu znalazły się m.in. twierdzenia kwestionujące wpływ działalności człowieka na klimat i znaczenie obecnego poziomu stężenia dwutlenku węgla w atmosferze. – Ludzie nie rozumieją i nie podejmują działania, dopóki coś bardzo nie zaboli. A ponieważ klimat cechuje się dużą inercją, to gdy już zaboli, to niestety nie będzie już powrotu do stabilnego klimatu – zaznacza Michał Brennek.

Dane Światowej Organizacji Meteorologicznej potwierdzają skalę zachodzących zmian. Z raportu „Stan globalnego klimatu 2025” wynika, że lata 2015–2025 były najcieplejszym okresem w historii pomiarów. W 2025 r. średnia globalna temperatura była o ok. 1,43°C wyższa niż w okresie 1850–1900. Jednocześnie nadal rośnie temperatura oceanów, postępuje topnienie lodowców, a zasięg lodu morskiego w Arktyce pozostaje blisko rekordowo niskich poziomów. WMO po raz pierwszy uwzględniła również nierównowagę energetyczną Ziemi wśród kluczowych wskaźników klimatycznych. W 65-letnim okresie pomiarów osiągnęła ona najwyższy poziom.

Prognozy na najbliższe lata również wskazują na utrzymywanie się wysokich temperatur. Według WMO średnia temperatura w latach 2026–2030 może być od 1,3 do 1,9°C wyższa od poziomu z okresu 1850–1900. Prawdopodobieństwo, że przynajmniej jeden rok przyniesie czasowe przekroczenie poziomu 1,5°C, oszacowano na 91%. Z kolei prawdopodobieństwo ustanowienia w tym okresie nowego globalnego rekordu temperatury wynosi 86%.

Michał Brennek zwraca uwagę, że skala przyszłych zagrożeń będzie zależeć nie tylko od dalszego przebiegu zmian klimatu, ale również od działań podejmowanych obecnie. – Uznano, że najczarniejszy scenariusz zmiany klimatu się nie zrealizuje, ale nie dlatego, że nauka się myliła, tylko dlatego, że podjęliśmy skuteczne działania i ograniczyliśmy emisję CO2 i gazów cieplarnianych. Druga rzecz to jest pytanie, jak będziemy cywilizacyjnie przystosowani np. do ochrony naszych najmłodszych i najstarszych. We wrześniu marszałek Sejmu zapowiedział debatę o dostosowaniu do zmiany klimatu i bezpieczeństwie klimatycznym. Dotychczas politycy w ogóle nie podejmowali tego tematu, a on jest bardzo ważny – przekonuje ekspert PAN.

Od stycznia 2025 r. miasta liczące co najmniej 20 tys. mieszkańców są zobowiązane do przygotowania miejskich planów adaptacji do zmian klimatu. Obowiązek obejmuje 209 miast. Dokumenty mają uwzględniać lokalne zagrożenia meteorologiczne i hydrologiczne oraz wskazywać działania pozwalające ograniczać ich skutki. Wśród planowanych rozwiązań znajdują się m.in. zwiększanie powierzchni zielonych oraz lepsze zagospodarowanie wód opadowych.

Problemem pozostaje jednak poziom przygotowania społeczeństwa i instytucji. Z badania More in Common wynika, że 59% Polaków zauważa, iż fale upałów stają się częstsze i bardziej dotkliwe. Jednocześnie tylko 7% respondentów uważa, że państwo jest dobrze przygotowane na ekstremalne zjawiska pogodowe. Połowa badanych ocenia, że państwo nie zapewnia odpowiedniej ochrony przed skutkami zmian klimatu, natomiast 11% uważa, że instytucje publiczne sprawnie zapobiegają sytuacjom kryzysowym i odpowiednio na nie reagują. – Cywilizacyjnie budujemy miasta głównie dla samochodów, a nie dla pieszych, wycinamy, co się da, betonujemy, ile się da. Nie jesteśmy przygotowani na to, że nasze budynki za chwilę nie będą potrzebowały izolacji dlatego, że na zewnątrz jest zimno, tylko dlatego, że jest za gorąco. Nie będziemy rozważać, ile potrzebujemy energii na zimę, a będziemy także rozważać, ile potrzebujemy energii latem, żeby było chłodniej. Mam wrażenie, że zostaliśmy w Polsce bardzo z tyłu z tą transformacją – ocenia Michał Brennek.

Jednocześnie rozwijają się technologie pozwalające coraz dokładniej prognozować pogodę i analizować przyszłe zmiany klimatu. Ekspert zwraca uwagę na rolę Europejskiego Centrum Średnioterminowych Prognoz Pogody (ECMWF), które skupia państwa współpracujące nad rozwojem prognoz meteorologicznych i klimatycznych. Polska nie jest obecnie członkiem ani państwem stowarzyszonym z tą organizacją, choć korzysta z opracowywanych przez nią produktów. ECMWF zrzesza 23 państwa członkowskie, a kolejne 12 ma status państw współpracujących. Wśród nich znajdują się m.in. Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Litwa i Łotwa. Uczestnictwo w pracach centrum zapewnia dostęp do danych prognostycznych w czasie rzeczywistym oraz zasobów obliczeniowych i archiwów meteorologicznych, natomiast państwa członkowskie mogą dodatkowo korzystać z superkomputerów ECMWF. Zdaniem Michała Brennka większe zaangażowanie Polski w działalność tej organizacji mogłoby wzmocnić krajowy system osłony meteorologicznej i zwiększyć możliwości reagowania na coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nowa kampania „Skosztuj i doświadcz” podpowiada nie tylko, co zobaczyć, ale również czego spróbować po drodze.

Przejażdżka osobłoską koleją wąskotorową połączona z degustacją knedli jagodowych w Jesionikach, zwiedzanie kopalni Flaschara uwieńczone próbowaniem lokalnych wypieków z Příbora, a także wizyta w Muzeum Samochodów Ciężarowych Tatra w Kopřivnicy zestawiona ze słynnymi sztramberskimi uszami – to wybrane przykłady z nowej kampanii turystycznej „Skosztuj i doświadcz” (Ochutnej a zažij), która ma na celu inspirować do odkrywania uroków północnych Moraw i Śląska. Głównym założeniem inicjatywy jest stworzenie wielozmysłowych wrażeń poprzez ścisłe powiązanie bogatego dziedzictwa technicznego regionu z jego autentyczną i tradycyjną gastronomią.

Kraj morawsko-śląski to region pełen kontrastów, co podkreśla Šárka Šimoňáková, pierwsza zastępczyni wojewody ds. rozwoju regionalnego i turystyki. – Odwiedzający mogą odkryć perełki techniki, piękną przyrodę i wyjątkową kuchnię w ciągu zaledwie jednego dnia. To właśnie to połączenie chcemy zaprezentować w naszej nowej kampanii i pokazać, że nasz region ma coś do zaoferowania o każdej porze roku – wskazuje.

Podstawą projektu jest połączenie dwóch najpopularniejszych lokalnych inicjatyw: Technotrasy, która opowiada historie przemysłu i rzemiosła, oraz szlaku kulinarnego Pojez skupiającego najlepsze smaki regionu. – Technotrasa i Pojez od dawna należą do naszych najbardziej udanych projektów. W nowej kampanii po raz pierwszy je połączyliśmy, ponieważ to właśnie połączenie wyjątkowych miejsc z wysokiej jakości regionalną gastronomią tworzy doświadczenia, które ludzie najlepiej zapamiętują. Znajdą tam wskazówki dotyczące wycieczek prezentujących ciekawe zabytki techniki, ale także rekomendacje dotyczące tego, czego spróbować na trasie, gdzie się zatrzymać i w jakiej odległości od siebie znajdują się poszczególne miejsca – tłumaczy Petr Koudela, dyrektor Moravian-Silesian Tourism.

Działania promocyjne będą realizowane przede wszystkim w przestrzeni internetowej i w mediach społecznościowych. Ich znakiem rozpoznawczym jest unikalny styl wizualny i kolorystyka fotografii, dla których inspirację stanowiła twórczość filmowa Wesa Andersona.

Turyści otrzymują gotowe scenariusze wyjazdów oparte na ciągłości odkrywania. Przykładem jest połączenie zwiedzania unikalnego bunkra w Boguminie posiadającego rozwiązania architektoniczne niespotykane nawet w Linii Maginota z wizytą w zamkowej miodarni w Szylerzowicach oferującej rzemieślnicze wyroby pasieczne. Inną propozycją jest spacer wzdłuż kanału Weisshuhna w Hradcu nad Moravicí – fascynującego dzieła hydrotechnicznego z XIX w. – po którym można odpocząć w sielskiej atmosferze na farmie "Šťastné kozy", próbując lokalnych serów.

Dla miłośników historii motoryzacji zaplanowano trasę obejmującą legendarną fabrykę samochodów Tatra połączoną ze słodkim przystankiem w Štramberku na tradycyjne uszy pieczone z ciasta piernikowego. Z kolei fani piwowarstwa mogą zgłębić tajniki produkcji w browarze Radegast, by następnie wyruszyć na górską przełęcz Pustevny. Oferta obejmuje również odkrywanie drewnianej architektury Na Borku z jednoczesnym poznawaniem smaków Śląska Cieszyńskiego, a także wizytę w eksperymentalnym centrum rzemiosła dawnego w Příborze dopełnioną degustacją tradycyjnego kołacza z Hukvaldów.

Szczegóły można znaleźć na stronie severnimorava.travel/ochutnej-zazij.

Po więcej pomysłów na aktywny weekend na pograniczu polsko-czeskim zapraszamy do pozostałych artykułów na naszym portalu.

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

85-metrowa wieża dawnej kopalni František stanie się punktem widokowym

Ścieżka planetarna na Śląsku Opawskim z nowymi atrakcjami. Pierwszy obiekt stanie w Hrabyni

fot. Ochutnej a zažij
oprac. /kp/

W 2025 r. założenie własnej firmy rozważało blisko 21% osób poszukujących pracy. Osiem lat wcześniej było to 32%.

Własną działalność gospodarczą lub rolniczą prowadziło w 2025 r. 7,3% Polaków w wieku od 18 do 69 lat – wynika z najnowszej edycji Bilansu Kapitału Ludzkiego. To wyraźnie mniej niż w latach 2021–2022, kiedy odsetek ten wynosił 14,1%.

Jak jednak zwraca uwagę Aleksandra Wejt-Knyżewska, starsza analityczka w Zespole Wsparcia Badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego, skalę spadku należy interpretować ostrożnie, ponieważ w ostatniej edycji BKL zmieniono sposób zadawania pytania. – Bardziej jednoznaczne są dane o planach zawodowych. W 2025 r. założenie firmy rozważało blisko 21% osób poszukujących pracy, podczas gdy w 2017 r. było to 32%, a w latach 2021–2022 – 26%. Przez osiem lat udział takich osób zmniejszył się zatem o blisko 11 p.p. Wśród powodów spadku odsetka myślących o założeniu własnej działalności można wymieniać m.in. wzrost poziomu płacy minimalnej, obciążenia podatkowe, a także niepewność sytuacji gospodarczej wywołaną przez kryzysy (pandemia, wojna pełnoskalowa w Ukrainie) – tłumaczy ekspertka.

Jednocześnie liczba nowo rejestrowanych jednoosobowych działalności gospodarczych pozostaje stosunkowo wysoka. Z danych CEIDG wynika, że w 2025 r. zarejestrowano blisko 480 tys. JDG. W przeliczeniu na 1000 mieszkańców Polski w wieku produkcyjnym daje to 22 wnioski o rozpoczęcie działalności. W 2019 r. wskaźnik ten wynosił 20. Z kolei różnica między liczbą rejestracji a liczbą wniosków o zakończenie działalności wyniosła 13 na 1000 mieszkańców, czyli tyle samo co w 2019 r. – Oznacza to, że pod względem liczby powstających i kończonych działalności sytuacja utrzymuje się na poziomie sprzed pandemii. Należy pamiętać, że zamykane firmy mogły zostać zarejestrowane w poprzednich latach, dlatego wynik ten nie pokazuje, jaka jest trwałość nowo powstałych firm – zaznacza Aleksandra Wejt-Knyżewska.

Pod względem liczby nowych jednoosobowych działalności gospodarczych wyróżniały się w 2025 r. woj. zachodniopomorskie, pomorskie i mazowieckie – w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym zarejestrowano tam odpowiednio 19, 17 i 16 nowych firm. Te same regiony znajdowały się w czołówce również w 2019 r., choć wartości wskaźnika były wówczas wyższe i wynosiły odpowiednio 22, 20 i 18. Najmniej nowych JDG w przeliczeniu na 1000 mieszkańców odnotowano natomiast w woj. opolskim, podlaskim i świętokrzyskim, gdzie wskaźnik wyniósł po 11. Największą różnicę między liczbą rejestracji a liczbą wniosków o zakończenie działalności zanotowano w woj. pomorskim i zachodniopomorskim – po 10 na 1000 mieszkańców. Najniższy poziom, wynoszący 5, wystąpił w woj. kujawsko-pomorskim, podlaskim i świętokrzyskim.

Według badania Global Entrepreneurship Monitor wśród osób, które zakończyły działalność w 2024 r., 35% jako przyczynę wskazało brak rentowności, a 28% zwróciło uwagę na uwarunkowania polityczne, regulacyjne i podatkowe. W Europie ten drugi czynnik wskazało średnio 10% badanych.

Aleksandra Wejt-Knyżewska tłumaczy, że spadek zainteresowania prowadzeniem własnego biznesu przy jednocześnie dużej liczbie rejestrowanych działalności nie musi być sprzecznością. Jak wskazuje, część firm funkcjonuje krótko, a następnie jest zawieszana lub zamykana. Nie wszystkie nowe jednoosobowe działalności są też efektem decyzji o rozpoczęciu samodzielnego biznesu. Część z nich powstaje w związku z przejściem z etatu na współpracę w formule B2B, czasami z inicjatywy lub oczekiwania pracodawcy. – Wszystkie te przypadki są traktowane jako działalność gospodarcza, mimo że nie zawsze oznaczają rozwijanie samodzielnego biznesu, a dostępne dane nie pozwalają określić skali zależnego samozatrudnienia. Na decyzje o założeniu, zawieszeniu lub zakończeniu działalności mogły wpływać zmiany wprowadzone w ostatnich latach, w tym zmiany zasad ustalania i odliczania składki zdrowotnej oraz wzrost płacy minimalnej przekładający się na koszty zatrudnienia pracowników i wysokość części preferencyjnych składek przedsiębiorców. Skutki tych zmian nie były jednakowe dla wszystkich – zależały m.in. od branży, wysokości dochodów i formy opodatkowania. Przedsiębiorczość w Polsce staje się bardziej zmienna i trudniejsza do jednoznacznej oceny – podsumowuje ekspertka PIE.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Fabryka Henkel w Raciborzu może dostać drugie życie. Grupa Świt chce przejąć część jej majątku i wznowić produkcję proszków do prania.

Zamknięta w zeszłym roku fabryka koncernu Henkel w Raciborzu ma szansę na wznowienie działalności. Polska spółka Świt Property należąca do Grupy Świt złożyła do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniosek o zgodę na przejęcie części majątku zakładu. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte 17 sierpnia. Transakcja ma obejmować odkupienie od firmy Henkel Polska Operations strategicznych elementów fabryki, w tym gruntów, budynków oraz wyodrębnionych instalacji produkcyjnych.

Czytaj więcej na portalu raciborz.com.pl: Produkcja proszków do prania może wrócić do Raciborza. Polski inwestor złożył wniosek do UOKiK

Ok. 2,3 mld opakowań zebrano w ciągu pierwszych 10 miesięcy funkcjonowania systemu kaucyjnego. Efekty są widoczne w lasach i miejscach turystycznych.

Pierwsze miesiące funkcjonowania systemu kaucyjnego przynoszą zauważalne efekty w ograniczaniu ilości porzucanych plastikowych butelek i aluminiowych puszek. Jednocześnie coraz większym problemem pozostaje szkło jednorazowe, szczególnie niewielkie butelki po alkoholu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada rozpoczęcie jesienią prac nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego również na tę kategorię opakowań.

W ciągu pierwszych 10 miesięcy funkcjonowania systemu zebrano ok. 2,3 mld opakowań. Zdaniem osób zaangażowanych w akcje sprzątania terenów naturalnych przełożyło się to na zmniejszenie liczby porzucanych butelek plastikowych i puszek. System nie obejmuje jednak obecnie szkła jednorazowego, które nadal często trafia do lasów, nad jeziora, rzeki i na szlaki turystyczne.

MKiŚ planuje rozszerzenie systemu o szkło jednorazowe, w tym popularne niewielkie butelki po alkoholu. Pod koniec lipca wiceministra Anita Sowińska zapowiedziała podczas posiedzenia sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, że jesienią ma rozpocząć się proces legislacyjny w tej sprawie. Resort przyznaje jednocześnie, że zmiana będzie oznaczała dodatkowe wyzwania logistyczne dla przedsiębiorców, operatorów systemu i sklepów. Z tego powodu rozważane jest dłuższe vacatio legis, które ma umożliwić przygotowanie się do nowych obowiązków.

Skala problemu związanego z porzucanym szkłem jest znacząca. Przy orientacyjnej masie jednej małej szklanej butelki wynoszącej ok. 150 gramów liczba takich opakowań może oznaczać od ok. 71 do 110 tys. ton szkła rocznie. Z raportu Eko-Unii „Wakacje ze śmieciami, czyli co zostawiamy po sobie w miejscach wypoczynku” wynika, że niewielkie butelki po napojach wysokoprocentowych mogą stanowić około połowy szklanych odpadów zbieranych podczas akcji „Sprzątanie Świata”. Z kolei podczas akcji „Czysta Odra” udział szkła w zbieranych odpadach wzrósł z 30% w 2022 r. do 50% w 2024 r. Problem dostrzegają również mieszkańcy. Badanie przeprowadzone na zlecenie Eko-Unii na przełomie zimy i wiosny wykazało, że 60% respondentów wskazało szklane butelki jako odpady najbardziej widoczne po roztopach.

Lasy Państwowe zwracają uwagę, że choć dane z pierwszej połowy roku nie pozwalają jeszcze na pełną ocenę wpływu systemu kaucyjnego na ilość wszystkich odpadów, obserwowane są niewielkie spadki. W pierwszych sześciu miesiącach 2026 r. z lasów zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zebrano 28,2 tys. m³ śmieci, a koszt tych działań wyniósł 12,2 mln zł. Rok wcześniej w analogicznym okresie było to 33,4 tys. m³, a w 2024 r. 34,6 tys. m³. W całym 2025 r. zebrano natomiast 74,7 tys. m³ odpadów, co kosztowało ponad 30 mln zł. Porzucane szkło stanowi przy tym nie tylko problem estetyczny. Potłuczone butelki mogą powodować skaleczenia ludzi i zwierząt, a niewidoczne pod ściółką odłamki stają się dodatkowym zagrożeniem. Leśnicy wskazują również na potencjalne zagrożenie pożarowe związane ze szklanymi butelkami pozostawionymi w miejscach nasłonecznionych.

Podobne obserwacje przedstawiają osoby regularnie organizujące akcje sprzątania terenów rekreacyjnych. Hubert Pietrzak z Częstochowskiego Alarmu Smogowego, inicjator akcji #JurabezPlastiku, zauważa, że w czasie sprzątania Jury Krakowsko-Częstochowskiej nadal znajdowane są duże ilości szklanych butelek. Jednocześnie podczas ostatnich akcji zauważono spadek liczby opakowań objętych systemem kaucyjnym. – Obecnym kształtem systemu kaucyjnego powinny się zająć organy kontrolne państwa. System działa ponad 10 miesięcy i nadal nie mamy możliwości zwrotu większości opakowań szklanych. A te, zwłaszcza po alkoholu, piętrzą się wszędzie, w tym w pięknych i ważnych przyrodniczo miejscach – podkreśla. – Polskie ciche zezwolenie na śmiecenie szklanymi opakowaniami to jest kuriozalna sytuacja. U naszych niemieckich czy czeskich sąsiadów oddawanie szklanych opakowań po napojach jest całkowicie naturalne. Nie rozumiem, dlaczego w Polsce dotąd się to nie udało – dodaje.

Na problem zwracają uwagę także ekolodzy działający przy akcjach sprzątania rzek. Dominik Dobrowolski, związany m.in. z inicjatywami „Czysta Wisła” i „Czysta Odra”, wskazuje na potrzebę objęcia szkła jednorazowego systemem kaucyjnym, ale nie tylko. – Na pewno dobrym wyjściem byłoby wprowadzenie szklanych opakowań wielorazowych na dużo większą skalę, niż ma to miejsce teraz. Obecne maszyny nie są przystosowane do zbiórki szkła. Jeżeli wszystkie opakowania szklane można by było zwracać jako wielorazowe, szkło nie trafiłoby do środowiska, a do recyklingu – uważa.

Jak wskazują przedstawiciele organizacji ekologicznych, kolejnym etapem zmian ma być m.in. Rozszerzona Odpowiedzialność Producentów, czyli rozwiązanie, w ramach którego producenci ponoszą większą część kosztów związanych ze zbiórką i recyklingiem wprowadzanych przez nich opakowań. – System kaucyjny zdał egzamin – widać to w lasach, nad morzem i na szlakach. Ale jego największą słabością pozostaje wciąż szkło jednorazowe. To butelki szklane dominują dziś wśród porzucanych opakowań, bo jako jedyne nie zostały objęte tym samym mechanizmem, który ograniczył zaśmiecanie plastikiem i puszkami. Rozszerzenie systemu o szkło jednorazowe jest koniecznym dokończeniem reformy – podkreśla Paweł Pomian, wiceprezes Stowarzyszenia Ekologicznego Eko-Unia. – Tam, gdzie pojawiła się kaucja, opakowania przestały być „śmieciami”, stały się wartościowym odpadem, wartościowym surowcem i przestały zalegać w środowisku. Tam, gdzie jej nie ma, jedyną wartością pozostaje koszt ich sprzątania, który ponosimy wszyscy. Dlatego każda kolejna zwłoka z objęciem szkła jednorazowego systemem kaucyjnym oznacza kolejne miliony złotych wydawane na sprzątanie i kolejne tysiące potłuczonych butelek pozostawionych w przyrodzie – dodaje.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W 2025 r. z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania wystawiono w Polsce ok. 1,8 mln zwolnień lekarskich obejmujących 34,1 mln dni nieobecności.

Bezpieczeństwo pracy coraz częściej obejmuje nie tylko ochronę przed wypadkami czy szkodliwymi warunkami fizycznymi, ale również kwestie związane ze zdrowiem psychicznym. Przewlekły stres, przeciążenie obowiązkami, presja na wyniki czy niewłaściwe relacje w miejscu pracy mogą wpływać zarówno na kondycję pracowników, jak i funkcjonowanie całych firm.

Przez lata od pracowników oczekiwano, że po przekroczeniu progu firmy pozostawią prywatne problemy za sobą i skupią się wyłącznie na wykonywaniu obowiązków. Rozwój pracy zdalnej i hybrydowej znacząco zmienił jednak granicę między życiem zawodowym a prywatnym. Dom stał się dla wielu osób miejscem wykonywania obowiązków służbowych, a kontakt z pracodawcą może odbywać się również poza standardowymi godzinami pracy. Jednocześnie rosną wymagania dotyczące wydajności, a pracownicy coraz większą wagę przywiązują do atmosfery w firmie, sposobu zarządzania i własnego dobrostanu.

Skala problemów związanych ze zdrowiem psychicznym znajduje odzwierciedlenie w danych dotyczących absencji chorobowej. Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w 2025 r. z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania wystawiono ok. 1,8 mln zaświadczeń lekarskich, które przełożyły się na 34,1 mln dni nieobecności w pracy. Stanowiło to 14,1% wszystkich dni absencji chorobowej w Polsce. W ciągu siedmiu lat liczba takich zaświadczeń zwiększyła się o ponad połowę, a liczba dni absencji wzrosła o prawie 69%.

Dla pracodawców znaczenie ma jednak nie tylko absencja chorobowa, czyli sytuacja, w której pracownik pozostaje na zwolnieniu. Coraz częściej zwraca się uwagę na zjawisko prezentyzmu. Dochodzi do niego wtedy, gdy pracownik pojawia się w pracy mimo złego stanu psychofizycznego, przewlekłego zmęczenia lub wyczerpania, a jego efektywność jest znacznie niższa niż zwykle. Taki stan może prowadzić do większej liczby błędów, problemów z koncentracją, wolniejszego podejmowania decyzji i pogorszenia współpracy w zespole. W przeciwieństwie do absencji jego skutki są przy tym znacznie trudniejsze do zauważenia w firmowych statystykach.

