Największa liczba wniosków pochodzi z powiatu wodzisławskiego, gdzie złożono ok. 11,8 tys. formularzy obejmujących 17,7 tys. dzieci.

Rodzice i opiekunowie, którzy chcą zachować ciągłość wypłaty świadczenia wychowawczego 800 plus, powinni pamiętać o złożeniu wniosku na nowy okres świadczeniowy najpóźniej do 30 kwietnia. Dotrzymanie tego terminu gwarantuje, że pierwsza wypłata trafi na konto jeszcze w czerwcu, bez przerwy między okresami wypłat.

Nowy okres świadczeniowy w programie "Rodzina 800+" rozpocznie się 1 czerwca tego roku i potrwa do 31 maja 2027 r. Do tej pory do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło ok. 2,954 mln elektronicznych wniosków od rodziców i opiekunów obejmujących ponad 4,3 mln dzieci. W samym woj. śląskim złożono ok. 333 tys. wniosków dotyczących ponad 482 tys. dzieci.

Dane z obszaru działania oddziału ZUS w Rybniku pokazują, że największa liczba wniosków pochodzi z powiatu wodzisławskiego, gdzie złożono ok. 11,8 tys. formularzy obejmujących 17,7 tys. dzieci. W Rybniku wpłynęło ok. 10,5 tys. wniosków dotyczących 15,4 tys. dzieci, a w Tychach blisko 9,7 tys. wniosków obejmujących 14 tys. dzieci. W powiecie pszczyńskim złożono ok. 9,5 tys. wniosków na 15 tys. dzieci, natomiast w powiecie mikołowskim ok. 8,6 tys. wniosków dotyczących 13,1 tys. dzieci. W Jastrzębiu-Zdroju rodzice i opiekunowie złożyli ok. 6,3 tys. wniosków obejmujących 9,3 tys. dzieci, w powiecie rybnickim ok. 6,4 tys. wniosków na 10 tys. dzieci, a w powiecie raciborskim ok. 6,7 tys. wniosków na 10 tys. dzieci. W Żorach wpłynęło ok. 5,4 tys. wniosków dotyczących 7,9 tys. dzieci, natomiast w powiecie bieruńsko-lędzińskim ok. 5,2 tys. wniosków obejmujących 8 tys. dzieci.

Choć wnioski można składać od lutego, koniec kwietnia jest szczególnie ważnym terminem dla osób, które chcą uniknąć przerwy w wypłacie świadczenia. Prawidłowe złożenie elektronicznego wniosku do końca kwietnia daje pewność, że pierwsza wypłata z nowego okresu świadczeniowego trafi na rachunek najpóźniej do 30 czerwca. W przypadku złożenia dokumentów później pieniądze również zostaną wypłacone, jednak czas oczekiwania może być dłuższy. Dokumenty przekazane w maju zostaną rozpatrzone do końca lipca, a świadczenie zostanie wypłacone z wyrównaniem za czerwiec. W przypadku wniosków złożonych w czerwcu wypłata nastąpi najpóźniej do końca sierpnia, również z wyrównaniem za pierwszy miesiąc nowego okresu świadczeniowego.

Jeżeli jednak wniosek zostanie złożony po 30 czerwca, świadczenie będzie przyznane dopiero od miesiąca złożenia dokumentów, bez wyrównania za czerwiec. W takiej sytuacji ZUS ma dwa miesiące na jego rozpatrzenie i wypłatę pieniędzy.

Wnioski o świadczenie można przekazywać wyłącznie drogą elektroniczną. Rodzice i opiekunowie mogą skorzystać z platformy eZUS, aplikacji mZUS, portalu Empatia lub bankowości elektronicznej.

Świadczenie wychowawcze przysługuje na każde dziecko do ukończenia 18. roku życia i wynosi 800 zł miesięcznie. W przypadku opieki naprzemiennej kwota jest dzielona pomiędzy opiekunów i wynosi po 400 zł dla każdego z nich. Niższa kwota może zostać wypłacona jedynie w sytuacji, gdy dziecko urodzi się lub ukończy 18 lat w trakcie miesiąca. Wtedy wysokość świadczenia jest proporcjonalnie obliczana do liczby dni, za które przysługuje, a następnie zaokrąglana do 10 gr w górę.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

To, czy dana kwota jest postrzegana jako wysoka czy niska, zależy nie tylko od indywidualnej sytuacji finansowej, lecz przede wszystkim od porównań z innymi.