Jednym z zagrożeń związanych z długotrwałym przeciążeniem jest wypalenie zawodowe. Światowa Organizacja Zdrowia określa je jako syndrom wynikający z przewlekłego stresu w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Wypalenie zawodowe nie jest klasyfikowane jako jednostka chorobowa, lecz jako zjawisko związane z wykonywaniem pracy. Nie oznacza to jednak, że jego konsekwencje można bagatelizować. Pogorszenie samopoczucia i spadek zaangażowania mogą wpływać zarówno na pracownika, jak i na funkcjonowanie przedsiębiorstwa.

Jak wskazują eksperci Pracuj.pl, coraz większego znaczenia nabierają rozwiązania, które można określić mianem firmowej „apteczki pierwszej pomocy psychologicznej”. W praktyce może ona obejmować np. dostęp do konsultacji psychologicznych lub terapeutycznych finansowanych przez pracodawcę, programy wsparcia pracowników, anonimowe linie pomocy i szkolenia pozwalające rozpoznawać sygnały kryzysu emocjonalnego. Ważne jest, aby pracownik wiedział, gdzie może zwrócić się o pomoc i miał możliwość skorzystania ze wsparcia bez obawy o stygmatyzację czy negatywną ocenę.

Kolejnym rozwiązaniem, które zyskuje znaczenie w dyskusji o dobrostanie pracowników, jest tzw. right to disconnect, czyli prawo do odłączenia się od obowiązków zawodowych poza godzinami pracy. Chodzi o możliwość nieodpowiadania na służbowe wiadomości, telefony czy e-maile w czasie przeznaczonym na odpoczynek, bez obawy o negatywne konsekwencje. – Część państw nie czeka na obowiązek wdrożenia unijnych regulacji w tej kwestii. Prawo do „odłączenia” obowiązuje już we Francji, Belgii, Włoszech i Hiszpanii. Komisja Europejska finalizuje prace nad dyrektywą, która ma ujednolicić te standardy w całej wspólnocie. Polski Kodeks pracy nie zawiera wprost takiego przepisu. Prawo do wypoczynku można jednak wyczytać z norm o czasie pracy i obowiązku poszanowania czasu wolnego. Jednak nowoczesne organizacje same wprowadzają zasady komunikacji asynchronicznej, w której nikt nie oczekuje natychmiastowej odpowiedzi. Dzięki temu wieczór należy do pracownika, a nie do skrzynki odbiorczej – podkreślają eksperci Pracuj.pl.

Ważną rolę w ochronie dobrostanu psychicznego odgrywają także menedżerowie. Jak zwracają uwagę specjaliści, nie powinni oni zastępować psychologów czy terapeutów ani próbować diagnozować problemów zdrowotnych pracowników. Ich zadaniem jest natomiast reagowanie na wyraźne i utrzymujące się zmiany w zachowaniu członków zespołu, takie jak nagły spadek zaangażowania, wycofanie, problemy z wykonywaniem obowiązków czy częste konflikty. Istotna jest również znajomość obowiązujących w firmie procedur i dostępnych form pomocy. – Odpowiedzialność liderów ma też wymiar prawny. Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek dbania o stan bezpieczeństwa i higieny pracy. Obejmuje on również czynniki psychospołeczne, a więc atmosferę, relacje i poziom stresu. Regularna ocena okresowa i konstruktywna informacja zwrotna pozwalają wcześnie wychwycić oznaki tego, że dobrostan psychiczny danego członka zespołu jest zaburzony. Menedżer nie musi być terapeutą – musi jednak znać firmowe procedury dotyczące dbania o samopoczucie pracowników i umieć z nich skorzystać – podsumowują eksperci.

Czytaj także: 60% Polaków nie rozstaje się z pracą nawet na urlopie

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Jeszcze do niedawna pielęgnacja przeciwstarzeniowa skupiała się niemal wyłącznie na korygowaniu tego, co widoczne – zmarszczki, przebarwienia, niedoskonałości.

Dziś, w połowie 2026 roku, świat nauki, medycyny i świadomej kosmetologii mówi: czas na „Skin Longevity”, czyli długowieczność skóry. Najnowsze doniesienia badawcze udowadniają, że procesy starzenia się naszej cery są nierozerwalnie powiązane z tym, jak starzeje się całe nasze ciało. Jak podejść do odmładzania, by działać u samego źródła, a nie tylko maskować objawy?

Skóra jako lustro biologicznego wieku

Globalni liderzy branży kosmetycznej oraz prestiżowe ośrodki akademickie (m.in. w błyskawicznie starzejącym się społeczeństwie Singapuru) eksplorują obecnie fascynujący obszar na styku medycyny i kosmetologii (geroscience). Najnowsze, wieloletnie badania kliniczne sprawdzają przełomową hipotezę: skóra to nie tylko nasza zewnętrzna powłoka i największy narząd, ale bezcenne „okno”, przez które możemy zajrzeć w głąb organizmu.

Integracja precyzyjnej oceny stanu skóry z badaniami parametrów kardiologicznych, metabolicznych czy kognitywnych pokazuje, że kondycja naszej twarzy może być wczesnym, nieinwazyjnym wskaźnikiem ogólnoustrojowego, biologicznego starzenia się. Zamiast czekać na pojawienie się głębokich bruzd czy utraty gęstości, nauka stawia dziś na prewencję i proaktywne dbanie o zdrowie na poziomie komórkowym. Naukowcy są zgodni: jeśli zrozumiemy mechanizmy starzenia u ich podstaw, skóra przestanie być traktowana wyłącznie w kategoriach estetycznych, a stanie się mapą naszego wewnętrznego zdrowia.

Zmiana paradygmatu: od naprawy do proaktywnej ochrony

Zjawisko to wpisuje się w potężny trend, który całkowicie zmienia oblicze współczesnej branży beauty. Obserwujemy głęboką transformację – od reaktywnego naprawiania defektów do holistycznego zarządzania zdrowiem i witalnością. Eksperci zauważają, że konsumenci są dziś znacznie bardziej świadomi. Rozumieją, że na jakość starzenia się wpływają nie tylko zaawansowane kremy wklepywane w pośpiechu przed lustrem, ale przede wszystkim styl życia, odporność biologiczna i zarządzanie stresem. Sieć gabinetów profesjonalnej pielęgnacji twarzy i ciała YASUMI właśnie tak podchodzi do dbania o swoich gości. Powstała ona z myślą o osobach, które cenią nie tylko piękny wygląd, ale również fundamentalne dobre samopoczucie.

Szczególnie po okresie letnim, skóra jest wystawiona na ciężką próbę. Promieniowanie UV, klimatyzacja, wahania temperatur – to wszystko uszkadza barierę hydrolipidową. Jednak największym, cichym wrogiem „Skin Longevity” pozostaje przewlekły stres. Podwyższony poziom kortyzolu działa na nasze komórki niczym niszczycielska siła: przyspiesza degradację kolagenu, hamuje procesy regeneracyjne i odbija się na naszej twarzy szarością, stanami zapalnymi oraz utratą blasku. Aby skutecznie spowolnić biologiczny zegar i wdrożyć zasady „Skin Longevity” w życie, potrzebujemy dziś synergii. Z jednej strony niezbędna jest technologia i najwyższej jakości składniki aktywne, z drugiej – głębokie wyciszenie układu nerwowego, które pozwala organizmowi przejść z trybu „walki” w tryb regeneracji. Sieć gabinetów profesjonalnej pielęgnacji twarzy i ciała YASUMI to miejsce w którym ta synergia powstaje.

oprac. /lm/

fot. unsplash

Schronienie przed deszczem, miejsce na odpoczynek, a nawet możliwość przenocowania – takie funkcje mają pełnić dwie nowe wiaty planowane w Ludvíkovie.

W Ludvíkovie planowana jest budowa dwóch nowych wiat turystycznych, które mają służyć osobom przemierzającym Jesioniki. Jedna z nich ma powstać w pobliżu urzędu gminy, druga natomiast przy wjeździe do miejscowości od strony Vrbna pod Pradědem. Samorząd ma już przygotowaną dokumentację projektową i poszukuje środków na realizację inwestycji. Jeśli uda się zapewnić finansowanie, pierwsza wiata może zostać wybudowana jeszcze przed końcem tego roku.

Ludvíkov leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki, który od lat przyciąga turystów zainteresowanych górskimi wędrówkami, przyrodą i aktywnym wypoczynkiem. Rosnący ruch turystyczny sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera również niewielka infrastruktura pozwalająca odpocząć podczas dłuższych tras. Wiaty mają zapewnić schronienie przed deszczem, miejsce do odpoczynku, a w razie potrzeby również możliwość przenocowania.

Potrzebę takich miejsc dostrzegają sami turyści. Przy dłuższych górskich wyprawach każdy dodatkowy kilogram ma znaczenie, dlatego możliwość skorzystania z prostej wiaty może być dla piechurów istotnym udogodnieniem. Tego typu obiekty pozwalają także ograniczyć konieczność zabierania namiotu, a jednocześnie zapewniają podstawową ochronę przed zmienną pogodą czy przypadkowym kontaktem z dzikimi zwierzętami.

Jedna z planowanych wiat ma zostać zlokalizowana w centralnej części Ludvíkova, w pobliżu budynku urzędu gminy i istniejącej drewnianej konstrukcji z tablicami informacyjnymi. To miejsce, w którym turyści już teraz chętnie zatrzymują się podczas przejścia przez miejscowość. Projekt zakłada budowę niewielkiego obiektu przypominającego drewniany domek. Część konstrukcji ma być zabudowana, natomiast pozostała przestrzeń pozostanie otwarta. Przewidziano w niej miejsce na maksymalnie cztery proste drewniane prycze.

Druga wiata ma stanąć przy początku miejscowości od strony Vrbna pod Pradědem. Jej lokalizacja ma odpowiadać na potrzeby osób wchodzących na górskie szlaki lub schodzących z nich w kierunku miejscowości. Jak podkreślają przedstawiciele samorządu, Ludvíkov jest rozciągniętą miejscowością, a istniejące przystanki autobusowe nie zawsze zapewniają odpowiednie warunki do odpoczynku czy schronienia przed deszczem.

Rozbudowa takiej infrastruktury wpisuje się w szerszy trend rozwoju turystyki na pograniczu polsko-czeskim. Granica państwowa nie stanowi dziś większej przeszkody dla osób korzystających ze szlaków pieszych i rowerowych, a popularność zyskują trasy łączące miejscowości i atrakcje po obu jej stronach. Ważną rolę odgrywa przy tym nie tylko rozwój dużych atrakcji turystycznych, ale również mniejsze inwestycje, takie jak wiaty, miejsca odpoczynku, punkty informacji czy oznakowanie tras. To właśnie tego rodzaju infrastruktura może ułatwiać planowanie dłuższych wycieczek i zachęcać do poznawania mniej znanych miejsc po obu stronach granicy. Dla lokalnych samorządów rozwój turystyki jest również szansą na zwiększenie liczby odwiedzających, a w konsekwencji na rozwój usług związanych z noclegami, gastronomią i rekreacją.

W przypadku Ludvíkova realizacja inwestycji będzie uzależniona od pozyskania pieniędzy na budowę. Gmina ma już gotową dokumentację i chce rozpocząć prace możliwie szybko. Jeśli uda się znaleźć potrzebne środki, jedna z wiat może być dostępna dla turystów jeszcze w 2026 r.

Więcej informacji o atrakcjach, wydarzeniach, trasach i nowych inwestycjach turystycznych po polskiej i czeskiej stronie granicy można znaleźć w innych artykułach publikowanych na naszym portalu. Warto śledzić materiały poświęcone turystyce na pograniczu polsko-czeskim, aby poznawać kolejne miejsca i propozycje aktywnego spędzania czasu w regionie.

Ponad 5 tys. osób odwiedziło Beskidzkie Centrum Narciarstwa im. Adama Małysza w Wiśle

85-metrowa wieża dawnej kopalni František stanie się punktem widokowym

Ścieżka planetarna na Śląsku Opawskim z nowymi atrakcjami. Pierwszy obiekt stanie w Hrabyni

fot. obecludvikov.cz
oprac. /kp/

Prace przekroczyły 90%, a nowa przeprawa przez Odrę między Ciechowicami a Grzegorzowicami może zostać otwarta jeszcze pod koniec 2026 r.

Budowa mostu na Odrze między Ciechowicami a Grzegorzowicami w powiecie raciborskim jest już zaawansowana w ok. 90%. Wszystko wskazuje na to, że jedna z najważniejszych inwestycji drogowych w regionie zostanie oddana do użytku jeszcze pod koniec tego roku, czyli ponad miesiąc wcześniej, niż pierwotnie zakładano.

Nowa przeprawa ma połączyć gminy Nędza i Rudnik, zastępując funkcjonującą od dziesięcioleci przeprawę promową. Most będzie miał 633,6 m długości i zostanie oparty na 13 przęsłach o rozpiętości od 40 do 50 m. Wraz z nowym odcinkiem drogi wojewódzkiej cała inwestycja obejmuje trasę o długości ok. 2,7 km.

Wykonawcą zadania jest Strabag Infrastruktura Południe. Umowę na realizację inwestycji podpisano w styczniu 2024 r. Sama konstrukcja mostu jest już gotowa, a obecnie prowadzone są prace wykończeniowe. Trwa m.in. betonowanie tak zwanych kap chodnikowych, czyli elementów konstrukcyjnych znajdujących się wzdłuż przeprawy.

Inwestycja ma przede wszystkim poprawić komunikację pomiędzy obiema stronami Odry. Nowa przeprawa ma również usprawnić ruch w regionie i pozwolić na ominięcie centrum Raciborza. W ramach przedsięwzięcia powstaje także infrastruktura pieszo-rowerowa, która ma mieć znaczenie dla rozwoju turystyki.

Historia planowanej przeprawy sięga okresu przed II wojną światową. W miejscu obecnej inwestycji funkcjonował wcześniej most, który w 1945 r. został wysadzony przez wycofujące się wojska niemieckie. Od tego czasu przeprawę przez Odrę zapewnia prom. Jego funkcjonowanie jest jednak uzależnione od warunków hydrologicznych. Przy niskim poziomie wody przeprawa może być znacznie utrudniona, a okresowo staje się niemożliwa.

Nowy most będzie najdłuższą tego typu konstrukcją w regionie. Jego znaczna długość wynika przede wszystkim z konieczności przeprowadzenia trasy przez tereny zalewowe. Przyczółki po obu stronach Odry znajdują się poza wałami przeciwpowodziowymi, co pozwala ograniczyć wpływ wysokich stanów wody na konstrukcję.

Obiekt został zaprojektowany w klasie obciążenia A, co oznacza możliwość prowadzenia ruchu ciężkich pojazdów bez ograniczeń. Przewidziano również wojskową klasę obciążenia MLC 150 odpowiadającą wymaganiom dotyczącym przejazdu najcięższych pojazdów wojskowych.

Jednym z największych wyzwań podczas budowy było wykonanie podpór pośrednich. Ich posadowienie wymagało prowadzenia prac w warunkach zmiennego poziomu wody w Odrze. Dodatkowym utrudnieniem były intensywne opady deszczu, które powodowały rozmywanie skarp nasypów. Wykonawca musiał więc dostosowywać harmonogram części robót do warunków hydrologicznych.

Inwestycja jest finansowana przede wszystkim ze środków rządowych przyznanych w ramach programu Mosty dla Regionów. Na realizację zadania przeznaczono z tego źródła 270 mln zł. Całkowita wartość inwestycji ma wynieść ok. 350 mln zł przy dodatkowym wsparciu finansowym Województwa Śląskiego.

Jeżeli obecne tempo prac zostanie utrzymane, przeprawa może zostać udostępniona kierowcom już pod koniec 2026 r. Oznaczałoby to zakończenie inwestycji ponad miesiąc wcześniej niż zakładano w pierwotnym harmonogramie.

fot. Maciej Dziąbek, Tomasz Żak/UMWS
oprac. /kp/

Autorzy projektu wskazują m.in. na awarie automatów, problemy ze zwrotem opakowań i konieczność przechowywania niezgniecionych butelek.

Do Sejmu trafił projekt ustawy zakładający likwidację funkcjonującego w Polsce systemu kaucyjnego. Jego autorzy, grupa posłów Konfederacji, argumentują, że obecne rozwiązanie generuje problemy organizacyjne i koszty dla handlu, a także jest uciążliwe dla części konsumentów. Projekt zakłada wygaszenie systemu oraz usunięcie związanych z nim obowiązków dotyczących pobierania i zwracania kaucji.

System kaucyjny został uruchomiony 1 października 2025 r. Jego głównym celem jest zwiększenie poziomu zbiórki i recyklingu opakowań po napojach. Obecnie obejmuje plastikowe butelki o pojemności do 3 l, metalowe puszki do 1 l i szklane butelki wielorazowego użytku o pojemności do 1,5 l. Wprowadzenie systemu było związane z koniecznością dostosowania polskich przepisów do unijnych wymogów dotyczących ograniczania odpadów opakowaniowych.

Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca czerwca zebrano ponad 2,3 mld opakowań. Ok. 1,4 mld z nich stanowiły butelki PET, a ok. 900 mln puszki aluminiowe. Skala zbiórki rośnie z miesiąca na miesiąc. Na koniec maja było to ok. 1,6 mld opakowań, a miesiąc wcześniej liczba ta przekroczyła 1 mld.

Rozwija się również sieć punktów, w których można oddawać opakowania objęte systemem. Według danych resortu działa ich ok. 64 tys., a do systemu przystąpiło 284 przedsiębiorców wprowadzających napoje na rynek. Ponad połowę punktów stanowią sklepy o powierzchni poniżej 200 m², które nie mają ustawowego obowiązku prowadzenia zbiórki, ale zdecydowały się robić to dobrowolnie. W ok. 14 tys. miejsc opakowania przyjmują automaty. Choć stanowią one około 21% wszystkich punktów zbiórki, odpowiadają za 87% zwracanych opakowań. Co najmniej jeden punkt działa obecnie w 99,7% gmin w Polsce.

Funkcjonowanie systemu wiąże się jednak także z problemami. Od jego uruchomienia do resortu wpłynęły 104 zgłoszenia i wnioski dotyczące działania systemu oraz cztery skargi związane z kontrolami wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska. Najczęściej zgłaszane trudności dotyczą samego zwrotu opakowań. Konsumenci informują m.in. o awariach automatów, odmowie przyjęcia butelek i puszek przez pracowników sklepów czy problemach z ręcznym rozliczeniem kaucji. Pojawiają się również zgłoszenia dotyczące realizacji bonów wydawanych przez automaty, nieprawidłowej wysokości zwracanej kaucji, szybkiego zapełniania urządzeń i odmowy przyjęcia opakowań oznaczonych znakiem kaucyjnym.

Na problemy te zwracają uwagę autorzy projektu likwidacji systemu, który 6 sierpnia trafił do Sejmu. Wnioskodawcą jest grupa posłów Konfederacji, a przedstawicielem projektu został poseł Grzegorz Płaczek. Projektodawcy oceniają, że obecny model jest wadliwy zarówno pod względem organizacyjnym, jak i ekonomicznym.

Jednym z argumentów jest konieczność przechowywania opakowań w stanie niezgniecionym. Autorzy projektu wskazują również na przypadki odrzucania zwrotów przez automaty oraz problemy z dostępnością i funkcjonowaniem punktów zbiórki. — Według informacji sieci handlowej Netto obecnie 35% zwrotów jest odrzucanych, ponieważ klienci próbują oddać butelki bez odpowiedniego oznaczenia. Natomiast aż 56% Polaków uważa brak możliwości zgniatania opakowań za problem, który zniechęca ich do korzystania z systemu — wskazują autorzy.

Istotnym elementem argumentacji są również koszty ponoszone przez handel. Sklepy o powierzchni powyżej 200 m² mają obowiązek uczestniczenia w systemie i prowadzenia zbiórki. Posłowie szacują, że dostosowanie jednego sklepu może kosztować od 5 do 15 tys. zł. Przy założeniu, że obowiązek dotyczy ok. 25 tys. placówek, łączny koszt dostosowania sektora handlowego miałby wynosić ok. 250 mln zł.

Projektodawcy zwracają uwagę także na dodatkowe obowiązki logistyczne, sanitarne i sprawozdawcze związane z przyjmowaniem oraz magazynowaniem zużytych opakowań. Ich zdaniem w przypadku mniejszych placówek przeznaczenie części powierzchni na przechowywanie opakowań może oznaczać ograniczenie przestrzeni sprzedażowej.

Projekt zakłada wygaszenie obecnego systemu kaucyjnego. W konsekwencji z przepisów miałyby zostać usunięte regulacje dotyczące operatorów systemu, pobierania i zwracania kaucji, a także obowiązków sklepów i innych punktów zbiórki. Zmiany objęłyby również przepisy dotyczące podatku VAT, gospodarki odpadami oraz utrzymania czystości i porządku w gminach. Przewidziano okres przejściowy, który miałby umożliwić między innymi rozliczenie już pobranych kaucji oraz zakończenie działalności systemu w obecnej formule.

Pomysł likwidacji systemu spotkał się z krytyką Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Minister Paulina Hennig-Kloska w poście na platformie X zwróciła uwagę przede wszystkim na dotychczasową skalę zbiórki. — Takie myślenie to brak szacunku do państwa, obywateli i przedsiębiorców. System kaucyjny to 2,3 mld opakowań zwróconych w pół roku. 64 tys. punktów zwrotów w całej Polsce. Nowe kaucjomaty powstające przy plażach i na osiedlach. Liczby nie kłamią – Polacy korzystają z systemu kaucyjnego. I kolejna konfederacka awantura tego nie zmieni — skomentowała.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przedsiębiorcy apelują o sprawniejsze działanie administracji i rozwiązania, które ułatwią pozyskiwanie pracowników z zagranicy.

Ponad rok po wejściu w życie przepisów regulujących zasady powierzania pracy cudzoziemcom przedsiębiorcy nadal wskazują na problemy z przewlekłością postępowań dotyczących legalizacji zatrudnienia. Jak zwracają uwagę, długotrwałe i trudne do przewidzenia procedury mogą utrudniać firmom uzupełnianie braków kadrowych, realizację inwestycji i bieżące prowadzenie działalności. Konfederacja Lewiatan apeluje o uproszczenie przepisów i zwiększenie sprawności administracji.

Obecnie trwają prace nad nowelizacją ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Polski. Zdaniem organizacji pracodawców kierunek zmian powinien przede wszystkim prowadzić do uproszczenia procedur, skrócenia czasu oczekiwania na decyzje i zwiększenia przewidywalności postępowań. – Pozytywnie oceniamy część proponowanych zmian, ale wskazujemy, że niektóre z nich mogą zamiast uprościć system, dodatkowo zwiększyć obciążenia administracyjne. Apelujemy o dalsze prace nad projektem i dialog z partnerami społecznymi. Skrócenie postępowań wymaga wzmocnienia administracji zarówno od strony kadrowej, jak i organizacyjnej – podkreśla Nadia Winiarska, zastępczyni dyrektora departamentu pracy Konfederacji Lewiatan.

Organizacja pozytywnie odnosi się do propozycji zwolnienia obywateli wybranych państw z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, ale postuluje rozszerzenie tego rozwiązania. Obecnie planowane zwolnienie ma objąć obywateli 10 państw. Według danych za 2025 r. osoby z tych państw stanowiły ok. 1% wszystkich cudzoziemców objętych obowiązkiem uzyskania zezwolenia. Zdaniem Lewiatana oznacza to, że zmiana będzie miała ograniczony wpływ na sytuację na rynku pracy.

W opinii przedstawicieli pracodawców przy ustalaniu dostępu do uproszczonych procedur warto brać pod uwagę nie tylko obywatelstwo, ale również kwalifikacje, doświadczenie zawodowe i znaczenie danego pracownika dla gospodarki. Szczególne znaczenie mogą mieć w tym kontekście zawody deficytowe i sektory o strategicznym znaczeniu.

Wątpliwości Lewiatana budzi również proponowana definicja „miejsca pobytu stałego”. Może ona zdaniem przedsiębiorców ograniczyć możliwość powierzania pracy cudzoziemcom prowadzącym w Polsce działalność gospodarczą, którzy nie posiadają meldunku na pobyt stały. Organizacja proponuje rezygnację z takiej definicji i zastosowanie kryterium miejsca pobytu połączonego z zamiarem stałego przebywania.

Kolejnym problemem wskazywanym przez przedstawicieli przedsiębiorców jest planowane rozszerzenie obowiązku informowania urzędów pracy o zmianach warunków zatrudnienia cudzoziemców mających swobodny dostęp do polskiego rynku pracy. Zdaniem Lewiatana może to oznaczać powrót do części formalności, które wcześniej zostały zniesione. Organizacja postuluje, aby obowiązek ten był stosowany przede wszystkim w sytuacjach, w których dodatkowe monitorowanie zatrudnienia jest rzeczywiście uzasadnione.

Kontrowersje budzi również propozycja ograniczenia pracy cudzoziemców na podstawie umów cywilnoprawnych do 184 godzin miesięcznie. Według Lewiatana takie rozwiązanie może zmniejszyć elastyczność przedsiębiorstw, zwiększyć koszty działalności i utrudnić realizację projektów, w których zapotrzebowanie na pracę zmienia się w czasie. Organizacja zwraca również uwagę, że uzależnienie legalności pracy od ścisłego przestrzegania liczby godzin wskazanej w dokumencie legalizującym może prowadzić do sankcji w sytuacjach, gdy rzeczywiste potrzeby firmy ulegną zmianie.

Projekt nowelizacji przewiduje także zmiany dotyczące kwalifikowania przedsiębiorców do tzw. fast tracku, czyli przyspieszonej ścieżki legalizacji pobytu i pracy. – Pozytywnie oceniamy próbę modyfikacji zasad kwalifikowania przedsiębiorców do przyspieszonej ścieżki legalizacji pobytu i pracy. Jednakże dodanie kryterium inwestycji o wartości co najmniej 100 mln zł nie rozwiązuje problemu uzależnienia statusu przedsiębiorcy strategicznego od korzystania z określonych form pomocy publicznej. O dostępie do uproszczonych procedur powinno decydować rzeczywiste znaczenie przedsiębiorstwa dla gospodarki, inwestycji i rynku pracy – uważa Nadia Winiarska.

Przedsiębiorcy zwracają również uwagę na brak aktualnego wykazu zawodów deficytowych. Lewiatan postuluje, aby jego wydawanie i aktualizowanie miało charakter obligatoryjny. Mimo że od wejścia w życie ustawy minął już ponad rok, odpowiednie rozporządzenie w tej sprawie nie zostało dotąd wydane. Zdaniem organizacji regularnie aktualizowany wykaz mógłby zwiększyć przewidywalność przepisów i ułatwić reagowanie na zmieniające się potrzeby rynku pracy.

Czytaj także: Czy migranci uratują wyludniające się gminy? Przyjeżdżają tam, gdzie jest praca

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Polacy mają średnio 2–3 godziny wolnego czasu dziennie, ale dla 37% badanych to zdecydowanie za mało.

Polacy mają przeciętnie ok. 2–3 godzin wolnego czasu dziennie, a dla wielu osób jest to zdecydowanie za mało. Z najnowszego badania Centrum Badania Opinii Społecznej wynika, że połowa ankietowanych uważa ilość czasu przeznaczanego na odpoczynek za wystarczającą. Jednocześnie 37% badanych chciałoby mieć go więcej.

CBOS zapytał Polaków zarówno o ilość czasu, którą mają do dyspozycji poza pracą i obowiązkami, jak i o sposoby spędzania wolnych chwil. Z deklaracji respondentów wynika, że przeciętnie jest to ok. 2–3 godzin dziennie. Najwięcej osób wskazywało, że w ciągu tygodnia ma od 1 do 10 godzin czasu wolnego – takiej odpowiedzi udzieliło 27% badanych. Kolejne 16% deklarowało od 11 do 20 godzin.

Jednocześnie 19% respondentów stwierdziło, że właściwie cały czas ma wolny, natomiast 1% przyznał, że nie dysponuje nim w ogóle.

Pod względem płci różnice są wyraźne – mężczyźni deklarowali średnio 24 godziny wolnego czasu tygodniowo, podczas gdy kobiety – 18 godzin. Z kolei jeśli chodzi o grupy wiekowe, najwięcej czasu dla siebie mają najmłodsi badani – osoby mające od 18 do 24 lat deklarowały średnio 29 godzin wolnego tygodniowo. Z wiekiem czas ten stopniowo się zmniejsza, a ponowny wzrost widoczny jest dopiero wśród osób po 55. roku życia. Najmniej czasu na odpoczynek mają osoby o najniższych dochodach. Wśród badanych, których dochód na osobę w gospodarstwie domowym nie przekracza 1999 zł, średnia wyniosła 14 godzin tygodniowo.

Istotna okazała się również subiektywna ocena ilości wolnego czasu. Dokładnie połowa ankietowanych uważa, że ma go tyle, ile potrzebuje. Z kolei 37% twierdzi, że czasu na odpoczynek jest mniej, niż faktycznie potrzebuje, natomiast 11% deklaruje jego nadmiar. Oceny te różnią się w zależności od wieku. Wśród osób w wieku od 18 do 24 lat 21% uważa, że ma więcej wolnego czasu, niż potrzebuje. Natomiast w grupie osób powyżej 65. roku życia 69% badanych ocenia jego ilość jako wystarczającą. Najczęściej na niedobór czasu wolnego wskazują osoby w wieku produkcyjnym – w grupie 35–44 lata takiej odpowiedzi udzieliło 53% respondentów, a wśród osób w wieku 45–54 lata – 54%.

Badanie pokazuje również, jak Polacy wykorzystują czas, który pozostaje im po pracy i codziennych obowiązkach. Najczęściej wskazywaną formą spędzania wolnych chwil jest czytanie książek, które zadeklarowało 27% ankietowanych. Po 18% badanych wymieniło oglądanie telewizji i uprawianie sportu. 16% wybiera spacery, a 14% po prostu odpoczywa, siedząc lub leżąc. Kolejne 13% zajmuje się pracą w ogrodzie lub na działce. Co dziesiąty respondent deklaruje, że wolny czas przeznacza przede wszystkim na kontakt z rodziną, czyli małżonkiem, partnerem, dziećmi lub innymi bliskimi. Taki sam odsetek badanych spędza wolne chwile w internecie.

Między kobietami a mężczyznami widać wyraźne różnice w sposobach odpoczynku. Największe dotyczą czytelnictwa – książki w czasie wolnym czyta 39% kobiet, podczas gdy wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 14%. Po lekturę częściej sięgają także mieszkańcy największych miast, osoby z wyższym wykształceniem, kadra kierownicza i pracownicy administracyjno-biurowi, a także osoby o wyższych dochodach. Podobne zależności widoczne są w przypadku aktywności sportowej.

CBOS sprawdził także, z kim Polacy najchętniej spędzają wolne chwile. W przypadku mężczyzn częściej niż wśród kobiet pojawiała się odpowiedź wskazująca na partnerkę lub małżonkę – odpowiednio 54% wobec 32%. Szczególnie często taką formę spędzania czasu wskazywali badani w wieku 25–34 lata (54%). Z dziećmi najczęściej wolny czas spędzają osoby w wieku 35–44 lata (28%). Najmłodsi respondenci wyróżniają się natomiast częstszym wybieraniem spotkań z przyjaciółmi i znajomymi (44%).

Czytaj także: Tylko co trzeci Polak naprawdę odpoczywa na urlopie

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Polski sektor spożywczy zwiększa produkcję i rośnie na rynkach eksportowych. Ale rosnąca sprzedaż nie idzie w parze z poprawą rentowności.

31% pracowników sprawdza służbową pocztę pod koniec urlopu, a 21% monitoruje firmową komunikację przez cały wypoczynek – po to, by uniknąć stresu po powrocie.

Powrót do pracy po urlopie nie musi wiązać się z natłokiem zaległych wiadomości, przepełnionym kalendarzem i stresem już od pierwszego dnia. Duże znaczenie ma sposób, w jaki firma organizuje nieobecność pracownika i jego powrót do obowiązków. Blisko połowa specjalistów i menedżerów podejmuje działania jeszcze przed zakończeniem urlopu, aby ograniczyć liczbę zaległości.

W dyskusjach dotyczących dobrostanu zawodowego uwagę często poświęca się długości urlopu i możliwości całkowitego odcięcia się od spraw służbowych. Istotne okazuje się też jednak to, co dzieje się po powrocie do firmy. Pierwsze dni po nieobecności mogą pokazać, czy organizacja odpowiednio zadbała o ciągłość pracy, przekazanie obowiązków i ustalenie priorytetów.

Z badania „Regeneracja czy tryb czuwania? Urlopy specjalistów i managerów w 2026 roku" HRK wynika, że 47% respondentów podejmuje działania mające ułatwić ponowne wejście w obowiązki zawodowe. Najczęściej polega to na odpowiednim organizowaniu zadań jeszcze przed rozpoczęciem urlopu. Tak postępuje 60% badanych, którzy w ten sposób starają się ograniczyć liczbę spraw wymagających załatwienia po powrocie. Z kolei 41% pytanych otrzymuje od osoby zastępującej podsumowanie najważniejszych kwestii już pierwszego dnia po nieobecności.

Jak podkreślają eksperci HRK, odpowiednie przygotowanie zastępstw i uporządkowanie zadań może ułatwić zachowanie ciągłości realizowanych projektów, ograniczyć liczbę zaległości i skrócić czas potrzebny na ponowne wdrożenie się w bieżące obowiązki. Istotne jest przy tym nie tylko przygotowanie do samego urlopu, lecz także zaplanowanie pierwszych dni po powrocie.

Część pracowników próbuje zmniejszyć stres związany z powrotem, pozostając w kontakcie ze sprawami zawodowymi również podczas wypoczynku. Niemal 31% respondentów pod koniec urlopu sprawdza służbową pocztę lub telefon, aby zorientować się w bieżącej sytuacji. Kolejne 21% monitoruje firmową komunikację przez cały urlop, a 8% kontaktuje się ze współpracownikami jeszcze przed jego zakończeniem. Takie działania mogą ułatwiać odnalezienie się w obowiązkach po powrocie, ale jednocześnie ograniczają możliwość pełnego odpoczynku.

Zdaniem Sylwii Kościuszko, coach i ekspertki ds. rozwoju w HRK HR Consulting, odpowiedzialność za sprawny powrót z urlopu nie powinna spoczywać wyłącznie na pracowniku. – To proces, w którym uczestniczą pracownik, menedżer oraz organizacja. Znaczenie ma odpowiednie przygotowanie zastępstw, określenie priorytetów oraz jasne zasady dotyczące kontaktu podczas nieobecności. Organizacje, które tworzą takie standardy, ułatwiają pracownikom pełną regenerację, a jednocześnie zapewniają sprawny powrót do realizacji obowiązków zawodowych – wskazuje.

Z punktu widzenia pracodawcy sposób organizacji powrotu po urlopie jest również elementem zarządzania efektywnością. Dobrze przygotowany proces powinien obejmować przekazanie obowiązków przed nieobecnością, określenie najważniejszych zadań na pierwsze dni po powrocie oraz odpowiednie rozłożenie spotkań i pilnych spraw.

Czytaj także: Urlop raz w roku za mało. Organizm potrzebuje regularnego odpoczynku

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Pełne 1978,49 zł brutto otrzymają osoby z emeryturą lub rentą do 2900 zł brutto. Przy wyższych świadczeniach "czternastka" będzie odpowiednio niższa.

We wrześniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpocznie wypłatę czternastych emerytur. W 2026 r. pełna wysokość dodatkowego świadczenia wyniesie 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co obowiązująca minimalna emerytura. Seniorzy nie muszą składać wniosków – ZUS przyzna i wypłaci świadczenie automatycznie.

Pierwsze wypłaty czternastych emerytur zostaną zrealizowane 1 września. Kolejne terminy przypadną 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca. Osoby pobierające świadczenia przedemerytalne otrzymają dodatkowe pieniądze 1 października. Czternasta emerytura zostanie przekazana wraz z podstawowym świadczeniem, czyli emeryturą lub rentą.

Osoby uprawnione nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań. Świadczenie zostanie wypłacone automatycznie, zgodnie z terminem wypłaty emerytury lub renty. Od czternastej emerytury zostanie pobrana składka na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczka na podatek dochodowy na zasadach obowiązujących przy podstawowym świadczeniu. Dodatkowa emerytura nie podlega natomiast potrąceniom ani egzekucji komorniczej i nie jest uwzględniana przy ustalaniu prawa do świadczeń zależnych od dochodu.

Pełną kwotę, czyli 1978,49 zł brutto, otrzymają osoby, których emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. W przypadku wyższych świadczeń zastosowanie ma zasada „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że czternasta emerytura zostanie pomniejszona o kwotę, o którą podstawowe świadczenie przekracza próg 2900 zł brutto. Przykładowo osoba pobierająca emeryturę w wysokości 3500 zł brutto otrzyma 1378,49 zł brutto czternastej emerytury. Wysokość dodatkowego świadczenia będzie więc uzależniona od kwoty pobieranej emerytury lub renty.

Przepisy przewidują również minimalną wysokość czternastej emerytury. Jeśli po zastosowaniu zasady „złotówka za złotówkę” wyliczona kwota będzie niższa niż 50 zł brutto, świadczenie nie zostanie wypłacone. W praktyce oznacza to, że dodatkowej emerytury nie otrzymają osoby, których podstawowe świadczenie przekracza 4828,49 zł brutto.

Czternasta emerytura nie przysługuje także osobom, które na dzień poprzedzający miesiąc wypłaty mają zawieszone prawo do emerytury lub renty.

Czytaj także: Polacy żyją dłużej. Czy wiek emerytalny powinien się zmienić?

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

25% Polaków nie mogło pozwolić sobie na tygodniowy urlop. To wynik lepszy od unijnej średniej, ale do najzamożniejszych krajów wciąż sporo nam brakuje.

Wakacyjny wyjazd wciąż pozostaje poza możliwościami finansowymi wielu osób, choć w ostatniej dekadzie sytuacja wyraźnie się poprawiła. W 2025 r. 27,5% mieszkańców Unii Europejskiej w wieku co najmniej 16 lat nie mogło pozwolić sobie na tygodniowy urlop poza domem. Dziesięć lat wcześniej odsetek ten wynosił 35,2%.

Dane pokazują jednak, że poprawa nie była równomierna we wszystkich państwach. W latach 2015–2025 odsetek osób, których nie stać na tygodniowy wypoczynek, zmniejszył się w 25 z 30 analizowanych krajów. W pięciu państwach odnotowano natomiast wzrost tego wskaźnika. Były to Norwegia, Szwecja, Finlandia, Niemcy i Austria.

Największe wzrosty wystąpiły w krajach nordyckich. W Norwegii udział osób, których nie stać na tygodniowy urlop, zwiększył się o 3,8 p.p., w Szwecji o 3,2 p.p., a w Finlandii o 1,5 p.p. Mimo pogorszenia sytuacji państwa te nadal należą do krajów, w których wakacyjny wyjazd jest najbardziej dostępny. W 2025 r. problem miało 9,1% mieszkańców Norwegii i 12,4% mieszkańców Szwecji. W Niemczech odsetek osób niemogących pozwolić sobie na tygodniowy urlop wyniósł w ubiegłym roku ok. 21%, co oznacza wzrost o 1,2 p.p. w porównaniu z 2015 r. W Austrii wskaźnik sięgnął około jednej piątej mieszkańców i był o 0,3 p.p. wyższy niż dekadę wcześniej.

Różnice pomiędzy poszczególnymi krajami Europy pozostają bardzo duże. W 2025 r. odsetek osób, których nie stać na tygodniowy urlop, wynosił od ok. 9% w Szwajcarii i Norwegii do 61% w Rumunii. Wysokie wartości odnotowano również w Czarnogórze (58%), Albanii (53%), Turcji (51%), Macedonii Północnej (48%) i Grecji (47%). Po 39% mieszkańców nie mogło pozwolić sobie na tygodniowy wyjazd także w Bułgarii i na Węgrzech, z kolei w Serbii i we Włoszech odsetek ten sięgnął 36%.

Poniżej średniej dla UE znalazły się m.in. Polska i Czechy, gdzie wskaźnik wyniósł odpowiednio 25% i 19%. Najniższe wartości, poza Szwajcarią i Norwegią, odnotowano w Luksemburgu, Szwecji, Niderlandach, Danii, Finlandii i Słowenii, gdzie na tygodniowy urlop nie mogło sobie pozwolić nie więcej niż 15% mieszkańców.

W dłuższej perspektywie widoczny jest wyraźny spadek odsetka Europejczyków, których nie stać na wakacyjny wyjazd. Około 15 lat temu problem ten dotyczył 38,8% mieszkańców. W 2012 r. wskaźnik osiągnął najwyższy poziom, wynosząc 40,5%. Następnie zaczął stopniowo spadać i w 2019 r. wyniósł ok. 28%. Od tego czasu utrzymuje się na stosunkowo stabilnym poziomie, oscylując wokół 27–28%.

Eksperci wskazują, że jednym z najważniejszych czynników decydujących o możliwości wyjazdu jest poziom dochodu rozporządzalnego. – Różnice w liczbie wyjazdów i wydatkach urlopowych odzwierciedlają część szerszych nierówności gospodarczych w UE – komentuje prof. C. Michael Hall z Uniwersytetu Canterbury. Zdaniem prof. Lynn Minnaert z Metropolitan State University of Denver znaczenie ma również kondycja gospodarki. Kraje, w których większa część mieszkańców nie może pozwolić sobie na tygodniowy urlop, zazwyczaj charakteryzują się niższym poziomem PKB niż państwa, gdzie problem ten dotyczy mniejszej części społeczeństwa. Na możliwość sfinansowania wakacji wpływają zatem nie tylko indywidualne dochody, lecz także ogólny poziom zamożności danego kraju.

Czytaj także:

Mniej wycieczek z biur podróży. Polacy szukają innych sposobów na wakacje

Rośnie popularność małych miejscowości. Turyści szukają spokoju i oszczędności

Góry przed Bałtykiem. Tak Polacy spędzają sierpniowy urlop

fot. magnific.com
oprac. /kp/

O 2,7% spadło w ubiegłym roku wydobycie węgla kamiennego w Polsce, a zatrudnienie w górnictwie zmniejszyło się o 3,6%.

Polski sektor wydobycia węgla kamiennego boryka się z pogłębiającymi się trudnościami finansowymi, co ma bezpośrednie przełożenie na perspektywy gospodarcze Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego. Obszar ten, silnie związany z działalnością Jastrzębskiej Spółki Węglowej i zakładami Polskiej Grupy Górniczej, odczuwa skutki ogólnokrajowych trendów. Z najnowszych informacji zgromadzonych w „Bazie danych o kopalniach w Polsce” przez Fundację Instrat wynika, że branża notuje wyraźne spadki zarówno w poziomie wydobycia, jak i zatrudnienia. Zmierzch węgla w regionie Europy Środkowej podkreśla fakt, że w styczniu 2026 r. Czesi zamknęli swoją ostatnią kopalnię, czyniąc tym samym Polskę jedynym państwem w Unii Europejskiej, które kontynuuje wydobycie tego surowca. Sytuacja krajowych spółek jest jednak niezwykle trudna, co obrazuje łączny wynik operacyjny sektora (EBITDA) za miniony rok wynoszący 8,065 mld zł pod kreską.

Dla kopalń zlokalizowanych w Jastrzębiu-Zdroju, Rybniku czy Radlinie dane te oznaczają trwający, skomplikowany proces transformacji. Jastrzębska Spółka Węglowa, kluczowy pracodawca w regionie i największy europejski producent węgla koksującego, zakończyła ubiegły rok z ujemnym wynikiem na poziomie 3,9 mld zł. Spółka wdraża działania restrukturyzacyjne polegające m.in. na redukcji kosztów pracy w porozumieniu ze stroną społeczną i dezinwestycjach poprzez sprzedaż wybranych podmiotów zależnych. Z kolei Polska Grupa Górnicza – największa firma górnicza w UE – zarządzająca kopalniami w rejonie rybnickim odnotowała stratę rzędu 2 mld zł. PGG wprost komunikuje, że bez systemowego wsparcia w postaci państwowych dotacji nie byłaby w stanie utrzymać płynności finansowej. Grupa kontynuuje restrukturyzację polegającą na łączeniu i stopniowym wygaszaniu nierentownych ruchów górniczych, a odchodzące załogi korzystają z gwarantowanych przez państwo pakietów osłonowych.

Jedynymi podmiotami na krajowym rynku, które zdołały wypracować dodatni wynik operacyjny, były w ostatnim czasie Południowy Koncern Węglowy i Lubelski Węgiel Bogdanka. Sukces tej drugiej kopalni to jednak głównie efekt niezwykle korzystnych warunków geologicznych i stabilnego modelu zbytu opierającego się na jednym, głównym odbiorcy z grupy kapitałowej Enea.

Analitycy Fundacji Instrat przypominają o drastycznym pogorszeniu rentowności sektora w stosunku do 2022 r. Wówczas, na fali zawirowań po pełnoskalowej rosyjskiej agresji na Ukrainę, branża wygenerowała zysk netto rzędu 9,7 mld zł. Obecnie jednak ekonomia wydobycia drastycznie się pogorszyła, a średni koszt wyprodukowania jednej tony węgla poszybował z 708 do 897 zł. – Wydobycie węgla w Polsce się już nie opłaca. Musimy spojrzeć prawdzie w oczy – rynek zweryfikował przyszłość górnictwa. Za kilka lat nasze zapotrzebowanie na węgiel obsłużą 2-3 kopalnie. Ktokolwiek twierdzi inaczej, nie zaglądał w dane – podkreśla Michał Hetmański, prezes Fundacji Instrat.

Systematyczne zwijanie branży widać w statystykach operacyjnych opartych na sprawozdaniach spółek oraz danych instytucji państwowych, takich jak Wyższy Urząd Górniczy czy Polski Instytut Geologiczny. Krajowe wydobycie w 2025 r. skurczyło się o 2,7% w porównaniu z wcześniejszym rokiem, zatrzymując się na poziomie 42,8 mln ton. O 3,6% spadło także ogólne zatrudnienie w górnictwie, co wynika głównie z naturalnych procesów demograficznych, gdzie liczne odejścia na emeryturę nie są już rekompensowane przez nowe przyjęcia do pracy. Z raportu wyłania się jednak istotny, pozytywny skutek uboczny ograniczenia produkcji mający ogromne znaczenie dla ochrony klimatu. Zarejestrowano 21-procentowy spadek emisji metanu uwalnianego podczas prac podziemnych. Jest to o tyle ważne, że ten silny gaz cieplarniany ogrzewa atmosferę wielokrotnie mocniej niż dwutlenek węgla, a dotychczas to właśnie polskie kopalnie węgla kamiennego odpowiadały za wygenerowanie ponad jednej trzeciej jego całkowitej krajowej emisji.

Czytaj także: Od kominów i kopalń do zielonych przestrzeni. „Der Spiegel” o przemianie Śląska

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Rozwój OZE ma przynosić lokalnym społecznościom nie tylko korzyści środowiskowe, ale także oszczędności, bezpieczeństwo energetyczne i nowe impulsy gospodarcze.

Polacy coraz częściej postrzegają rozwój odnawialnych źródeł energii nie tylko jako element transformacji energetycznej, ale także jako szansę na ograniczenie kosztów energii. Z badania More in Common Polska wynika, że zdaniem ponad połowy respondentów inwestycje w OZE mogą przyczynić się do spadku cen energii. Jednocześnie samorządy zyskują kolejne możliwości wykorzystywania zielonej energii do obniżania kosztów, realizacji inwestycji oraz wzmacniania lokalnego bezpieczeństwa energetycznego.

Badanie pokazuje, że odnawialne źródła energii są najczęściej wskazywanym przez respondentów kierunkiem rozwoju polskiej energetyki. 57% pytanych spodziewa się spadku cen energii w związku z inwestycjami w OZE. Odmiennego zdania jest 31% respondentów, którzy przewidują wzrost cen.