Od czerwca pracownicy zyskają dostęp do informacji o wynagrodzeniach na podobnych stanowiskach w swoich organizacjach. Zmiana zakłada ujawnianie średnich zarobków z podziałem na płeć, jednak bez wskazywania konkretnych wynagrodzeń poszczególnych osób. Zdaniem prof. Andrzeja Falkowskiego, psychologa biznesu i kierownika Katedry Psychologii Ekonomicznej i Biznesu Uniwersytetu SWPS w Warszawie, nowe przepisy mogą w dłuższej perspektywie zwiększyć przejrzystość rynku pracy, jednak początkowo mogą wywołać napięcia wśród pracowników i wpłynąć na ich poczucie satysfakcji z pracy.

Ekspert zwraca uwagę, że pieniądze należą do najważniejszych elementów życia, a ich ocena jest silnie uzależniona od kontekstu. – To, czy dana kwota jest duża, czy mała, zależy od punktu odniesienia wewnętrznego i zewnętrznego. Jeśli ktoś ma 10 mln zł na koncie, dodatkowy tysiąc złotych nie ma dla niego znaczenia. Ale dla osoby bez oszczędności to ogromna kwota. To jednak mniej istotne niż punkt odniesienia zewnętrzny, czyli porównanie z innymi. Ono w największym stopniu wpływa na nasze poczucie satysfakcji – wyjaśnia psycholog.

Prof. Andrzej Falkowski wskazuje, że potwierdzają to liczne badania. W jednym z eksperymentów absolwenci Harvard Business School mieli wybrać między dwiema hipotetycznymi sytuacjami: zarabianiem 50 tys. dolarów rocznie przy wynagrodzeniu współpracowników wynoszącym 25 tys. dolarów albo zarabianiem 100 tys. dolarów przy zarobkach innych osób sięgających 200 tys. dolarów. Większość respondentów wybierała pierwszą opcję, mimo że oznaczała niższy dochód. – To pokazuje, że nie liczy się absolutna kwota, tylko relacja. Zawsze patrzymy, ile mamy względem innych – zaznacza.

Z tego powodu wprowadzenie jawności płac może znacząco wpłynąć na sposób, w jaki pracownicy będą postrzegać własne zarobki. Jak podkreśla ekspert, jeśli ktoś dowie się, że na tym samym stanowisku zarabia mniej niż współpracownicy, jego dotychczas satysfakcjonująca pensja może przestać być postrzegana jako wystarczająca. – Po pierwsze – pojawią się frustracja i spadek satysfakcji. Po drugie – poczucie niesprawiedliwości. Ale najpoważniejsza konsekwencja to spadek poczucia własnej wartości. Pracownik może pomyśleć: „jestem gorszy”, „mniej warty”. To już jest bardzo poważny problem psychologiczny. Może pojawić się depresja – uważa prof. Andrzej Falkowski.

Zdaniem eksperta szczególnie w początkowym okresie obowiązywania nowych przepisów można spodziewać się napięć w organizacjach – pracownicy mogą częściej pytać przełożonych o przyczyny różnic w wynagrodzeniach, co zwiększy presję na menedżerów i działy HR, a w firmach mogą pojawić się konflikty związane z poczuciem nierównego traktowania.

Jednocześnie jawność wynagrodzeń może przynieść również pozytywne skutki. W opinii prof. Andrzeja Falkowskiego zmusi ona wiele organizacji do uporządkowania systemów wynagradzania i stworzenia bardziej przejrzystych zasad ustalania płac. – Powstaną bardziej przejrzyste siatki płac, jasne kryteria awansu i wynagradzania. W dłuższej perspektywie może to zwiększyć poczucie sprawiedliwości – ocenia psycholog.

Ekspert nie wyklucza także, że część organizacji w pierwszym okresie spróbuje ograniczać różnice płacowe między pracownikami, aby zmniejszyć napięcia w zespołach. Taka strategia może jednak okazać się krótkotrwała. Nadmierne wyrównywanie wynagrodzeń osłabia bowiem motywację do osiągania lepszych wyników i może obniżać konkurencyjność firmy. – Jeśli wszyscy zarabiają tyle samo, znika bodziec do rozwoju. Organizacje funkcjonują w środowisku konkurencyjnym. Gdy jedna firma postawi na równość, a inna na premiowanie najlepszych, to ta druga wygra – tłumaczy.