Zmiana postrzegania transformacji energetycznej jest widoczna również na poziomie lokalnym. Dla miast i gmin inwestycje w energetykę odnawialną stają się nie tylko elementem działań związanych z ochroną klimatu, ale również sposobem na lepsze zarządzanie wydatkami i zwiększanie odporności lokalnych systemów energetycznych. Samorządy analizują m.in. możliwość budowy własnych instalacji OZE i magazynów energii, tworzenia społeczności energetycznych oraz zawierania długoterminowych umów na zakup energii. Jak wskazuje Szymon Kowalski, prezes RE-Source Poland Hub, jeszcze kilka lat temu rozmowa o zielonej energii koncentrowała się głównie na wyzwaniach na poziomie całego państwa. – Dziś widzimy, że równie ważnym uczestnikiem transformacji energetycznej stają się samorządy, a w wielu przypadkach to właśnie one dają impuls do szybszych i skuteczniejszych przemian. Dlatego tak ważne jest, aby nie tylko dać przestrzeń do działania lokalnym społecznościom, ale też dzielić się wiedzą, wymieniać doświadczenia i tworzyć mosty współpracy między wieloma uczestnikami transformacji – podkreśla.

Znaczenie samorządów w transformacji energetycznej rośnie również dzięki dostępnym środkom finansowym. W czerwcu Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało o przeznaczeniu ponad 850 mln zł z Krajowego Planu Odbudowy na realizację 25 projektów dotyczących społeczności energetycznych. Łączna wartość przedsięwzięć przekracza miliard złotych. Projekty, w których główną rolę odgrywają samorządy i spółki samorządowe, obejmują m.in. budowę instalacji odnawialnych źródeł energii, magazynów energii i systemów zarządzania energią.

Rozwój OZE może mieć znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa energetycznego, ale również dla lokalnej gospodarki. Według szacunków przedstawicieli branży wiatrowej wartość rynku lądowej energetyki wiatrowej do 2040 r. może sięgnąć 214 mld zł. Część tych środków może trafić do lokalnych przedsiębiorstw, m.in. dzięki realizacji zamówień, tworzeniu nowych miejsc pracy i wpływom podatkowym do budżetów gmin.

Istotnym elementem transformacji pozostaje także komunikacja z mieszkańcami. To na poziomie lokalnym podejmowanych jest wiele decyzji dotyczących nowych inwestycji energetycznych, a mieszkańcy mogą bezpośrednio obserwować ich wpływ na otoczenie. Jednocześnie wysoki poziom poparcia dla OZE nie zawsze oznacza znajomość szczegółów dotyczących poszczególnych technologii. Może to sprzyjać rozpowszechnianiu uproszczeń i nieprawdziwych informacji. – Dezinformacja coraz częściej staje się realną barierą dla rozwoju OZE, bo wykorzystuje emocje, obawy i brak dostępu do wiarygodnych informacji. Dlatego transformacji energetycznej nie da się skutecznie przeprowadzić bez dobrej komunikacji z mieszkańcami. Samorządy są w tym procesie kluczowe – są najbliżej lokalnych społeczności i to one mogą przekładać ogólną debatę o energetyce na konkretne fakty, korzyści i odpowiedzi na pytania mieszkańców. Zaufanie do transformacji buduje się lokalnie, poprzez dialog i transparentność – przekonuje Małgorzata Żmijewska-Kukiełka, prezes Green Transition Hub.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W ciągu roku liczba zagranicznych rezerwacji lotniczych wzrosła tam o 18%, a na popularności zyskują również mniej oczywiste miejsca.

Czechy są obecnie najszybciej rosnącym kierunkiem turystycznym w Europie pod względem liczby rezerwacji lotniczych dokonywanych przez zagranicznych podróżnych. Z danych Amadeus Travel Intelligence i UN Tourism wynika, że między majem 2025 r. a kwietniem 2026 r. liczba zarezerwowanych biletów lotniczych do Czech wzrosła o 18% w porównaniu z analogicznym okresem wcześniejszego roku. To najwyższy wynik w Europie. Drugie miejsce zajęła Islandia, która odnotowała wzrost na poziomie 11%.

Rosnące zainteresowanie Czechami wpisuje się w szerszy trend odbudowy ruchu turystycznego w Europie Środkowo-Wschodniej. Czechy są obecnie jednym z najczęściej wyszukiwanych kierunków w tej części kontynentu, a średnie obłożenie tamtejszych hoteli ponownie przekroczyło 60%. W szczycie sezonu hotelowego we wrześniu 2025 r. obłożenie sięgało natomiast ok. 80%.

Dla czeskiej branży turystycznej istotne jest również to, że zainteresowanie krajem nie ogranicza się wyłącznie do najbardziej popularnych okresów wakacyjnych. Coraz większą rolę odgrywają podróże poza głównym sezonem i tzw. coolcations, czyli wyjazdy do miejsc oferujących łagodniejszy klimat. Czechy mogą korzystać z tego trendu dzięki dużej różnorodności oferty obejmującej miasta, zabytki, przyrodę, uzdrowiska, szlaki turystyczne i regiony górskie.

Szczególne znaczenie może mieć to dla turystyki na polsko-czeskim pograniczu. Region po obu stronach granicy oferuje wiele miejsc, które można odwiedzać zarówno podczas krótkich wyjazdów, jak i dłuższych pobytów. Z polskiej perspektywy Czechy są stosunkowo łatwo dostępne samochodem, pociągiem czy rowerem, a popularność zyskują również transgraniczne szlaki, wieże widokowe, trasy piesze i rowerowe oraz wspólne wydarzenia organizowane przez miejscowości położone po obu stronach granicy.

Wzrost zainteresowania Czechami jest częścią większego ożywienia europejskiej turystyki. W pierwszym kwartale 2026 r. Europę odwiedziło ponad 130 mln zagranicznych turystów, czyli o 4% więcej niż w analogicznym okresie 2025 r. Europa pozostaje tym samym najczęściej odwiedzanym regionem turystycznym na świecie. Europa Środkowo-Wschodnia zanotowała jeszcze wyższy wzrost, wynoszący 6%. W Europie Północnej oraz Południowej i śródziemnomorskiej liczba przyjazdów zwiększyła się o 4%, natomiast Europa Zachodnia odnotowała wzrost na poziomie 2%.

Największymi europejskimi rynkami pod względem łącznej liczby rezerwacji lotniczych pozostają Hiszpania, Włochy, Francja, Wielka Brytania i Niemcy. Hiszpania nadal jest najczęściej wyszukiwanym i rezerwowanym kierunkiem, jednak dane wskazują również na rosnące zainteresowanie mniej oczywistymi miejscami. Podróżni coraz częściej poszukują destynacji pozwalających uniknąć największych tłumów oraz wyjazdów poza tradycyjnym sezonem urlopowym. Najbardziej wzrosła liczba turystów z Japonii (o 19%), Danii (o 11%) i Egiptu (o 8%).

Zmienia się także struktura osób podróżujących po Europie. Najliczniejszą grupę stanowią obecnie osoby w wieku od 46 do 65 lat odpowiadające za ok. 30% popytu na europejskim rynku turystycznym. Są to często turyści dysponujący większym budżetem, zainteresowani nie tylko wypoczynkiem, ale również lokalną kulturą, kuchnią, wydarzeniami, historią i wysoką jakością usług.

Dla polsko-czeskiego pogranicza może to być dodatkowy impuls do rozwijania wspólnych produktów turystycznych. Rosnąca popularność krótkich wyjazdów, turystyki aktywnej i podróżowania poza głównym sezonem stwarza możliwości dla miejscowości położonych po obu stronach granicy. Czechy, które obecnie notują najwyższą w Europie dynamikę wzrostu rezerwacji zagranicznych, mogą być jednym z głównych beneficjentów tych zmian.

O atrakcjach turystycznych w Czechach przeczytasz na naszym portalu:

Wieże, zabytki i niezwykłe historie. Czeskie kościoły otwarte dla odwiedzających

Ostrawskie Dolní Vítkovice przyciągnęły ponad milion odwiedzających

Polacy pokochali Jesioniki. Na niektórych szlakach stanowią większość turystów

Nocowanie w Beskidach. Czechy rozszerzają ofertę dla turystów

85-metrowa wieża dawnej kopalni František stanie się punktem widokowym

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Pracownicy coraz częściej chcą wiedzieć, ile mogą zarobić jeszcze przed wysłaniem CV. Tymczasem niemal co trzecia firma nie podaje wynagrodzenia w ogłoszeniach.

Coraz więcej pracowników oczekuje większej przejrzystości wynagrodzeń. Z najnowszego „Barometru Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że 72% badanych uważa podawanie widełek płacowych w ogłoszeniach za istotne, a 63% popiera większą jawność wynagrodzeń w swoich firmach. Praktyka przedsiębiorstw nadal jednak odbiega od tych oczekiwań – tylko 30% pracodawców deklaruje, że publikuje stawki we wszystkich ofertach pracy, a 24% robi to przy wybranych rekrutacjach.

Kwestia transparentności wynagrodzeń nabiera znaczenia także w związku z planowanymi zmianami przepisów. Unijna dyrektywa dotycząca przejrzystości wynagrodzeń miała zostać wdrożona do 7 czerwca 2026 r., jednak termin ten został przesunięty. Zgodnie z obecnym projektem polskie regulacje mają zacząć obowiązywać sześć miesięcy po opublikowaniu ustawy, co oznacza, że zmiany mogą wejść w życie na początku 2027 r.

Nowe przepisy mają zwiększyć przejrzystość zasad wynagradzania zarówno podczas rekrutacji, jak i w ramach już funkcjonujących organizacji. Pracownicy mają uzyskać dostęp do informacji o kryteriach ustalania wynagrodzeń i podwyżek, a także do danych dotyczących średnich płac kobiet i mężczyzn wykonujących taką samą pracę lub pracę o jednakowej wartości. Firmy zatrudniające co najmniej 100 osób będą również zobowiązane do raportowania luki płacowej. Systemy wynagrodzeń mają być oparte na obiektywnych i neutralnych pod względem płci kryteriach, takich jak kompetencje, odpowiedzialność, wysiłek czy warunki wykonywania pracy.

Samo prawo unijne nie oznacza przy tym obowiązku publikowania widełek płacowych w każdym ogłoszeniu o pracę. Może jednak przyczynić się do zwiększenia transparentności na rynku pracy, zwłaszcza że takiego rozwiązania oczekują sami pracownicy.

Według badania Personnel Service za jawnością wynagrodzeń w swoich firmach opowiada się 63% pracowników. Przeciwnego zdania jest 17%, natomiast 20% respondentów nie ma w tej kwestii jednoznacznej opinii. W porównaniu z poprzednią edycją badania zmniejszył się odsetek przeciwników jawności płac, który wcześniej wynosił 21%. Podejście do przejrzystości wynagrodzeń różni się również w zależności od poziomu wykształcenia. Popiera ją 67% osób z wyższym wykształceniem i 57% badanych z wykształceniem podstawowym.

Jeszcze większe znaczenie pracownicy przypisują informacjom o wynagrodzeniu na etapie rekrutacji. 72% respondentów wskazuje, że podanie widełek płacowych w ogłoszeniu jest dla nich ważne, a tylko 14% uważa tę informację za mało istotną. Widełki mają większe znaczenie dla kobiet (76%) niż dla mężczyzn (68%). Różnice widać również w zależności od wielkości miejscowości. Za mało istotne widełki płacowe uznaje 18% mieszkańców średnich miast liczących od 20 do 99 tys. osób. W największych aglomeracjach, liczących ponad 500 tys. mieszkańców, odsetek ten wynosi 11%.

Zmienia się także podejście samych pracodawców. Obecnie 57% firm popiera jawność wynagrodzeń, podczas gdy rok wcześniej takie stanowisko deklarowało 43% przedsiębiorstw. Przeciwko przejrzystości płac opowiada się 20% firm, a 23% nie ma w tej kwestii jednoznacznego stanowiska. Poparcie jest większe w większych organizacjach. Wśród mikrofirm zatrudniających od jednej do dziewięciu osób jawność wynagrodzeń popiera 51% badanych, natomiast w przedsiębiorstwach zatrudniających od 50 do 249 pracowników odsetek ten wynosi 66%. Znaczące różnice występują również między branżami. Największe poparcie dla jawności wynagrodzeń odnotowano w sektorze TSL, gdzie opowiada się za nią 80% pracodawców. W sektorze publicznym jest to 68%, a w branży nowoczesnych technologii i IT 63%. Najmniejsze poparcie odnotowano natomiast w usługach, gdzie jawność wynagrodzeń popiera 46% przedsiębiorców.

Deklaracje dotyczące przejrzystości nie zawsze przekładają się jednak na praktykę. Z badania wynika, że 26% pracodawców ma już uporządkowane siatki płac i spójną politykę wynagrodzeń. Kolejne 27% firm prowadzi prace nad uporządkowaniem tych kwestii. Na wczesnym etapie przygotowań znajduje się 14% przedsiębiorstw, a 21% nie potrafi określić poziomu swojej gotowości.

W ogłoszeniach o pracę wynagrodzenie we wszystkich rekrutacjach podaje 30% firm. Kolejne 24% publikuje widełki tylko w części ofert. Oznacza to, że niemal co trzecie przedsiębiorstwo w dalszym ciągu nie informuje kandydatów o proponowanym wynagrodzeniu. Największe różnice dotyczą wielkości firm. Widełek płacowych nie publikuje 62% mikroprzedsiębiorstw, podczas gdy wśród dużych firm odsetek ten wynosi 10%. Różnice widoczne są również między branżami. Informacji o wynagrodzeniu nie zamieszcza 40% firm handlowych i 38% przedsiębiorstw usługowych. W sektorze TSL sytuacja wygląda inaczej – stawek w ogłoszeniach nie podaje tylko co dziesiąty pracodawca.

Zdaniem Krzysztofa Inglota, eksperta rynku pracy i założyciela Personnel Service, rosnące oczekiwania pracowników sprawiają, że transparentność wynagrodzeń stopniowo staje się jednym z istotnych elementów polityki kadrowej. – Pracownicy coraz wyraźniej oczekują przejrzystości w kwestii wynagrodzeń. Chcą wiedzieć nie tylko, ile mogą zarobić, zanim zdecydują się aplikować, ale również rozumieć, od czego zależy wysokość ich pensji i możliwości jej wzrostu. To zmiana, która wykracza poza samą rekrutację i wpisuje się w szerszy kierunek porządkowania polityki płacowej w firmach. Większa transparentność ma sprzyjać temu, żeby o wynagrodzeniu decydowały przede wszystkim kompetencje, doświadczenie i odpowiedzialność, a nie płeć czy indywidualna pozycja negocjacyjna. Temu służą również nowe regulacje, które mają zwiększyć przejrzystość zasad wynagradzania i ograniczać nieuzasadnione różnice płacowe między kobietami i mężczyznami, które nadal występują – podsumowuje ekspert.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Osoba uprawniona może pobierać pełną rentę rodzinną i 15% własnego świadczenia albo pełne własne świadczenie i 15% renty rodzinnej.

Z renty wdowiej korzysta już blisko milion osób. Rozwiązanie pozwala wdowom i wdowcom łączyć własne świadczenie emerytalne lub rentowe z rentą rodzinną po zmarłym małżonku. Obecnie drugie świadczenie wypłacane jest w wysokości 15%, jednak od 1 stycznia 2027 r. udział ten wzrośnie do 25%. Dla uprawnionych oznacza to wyższe miesięczne wypłaty.

Renta wdowia funkcjonuje od lipca 2025 r. Według danych ZUS w czerwcu 2026 r. pobierało ją 993,4 tys. osób. Od początku funkcjonowania rozwiązania przynajmniej jedną wypłatę otrzymało ok. 1,1 mln osób. Od stycznia do czerwca łączna wartość wypłat w ramach renty wdowiej przekroczyła 22,8 mld zł. Z tej kwoty 1,93 mld zł stanowiły dodatkowe środki wynikające z możliwości pobierania 15% drugiego świadczenia.

Renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, lecz mechanizmem pozwalającym łączyć rentę rodzinną po zmarłym małżonku z własną emeryturą lub rentą. Osoba uprawniona może pobierać pełną rentę rodzinną i 15% własnego świadczenia albo pełne własne świadczenie i 15% renty rodzinnej. Od 1 stycznia 2027 r. udział drugiego świadczenia w obu wariantach wzrośnie do 25%.

W czerwcu przeciętna wypłata w ramach renty wdowiej wyniosła 3949,43 zł. Średnia kwota wynikająca z doliczenia 15% drugiego świadczenia sięgała natomiast 379,10 zł miesięcznie. Po zmianie przepisów wysokość dodatkowej części świadczenia będzie więc wyższa.

Z renty wdowiej mogą skorzystać osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. Wymagane jest również pozostawanie we wspólności małżeńskiej ze zmarłym małżonkiem do dnia jego śmierci oraz nabycie prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż po ukończeniu 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę. Warunkiem jest także pozostawanie obecnie poza związkiem małżeńskim.

Prawo do łączenia świadczeń dotyczy renty rodzinnej po ostatnim zmarłym małżonku. ZUS przypomina również, że zawarcie nowego małżeństwa powoduje utratę prawa do pobierania świadczeń w zbiegu.

Obowiązuje także limit łącznej wysokości wypłat. Suma świadczeń pobieranych w ramach renty wdowiej nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Obecnie limit ten wynosi 5935,47 zł brutto. Jeśli suma świadczeń będzie wyższa, wypłata zostanie odpowiednio pomniejszona o kwotę przekroczenia.

Osoby, które chcą sprawdzić, czy spełniają warunki do otrzymywania renty wdowiej, mogą skorzystać z narzędzi udostępnionych przez ZUS. Dostępna na stronie ZUS ankieta pozwala zweryfikować podstawowe kryteria związane m.in. z wiekiem, sytuacją rodzinną i pobieranymi świadczeniami. ZUS udostępnia również kalkulator, który pozwala oszacować wysokość wypłaty oraz porównać dostępne warianty łączenia świadczeń.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Młodzi liczą na szybki zarobek bez potrąceń podatkowych, seniorzy na przedłużenie obecności na rynku bez konieczności pracy na pełen etat.

Z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że praca na podstawie umów cywilnoprawnych przestała być etapem zarezerwowanym wyłącznie dla osób stawiających pierwsze kroki na ścieżce zawodowej. Z tego rozwiązania równie chętnie korzystają dziś osoby w wieku emerytalnym, dla których jest to sposób na przedłużenie aktywności na rynku pracy. Jak zauważają eksperci Personnel Service, umowa zlecenia stała się obecnie rynkowym pomostem między początkiem a schyłkiem kariery zawodowej.

Nowe oblicze elastycznego zatrudnienia

Zgodnie z eksperymentalnym badaniem GUS zatytułowanym „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”, na koniec 2024 roku aż 1,4 miliona osób w Polsce świadczyło pracę wyłącznie w oparciu o umowy zlecenia i umowy pokrewne. Szczegółowa analiza struktury wiekowej oraz branżowej tych pracowników ukazuje wyraźny podział ról, jakie ten rodzaj umowy pełni dla różnych generacji.

– Umowa zlecenia przestała być rozwiązaniem wyłącznie dla studentów dorabiających do studiów. Dziś korzystają z niej dwie grupy pracowników. Dla młodych jest najczęściej pierwszym kontaktem z rynkiem pracy, a dla seniorów sposobem na pozostanie aktywnym zawodowo bez konieczności pracy na pełen etat. To rozwiązanie premiuje też elastyczność, co jest ważne zarówno dla pracowników, jak i pracodawców – tłumaczy Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, założyciel Personnel Service.

Ekspert przypomina również, że w przypadku osób, które nie ukończyły 26. roku życia, istotnym czynnikiem motywacyjnym pozostają uwarunkowania podatkowe, dzięki którym wynagrodzenie brutto w znacznej mierze pokrywa się z kwotą wypłacaną „na rękę”.

Doświadczenie w cenie: Seniorzy w ochronie, usługach i opiece

Grupa pracowników w wieku emerytalnym, aktywnych zawodowo wyłącznie w oparciu o umowy zlecenia, charakteryzuje się dużą różnorodnością profesji. Wyraźnie zauważalna jest tu jednak polaryzacja branżowa ze względu na płeć.

Najpopularniejsze profesje wśród kobiet po 60. roku życia:

• Pomoce i sprzątaczki biurowe, hotelowe oraz pokrewne (12,6 proc.)
• Pracownice wsparcia rodziny, pomocy społecznej i pracy socjalnej (8,8 proc.)
• Opiekunki świadczące domową opiekę osobistą (7,6 proc.)
• Pielęgniarki bez specjalizacji lub w trakcie specjalizacji (6,7 proc.)

Najpopularniejsze profesje wśród mężczyzn po 65. roku życia:

• Pracownicy ochrony osób i mienia (15,5 proc.)
• Pracownicy wykonujący prace proste, niesklasyfikowane w innych grupach (4,3 proc.)
• Dyrektorzy generalni i zarządzający (3,8 proc.)
• Kierowcy samochodów osobowych i dostawczych (3,1 proc.)
• Kierowcy autobusów i motorniczowie tramwajów (2,8 proc.)

Pierwsze kroki na rynku: Młodzież stawia na handel i logistykę

Wśród osób do 26. roku życia, dla których umowa zlecenia jest główną formą zatrudnienia, również rysuje się wyraźny podział preferencji zawodowych uwarunkowany płcią.

Młode kobiety najczęściej znajdują zatrudnienie w szeroko pojętym handlu detalicznym i usługach gastronomiczno-kosmetycznych:

• Sprzedawczynie sklepowe i kasjerki (13,5 proc., a wraz z innymi pracownicami sprzedaży łącznie ponad 16 proc.)
• Kelnerki (6,3 proc.)
• Pomoce i sprzątaczki biurowe oraz hotelowe (4,6 proc.)
• Kosmetyczki (3,6 proc.)

Z kolei młodzi mężczyźni wkraczający na rynek pracy najchętniej zasilają sektory związane z transportem, magazynowaniem i produkcją:

• Kierowcy samochodów osobowych i dostawczych (6,4 proc.)
• Magazynierzy (6,3 proc.)
• Robotnicy wykonujący proste prace w przemyśle (4,7 proc.)
• Listonosze i pracownicy zawodów pokrewnych (4,5 proc.)

Sygnał ostrzegawczy dla przedsiębiorstw

Zjawisko profesjonalizacji i stabilizacji zatrudnienia w oparciu o umowy zlecenia wśród najstarszej grupy wiekowej niesie za sobą podwójny komunikat dla gospodarki. Z jednej strony pozwala firmom łatać braki kadrowe za pomocą sprawdzonych rąk do pracy, z drugiej uwypukla problemy demograficzne.

Krzysztof Inglot podkreśla, że w wielu profesjach wysoki średni wiek zleceniobiorców dowodzi rosnącego uzależnienia firm od doświadczenia starszych generacji. Ekspert przestrzega, że bez strategicznego inwestowania w młode kadry, skutecznego transferu kompetencji oraz tworzenia zachęt do podejmowania pracy w starzejących się sektorach, problem niedoboru pracowników w najbliższych latach ulegnie drastycznemu pogłębieniu.

fot. unsplash.com

oprac. /lm/

Gartner w prognozie z 5 marca 2025 r. zakłada, że do 2029 r. agentic AI będzie autonomicznie rozwiązywać 80% typowych spraw obsługi bez udziału człowieka.

Gartner w prognozie z 5 marca 2025 r. zakłada, że do 2029 r. agentic AI będzie autonomicznie rozwiązywać 80% typowych spraw obsługi bez udziału człowieka i obniży koszty operacyjne o 30%. Chatbot z bazą wiedzy to dopiero początek. O powodzeniu tego scenariusza zdecydują dane, integracje i reguły odpowiedzialności ukryte za rozmową.

1. Agentic AI - od odpowiedzi do wykonania zadania

Wcześniejsze boty odpowiadały na pytania i na tym kończyły. AI działająca zadaniowo idzie dalej: sama anuluje usługę albo zmienia dane w systemie, a sprawę prowadzi od zgłoszenia do zamknięcia. Warunkiem jest dostęp do narzędzi firmy - bez uprawnień do zmiany danych bot może najwyżej doradzić klientowi, co ten ma zrobić sam. Według Gartnera automatyzacja 80% typowych spraw obniży koszty operacyjne obsługi o 30%.

2. Voiceboty rozumieją swobodną mowę

Klient opisuje sprawę własnymi słowami - tak, jak zrobiłby to w rozmowie z konsultantem - a system rozpoznaje intencję z pełnej wypowiedzi i od razu kieruje zgłoszenie do właściwego procesu. Sztywne drzewka wyboru, dopracowywane latami, tracą rację bytu: zamiast projektować kolejne poziomy menu, firma uczy system rozpoznawania spraw, z którymi klienci naprawdę dzwonią. Mniej połączeń trafia wtedy do niewłaściwego działu.