Jawność wynagrodzeń może także działać motywująco, jeśli pracownicy zobaczą, że wyższe zarobki wynikają z konkretnych osiągnięć, kompetencji lub doświadczenia. W takiej sytuacji porównania mogą stać się impulsem do rozwoju i podnoszenia własnych kwalifikacji. – Jeśli jesteśmy w środowisku, w którym jesteśmy najlepsi, to w gruncie rzeczy przestajemy się rozwijać. Kiedy trafiamy do miejsca, gdzie są lepsi od nas, pojawia się napięcie, ale ono może być twórcze. Dlatego zawsze powtarzam: lepiej być wśród lepszych od siebie niż być najlepszym wśród słabszych. Bo tylko wtedy mamy realny impuls do rozwoju – uważa prof. Andrzej Falkowski.

Zdaniem psychologa zmiany mogą również wpłynąć na mobilność zawodową pracowników. Osoby, które uznają, że ich wynagrodzenie jest zbyt niskie w porównaniu z rynkiem lub współpracownikami, mogą częściej rozważać zmianę pracy i poszukiwać lepiej płatnych ofert. – W długim okresie może przynieść pozytywne efekty – większą przejrzystość i bardziej racjonalne podejście do wynagrodzeń. Ale na początku czeka nas ostra jazda: konflikty, emocje i spadek satysfakcji części pracowników – podsumowuje.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Najczęściej ofiarami cyberprzestępców padają przedsiębiorstwa z sektora produkcyjnego, handlowego i e-commerce.

Polskie przedsiębiorstwa wciąż nie doceniają skali zagrożeń związanych z cyberatakami, mimo że liczba incydentów bezpieczeństwa cyfrowego w ostatnich latach wyraźnie rośnie. Tylko w 2025 r. odnotowano 260,8 tys. takich zdarzeń. Tymczasem szczególnie małe przedsiębiorstwa nadal postrzegają ryzyko cyberataków jako stosunkowo niewielkie.

W 2025 r. CERT Polska obsłużył ponad 260 tys. incydentów, co oznacza wzrost o 152% w porównaniu z poprzednim rokiem. Mimo to 71% przedstawicieli małych firm ocenia ryzyko cyberataku na swoje przedsiębiorstwo jako niskie lub raczej niskie – wynika z badania Mastercard. Jedynie niewielki odsetek, ok. 5%, uważa poziom zagrożenia za bardzo wysoki. W przypadku dużych organizacji poziom ostrożności jest większy – 18% z nich dostrzega wysokie lub bardzo wysokie ryzyko ataku.

Poziom świadomości zagrożeń jest powiązany nie tylko z wielkością przedsiębiorstwa, ale także z wcześniejszymi doświadczeniami. Firmy, które już zetknęły się z cyberatakiem, znacznie częściej dostrzegają potencjalne zagrożenia w przyszłości. W Polsce z takim incydentem spotkało się dotychczas ok. 25% małych firm, 44% średnich i ponad połowa dużych organizacji. Najczęściej ofiarami cyberprzestępców padają przedsiębiorstwa z sektora produkcyjnego (49%), handlowego (38%) i podmioty działające w obszarze handlu internetowego (34%).

W ocenie najmniejszych firm najbardziej narażone na działania cyberprzestępców są dane klientów oraz informacje finansowe i księgowe – takie obszary wskazało odpowiednio 46% i 41% respondentów. W większych organizacjach uwaga koncentruje się częściej na wewnętrznych systemach informatycznych, bazach danych, informacjach o pracownikach i dokumentach o strategicznym znaczeniu dla działalności firmy. – Widzimy na podstawie analiz i informacji od wyspecjalizowanych organizacji zajmujących się cyberbezpieczeństwem, że najczęściej atakowane są zasoby związane z danymi klientów i danymi pracowników – wskazuje Małgorzata Domagała, VP, dyrektorka ds. produktów i rozwiązań Mastercard na Polskę, Czechy i Słowację.

Ekspertka zwraca uwagę, że przedsiębiorcy często nie dostrzegają pełnej skali zagrożeń. – Zagrożeń jest więcej niż te, z których zdają oni sobie sprawę, a jednocześnie firmy deklarują większą gotowość i lepsze zabezpieczenia organizacji niż te, którymi dysponują w rzeczywistości – podkreśla. Największa rozbieżność widoczna jest w przypadku najmniejszych przedsiębiorstw, które często zakładają, że cyberprzestępcy koncentrują się przede wszystkim na dużych organizacjach. Tymczasem dane pokazują, że mniejsze podmioty również stanowią częsty cel ataków, m.in. ze względu na słabsze zabezpieczenia oraz dostęp do danych klientów lub partnerów biznesowych.

Według szacunków wartość globalnej cyberprzestępczości sięga obecnie ok. 10,5 bln dolarów rocznie, co sprawia, że bywa ona określana jako trzecia największa gospodarka świata. W praktyce oznacza to, że każda firma posiadająca atrakcyjne zasoby, takie jak bazy klientów czy dane operacyjne, może stać się potencjalnym celem ataku.

Najczęściej stosowanymi metodami cyberprzestępców są ataki typu ransomware i działania oparte na socjotechnice. W pierwszym przypadku sprawcy blokują dostęp do systemów informatycznych i żądają okupu za ich odblokowanie. W drugim wykorzystują manipulację psychologiczną, aby skłonić pracowników do ujawnienia danych lub umożliwienia dostępu do infrastruktury informatycznej firmy. Skala takich działań jest widoczna także w statystykach CERT Polska – w 2025 r. zablokowano ponad 140 mln prób wejścia na złośliwe strony internetowe podszywające się m.in. pod banki, firmy kurierskie czy instytucje publiczne. – Czasami cyberprzestępcy podszywają się pod przełożonych i wywołują poczucie, że „coś” trzeba zrobić nagle i konieczne jest szybkie działanie. Powodują, że u pracownika włącza się mechanizm strachu i instynktownego reagowania, który sprawia, że dana osoba nie myśli racjonalnie – wyjaśnia Małgorzata Domagała.

Z badania Mastercard wynika, że czynnik ludzki pozostaje jednym z najważniejszych elementów ryzyka w obszarze cyberbezpieczeństwa. Jednocześnie reakcje firm po incydentach koncentrują się głównie na usuwaniu skutków ataku, natomiast znacznie rzadziej podejmowane są działania o charakterze długofalowym, takie jak systemowe zarządzanie ryzykiem czy regularne szkolenia pracowników.

Duże i średnie przedsiębiorstwa, a także te, które już doświadczyły cyberataków, częściej posiadają przygotowane procedury reagowania na incydenty. Wśród małych firm takie plany ma 18%. Podobnie wygląda sytuacja w zakresie edukacji pracowników – 64% dużych organizacji prowadzi szkolenia z cyberbezpieczeństwa przynajmniej raz w roku, podczas gdy ponad połowa małych przedsiębiorstw nigdy nie organizowała takich zajęć. – Jeżeli pomyślimy, że manipulacja jest jednym z kluczowych elementów związanych z atakami, to można sobie wyobrazić, że głównym i najlepszym rozwiązaniem jest edukacja pracowników. Natomiast niewielki odsetek firm zaatakowanych informuje o tym pracowników oraz przekazuje im instrukcje, co należałoby zrobić i jak się przed takim cyberatakiem chronić. Dostrzegamy ogromną lukę edukacyjną, a w naszej ocenie właśnie świadomość i edukacja pracowników mogłyby w dużej mierze wesprzeć budowanie odporności cyfrowej firm – podsumowuje Małgorzata Domagała.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

W 2023 r. z urlopu ojcowskiego korzystało z niego 67% uprawnionych mężczyzn, natomiast w 2025 r. odsetek ten wyniósł 58%.

Odsetek mężczyzn korzystających z urlopu ojcowskiego zmniejszył się w ciągu ostatnich trzech lat z 67% do 58%. Jednocześnie rośnie udział ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego. Takie wnioski płyną z raportu przygotowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych we współpracy z Fundacją Share the Care.

W tym roku mijają trzy lata od wdrożenia w Polsce unijnych regulacji mających wspierać godzenie życia zawodowego z rodzinnym. Chodzi o tzw. dyrektywę work-life balance. Okazuje się, że urlop ojcowski pozostaje najczęściej wybieranym świadczeniem przez ojców po narodzinach dziecka, jednak zainteresowanie nim stopniowo maleje. W 2023 r. korzystało z niego 67% uprawnionych mężczyzn, natomiast w 2025 r. odsetek ten wyniósł 58%. Urlop ten obejmuje dwa tygodnie w pełni płatnego wolnego i ma na celu umożliwienie ojcu wsparcia partnerki i opieki nad dzieckiem w pierwszym okresie po porodzie.