3. Drugi ekran konsultanta

System śledzi przebieg rozmowy i podsuwa konsultantowi dane klienta oraz gotową propozycję odpowiedzi - rozmowa nie staje na czas szukania w bazie wiedzy. Po rozmowie system sam tworzy podsumowanie i zapisuje je w historii sprawy, a konsultant nie spisuje notatek ręcznie. Więcej czasu zostaje na przypadki, których automat nie obsłuży: reklamacje z długą historią i rozmowy z klientami rozważającymi odejście.

4. Analiza jakości obejmuje 100% rozmów

AI analizuje 100% interakcji - emocje klienta, zgodność ze standardami obsługi, tematy spraw z każdego kontaktu - podczas gdy kierownik zespołu odsłuchiwał dotąd losową próbkę nagrań, kilka rozmów z setek przeprowadzonych. Powtarzalny błąd, który w próbce mógł w ogóle nie wystąpić, staje się widoczny w danych ze wszystkich rozmów. Przełożony też pracuje inaczej: zamiast losować nagrania, odsłuchuje te fragmenty, w których system wykrył odstępstwo od standardu.

5. Firma dzwoni pierwsza

Systemy predykcyjne wychwytują zdarzenia, które za chwilę wywołają falę kontaktów: awarię usługi albo opóźnioną dostawę. Po awarii to firma informuje klientów o problemie i terminie naprawy, zanim ci zdążą wybrać numer infolinii. Część zgłoszeń w ogóle wtedy nie powstaje. Te, które mimo to wpływają, załatwia się szybciej, bo klient zna już status sprawy.

6. Gdzie kończy się bot, a zaczyna człowiek?

Opór klientów ma konkretny wymiar: z tego samego badania Gartnera wynika, że 53% rozważyłoby przejście do konkurencji, gdyby firma miała używać AI w obsłudze, a 60% obawia się, że przez AI trudniej będzie dodzwonić się do człowieka - to najczęstsza z wymienianych obaw. Granicę między botem a konsultantem trzeba więc zaprojektować z głową: bot musi umieć oddać rozmowę człowiekowi razem z pełnym kontekstem - historią sprawy i dotychczasowymi ustaleniami - żeby klient nie opowiadał wszystkiego od nowa. Takie przekazanie stanowi element architektury systemu, a nie tryb awaryjny bota. W ten sposób działa m.in. Pirios, polski dostawca systemów do obsługi klienta - platformy contact center - w których eskalacja do konsultanta zachowuje cały przebieg rozmowy.

7. AI Act wprowadza obowiązek przejrzystości

Od sierpnia 2026 roku unijny akt o sztucznej inteligencji wymaga m.in. informowania klienta, że rozmawia z systemem AI, a nie z człowiekiem. W praktyce contact center musi jawnie przedstawić bota na początku rozmowy; w finansach i sektorze publicznym, gdzie rozmowy podlegają audytom, dochodzi do tego oczekiwanie, że firma wykaże, jak system podejmuje decyzje. Wdrożenie projektowane dziś bez tych mechanizmów wystartuje niezgodne z obowiązującym już prawem, dlatego rozsądniej uwzględnić je na etapie specyfikacji zakupowej, niż dosztukowywać po starcie.

Prognoza 80% i opór 64% dotyczą tych samych klientów. O przewadze nie zdecyduje więc sama automatyzacja, lecz to, czy firma potrafi wyznaczyć rozsądną granicę między AI a człowiekiem i zachować pełną przejrzystość działania.



/artykuł sponsorowany/

Coraz więcej osób podczas wakacji szuka odpoczynku z dala od tłumów, blisko natury i bez konieczności ponoszenia wysokich kosztów.

Wakacyjny wypoczynek coraz częściej kojarzy się nie z największymi kurortami, lecz ze spokojniejszymi miejscowościami, bliskością natury i większą swobodą. W ostatnim czasie turyści chętniej kierują się do mniej znanych lokalizacji, jednocześnie zwracając większą uwagę na możliwość samodzielnego przygotowywania posiłków.

Wśród miejsc, które cieszą się obecnie dużym zainteresowaniem użytkowników serwisu OLX, znalazły się m.in. Okuninka nad Jeziorem Białym i Sielpia Wielka. Okuninka odnotowała 27,5 tys. zapytań dotyczących noclegów, osiągając większe zainteresowanie niż np. Sopot czy Łeba. Z kolei Sielpia Wielka wyróżnia się liczbą zapytań przypadających na pojedynczą ofertę – średnio jedno ogłoszenie generuje tam 148 zapytań. Dla porównania – w Zakopanem jest ich 34, w Gdańsku 65, w Giżycku 45, a w Mikołajkach 50.

Rosnąca popularność mniejszych miejscowości może być związana ze zmianą oczekiwań wobec urlopu. Dla większości ankietowanych w badaniu OLX najważniejszym celem wakacyjnego wyjazdu jest odpoczynek i regeneracja. 67% respondentów wskazało właśnie relaks, a 48% chce przede wszystkim oderwać się od codziennych obowiązków. 46% osób podczas urlopu chce poznawać nowe miejsca, natomiast 42% za istotne uważa spędzanie czasu z bliskimi. Co czwarty respondent zwraca uwagę na możliwość kontaktu z naturą.

Zmieniają się również preferencje dotyczące zakwaterowania. Coraz więcej osób poszukuje obiektów wyposażonych w aneks kuchenny lub zapewniających dostęp do wspólnej kuchni. W 2024 r. tego rodzaju oferty stanowiły 22% wszystkich ogłoszeń noclegowych na OLX, rok później było ich już blisko 52%, natomiast w obecnym sezonie ich udział zbliża się do 60%.

Wybór takiego zakwaterowania nie musi wynikać wyłącznie z potrzeby większej niezależności. – Wakacyjne wybory Polaków pokazują, jak zmienia się nasz sposób myślenia o wypoczynku. Istotny wpływ mają na to rosnące koszty wyjazdów, które sprawiają, że większą uwagę zwracamy na ich całkowity budżet. Nie oznacza to jednak, że rezygnujemy z komfortu czy jakości. Okazuje się, że szukamy rozwiązań, które pozwalają nam lepiej zarządzać wydatkami bez odbierania sobie przyjemności z urlopu – komentuje Kamil Szabłowski, PR & Communication Manager OLX.

Zjawiska te i nowe oczekiwania turystów wpisują się w potencjał polsko-czeskiego pogranicza rozciągającego się malowniczo od powiatu głubczyckiego aż po powiat cieszyński. Ten zróżnicowany geograficznie obszar stanowi idealną odpowiedź na współczesną potrzebę spokojnego wypoczynku z dala od najbardziej obleganych szlaków. Odwiedzający znajdą tu nie tylko kameralne bazy noclegowe, ale także rozległe tereny spacerowe, łagodne pasma górskie i bogate, wspólne dziedzictwo kulturowe obu narodów.

Aby w pełni wykorzystać urlopowy potencjał tego wyjątkowego regionu i dobrze zaplanować swój wyjazd, warto poznać najciekawsze miejsca z dala od głównych tras turystycznych. Zachęcamy do zapoznania się z artykułami poświęconymi atrakcjom, turystyce i lokalnym wydarzeniom na polsko-czeskim pograniczu:

Wieże, zabytki i niezwykłe historie. Czeskie kościoły otwarte dla odwiedzających

Wakacyjny wypoczynek bez samochodu. Koleją nad jeziora i kąpieliska

Ostrawskie Dolní Vítkovice przyciągnęły ponad milion odwiedzających

Gmina Kornowac i czeska Vřesina rozwijają turystykę na pograniczu

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Unijne przepisy mają zmienić cały cykl życia opakowań – od ich projektowania i produkcji po recykling i ponowne wykorzystanie.

12 sierpnia zaczęły obowiązywać pierwsze wymagania wynikające z unijnego rozporządzenia PPWR dotyczącego opakowań i odpadów opakowaniowych. Nowe przepisy mają ograniczyć ilość powstających odpadów, zwiększyć poziom recyklingu i promować ponowne wykorzystanie opakowań. Dla przedsiębiorców oznaczają one przede wszystkim zmiany w zakresie projektowania i produkcji opakowań, ich składu i obowiązków dokumentacyjnych.

PPWR, czyli rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zastępuje obowiązującą od 1994 r. unijną dyrektywę w tym zakresie. W przeciwieństwie do niej nowe przepisy są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Regulacje obejmują cały cykl życia opakowania, począwszy od jego zaprojektowania i wyprodukowania, przez wprowadzenie na rynek, aż po zagospodarowanie powstałego odpadu. Jednym z głównych założeń PPWR jest stopniowe ograniczanie ilości odpadów opakowaniowych. Do 2030 r. na jednego mieszkańca Unii ma być ich mniej o 5% niż w 2018 r. Do 2035 r. redukcja ma wynieść 10%, a do 2040 r. – 15%.

Pierwsze obowiązki dotyczą m.in. substancji PFAS, czyli grupy związków per- i polifluoroalkilowych. Opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością nie mogą być od tego dnia wprowadzane do obrotu, jeżeli zawartość tych substancji osiąga lub przekracza poziomy określone w rozporządzeniu. Opakowania, które zostały już wprowadzone do obrotu przed 12 sierpnia, mogą pozostać na rynku. Inaczej wygląda sytuacja produktów znajdujących się jeszcze w magazynach – jeżeli nie spełniają nowych wymagań dotyczących PFAS, nie mogą zostać wprowadzone do obrotu po wejściu przepisów w życie.

PPWR nakłada również na przedsiębiorców obowiązek ograniczania obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych w opakowaniach. Utrzymany został m.in. limit dotyczący łącznej zawartości ołowiu, kadmu, rtęci oraz chromu sześciowartościowego w opakowaniach i ich elementach, który wynosi 100 mg na kilogram.

Nowe regulacje oznaczają także dodatkowe obowiązki dla producentów i importerów. Muszą oni zapewnić zgodność wprowadzanych na rynek opakowań z wymaganiami PPWR. Przedsiębiorcy będą również musieli zapewnić możliwość identyfikacji opakowań, m.in. poprzez odpowiednie numery seryjne lub katalogowe.

Kolejne wymagania będą wprowadzane stopniowo w następnych latach. Jednym z najważniejszych kierunków zmian jest projektowanie opakowań w taki sposób, aby nadawały się do recyklingu i umożliwiały wykorzystanie materiałów wtórnych. Przepisy przewidują również wprowadzenie minimalnych poziomów zawartości tworzyw pochodzących z recyklingu w określonych rodzajach opakowań plastikowych. Od 2030 r. mają zacząć obowiązywać jednolite kryteria oceny recyklowalności opakowań. Kolejny etap przewidziano od 2035 r., kiedy znaczenie będzie miało również to, czy określone opakowania są faktycznie poddawane recyklingowi na dużą skalę.

PPWR przewiduje także ograniczenie ilości materiału wykorzystywanego do produkcji opakowań. Ich masa i objętość mają być ograniczone do poziomu niezbędnego do zachowania funkcjonalności. W przypadku części opakowań zbiorczych, transportowych i handlowych współczynnik niewykorzystanej przestrzeni będzie mógł wynosić maksymalnie 50%.

W 2030 r. zacznie obowiązywać również wymóg dotyczący opakowań transportowych. Co najmniej 40% określonych opakowań tego typu będzie musiało być wielokrotnego użytku.

W kolejnych latach konsumenci odczują również ograniczenia dotyczące niektórych jednorazowych opakowań. Od 2030 r. przepisy obejmą m.in. część jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych wykorzystywanych do sprzedaży świeżych owoców i warzyw, małe opakowania kosmetyków i środków higienicznych oferowanych w hotelach oraz jednorazowe saszetki na przyprawy, sosy, cukier czy śmietankę stosowane w gastronomii.

Zmiany obejmują również sposób podawania żywności i napojów na miejscu. Od 12 sierpnia w takich przypadkach nie można stosować jednorazowych opakowań. Klient spożywający posiłek lub napój w lokalu powinien otrzymać go w opakowaniu wielokrotnego użytku. Przedsiębiorcy oferujący taką żywność będą musieli umożliwić klientom korzystanie z własnych pojemników, a w dalszej perspektywie część podmiotów będzie zobowiązana do oferowania produktów również w opakowaniach wielokrotnego użytku.

Nowe wymagania będą z czasem bardziej widoczne również na opakowaniach znajdujących się w sklepach. Od sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące od wejścia w życie odpowiednich przepisów wykonawczych mają być stosowane zharmonizowane oznaczenia informujące m.in. o materiale, z którego wykonano opakowanie. Mają one ułatwić konsumentom prawidłową segregację odpadów. Na opakowaniach wielokrotnego użytku znajdą się również informacje dotyczące możliwości ich ponownego wykorzystania.

Już od 12 sierpnia przedsiębiorcy muszą natomiast zapewnić odpowiednie informacje umożliwiające identyfikację producenta lub importera. Na opakowaniu powinny znaleźć się między innymi nazwa lub nazwa handlowa oraz dane umożliwiające kontakt.

Unijne rozporządzenie nie wymaga co do zasady przenoszenia jego przepisów do prawa krajowego. Państwa członkowskie muszą jednak dostosować krajowe regulacje w tych obszarach, które pozostawiono do ich uregulowania. W Polsce trwają prace nad projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oznaczonym jako UC100. Projekt ma m.in. doprecyzować część obowiązków przedsiębiorców wynikających z PPWR oraz uregulować kwestie związane z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta, opłatą recyklingową i torebkami na zakupy z tworzyw sztucznych.

Czytaj także: Jesienią ruszą prace nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego o jednorazowe szkło

fot. magnific.com
oprac. /kp/

„Czek Turystyczny” ma jednocześnie wspierać osoby korzystające z wypoczynku i przedsiębiorców z branży turystycznej.

Seniorzy, którzy ukończyli 60 lat, oraz osoby posiadające ważną Kartę Dużej Rodziny będą mogli skorzystać z programu „Czek Turystyczny”. Wsparcie będzie miało formę jednorazowego elektronicznego kodu o wartości od 300 do 600 zł, który będzie można przeznaczyć na pobyt w obiekcie uczestniczącym w programie. Na realizację programu przeznaczono łącznie 6 mln zł.

Program „Czek Turystyczny” został przygotowany przez Ministerstwo Sportu i Turystyki. Jego celem jest zwiększenie krajowego ruchu turystycznego i wsparcie regionów, które w związku z wojną w Ukrainie odnotowały spadek zainteresowania turystów. Szczególne znaczenie ma promocja obszarów przygranicznych jako bezpiecznych i atrakcyjnych miejsc wypoczynku.

Z programu będą mogli skorzystać seniorzy po 60. roku życia i osoby posiadające ważną Kartę Dużej Rodziny. Każda uprawniona osoba będzie mogła otrzymać czek tylko raz. Wsparcie będzie miało postać elektronicznego kodu o wartości od 300 do 600 zł. Nie będzie można wymienić go na gotówkę ani przekazać innej osobie.

Warunkiem wykorzystania czeku będzie wykupienie pobytu obejmującego co najmniej dwa noclegi w obiekcie uczestniczącym w programie. Rezerwacji trzeba będzie dokonać bezpośrednio w wybranym obiekcie, a czek będzie stanowił dopłatę do kosztów pobytu. Lista hoteli, pensjonatów i innych obiektów zakwalifikowanych do programu ma być dostępna w systemie obsługującym czeki.

Program będzie realizowany na terenie całej Polski od września do listopada 2026 r. Zgodnie z zapowiedziami czeki mają być udostępniane w trzech turach, od września, a pula środków jest ograniczona. Oznacza to, że o możliwości skorzystania ze wsparcia będzie decydować dostępność środków. Szczegółowe informacje dotyczące uruchomienia systemu oraz zasad generowania kodów mają zostać udostępnione przed rozpoczęciem programu.

Czek ma być wykorzystywany przede wszystkim przy wyjazdach do regionów, które najbardziej ucierpiały na spadku ruchu turystycznego. Wśród wskazywanych obszarów znajdują się m.in. województwa przy wschodniej granicy, w tym podkarpackie, lubelskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie. Sam program obejmuje jednak teren całej Polski.

Osoba chcąca skorzystać z programu będzie musiała wygenerować indywidualny kod w systemie internetowym lub aplikacji. Senior potwierdzi w ten sposób spełnienie kryterium wieku, natomiast w przypadku osoby korzystającej z Karty Dużej Rodziny konieczne będzie posiadanie ważnej karty. Następnie należy wybrać uczestniczący w programie obiekt i zarezerwować pobyt obejmujący minimum dwa noclegi.

„Czek Turystyczny” ma jednocześnie wspierać osoby korzystające z wypoczynku i przedsiębiorców z branży turystycznej. Resort wskazuje, że program ma pobudzić krajowe podróże, zwiększyć zainteresowanie mniej popularnymi regionami i pomóc w odbudowie ich potencjału turystycznego. Na realizację programu przeznaczono 6 mln zł.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Polacy chętniej wyjeżdżają w sierpniu niż w pierwszej części wakacji. Liczba rezerwacji wzrosła o 42%, a w samych górach o 57%.

Krajowy rynek turystyczny wyraźnie przyspieszył wraz z nadejściem sierpnia – zainteresowanie pobytami w Polsce w pierwszej połowie miesiąca jest zdecydowanie większe niż na początku wakacji. Liczba rezerwacji na pierwsze 15 dni sierpnia jest o 42% wyższa niż w pierwszych dwóch tygodniach lipca – wynika z danych Travelist.pl. Największą różnicę widać w górach, gdzie wzrost sięga 57%.

Sierpień okazuje się szczególnie dobrym okresem dla krajowych kurortów. W porównaniu z początkiem lipca liczba rezerwacji nad morzem zwiększyła się o 33%, natomiast w miejscowościach położonych nad jeziorami o 6%. Największy wzrost zainteresowania odnotowują jednak wspomniane górskie kierunki, które w tym sezonie przyciągają więcej turystów niż w pierwszej części wakacji.

Większy popyt znajduje odzwierciedlenie w cenach noclegów. W pierwszej połowie sierpnia średnia cena pobytu dla dwóch osób w hotelu 3–5-gwiazdkowym ze śniadaniem lub wyżywieniem wynosi w górach ok. 670 zł za noc. To o 8% więcej niż miesiąc wcześniej. Nad Bałtykiem średnia stawka sięga 830 zł i jest o 6% wyższa niż w pierwszej połowie lipca. Najmniejszą zmianę cen odnotowano w przypadku obiektów położonych nad jeziorami, gdzie średnia cena wynosi ok. 720 zł za noc, czyli o 2% więcej niż na początku lipca.

Dużym zainteresowaniem cieszy się również sierpniowy długi weekend. Według danych Travelist.pl dostępność miejsc noclegowych jest obecnie mocno ograniczona. W serwisie pozostaje ok. 10% pokoi nad jeziorami, 12% nad morzem i 24% w górach.

Tegoroczny sezon pokazuje jednocześnie, że Polacy nie zawsze planują letni wypoczynek z dużym wyprzedzeniem. Znaczna część rezerwacji na długi sierpniowy weekend została dokonana krótko przed wyjazdem. Między 27 lipca a 9 sierpnia przypadło 46% wszystkich rezerwacji na ten termin, a trzy czwarte z nich zostały złożone w ciągu miesiąca poprzedzającego pobyt. Tak duży udział rezerwacji dokonywanych na ostatnią chwilę może mieć wpływ na dalszy przebieg sierpniowego sezonu. Druga połowa miesiąca wciąż ma bowiem szansę na wzrost liczby rezerwacji. Turyści decydujący się na wyjazd tuż przed terminem mogą brać pod uwagę aktualne prognozy pogody i dopiero wtedy wybierać zarówno termin, jak i miejsce wypoczynku.

Dane dotyczące cen pokazują również, że wcześniejsza rezerwacja nie zawsze gwarantowała w tym sezonie najniższą stawkę. W przypadku wyjazdów nad jeziora korzystne ceny pojawiały się zarówno w czerwcu, jak i na przełomie lipca i sierpnia. W górach najniższe średnie stawki również występowały w tych dwóch okresach i wynosiły ok. 630 zł za noc. Nad morzem najbardziej korzystne cenowo okazały się natomiast wyjazdy planowane na przedostatni tydzień lipca, kiedy średnia cena wynosiła ok. 780 zł.

Pod względem popularności kierunków sierpniowe wybory turystów są dość wyraźne. Największą część rezerwacji stanowią pobyty w górach, które odpowiadają za 42% wszystkich rezerwacji zarówno w skali miesiąca, jak i w przypadku długiego weekendu. Niewiele mniej osób wybiera Bałtyk, którego udział wynosi 38%. Kolejne 10% przypada na wypoczynek nad jeziorami. Pozostałe 10% rezerwacji obejmuje m.in. pobyty w miastach i inne kierunki.

Przeczytaj także inne artykuły dotyczące turystyki, a także atrakcji w regionie:

Mniej wycieczek z biur podróży. Polacy szukają innych sposobów na wakacje

85-metrowa wieża dawnej kopalni František stanie się punktem widokowym

Koleje Śląskie notują rekordowy lipiec. Rośnie sprzedaż m.in. biletów rowerowych

fot. pexels.com
oprac. /kp/

Światowy Dzień Pracoholika może być okazją, by zastanowić się, gdzie przebiega cienka granica między zdrowym zaangażowaniem a destrukcyjnym nałogiem.

Praca po godzinach, odpowiadanie na wiadomości podczas urlopu czy realizowanie zadań w weekendy to dla wielu osób element codzienności. Problem pojawia się wtedy, gdy obowiązki zawodowe zaczynają wypierać odpoczynek, życie rodzinne i czas przeznaczony na regenerację. 12 sierpnia, w Światowy Dzień Pracoholika, eksperci zwracają uwagę, że nadmierne zaangażowanie w pracę nie zawsze wynika z ambicji. Coraz częściej wpływają na nie również presja ekonomiczna, organizacja pracy i oczekiwania pracodawców.

Skala zjawiska może być większa, niż wynikałoby to z deklaracji samych pracowników. Z ubiegłorocznych badań Centrum Profilaktyki Społecznej oraz Instytutu Psychologii Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu wynika, że 7,8% Polaków uważa się za osoby uzależnione od pracy. Po zastosowaniu bardziej szczegółowych kryteriów odsetek osób spełniających definicję pracoholizmu sięga jednak około jednej piątej aktywnych zawodowo.

Zdaniem Agnieszki Mazurek-Szulim, Manufacturing & Supply Chain Manager w Wyser Executive Search, część osób może nie dostrzegać problemu, pracoholizm przestał być synonimem wysokiej produktywności. – To bezpośrednia i szybka droga do wypalenia zawodowego, które dla firm oznacza realne koszty i absencje chorobowe, a dla konkretnego człowieka poważne konsekwencje dla zdrowia, relacji z bliskimi i codziennego funkcjonowania. Dlatego tak duże znaczenie ma kultura organizacyjna: sposób, w jaki firmy podchodzą do zadań po godzinach, dostępności podczas urlopu czy przeciążenia obowiązkami. Work-life balance powinien być traktowany jako kluczowy wskaźnik efektywności, a nie jedynie wizerunkowy trend – podkreśla.

Badania pokazują, że zjawisko dotyczy różnych grup zawodowych. W analizach Fundacji Centrum Badania Opinii Społecznej najwyższy odsetek osób z rzeczywistym problemem uzależnienia od pracy odnotowano w sektorze usług (13,7%), wśród kadry kierowniczej i specjalistów z wyższym wykształceniem (10,9%), a także wśród wykwalifikowanych robotników (10,8%) i rolników (10,6%). Problem nie ogranicza się więc do osób zajmujących stanowiska kierownicze czy wykonujących pracę umysłową.

Na szczególną uwagę zasługują również młodzi pracownicy. Badanie „Pracoholizm wśród młodych dorosłych” opublikowane w kwartalniku „Akademia Zarządzania” Politechniki Białostockiej objęło 125 osób w wieku od 18 do 35 lat. Pracoholizm zadeklarowało 19,2% uczestników, przy czym najwyższy odsetek odnotowano w grupie osób w wieku 31–35 lat. W przypadku młodych osób ważną rolę odgrywają kwestie finansowe. W badaniu 58% respondentów wskazało oszczędzanie jako jeden z powodów intensywnej aktywności zawodowej, a niemal 52% mówiło o presji finansowej. Dla części badanych motywacją był także lęk przed utratą środków do życia (37%) i obawa o utrzymanie zatrudnienia (18,5%).

Jednym z sygnałów ostrzegawczych może być brak możliwości odłączenia się od obowiązków. Jak wskazują eksperci Gi Group Holding, ciągłe sprawdzanie poczty i telefonu, rezygnowanie z urlopu, brak czasu na odpoczynek czy poczucie, że tylko samemu można właściwie wykonać dane zadanie, powinny skłonić do zastanowienia się nad własnym sposobem funkcjonowania. W dłuższej perspektywie nadmierne zaangażowanie może sprzyjać przewlekłemu zmęczeniu, problemom ze snem, wypaleniu zawodowemu i problemom ze zdrowiem psychicznym.

Tymczasem w lipcowej ankiecie przeprowadzonej przez Gi Group Holding na LinkedIn 47,4% respondentów przyznało, że zdarza im się wykonywać powierzone obowiązki mimo choroby. Kolejne 31,8% wskazało, że robi to rzadko, 14,5% bardzo rzadko, a 6,4% zadeklarowało, że nigdy nie pracuje podczas choroby. Badanie nie było reprezentatywne dla całej populacji, ale pokazuje skalę zjawiska obecnego w codziennym życiu zawodowym. – Pracowanie mimo choroby może być sygnałem, że dana osoba czuje bardzo silną odpowiedzialność za swoje obowiązki albo presję, by nie wypaść z rytmu. Nie oznacza automatycznie pracoholizmu. Warto jednak zwrócić uwagę na sytuację, w której odpoczynek i powrót do zdrowia zaczynają przegrywać z przekonaniem, że praca musi zostać wykonana za wszelką cenę – komentuje Anna Wesołowska, Dyrektor Zarządzająca Gi Group.

Podobnie wygląda kwestia równowagi między pracą a życiem prywatnym. W innym pytaniu tej samej ankiety 41,5% uczestników odpowiedziało, że praca często wygrywa z życiem prywatnym, a 3,4% stwierdziło, że dzieje się tak zawsze. 39,46% wskazało odpowiedź „rzadko”, a 15,65% – nigdy. – Niepokojący jest nie sam fakt, że w danym momencie praca zajmuje więcej miejsca niż życie prywatne. Jeśli jednak wypiera ona odpoczynek lub relacje z bliskimi, warto przyjrzeć się temu, co jest źródłem takiego stanu. Część osób sama stawia obowiązki zawodowe na pierwszym miejscu, nawet jeśli sytuacja tego nie wymaga. Przyczyna nie zawsze leży jednak po stronie pracownika – czasem problemem jest sposób zarządzania czy nadmiar zadań – wskazuje ekspertka.

Z „Barometru rynku pracy 2026” Gi Group Holding wynika, że 42% zatrudnionych czuje się przeciążonych obowiązkami. Nadmiar pracy może być skutkiem niewystarczającej liczby pracowników, jednoczesnej realizacji zbyt wielu projektów, złego podziału zadań czy presji ze strony przełożonych. W takich przypadkach problem nie musi wynikać z indywidualnych cech pracownika, ale z organizacji pracy w firmie.

To ważne rozróżnienie, ponieważ przeciążenie obowiązkami i pracoholizm mogą prowadzić do podobnych konsekwencji, ale wymagają innego podejścia. W pierwszym przypadku potrzebne mogą być zmiany w organizacji pracy, lepszy podział zadań czy zwiększenie zatrudnienia. W przypadku uzależnienia od pracy konieczne może być natomiast wsparcie osoby, która ma trudność z ograniczeniem aktywności zawodowej. – Jak podkreśla na swojej stronie internetowej Państwowa Inspekcja Pracy, o uzależnieniu nie decyduje liczba godzin poświęconych na realizację konkretnych zadań, ale wewnętrzny przymus i trudność z odcięciem się od nich. Osoba zaangażowana potrafi odpocząć i wrócić do swoich obowiązków z nową energią. Pracoholik odczuwa natomiast niepokój lub poczucie winy, gdy nie pracuje, a obowiązki stopniowo zaczynają dominować nad sferą prywatną – podsumowują eksperci Gi Group Holding.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nawet 60 tys. zł, a przy ponownym naruszeniu do 90 tys. zł może wynieść grzywna za niezgodne z prawem zastępowanie umowy o pracę umową B2B.

8 lipca zmieniły się zasady dotyczące kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Jednym z obszarów, na które inspektorzy mogą zwracać większą uwagę, jest sposób organizowania współpracy z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą. Chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których kontrakt B2B może w praktyce odpowiadać stosunkowi pracy.

Zmiany są związane z realizacją przez Polskę zobowiązań wynikających z Krajowego Planu Odbudowy. Ich założeniem jest ograniczenie zjawiska fikcyjnego samozatrudnienia, czyli sytuacji, w której osoba formalnie prowadzi własną działalność, ale faktycznie wykonuje obowiązki w warunkach charakterystycznych dla pracownika etatowego.

W trakcie kontroli istotne znaczenie będzie miał nie tylko zapis samej umowy, lecz przede wszystkim rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków. Inspektor może sprawdzać m.in., czy przedsiębiorca wykonuje pracę pod kierownictwem drugiej strony, ma odgórnie ustalone godziny i miejsce wykonywania zadań, ponosi ryzyko gospodarcze i może samodzielnie organizować swoją działalność. Znaczenie może mieć również możliwość powierzenia realizacji zadań innej osobie.

Samo prowadzenie działalności gospodarczej i wystawianie faktur nie przesądza więc o tym, że współpraca ma charakter biznesowy. Jeżeli w praktyce przedsiębiorca jest podporządkowany kontrahentowi w sposób typowy dla pracownika, może pojawić się ryzyko zakwestionowania takiego modelu.

Nowe kompetencje PIP oznaczają także zmianę sposobu prowadzenia takich spraw. Inspekcja zyskała możliwość wydawania decyzji administracyjnych dotyczących istnienia stosunku pracy. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości inspektor może najpierw nakazać ich usunięcie, a następnie sprawa może trafić do okręgowego inspektora pracy, który może wydać decyzję w sprawie przekształcenia wadliwie zawartej umowy w umowę o pracę. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność zwrócenia większej uwagi na faktyczne zasady współpracy z kontrahentami. Nie wystarczy bowiem odpowiednio skonstruowany kontrakt. Jeżeli jego postanowienia nie odpowiadają rzeczywistości, podczas kontroli znaczenie mogą mieć przede wszystkim faktyczne warunki wykonywania usług.

Istotne są również konsekwencje finansowe. Przepisy przewidują podwyższenie maksymalnej grzywny za niezgodne z prawem zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną. Kara może sięgać 60 tys. zł, a w przypadku ponownego naruszenia nawet 90 tys. zł.

Przedsiębiorcy powinni więc przeanalizować zawarte kontrakty B2B, ale przede wszystkim sposób ich realizacji. Warto sprawdzić, czy współpracownicy rzeczywiście mają samodzielność w organizowaniu pracy, czy mogą decydować o czasie i miejscu wykonywania usług oraz czy ponoszą związane z działalnością ryzyko. Istotne jest także to, czy współpraca jest nastawiona na realizację określonych usług lub rezultatów, a nie na wykonywanie obowiązków identycznych z obowiązkami pracowników firmy.

Zmiany nie oznaczają automatycznego przekształcenia wszystkich umów B2B w etaty. O tym, czy dana współpraca ma cechy stosunku pracy, decydują jej rzeczywiste warunki. Dlatego szczególnie ważne staje się rozróżnienie między rzeczywistym kontraktem gospodarczym a samozatrudnieniem wykorzystywanym jedynie jako formalna alternatywa dla zatrudnienia pracowniczego.

Nowe przepisy powinny skłonić firmy do uporządkowania dokumentacji i zasad współpracy z samozatrudnionymi. W przypadku bardziej złożonych kontraktów dobrym rozwiązaniem może być również analiza ich zgodności z przepisami przez specjalistę od prawa pracy.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zanieczyszczenia pochodzące z rolnictwa i gospodarki ściekowej trafiają do rzek, a wraz z nimi do morza.

Morze Bałtyckie należy do akwenów najbardziej dotkniętych eutrofizacją, czyli nadmiernym wzbogaceniem wody w związki azotu i fosforu. Choć w ostatnich dekadach ilość tych substancji trafiających do morza wyraźnie się zmniejszyła, stan ekosystemu nadal pozostaje niekorzystny. Dalsza poprawa wymaga ograniczenia zanieczyszczeń pochodzących przede wszystkim z rolnictwa i gospodarki ściekowej.

Eutrofizacja jest procesem związanym z nadmiernym dopływem biogenów, czyli substancji niezbędnych do wzrostu roślin. Azot i fosfor są powszechnie wykorzystywane m.in. w rolnictwie jako składniki nawozów. Podczas opadów część tych związków może przedostawać się do gleby i wód powierzchniowych, a następnie wraz z rzekami trafiać do Bałtyku. Jednym ze źródeł zanieczyszczeń są również ścieki, w tym pochodzące z nieszczelnych lub niewłaściwie eksploatowanych szamb. – W wodzie następuje zakwit glonów i sinic, w wyniku którego opadają na dno, rozkładają się i w tym procesie konsumują tlen. W związku z tym powstają strefy beztlenowe, co oznacza, że tam, gdzie opadną, nie ma życia. Powstają martwe strefy – tłumaczy Marcin Kotlarek, prezes Fundacji Race for the Baltic.

Według szacunków ok. 94% powierzchni Morza Bałtyckiego jest dotknięte eutrofizacją. W akwenie znajduje się również siedem z dziesięciu największych martwych stref na świecie. Zajmują one niemal jedną piątą powierzchni Bałtyku. Skala problemu znacząco wzrosła w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. W latach 60. obszar objęty eutrofizacją i związanymi z nią strefami beztlenowymi wynosił ok. 10 tys. km², obecnie jest to około 70 tys. km².

Na kondycję Bałtyku wpływają również jego naturalne cechy. Morze jest stosunkowo płytkie, a jego średnia głębokość wynosi ok. 52 m. Dla porównania średnia głębokość Morza Śródziemnego sięga ok. 1450 m. Bałtyk otrzymuje również duże ilości wody słodkiej z ok. 250 rzek, w tym kilku największych rzek regionu, natomiast wymiana wód z Morzem Północnym jest ograniczona. Pełna wymiana wody w Bałtyku trwa około 30 lat. – Naukowcy wyznaczyli maksymalne ilości zanieczyszczeń, które mogą naturalnie dopływać do Bałtyku, po których będzie w stanie sam się naprawiać. Niestety wraz ze zmianami klimatycznymi, z następującym ociepleniem powietrza i podwyższeniem temperatury wody, ta linia cały czas się oddala. Maksymalna ilość dopuszczalna tego dopływu, wyznaczona kiedyś przy trochę chłodniejszym klimacie i wodzie, jest już za duża. Zatem jest to walka z czasem i ze zmianami klimatycznymi – podkreśla Marcin Kotlarek.

Dane HELCOM wskazują, że w latach 1995–2022 Polska ograniczyła całkowity dopływ azotu do poszczególnych podbasenów Bałtyku o 9–32%. W przypadku wszystkich podbasenów, z wyjątkiem Bałtyku Właściwego, osiągnięto wymagany poziom dopływu azotu. W Bałtyku Właściwym konieczne jest dalsze ograniczenie tego ładunku o 19%. W odniesieniu do fosforu Polska zmniejszyła jego dopływ do tego podbasenu o 28%, jednak poziom nadal pozostaje wyraźnie powyżej ustalonego limitu. W skali całego Bałtyku w latach 1995–2022 znormalizowany całkowity dopływ azotu zmniejszył się o 11%, natomiast fosforu o 32%. – Możemy sobie wyobrazić Bałtyk jako wannę, do której przez dziesiątki lat spływało bardzo dużo zanieczyszczonej wody. Nawet jeżeli teraz udaje nam się ograniczyć dopływ zanieczyszczeń, to odpowiedź tego ekosystemu jest w dłuższym terminie – wyjaśnia ekspert.

Problem eutrofizacji nie dotyczy wyłącznie morza. Nadmierna ilość azotu i fosforu występuje również w wielu polskich rzekach i jeziorach. Według przedstawionych danych ponad trzy czwarte polskich wód śródlądowych można określić jako eutroficzne. Ma to znaczenie dla Bałtyku, ponieważ zdecydowana większość obszaru Polski znajduje się w jego zlewni.

Ok. 80% wód dopływających do Bałtyku z Polski pochodzi z dwóch największych rzek – Wisły i Odry. Pozostałe 20% dostarczają mniejsze rzeki uchodzące bezpośrednio do morza, m.in. Łeba i Parsęta. – Natomiast 98% terenu Polski to jest zlewnia Morza Bałtyckiego. W związku z tym nawozy naturalne, które ciekną do gleby i wód w Wielkopolsce, na koniec trafiają do Warty, ta do Odry, która z kolei spływa do Morza Bałtyckiego. Podobnie ścieki z szamba z województwa podlaskiego trafiają do systemu rzecznego, który trafia do Wisły i do Morza Bałtyckiego – wskazuje Marcin Kotlarek.

Zależność między stanem morza a sytuacją na lądzie jest jednym z powodów, dla których działania na rzecz ograniczenia eutrofizacji muszą obejmować nie tylko obszary nadmorskie. Znaczenie mają także sposoby prowadzenia gospodarki rolnej, gospodarowania ściekami oraz funkcjonowania zakładów i portów znajdujących się nawet setki kilometrów od wybrzeża.

Na ten aspekt zwraca uwagę Fundacja Race for the Baltic, która prowadzi projekt „Bałtyk zaczyna się na lądzie”. Jednym z jego elementów jest ogólnopolska kampania edukacyjna „Widzisz sinice?” mająca zwiększać świadomość związku między codziennymi działaniami mieszkańców a stanem Morza Bałtyckiego. Fundacja zakłada ograniczenie dopływu fosforu do Bałtyku o 500 ton do 2030 r. Wśród obszarów wymagających działań wskazywane są rolnictwo, gospodarka ściekowa oraz działalność portów, gdzie odbywa się przeładunek m.in. nawozów sztucznych, zbóż i innych towarów masowych. W przypadku niewłaściwego zabezpieczenia takich materiałów również może dochodzić do przedostawania się biogenów do środowiska.

– Często jest tak, że nad morze jeździmy raz w roku, spędzamy tam tydzień lub dwa, i mamy tam do czynienia z zakwitem sinic. Jesteśmy źli na lokalną turystykę, samorządy, hotele. Natomiast tak naprawdę przyjeżdżając z centrum, południa czy każdego innego regionu Polski, to my na co dzień przyczyniamy się do tego, że plaże są zamknięte. To, co robimy w całej Polsce, która jest zlewnią Bałtyku, ma wpływ na to, co rzekami do niego trafia. Ważne, żebyśmy wszyscy rozumieli związek między tym, co jest w morzu, a tym, co na co dzień robimy, jak gospodarujemy ściekami czy nawozami naturalnymi w firmach – podkreśla Marcin Kotlarek.

Czytaj także: Sinice zamykają kąpieliska. Problem dotyka nie tylko Bałtyku, ale również Śląska

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Ochrona zdrowia, edukacja i finanse to branże, w których kobiety wyraźnie dominują. Z kolei górnictwo, budownictwo i transport pozostają "męskimi" sektorami.

W 19 głównych sektorach polskiej gospodarki pracowało ponad 7,1 mln kobiet i 7,8 mln mężczyzn – wynika z ostatnich danych (luty 2026 r.). Choć mężczyźni nadal stanowią większość wszystkich zatrudnionych, w ponad połowie analizowanych branż to kobiety są liczniej reprezentowane. Największą przewagę mają w ochronie zdrowia i pomocy społecznej oraz w edukacji.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że polski rynek pracy wciąż jest w pewnym stopniu podzielony na sektory tradycyjnie kojarzone z kobietami lub mężczyznami. Jednocześnie – jak zwracają uwagę eksperci Grupy Progres – granice tego podziału stopniowo się przesuwają. Polki podejmują pracę w sektorach technicznych i przemysłowych, a Polacy wchodzą do zawodów, które wcześniej były postrzegane przede wszystkim jako kobiece.

Największą przewagę Polek odnotowano w ochronie zdrowia i pomocy społecznej – w tym sektorze pracowało 819,8 tys. kobiet oraz 182,2 tys. mężczyzn. Panie stanowiły tym samym 81,8% wszystkich zatrudnionych. Niewiele mniejsza dysproporcja występowała w edukacji – pracowało w niej ponad milion kobiet i 255,5 tys. mężczyzn, co oznacza, że panie zajmowały 79,7% miejsc pracy. Kobiety zdecydowanie przeważały również w pozostałej działalności usługowej obejmującej m.in. usługi kosmetyczne i fryzjerskie (73%) oraz w działalności finansowej i ubezpieczeniowej (63%). Kobiety mają przewagę także w kilku innych sektorach gospodarki: w zakwaterowaniu i gastronomii stanowią 62% zatrudnionych, w kulturze, rozrywce i rekreacji ich udział sięga 59,7%, a w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej, obejmującej m.in. kancelarie prawne, biura projektowe, firmy doradcze i reklamowe, stanowią 55,1% pracowników.

Zdaniem Magdy Dąbrowskiej, prezeski Grupy Progres, wysoki udział kobiet w ochronie zdrowia i edukacji ma znaczenie również z punktu widzenia przyszłości. – To sektory o rosnącym zapotrzebowaniu na pracowników, które jednocześnie mierzą się z wyzwaniami związanymi z demografią i odchodzeniem doświadczonych kadr na emeryturę. W dłuższej perspektywie nie mogą więc opierać się wyłącznie na kobietach – konieczne jest szersze otwarcie tych zawodów również na mężczyzn. Oznacza to potrzebę zmiany sposobu myślenia o rekrutacji i tworzenia warunków, które pozwolą przyciągać do tych profesji osoby niezależnie od płci. Dla pracodawców coraz ważniejsze będą także rozwiązania wspierające dłuższą aktywność zawodową, rozwój kompetencji i elastyczność organizacji pracy – podkreśla ekspertka.

W obsłudze rynku nieruchomości Polki stanowią 54% pracowników, w handlu i naprawie pojazdów samochodowych 53,3%, a w administracji publicznej i obronie narodowej wraz z obowiązkowymi zabezpieczeniami społecznymi kobiety stanowią 52,1% zatrudnionych.

Sama przewaga kobiet w liczbie zatrudnionych nie musi jednak oznaczać ich proporcjonalnej reprezentacji na wszystkich szczeblach organizacji. – Są sektory, w których zdecydowaną większość pracowników stanowią kobiety, a jednocześnie znacznie mniej jest w nich pań na stanowiskach kierowniczych czy w ścisłym zarządzaniu – zauważa Magda Dąbrowska.

Jeśli chodzi o branże zdominowane przez mężczyzn, największa dysproporcja widoczna jest w górnictwie i wydobywaniu, gdzie mężczyźni stanowią 89,4% zatrudnionych. W sektorze tym pracuje 111,7 tys. panów i 13,2 tys. pań. Podobnie wygląda sytuacja w budownictwie. Zatrudnionych jest tam 922,2 tys. mężczyzn i 114,3 tys. kobiet, co oznacza, że panowie stanowią 89% pracowników.

W transporcie i magazynowaniu pracuje 701,4 tys. mężczyzn i 212,4 tys. kobiet, w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz i ciepło jest to odpowiednio 87,2 tys. oraz 27 tys. osób, a w gospodarce wodno-ściekowej i gospodarowaniu odpadami – 128,3 tys. i 41,4 tys. Mężczyźni przeważają również w informacji i komunikacji (370,3 tys. wobec 176,6 tys.), przetwórstwie przemysłowym (1,78 mln wobec 932 tys.) oraz rolnictwie, leśnictwie, łowiectwie i rybactwie (659,2 tys. wobec 463,2 tys.).

Najbardziej wyrównane proporcje występują w administrowaniu i działalności wspierającej. Kobiety stanowią tam 47,8% zatrudnionych, czyli 267,1 tys. osób, a mężczyźni 52,2%, czyli 292,1 tys.

Struktura zatrudnienia pokazuje więc, że tradycyjny podział na zawody kobiece i męskie nadal jest widoczny, choć stopniowo ulega zmianom. – Proporcje zatrudnienia mówią nam coś jeszcze o tym, dla kogo firmy projektują swoje miejsca pracy, produkty i usługi. Jeżeli przez lata całe sektory rozwijały się głównie z myślą o męskim pracowniku, naturalną konsekwencją mogło być również pomijanie perspektywy kobiet – zarówno jako pracowniczek, jak i klientek. Tymczasem kobiety są dziś ważnymi odbiorczyniami produktów i usług także w branżach, w których stanowią mniejszość zatrudnionych. Większa różnorodność zespołów może więc wpływać nie tylko na rekrutację, ale również na to, jak firmy rozumieją potrzeby swoich klientów i projektują rozwiązania dla rynku – podsumowuje Magda Dąbrowska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

All inclusive, czarter i hotel z katalogu to popularny sposób na wakacje, ale nie jedyny. W pierwszym półroczu zorganizowane wyjazdy wykupiło 4,8 mln osób.

W pierwszej połowie 2026 r. wycieczki i wczasy organizowane przez przedsiębiorców turystycznych wykupiło ponad 4,8 mln osób. To o około 150 tys. mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Mimo spadku tegoroczny wynik pozostaje jednak wyższy niż w pierwszych sześciu miesiącach każdego z lat poprzedzających 2025 r. – wynika z danych Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego.

Od stycznia do czerwca przedsiębiorcy turystyczni zawarli z klientami ponad 1,8 mln umów dotyczących imprez turystycznych i powiązanych usług. Najwięcej, ponad 365 tys., przypadło na styczeń. Najsłabsze pod względem liczby zawieranych umów były marzec i kwiecień, kiedy ich miesięczna liczba nieznacznie przekraczała 258 tys.

Największą część rynku nadal stanowiły zagraniczne wyjazdy z przelotem czarterowym. W pierwszym półroczu zdecydowało się na nie ok. 2,78 mln osób, czyli ok. 60% klientów korzystających z oferty przedsiębiorców turystycznych. Ponad 1,16 mln osób wybrało podróże po Polsce lub do krajów sąsiednich, natomiast ponad 880 tys. podróżnych wyjechało do innych państw europejskich, korzystając z transportu innego niż czarterowy.

Dane dotyczące czerwca pokazują jednocześnie wyhamowanie wcześniejszego wzrostu sprzedaży wyjazdów czarterowych. Biura podróży sprzedały w tym miesiącu 560,4 tys. takich wyjazdów, podczas gdy rok wcześniej było ich 559,5 tys. Dla porównania, w czerwcu 2023 r. sprzedaż czarterów zwiększyła się o 14% w ujęciu rocznym, w 2024 r. o 19%, a w 2025 r. o 13%.

Na wyniki branży w pierwszej połowie tego roku wpłynęła również sytuacja geopolityczna. Turystyczny Fundusz Pomocowy uruchomił ponad 42 mln zł w formie pożyczki przeznaczonej na zwroty dla klientów za imprezy turystyczne odwołane w związku z działaniami wojennymi na Bliskim Wschodzie. Część zaplanowanych wyjazdów nie mogła zostać zrealizowana, co znalazło odzwierciedlenie w wynikach sprzedaży.

Zorganizowane wyjazdy nie są jedynym sposobem spędzania urlopu. Badania dotyczące wakacyjnych przyzwyczajeń Polaków pokazują, że część podróżnych coraz częściej decyduje się na samodzielne planowanie wyjazdów. Ponad połowa Polaków ma doświadczenie z wypoczynkiem w formule all inclusive, jednak tylko niewielka część wskazuje ją jako preferowany sposób spędzania urlopu. Samodzielna organizacja pozwala przede wszystkim większą swobodę w wyborze miejsc, terminów i atrakcji. Czytaj więcej: Coraz więcej Polaków wybiera wakacje na własnych zasadach

Zmienia się również sposób spędzania urlopu. Coraz więcej osób rezygnuje z napiętego harmonogramu zwiedzania i planowania kolejnych atrakcji na rzecz spokojniejszego wypoczynku. Dla części turystów ważniejsze od odwiedzenia jak największej liczby miejsc są relaks, kontakt z naturą oraz czas spędzony z rodziną i znajomymi. Czytaj więcej: Polacy odkrywają uroki „slow travel”. Liczy się spokój i regeneracja

Alternatywą dla zagranicznych wyjazdów są także podróże krajowe. Rosnące koszty zagranicznych wakacji, kwestie związane z transportem lotniczym oraz popularność tzw. staycation, czyli urlopu spędzanego w kraju, sprawiają, że Polacy częściej szukają atrakcji w swoim najbliższym otoczeniu. Coraz większym zainteresowaniem cieszą się między innymi parki rozrywki, aquaparki oraz centra edukacyjno-rozrywkowe. Czytaj więcej: Turystyka rozrywkowa napędza lokalny ruch turystyczny

Jedną z możliwości są również wyjazdy związane z turystyką industrialną. Śląsk, zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie granicy, oferuje wiele miejsc związanych z historią przemysłu. Dawne kopalnie, huty i zakłady produkcyjne są przekształcane w muzea, centra kultury, punkty widokowe i inne atrakcje turystyczne. Przemysłowe dziedzictwo regionu staje się w ten sposób alternatywą dla najbardziej zatłoczonych europejskich destynacji i jednym z kierunków rozwoju turystyki na polsko-czeskim pograniczu. Czytaj więcej: Dawne huty, kopalnie i fabryki przyciągają turystów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Firmowa pizza, owocowe czwartki czy wiadomość z pochwałą nie zastąpią podwyżki, zaufania i realnego wsparcia.

Wynagrodzenie pozostaje jednym z najważniejszych czynników wpływających na decyzję o podjęciu i utrzymaniu pracy, ale – jak ostrzegają eksperci – samo w sobie nie wystarcza do budowania zaangażowania. Pracownicy oczekują również zauważenia ich wysiłku, wpływu na funkcjonowanie organizacji i możliwości wykorzystywania własnych kompetencji. Problem pojawia się wtedy, gdy firmy próbują zastąpić rzeczywiste docenianie symbolicznymi gestami, które nie odpowiadają na faktyczne potrzeby zespołu.

Współczesne organizacje coraz częściej dostrzegają, że na zaangażowanie wpływają również czynniki pozafinansowe. Wynagrodzenie jest ważnym elementem relacji zawodowej, ale pracownik spędza w pracy znaczną część swojego czasu, współpracuje z innymi osobami i bierze odpowiedzialność za realizowane zadania. W konsekwencji relacja zawodowa wykracza poza prostą wymianę pracy na wynagrodzenie.

Eksperci wskazują, że jeżeli wysiłek pracownika pozostaje niezauważony, może pojawić się przekonanie, iż dodatkowe zaangażowanie nie przynosi żadnych korzyści. Jednym z efektów takiego podejścia może być zjawisko "quiet quitting", czyli ograniczanie aktywności do obowiązków formalnie przypisanych do stanowiska. – W obawie o bezosobowość relacji zawodowej organizacje nieraz wpadają w drugą skrajność, którą można nazwać wellbeing washing lub appreciation washing. To słowa, gesty i inicjatywy, które w domyśle mają dostarczyć pracownikowi podmiotowości, zauważyć jego wartość. One jednak też nie działają, bo pobrzmiewa w nich fałsz. Mogą to być publiczne pochwały bez pokrycia w realnym wsparciu i uznaniu sukcesu albo zaproszenie na firmową imprezę w sytuacji, gdy pracownicy już i tak poświęcili nadprogramowy czas na realizację projektu. Może być to premia nieadekwatna do odniesionego sukcesu finansowego danego projektu – podkreśla Anna Barbachowska, dyrektorka HR w ADP Polska.

Jak zaznacza ekspertka, autentyczne docenianie nie wymaga dużych nakładów finansowych ani rozbudowanych programów motywacyjnych. Istotniejsze jest dostrzeżenie konkretnego wkładu pracownika. Może to oznaczać publiczne wskazanie autora pomysłu, podkreślenie jego udziału w sukcesie projektu czy uwzględnienie wysiłku i kompetencji poszczególnych osób przy ocenie wyników zespołu. – Autentyczny szacunek objawia się w rezygnacji z mikrozarządzania, które miewa wręcz efekt paraliżujący, na rzecz oddania pracownikowi decyzyjności. Podstawą tego jest zaufanie do swoich ludzi, a z tym organizacje miewają problem. Wynika on m.in. z tego, że nie doceniają indywidualności konkretnych osób. Pracownicy są postrzegani jak żołnierze na froncie, którzy mają po prostu wykonać swoje zadanie. A zamiast tego można w nich zobaczyć jednostki o specyficznym zestawie cech. Mogą wykonać zadanie na różne sposoby, ale wybiorą ten najefektywniejszy dla siebie – tłumaczy Anna Barbachowska.

Pomocne mogą być systematyczne narzędzia służące rozpoznawaniu mocnych stron pracowników. W firmie ADP wykorzystywana jest metoda StandOut, której elementem jest ocena indywidualnych mocnych stron za pomocą standaryzowanego kwestionariusza. – Kwestionariusz to tylko punkt wyjścia. Podpowiada on, jak dana osoba zachowuje się w danych momentach, ale też jest przyczynkiem do rozmów dotyczących mocnych stron i możliwości ich wspierania i wykorzystywania na co dzień. Za tym także idzie spersonalizowany coaching prowadzony przez menedżerów zespołów. Dzięki temu każdy z nas ma swobodę w rozmowach o bieżących zadaniach, priorytetach czy właśnie możliwości wykorzystania swoich mocnych stron na płaszczyźnie zawodowej – wyjaśnia Anna Barbachowska.

Samo badanie nie jest jednak wystarczające. Istotną rolę odgrywają regularne rozmowy pracowników z menedżerami, podczas których można omawiać bieżące zadania, priorytety, trudności oraz możliwości wykorzystania mocnych stron. Takie podejście pozwala nie tylko lepiej dopasować zadania do kompetencji poszczególnych osób, ale również wcześniej zauważyć problemy, które mogą wpływać na ich zaangażowanie.

Docenianie pracowników nie sprowadza się więc do pochwał, benefitów czy okazjonalnych firmowych atrakcji. Jego podstawą jest spójność między komunikowanymi wartościami a codziennym sposobem zarządzania. Jeżeli organizacja chce budować zaangażowanie, musi nie tylko mówić pracownikom, że są ważni, ale również pokazywać to poprzez zaufanie, sprawczość, zauważanie ich wkładu i rzeczywiste wsparcie w rozwoju.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Osoby, którym zależy na otrzymaniu 300 zł we wrześniu, powinny nie odkładać złożenia formularza i przekazać go do ZUS najpóźniej do końca sierpnia.

Rodzice i opiekunowie, którzy chcą otrzymać we wrześniu 300 zł na wyprawkę szkolną w ramach programu „Dobry Start”, powinni złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpóźniej do końca sierpnia. Prawidłowo wypełniony i przesłany w tym terminie formularz gwarantuje wypłatę świadczenia do 30 września.

Zainteresowanie programem jest duże. Do 6 sierpnia z województwa śląskiego wpłynęło blisko 254 tys. wniosków obejmujących ponad 368,5 tys. dzieci. ZUS wypłacił już z tego tytułu w regionie ponad 91,4 mln zł. W całym kraju złożono natomiast ponad 2,185 mln wniosków dotyczących przeszło 3,2 mln dzieci, a łączna wartość wypłaconych świadczeń sięgnęła 783 mln zł.

Osoby, które jeszcze nie złożyły wniosku, powinny pamiętać o terminie. Złożenie prawidłowego wniosku do końca sierpnia oznacza, że świadczenie zostanie wypłacone najpóźniej do 30 września. W przypadku wniosków składanych później wypłata nastąpi w ciągu dwóch miesięcy od dnia przekazania kompletnego formularza.

Wniosek o świadczenie „Dobry Start” można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną. Rodzice i opiekunowie mogą skorzystać z aplikacji mobilnej mZUS, Platformy Usług Elektronicznych ZUS, bankowości elektronicznej lub portalu Emp@tia. Dzięki elektronicznej formie wniosek można przesłać niezależnie od miejsca pobytu, również podczas zagranicznego urlopu.

Świadczenie wynosi 300 zł na każde dziecko uczące się w szkole i jest przyznawane niezależnie od dochodów rodziny. Przysługuje do ukończenia przez dziecko 20. roku życia, a w przypadku uczniów z niepełnosprawnością – do 24. roku życia. Wiek ten jest liczony rocznikowo, dlatego świadczenie może obejmować również uczniów ostatnich klas liceów, techników i szkół policealnych, którzy ukończyli odpowiedni wiek przed rozpoczęciem roku szkolnego. Program nie obejmuje dzieci uczęszczających do tzw. zerówek ani studentów.

O świadczenie mogą ubiegać się m.in. rodzice, opiekunowie faktyczni i prawni, rodziny zastępcze oraz osoby prowadzące rodzinne domy dziecka. Wnioski mogą składać również dyrektorzy placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych.

Wnioski w ramach programu „Dobry Start” są przyjmowane od 1 lipca do 30 listopada.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Koszty pracy, ceny energii i niepewność gospodarcza należą do najważniejszych problemów polskich przedsiębiorstw.

Koszty pracownicze, niepewność sytuacji gospodarczej i rosnące ceny energii od kilku lat należą do najważniejszych barier utrudniających działalność przedsiębiorstw w Polsce. Znaczenie poszczególnych problemów zmienia się, jednak koszty związane z zatrudnieniem od końca 2023 r. pozostają najczęściej wskazywaną przeszkodą.

Od początku 2022 r. do jesieni 2023 r. przedsiębiorcy najczęściej zwracali uwagę na niepewność sytuacji gospodarczej. Odsetek firm wskazujących ten problem wynosił od 66% jesienią 2023 r. do ponad 80% jesienią 2022 r. W kolejnych latach znaczenie tej bariery zmniejszyło się, a udział wskazań najczęściej mieścił się w przedziale 50–60%.

Jak zwraca uwagę Anna Szymańska, kierowniczka Zespołu Wsparcia Badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego, wyraźny wzrost obaw związanych z sytuacją gospodarczą nastąpił w marcu i kwietniu 2026 r. – w tym okresie problem wskazywało 66% przedsiębiorstw. – Miało to związek z międzynarodową sytuacją geopolityczną – atakiem USA na Iran i wynikłymi z tego problemami na rynku paliwowym. Wskazania na niepewność sytuacji gospodarczej są w mniejszym stopniu niż przy innych barierach zróżnicowane branżowo, choć można zauważyć, że nieco częściej wskazują na nią firmy TSL (71% w lipcu br.), a rzadziej usługowe (50%) – wskazuje ekspertka.

Od końca 2023 r. najczęściej wskazywaną barierą są natomiast koszty pracownicze – według badań MIK problem ten dotyczy około dwóch trzecich badanych firm. W przeciwieństwie do niepewności gospodarczej odsetek wskazań na koszty pracy charakteryzuje się mniejszymi wahaniami w kolejnych miesiącach. W lipcu 2026 r. na koszty pracownicze wskazywało 73% przedsiębiorstw z sektora TSL i 58% firm usługowych.

Trzecią istotną barierą pozostają ceny energii. – W tym przypadku maksimum wskazań miało miejsce w 2022 r., a w ostatnim czasie gwałtowny wzrost, do 61%, nastąpił w kwietniu bieżącego roku. Branżą, która najczęściej skarży się na trudności związane z rosnącymi cenami energii, jest produkcja (65% w lipcu br.), najrzadziej narzekają natomiast firmy budowlane (36%) – podkreśla Anna Szymańska.

Istotnym problemem pozostaje również dostępność pracowników. W lipcu tego roku na trudności ze znalezieniem odpowiednich osób wskazywała połowa badanych przedsiębiorstw. W tym przypadku widoczna jest sezonowość, a liczba firm zgłaszających problemy z dostępnością kadry często rośnie w miesiącach letnich. Szczególnie wyraźnie zjawisko to widoczne jest w budownictwie – w lipcu problem wskazywało niemal 70% przedsiębiorstw z tej branży. Podobną zależność obserwowano również w poprzednich latach.

Kolejną barierą są zatory płatnicze – ponad 40% badanych firm wskazuje na problemy związane z nieterminowym regulowaniem należności. Od 2022 r. odsetek przedsiębiorstw zgłaszających tę barierę utrzymuje się zazwyczaj w przedziale 40–50%. Największe trudności występują w sektorze TSL – w lipcu na problemy z płatnościami wskazywało niemal 60% przedsiębiorstw z tej branży.

Do najrzadziej wskazywanych barier należą natomiast koszty finansowania i niedostępność produktów. – Wskazania na problemy związane z wysokimi kosztami finansowania były najwyższe pod koniec 2022 r., a od połowy 2025 r. wahają się od 20% do 30%. Na wysokie koszty finansowania najczęściej narzekają firmy TSL – wskazuje analityczka.

Jak zaznacza Anna Szymańska, dane MIK wskazują jednocześnie na rosnące znaczenie kosztów związanych z zatrudnianiem i utrzymaniem pracowników – pod koniec 2025 r. udział kosztów pracy w całkowitych kosztach operacyjnych przedsiębiorstw osiągnął rekordowy poziom blisko 15%. Jednocześnie realny wzrost wynagrodzeń był wyższy niż realny wzrost produktywności pracowników. – W kolejnych latach uciążliwość tej bariery będzie się prawdopodobnie utrzymywała. Na niekorzyść przedsiębiorców mogą oddziaływać przede wszystkim kwestie demograficzne, które pogłębią problemy z dostępnością pracowników, ale też regulacyjne (m.in. przepisy dotyczące równości i jawności wynagrodzeń, które mogą skłaniać niektóre firmy do podwyżek). Jednocześnie może to skłaniać do inwestowania we własnych pracowników i wykorzystania nowoczesnych technologii, co byłoby pożądanym kierunkiem zmian w polskiej gospodarce – podsumowuje ekspertka PIE.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ograniczenie zbiorów w regionach tropikalnych może dotyczyć m.in. ryżu, kawy, cukru, kakao czy oleju palmowego.

Tegoroczne El Niño może stać się najsilniejszym takim zjawiskiem w niemal 150-letniej historii pomiarów. Prognozy wskazują na możliwość wystąpienia rekordowo wysokiej dodatniej anomalii temperatury powierzchni tropikalnego Pacyfiku. Zdaniem naukowców konsekwencje tego zjawiska będą odczuwalne na całym świecie, przede wszystkim poprzez wpływ na rolnictwo, ceny żywności i gospodarkę.

– Czym jest El Niño? Mówiąc naukowo, to oscylacja, a mniej naukowo – to huśtawka, wahadło, które w nieregularnym cyklu rozmieszcza na tropikalnym Pacyfiku ciepłą wodę. Jeżeli mamy warunki El Niño, to u zachodnich wybrzeży Ameryk rozwija się dodatnia anomalia temperatury powierzchni oceanu, czyli jest cieplej niż zwykle, co z kolei powoduje, że zmienia się układ wiatrów na największym oceanie na świecie. W efekcie zmienia się wtedy nie tylko cyrkulacja powietrza, ale także transport wilgoci na olbrzymim obszarze – tłumaczy Michał Brennek z Zakładu Fizyki Atmosfery Instytutu Geofizyki PAN.

Jak dodaje, El Niño nie jest tym samym, co zmiana klimatu – to naturalny proces, którego ślady można znaleźć m.in. w koralowcach liczących wiele tysięcy lat. – Skoro mamy zmianę klimatu, to energii w systemie ziemskim przybywa, a jej większość pochłaniają oceany. One działają stabilizująco i skoro pochłaniają energię, to mamy jej nadmiar w oceanie. Widzimy to w rekordowych temperaturach powierzchni oceanu. Na to nakłada się zjawisko El Niño, więc ta dodatnia anomalia temperatury w tropikalnym wschodnim Pacyfiku zaczyna startować z wyższego poziomu. El Niño w tym roku jest bezprecedensowe ze względu na zgromadzoną w oceanie energię oraz już bardzo wysokie anomalie temperatury powierzchni oceanu – wskazuje Michał Brennek.

El Niño wpływa również na średnią globalną temperaturę. W roku następującym po jego wystąpieniu temperatura Ziemi może być średnio o ok. 0,1–0,2°C wyższa. Nie oznacza to jednak, że zjawisko samo w sobie dostarcza planecie dodatkowego ciepła – powoduje przede wszystkim zmianę sposobu przemieszczania się tego już zgromadzonego między oceanem a atmosferą.

Na wyjątkowo szybki rozwój tegorocznego El Niño zwraca uwagę amerykańska Narodowa Agencja Oceanów i Atmosfery. W połowie czerwca tygodniowy indeks Niño3.4 osiągnął wartość ok. +1,7°C. Jednocześnie pod powierzchnią oceanu zgromadziła się znaczna ilość dodatkowego ciepła. Według przywoływanych analiz rezerwuar energii był wówczas niemal dwukrotnie większy niż na analogicznym etapie rozwoju El Niño w 2023 r. Lokalnie anomalie temperatury na głębokości od 50 do 150 m sięgały nawet 6°C.

Prognozy kilkunastu modeli klimatycznych wskazują, że temperatura powierzchni Pacyfiku może osiągnąć poziom, którego nie obserwowano w dostępnej historii pomiarów. Naukowcy biorą pod uwagę możliwość, że tegoroczne El Niño będzie najsilniejszym odnotowanym dotąd epizodem tego zjawiska. Dodatkowa energia zgromadzona pod powierzchnią oceanu może również sprawić, że podwyższona temperatura będzie utrzymywać się przez dłuższy czas.

Skutki El Niño są szczególnie istotne dla regionów tropikalnych. Zmiany temperatury oceanu oddziałują na układ wiatrów i transport wilgoci, co w jednych częściach świata może prowadzić do susz, a w innych do intensywnych opadów. Zwiększone ryzyko suszy dotyczy m.in. Indonezji i Australii, natomiast zachodnie wybrzeża Ameryki Południowej mogą doświadczać znacznie bardziej obfitych opadów.

Zmiany warunków pogodowych mogą przełożyć się na produkcję rolną. Ograniczenie zbiorów w regionach tropikalnych może dotyczyć m.in. ryżu, kawy, cukru, kakao czy oleju palmowego. W przypadku Peru konsekwencje mogą dotyczyć również rybołówstwa, które ma istotne znaczenie dla tamtejszej gospodarki. Zmiana temperatury wód wpływa bowiem na warunki życia organizmów morskich i może prowadzić do ograniczenia połowów.

Problemy z produkcją rolną mogą następnie przełożyć się na światowe ceny żywności. Według przywoływanych analiz ekonomicznych silne El Niño może spowodować wzrost globalnych cen żywności o ok. 5%. – Przesunięcie rytmów pogodowych po tropikalnym Pacyfiku ma olbrzymi, globalny wpływ na całą gospodarkę. Mówimy o kłopotach w systemach rolniczych i żywieniowych w dużej części świata, więc spodziewamy się dosyć niestabilnych cen. Silne El Niño dla Polski oznacza głównie skutki gospodarcze w postaci albo niedoboru, albo wysokich cen produktów rolnych, także pasz. Podczas poprzedniego poważnego El Niño zapłaciliśmy dużo więcej także za produkty przemysłu cukierniczego, np. czekolady – przypomina Michał Brennek.

Naukowiec przestrzega jednak przed bezpośrednim przypisywaniem konkretnych zjawisk pogodowych w Polsce tegorocznemu El Niño. Jego wpływ na pogodę w naszym kraju jest stosunkowo słaby i szczególnie trudny do wyodrębnienia. Znacznie większe znaczenie dla warunków atmosferycznych w Polsce ma sytuacja na północnym Atlantyku. – To jest główny akwen, który steruje pogodą w Polsce. Pewne wydarzenia miały miejsce wtedy, kiedy było silne El Niño, na przykład powódź w 1997 r., ale to jest korelacja, a nie związek przyczynowo-skutkowy, i z pewnością wymaga jeszcze badań. Dużo większe znaczenie miała wtedy dodatnia anomalia temperatury Morza Śródziemnego – będącego źródłem wilgoci – oraz niż genueński, który zapewnił transport wilgotnych mas powietrza do Polski – podsumowuje Michał Brennek.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Odpoczynek powinien obejmować nie tylko przerwę od obowiązków, ale również relaks, poczucie autonomii, aktywności dające satysfakcję i kontakt z bliskimi.

Regularny odpoczynek jest ważnym elementem dbania o kondycję psychiczną i fizyczną, a korzystanie z urlopu tylko raz lub dwa razy w roku może nie zapewniać organizmowi wystarczającej regeneracji. Jak wskazuje Aleksandra Penza, psycholożka z Uniwersytetu SWPS, brak systematycznego odpoczynku może sprzyjać przeciążeniu i zwiększać ryzyko wypalenia zawodowego. Ekspertka zwraca również uwagę na to, że znaczenie ma nie tylko długość urlopu, ale także sposób, w jaki spędzamy czas wolny.

Praca, niezależnie od zajmowanego stanowiska czy miejsca jej wykonywania, może wiązać się z podwyższonym poziomem pobudzenia i stresem. – To osłabia naszą odporność psychiczną, umiejętność podejmowania decyzji, skrupulatność, rzetelność w działaniu. Ludzki organizm dla sprawnego funkcjonowania potrzebuje czasu na regenerację – tłumaczy Aleksandra Penza.

Jej zdaniem pomocny w planowaniu efektywnego wypoczynku może być model DRAMMA. Jego nazwa pochodzi od angielskich słów oznaczających odłączenie od pracy, relaks, autonomię, rozwój umiejętności, poczucie sensu oraz budowanie relacji z innymi (detachment, relaxation, autonomy, mastery, meaning, affiliation).

Pierwszym elementem jest psychiczne odłączenie się od obowiązków zawodowych. – Podczas urlopu ważne jest odcięcie się od zadań zawodowych, zarówno od myśli, jak i od konkretnych czynności, np. sprawdzania e-maili czy odczytywania wiadomości na komunikatorach – wskazuje ekspertka.

Kolejnym elementem jest relaks, czyli aktywności pomagające zmniejszyć poziom pobudzenia organizmu. W tym przypadku sprawdzić mogą się m.in. spokojne spacery, joga czy ćwiczenia oddechowe. Ważne jest również poczucie autonomii, czyli możliwość samodzielnego decydowania o tym, jak spędzamy wolny czas. – Chodzi o to, by nie robić rzeczy pod tak zwane dyktando: zwiedzać miejsca na siłę czy mieć wszystko zaplanowane co do minuty – zaznacza Aleksandra Penza.

Model DRAMMA uwzględnia także aktywności pozwalające rozwijać umiejętności i dające poczucie satysfakcji. Może to być nauka nowej aktywności, jazda na rowerze, wspinaczka, ale również czytanie książek, jeśli stanowi dla danej osoby interesujące wyzwanie. Istotne jest także poczucie sensu. Czas wolny może być okazją do podejmowania działań zgodnych z własnymi wartościami i zainteresowaniami.

Ostatnim elementem jest budowanie relacji z innymi osobami. Wypoczynek może sprzyjać spędzaniu czasu z rodziną, przyjaciółmi czy innymi bliskimi osobami.

Jak podkreśla ekspertka, regeneracji nie sprzyja natomiast ciągłe korzystanie z mediów społecznościowych i serwisów informacyjnych. – Kiedy oglądamy rolki albo czytamy newsy, nasz mózg jest bombardowany dużą ilością informacji, które musi przetworzyć. Nasze ciało teoretycznie odpoczywa, ale nasz organizm intensywnie przetwarza informacje – wyjaśnia.

Według przywoływanych przez psycholożkę badań najwyższy poziom dobrostanu podczas urlopu pojawia się około ósmego dnia wypoczynku. Z tego względu za optymalny można uznać urlop trwający ok. 10–14 dni. Znaczenie ma również sposób powrotu do pracy. Stopniowe wejście w obowiązki może być korzystniejsze niż natychmiastowy powrót do pełnego obciążenia.

Aleksandra Penza zwraca uwagę, że dłuższy urlop nie zastępuje jednak regularnego odpoczynku w ciągu roku. – Brak systematycznej regeneracji może prowadzić m.in. do wypalenia zawodowego. Codzienne rutyny związane z odpoczynkiem mają duże znaczenie dla naszego dobrostanu psychicznego – podkreśla.

Jednym z kluczowych elementów wypalenia zawodowego, zgodnie z klasycznym modelem opracowanym przez Christinę Maslach, jest wyczerpanie fizyczne i emocjonalne. Pierwsze sygnały przeciążenia mogą obejmować problemy z koncentracją, częstsze popełnianie błędów, trudności z podejmowaniem decyzji i odkładanie wymagających zadań. Mogą pojawić się również frustracja, zniechęcenie, mniejsza chęć kontaktu ze współpracownikami, cynizm czy negatywne nastawienie do innych osób.

Przeciążenie może być odczuwalne także w postaci dolegliwości fizycznych. Wśród możliwych objawów wymienia się m.in. bóle głowy, problemy ze snem, napięcie w okolicach karku czy bóle kręgosłupa.

Zdaniem Aleksandry Penzy coraz więcej pracodawców dostrzega znaczenie dobrostanu pracowników i jego związek z funkcjonowaniem organizacji. – Pracownicy, którzy mają wysokie poczucie dobrostanu, wysoką satysfakcję z pracy, są w stanie bardziej się angażować – podsumowuje psycholożka.

Czytaj także: Wakacyjny luksus według Polaków? Spokój, prywatność i kontakt z naturą

fot. magnific.com
oprac. /kp/

O 144 zł brutto ma wzrosnąć w przyszłym roku minimalne wynagrodzenie.

Płaca minimalna w 2027 r. ma wzrosnąć do 4950 zł brutto. Podwyższona zostanie również minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych, która ma wynieść 32,30 zł brutto. Takie kwoty znalazły się w założeniach do projektu rozporządzenia Rady Ministrów i odpowiadają propozycjom przedstawionym wcześniej Radzie Dialogu Społecznego.

Zgodnie z opublikowanymi założeniami od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie za pracę ma wynosić 4950 zł brutto. W porównaniu z obowiązującą w 2026 r. kwotą 4806 zł oznacza to podwyżkę o 144 zł, czyli o ok. 3%. Minimalna stawka godzinowa ma natomiast wzrosnąć z 31,40 zł do 32,30 zł brutto, co oznacza podwyżkę o 90 groszy.

Wysokość przyszłorocznego wynagrodzenia minimalnego była przedmiotem rozmów w Radzie Dialogu Społecznego, jednak strony nie osiągnęły porozumienia. Związki zawodowe proponowały ustalenie płacy minimalnej na poziomie co najmniej 5200 zł brutto. Organizacje pracodawców opowiadały się natomiast za rozwiązaniem, w którym wzrost wynagrodzenia nie byłby wyższy od propozycji rządowej.

Brak porozumienia w RDS oznacza, że wysokość minimalnego wynagrodzenia i stawki godzinowej ustali Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Zgodnie z przepisami rząd ma na to czas do 15 września. Ustalone kwoty nie mogą być jednak niższe od tych, które zostały wcześniej przedstawione Radzie Dialogu Społecznego.

W ciągu ostatniej dekady wysokość najniższego wynagrodzenia wzrosła znacząco. W 2015 r. wynosiło ono 1750 zł brutto, co oznacza, że w porównaniu z proponowaną kwotą na 2027 r. wzrost wyniósłby 3200 zł. Największe podwyżki przypadły na lata 2023 i 2024 – w obu przypadkach wynagrodzenie było zmieniane dwukrotnie w ciągu roku. W 2023 r. od stycznia minimalna pensja wzrosła do 3490 zł, a od lipca do 3600 zł. Łącznie oznaczało to wzrost o 590 zł w porównaniu z 2022 r. Rok później płaca minimalna wynosiła 4242 zł od stycznia i 4300 zł od lipca, czyli o 700 zł więcej niż rok wcześniej.

W 2025 r. minimalne wynagrodzenie zostało ustalone na poziomie 4666 zł brutto, natomiast od początku 2026 r. wzrosło do obecnych 4806 zł.

Dwukrotna zmiana wysokości płacy minimalnej w ciągu roku jest przewidziana w przepisach w sytuacji, gdy prognozowany na kolejny rok wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosi co najmniej 105%. W takim przypadku ustala się dwa terminy zmiany minimalnego wynagrodzenia oraz minimalnej stawki godzinowej – 1 stycznia i 1 lipca.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

Pracownicy często wyjeżdżają z niedokończonymi zadaniami i wracają myślami do firmy. W efekcie mogą wrócić do pracy bardziej zmęczeni zamiast wypoczęci.

Urlop powinien być czasem regeneracji, jednak dla wielu pracowników rozpoczęcie wypoczynku wcale nie oznacza odcięcia się od zawodowych obowiązków. Problemem często okazuje się sposób organizacji pracy w firmie. Brak odpowiedniego zastępstwa, niedokończone zadania i obawa przed zaległościami sprawiają, że pracownicy nawet podczas urlopu wracają myślami do swoich obowiązków.

Jak wskazuje Magda Pietkiewicz, twórczyni platformy Enpulse, przygotowania do urlopu mogą być dla pracowników źródłem dużego stresu. – Problemem jest to, że bardzo często jako firmy jesteśmy nieprzygotowani do tego, żeby pracownik wziął urlop, spokojnie odpoczął i wrócił wypoczęty. Pracownik bardzo często zostawia niedokończone sprawy. Idąc na urlop, cały czas myśli o pracy, co nie przysparza mu spokoju, przez co nie odpoczywa. Niektórzy stresują się bardziej na urlopie przez nie do końca przekazane obowiązki czy niezakończone zadania. Wracając do pracy, potrafią być paradoksalnie bardzo zmęczeni po odpoczynku dwa lub trzy tygodnie nad morzem w pięknych okolicznościach przyrody – wyjaśnia ekspertka.

Problem potwierdzają wyniki badania przeprowadzonego w 2026 r. wśród ponad 500 użytkowników serwisu InterviewMe. Wynika z niego, że 60% respondentów nie potrafi całkowicie odciąć się od pracy podczas urlopu. Niemal połowa badanych przyznała, że przynajmniej czasami sprawdza służbowe wiadomości i e-maile lub myśli o obowiązkach zawodowych, z kolei co dziesiąty respondent regularnie kontroluje sytuację w pracy podczas wypoczynku. Ponadto 55% pracowników przynajmniej czasami odczuwa stres lub wyrzuty sumienia związane z wzięciem urlopu. – Nie mamy takiej mentalności jak na przykład Skandynawowie, którzy mówią: teraz jestem na urlopie, proszę do mnie nie dzwonić, wszystkie sprawy muszą poczekać. Dlaczego tak jest? Przez lata byliśmy nauczeni, że nawet nie wypada brać urlopów. A skoro nie wypada, to tym bardziej nie warto. Nie wypada dobrze się czuć na urlopie, ponieważ ja odpoczywam, a inni pracują – zwraca uwagę Magda Pietkiewicz.

Jednym z najważniejszych warunków spokojnego wypoczynku jest odpowiednie przygotowanie pracownika do nieobecności. – Najpierw należy znaleźć zastępstwo na czas jego urlopu. Mieć pewność, że ktoś, kto przejmie te obowiązki, będzie umiejętnie odpowiadał na wszelkiego rodzaju zapytania i nie będzie trzeba dzwonić do pracownika. Wracając z urlopu, warto też przygotować się do tego, żeby odpowiednio odebrać od tej osoby zadania, które zostały zrobione. Wtedy pracownik może liczyć na spokój, oddech, a organizacja na wypoczętego pracownika – podpowiada ekspertka.

Badanie InterviewMe pokazuje, że największą przeszkodą w całkowitym oderwaniu się od obowiązków jest obawa przed liczbą zaległych spraw po powrocie – wskazało ją 35% respondentów. Dla 20% problemem jest natłok pracy, a taki sam odsetek badanych wskazał poczucie odpowiedzialności za zespół, klientów lub realizowane projekty. Kolejne osoby zwracały uwagę na brak zastępstwa i presję ze strony przełożonych lub współpracowników, aby pozostawać dostępnym podczas urlopu.

Utrzymujący się stres może mieć konsekwencje także po zakończeniu wypoczynku. Zdaniem Magdy Pietkiewicz brak możliwości odcięcia się od pracy może sprawić, że pracownik wróci do firmy z jeszcze większym poziomem napięcia. W dłuższej perspektywie może to przekładać się na niższą satysfakcję z pracy, mniejsze zaangażowanie i motywację, a także większe zmęczenie i ryzyko wypalenia zawodowego.

Znaczenie odpoczynku widać również w danych dotyczących zaangażowania pracowników. Z raportu Enpulse „Zaangażowanie 2025” wynika, że 65% pracowników deklarowało motywację do pracy. Był to wynik o 1 p.p. niższy niż rok wcześniej. Ogólny poziom zaangażowania wyniósł natomiast 63%, co oznacza spadek o 3 p.p. w porównaniu z 2024 r. Był to pierwszy spadek tego wskaźnika od czterech lat.

Magda Pietkiewicz zwraca uwagę, że wypoczęty pracownik może być bardziej efektywny, kreatywny i otwarty na nowe pomysły. – Pamiętajmy o tym, że urlop jest częścią higieny naszego zdrowia. Dlatego odpoczywając, musimy się wyłączyć. Wtedy dopiero zadbamy o swoje zdrowie, ponieważ znikają napięcia w ciele, również psychiczne, odstresowujemy się, uspokajamy, dzięki czemu jesteśmy zdrowsi. Im bardziej jesteśmy zestresowani, tym więcej chorujemy. Dla zaangażowania ma to ogromne znaczenie. Kiedy jesteśmy chorzy, nie jesteśmy w stanie się zaangażować w pracę, nawet jeśli bardzo byśmy tego chcieli – wyjaśnia ekspertka.

Z raportu Enpulse wynika jednocześnie, że 40% pracowników odczuwa przeciążenie obowiązkami lub nie potrafi jednoznacznie ocenić ich poziomu. 59% respondentów uważa, że pracodawca dba o ich dobrostan psychiczny, podczas gdy 41% ma odmienne zdanie. Równowagę między życiem zawodowym a prywatnym deklaruje 65% badanych. Dane te pokazują, że sposób organizacji pracy i podejście pracodawców do odpoczynku mogą mieć znaczenie nie tylko dla samopoczucia pracowników, ale również dla ich późniejszego funkcjonowania i zaangażowania zawodowego.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

74,9% badanych MŚP dysponuje jedynie podstawowymi kompetencjami potrzebnymi do wdrażania rozwiązań sztucznej inteligencji.

Rozwój sztucznej inteligencji staje się jednym z najważniejszych czynników zmian zachodzących na rynku pracy i w gospodarce. Jak wskazuje OECD, skala korzyści, jakie przedsiębiorstwa osiągną dzięki nowym technologiom, będzie jednak w dużej mierze zależała od kompetencji pracowników. Firmy muszą nie tylko wdrażać nowe rozwiązania, ale również posiadać kadry zdolne do ich wykorzystania w codziennej działalności.

Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji rośnie znaczenie kompetencji cyfrowych. Jak zwraca uwagę Jakub Witczak, analityk w Zespole Gospodarki Cyfrowej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zaawansowane umiejętności programistyczne, takie jak uczenie maszynowe czy integracja systemów komputerowych, nadal pozostają niszą. – Chociaż są one konieczne do tego, aby rozwijać i wdrażać systemy oparte na SI w organizacjach, to jednak odpowiedzialność za ten obszar można powierzyć stosunkowo wąskiemu gronu pracowników lub integratorów zewnętrznych. Rośnie natomiast znaczenie ogólnych kompetencji cyfrowych, jak również zdolności do wykorzystania, analizy i interpretacji danych – podkreśla ekspert.

Problem z odpowiednimi kompetencjami jest szczególnie widoczny w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Z danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że 74,9% przebadanych MŚP deklarowało jedynie podstawowy poziom kompetencji cyfrowych związanych z wdrażaniem rozwiązań sztucznej inteligencji. Dla 28,8% firm braki kompetencyjne były barierą wprowadzania zaawansowanych technologii cyfrowych, a 16,5% przedsiębiorstw oceniło, że praktycznie nie posiada takich kompetencji w swoich zasobach.

Znacznie lepiej sytuacja wygląda w dużych przedsiębiorstwach. Brak kompetencji cyfrowych lub ich niewystarczający poziom jako przeszkodę w rozwoju technologicznym wskazywało 16,3% badanych dużych firm. Różnice te znajdują odzwierciedlenie również w poziomie wykorzystania sztucznej inteligencji. Z rozwiązań SI korzystało 7,09% polskich MŚP, co odpowiada zaledwie 35% średniej unijnej. W przypadku dużych przedsiębiorstw wskaźnik wynosił 45,81%, czyli ok. 83% średniej dla Unii Europejskiej.

Jakub Witczak wskazuje, że jednym ze sposobów na uzupełnianie brakujących kompetencji są inwestycje w kapitał ludzki, przede wszystkim szkolenia pracowników. – W kontekście SI zapewnione przez pracodawców szkolenia dla pracowników mogą przekładać się na poczucie zwiększonej wydajności oraz poprawy ogólnych warunków pracy. Niestety tego typu inwestycje nie cieszą się w Polsce dużą popularnością. 41,1% badanych MŚP nie dokonało w 2025 r. inwestycji w kapitał ludzki i nie planowało takich w kolejnym roku. To odsetek zbliżony do odsetka podmiotów, które dokonały inwestycji w kapitał ludzki w minionym roku (42,4%), aczkolwiek nieco więcej, bo 57,3% MŚP, planowało takie działania na 2026 r. – tłumaczy analityk.

OECD zwraca uwagę, że szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa napotykają na przeszkody w finansowaniu szkoleń. Ograniczenia nie dotyczą jednak wyłącznie pieniędzy. Istotną rolę odgrywa również podejście kadry zarządzającej, która nie zawsze traktuje rozwój kompetencji jako inwestycję mogącą przełożyć się na większą produktywność firmy.

Eksperci wskazują w tym kontekście na znaczenie szkoleń dla kadry zarządzającej oraz tworzenia platform umożliwiających wymianę wiedzy między menedżerami. Takie rozwiązania mogą sprzyjać budowaniu w przedsiębiorstwach kultury ciągłego uczenia się i ułatwiać dostosowanie organizacji do zmian technologicznych. Dane PIE pokazują jednak, że również ten obszar pozostaje słabo rozwinięty. 72,2% MŚP nie inwestowało w 2025 r. w rozwój procesów zarządczych i kapitału organizacyjnego oraz nie planowało takich działań w 2026 r.

Na problem niewystarczających kompetencji zwraca uwagę także Bank Światowy. Z jego danych wynika, że pracownicy w Polsce deklarują najwyższą w UE niezaspokojoną potrzebę podnoszenia kwalifikacji. W połączeniu z ograniczonymi inwestycjami przedsiębiorstw w rozwój pracowników może to stanowić wyzwanie dla przyszłej konkurencyjności polskiej gospodarki. – Ostatecznie, jeżeli czerpanie korzyści z wykorzystania SI będzie wymagało odpowiednio przeszkolonej siły roboczej, to właśnie kompetencje staną się wąskim gardłem dla funkcjonowania firm w obszarach o znacznej ekspozycji na SI – podsumowuje Jakub Witczak.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Prawie 19 tysięcy sprzedanych biletów na przewóz jednośladów oraz niemal o połowę większe zainteresowanie wakacyjną ofertą dla rodzin względem ubiegłego roku.

Takie są najważniejsze wnioski z lipcowych statystyk Kolei Śląskich. Regionalny przewoźnik notuje znaczący wzrost popularności letnich przejazdów, a pasażerowie coraz chętniej łączą podróż pociągiem z aktywnym wypoczynkiem i eksploracją województwa.

Rodzinne wyjazdy z ofertą „Wakacje z KŚ”

Dane przewoźnika jednoznacznie wskazują, że preferencje podróżnych ulegają zmianie, a letnie wycieczki pociągiem zyskują na znaczeniu wśród osób planujących odpoczynek z bliskimi. Duży wpływ na ten trend ma specjalna oferta „Wakacje z KŚ”, w ramach której do końca sierpnia (w dni robocze) rodzice i opiekunowie podróżujący z dziećmi do 16. roku życia mogą nabyć bilety w preferencyjnej cenie 10 złotych. Oferta jest nielimitowana i powszechnie dostępna za pośrednictwem strony internetowej oraz aplikacji mobilnej Kaeśka.

Tylko w lipcu z tej propozycji skorzystało blisko 1,8 tysiąca pasażerów, co stanowi wzrost o 47 procent w stosunku do analogicznego okresu w roku poprzednim. Dniem o największym natężeniu ruchu w ramach tej promocji okazał się 16 lipca – sprzedano wówczas 122 bilety.

– Przed nami jeszcze niemal cały sierpień, dlatego warto wykorzystać najbliższe tygodnie wakacji na odkrywanie regionu. Dzięki promocyjnej ofercie dla rodzin, podróż pociągiem może być początkiem udanej wycieczki – zarówno w góry, jak i nad wodę – podkreśla Bartłomiej Wnuk, rzecznik prasowy Kolei Śląskich.

Rosnąca popularność turystyki rowerowej

Inwestycje w infrastrukturę i procedury ułatwiające przewóz sprzętu sportowego przynoszą wymierne efekty. Strefy rowerowe dostępne w każdym składzie, uruchomienie dedykowanego pociągu Velo Cug, system limitowania miejsc oraz funkcjonalności aplikacji mobilnej sprawiają, że transport rowerów staje się wysoce zorganizowany i komfortowy.

W minionym miesiącu pasażerowie nabyli blisko 19 tysięcy biletów rowerowych (wzrost o 27 procent w porównaniu do lipca 2025 roku). Szczyt zainteresowania przypadł na ostatni weekend miesiąca, a absolutny rekord padł w niedzielę, 26 lipca, z wynikiem 1565 sprzedanych biletów.

– Wakacje to czas, w którym rowerzyści najchętniej wybierają kolej. Tegoroczne statystyki pokazują, że zainteresowanie takim sposobem podróżowania jest jeszcze większe niż przed rokiem. To najlepszy dowód na to, że pociągi Kolei Śląskich i rower doskonale się uzupełniają, pozwalając wygodnie dotrzeć do najciekawszych miejsc naszego regionu i zaplanować ciekawszą trasę niż w przypadku wyjazdu samochodem, kiedy musimy wrócić do miejsca startu wycieczki – tłumaczy Bartłomiej Wnuk.

Infrastruktura i logistyka przejazdów

Aby sprostać sezonowemu popytowi, przewoźnik zoptymalizował swoją flotę oraz systemy rezerwacyjne, dostosowując je do potrzeb cyklistów:

• Pojemność standardowych składów: Każdy pociąg Kolei Śląskich dysponuje wyznaczoną strefą z miejscem przeznaczonym dla 4 do 14 jednośladów.

• Velo Cug: Na najbardziej obciążonych trasach turystycznych – między innymi do Wisły, Ustronia, Rajczy, Zwardonia i Tychów – operuje specjalny pociąg wyposażony w przestrzeń dostosowaną do przewozu 36 rowerów. Harmonogram kursowania tego składu jest wyodrębniony na stronie internetowej przewoźnika w sekcji rozkładu jazdy.

• Opłaty i gwarancja miejsca: Jednorazowy bilet na przewóz roweru kosztuje 8,50 zł i automatycznie gwarantuje miejsce dla jednośladu. Zakupu można dokonać z 14-dniowym wyprzedzeniem we wszystkich dostępnych kanałach sprzedaży.

Dodatkowym udogodnieniem na etapie planowania podróży jest aplikacja Kaeśka, pozwalająca pasażerom na szybką weryfikację połączeń pod kątem rzeczywistej dostępności miejsc rowerowych w danym pociągu.

oprac. /lm/

W ciągu roku zagraniczni goście skorzystali z blisko 21 mln noclegów, a tempo wzrostu od lat przewyższa średnią dla Unii Europejskiej.

Polska systematycznie umacnia swoją pozycję na turystycznej mapie Europy. Najnowsze analizy pokazują, że kraj nie tylko w pełni odbudował ruch turystyczny po pandemii, ale osiągnął rekordowy poziom zainteresowania wśród zagranicznych gości. W ciągu 12 miesięcy do maja 2026 r. turyści z zagranicy wykupili w Polsce blisko 21 mln noclegów, czyli o ok. 11% więcej niż przed pandemią, gdy odnotowano poprzedni szczyt.

Od 2011 r. liczba noclegów udzielonych zagranicznym turystom wzrosła w Polsce o 90% – wynika z raportu „Polska celem podróży: rosnąca pozycja na turystycznej mapie Europy” przygotowanego przez Departament Analiz Ekonomicznych Banku Pekao SA. Średni wzrost w krajach Unii Europejskiej wyniósł w tym czasie 56%. Oznacza to, że Polska znalazła się wśród państw o najszybciej rozwijającym się rynku turystyki przyjazdowej, wyprzedzając pod względem dynamiki m.in. Włochy, Hiszpanię, Niemcy i Francję. Większy wzrost odnotowano jedynie w takich krajach, jak Słowenia, Chorwacja, Holandia, Portugalia, Grecja i Litwa. Czechy znalazły się na 16. miejscu z 38-procentowym wzrostem.

Największy udział w ruchu przyjazdowym mają mieszkańcy państw sąsiadujących z Polską. Najczęstszymi gośćmi pozostają Niemcy (28%) i Ukraińcy (10%), a na kolejnych miejscach znajdują się Brytyjczycy (10%), Amerykanie (7%) i Czesi (6%). Najszybciej rosną pobyty turystów z Czech – liczba ich noclegów wzrosła od 2017 r. o około 340%, czyli ponad czterokrotnie. Noclegów Słowaków przybyło ponad dwukrotnie, a Amerykanów niemal dwukrotnie. Eksperci zwracają jednak uwagę, że o wyborze miejsca podróży decyduje nie tylko odległość, ale również dostępność połączeń lotniczych, kolejowych i drogowych, więzi rodzinne i gospodarcze oraz atrakcyjność oferty turystycznej.

Ruch turystyczny z zagranicy koncentruje się obecnie przede wszystkim w kilku regionach kraju. Ok. 35% wszystkich noclegów przypada na Kraków i Warszawę, natomiast kolejne 10% generują Kołobrzeg i Świnoujście. Pod względem województw w czołówce są małopolskie (26%), mazowieckie (19%) i zachodniopomorskie (17%), a śląskie zajmuje szóste miejsce z 5-procentowym udziałem. Nasz region najczęściej wybierają Ukraińcy (18%), Niemcy (15%) i Czesi (14%).

Widać wyraźnie dwa dominujące modele turystyki przyjazdowej. Pierwszy opiera się na dużych miastach i ich ofercie kulturalnej oraz biznesowej, drugi związany jest z wypoczynkiem w regionach nadmorskich, szczególnie popularnych wśród turystów z Niemiec.

Preferencje zagranicznych gości różnią się w zależności od kraju pochodzenia. Ponad połowa noclegów niemieckich turystów przypada na woj. zachodniopomorskie, goście z Wielkiej Brytanii najczęściej wybierają Małopolskę, natomiast turyści ze Stanów Zjednoczonych koncentrują się przede wszystkim na województwach mazowieckim i małopolskim. – Niełatwo zatem znaleźć uniwersalny model promocji Polski za granicą, jeśli magnesami są odmienne elementy krajowej oferty: wybrzeże, największe miasta, góry na południu czy miejsca związane z historią, kulturą albo więzami rodzinnymi – podkreślają autorzy raportu.

Istotnym czynnikiem wspierającym rozwój turystyki jest poprawa dostępności transportowej. W latach 2014–2025 indeks dostępności lotniczej Polski wzrósł o 82%, co było jednym z najlepszych wyników w Europie. Rozbudowa siatki połączeń lotniczych i kolejowych oraz rosnąca popularność krótkich wyjazdów typu city break mają sprzyjać dalszemu wzrostowi liczby zagranicznych gości.

Eksperci podkreślają jednak, że dalszy rozwój nie powinien opierać się wyłącznie na najpopularniejszych kierunkach. – Regiony potrzebują rozpoznawalnych produktów i oferty dopasowanej do potrzeb konkretnych grup zagranicznych gości. Polska ma warunki, by nadal zwiększać swoją pozycję na europejskiej mapie turystycznej, ale wykorzystanie tej szansy będzie zależeć od tego, czy rosnące zainteresowanie uda się zamienić w pobyty częstsze, dłuższe i bardziej urozmaicone regionalnie – wskazują. Wielu potencjalnych turystów z Europy Zachodniej wciąż słabo zna ofertę kraju, a na decyzje o podróży wpływają także stereotypy oraz obawy związane z bliskością wojny w Ukrainie. Jednocześnie osoby, które już odwiedziły Polskę, bardzo wysoko oceniają bezpieczeństwo, jakość atrakcji i korzystny stosunek jakości do ceny.

Przeczytaj także inne artykuły dotyczące turystyki w regionie i nie tylko.

fot. pexels.com
oprac. /kp/