Jednocześnie zwiększa się liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego, który w przypadku narodzin jednego dziecka wynosi 41 tygodni i może być dzielony między oboje rodziców. W tym czasie wypłacany jest zasiłek w wysokości 70% wynagrodzenia. W 2025 r. zdecydowało się na niego 24% mężczyzn, co oznacza wzrost o 7 p.p. w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Autorzy raportu tłumaczą, że taka zmiana może wynikać z obaw związanych z utratą dziewięciotygodniowej części urlopu rodzicielskiego, która jest przeznaczona wyłącznie dla ojców. Z tego powodu wielu mężczyzn decyduje się wykorzystać ją w pierwszej kolejności, rezygnując jednocześnie nieświadomie z urlopu ojcowskiego. Jak podkreślono w raporcie, dzieje się tak mimo tego, że urlop ojcowski można wykorzystać jedynie do momentu ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia, podczas gdy urlop rodzicielski przysługuje znacznie dłużej – aż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy sześć lat.

Raport zwraca uwagę na potrzebę zwiększenia działań informacyjnych dotyczących możliwości korzystania z dostępnych świadczeń. – Polska należy do najbardziej scyfryzowanych państw w Europie. Dysponujemy rozwiniętymi systemami e-usług publicznych i skutecznymi kanałami komunikacji z obywatelami. To ogromna przewaga, ale też niewykorzystany jeszcze w pełni potencjał w obszarze informowania i wspierania rodziców we właściwym momencie, czyli gdy podejmują ważne decyzje – podkreśliła Karolina Andrian z Fundacji Share the Care.

Do kwestii wsparcia rodzin odniosła się również wiceministra rodziny Aleksandra Gajewska, która zaznaczyła, że w obliczu wyzwań demograficznych konieczne jest prowadzenie konsekwentnej polityki prorodzinnej. W jej ocenie wiele osób chciałoby mieć dzieci, jednak obawia się konsekwencji tej decyzji dla życia zawodowego i codziennego funkcjonowania. Wśród najczęściej wskazywanych obaw wymienia się powrót do pracy, warunki mieszkaniowe oraz poczucie bezpieczeństwa w czasie ciąży i porodu.

Wiceministra wskazała również na działania podejmowane przez rząd w celu ułatwienia godzenia obowiązków zawodowych z rodzinnymi. Jednym z nich jest program "Aktywny Rodzic", dzięki któremu opłaty za żłobki zostały znacząco obniżone i wynoszą obecnie ok. 100 zł miesięcznie. Jak poinformowała, od 2024 r. w 360 gminach pojawiły się także nowe formy opieki nad dziećmi do trzeciego roku życia. Resort rodziny zapowiada również przygotowanie kampanii społecznej promującej rodzicielstwo jako świadomy wybór, a nie ryzyko.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Największe zapotrzebowanie na nowych pracowników widać w branży budowlanej – 34% firm z tego sektora deklaruje plany zwiększenia zatrudnienia w tym roku.

Mimo rosnących kosztów pracy firmy nadal wykazują gotowość do zatrudniania nowych pracowników. Z badania przeprowadzonego przez Polski Instytut Ekonomiczny w ramach Miesięcznego Indeksu Koniunktury wynika, że do końca lutego 11% przedsiębiorstw zwiększyło zatrudnienie, a 26% planuje przyjęcie nowych pracowników do końca roku. Szczególnie wyraźne plany rekrutacyjne deklarują organizacje, które już wcześniej zdecydowały się na zwiększenie liczby pracowników – w tej grupie 77% zamierza kontynuować zatrudnianie w kolejnych miesiącach 2026 r. Wśród przedsiębiorstw, które dotychczas nie zwiększały zatrudnienia, rekrutacje planuje 19%.

Największe zapotrzebowanie na nowych pracowników widać w branży budowlanej – 34% firm z tego sektora deklaruje plany zwiększenia zatrudnienia w tym roku. Jak tłumaczy Anna Szymańska, kierowniczka Zespołu Wsparcia Badań w Polskim Instytucie Ekonomicznym, wynika to przede wszystkim z sezonowego charakteru prac budowlanych, które nasilają się w okresie wiosennym i letnim. – Również firmy TSL często deklarują plany przyjęć nowych pracowników (28%). Obie te branże wyraźnie częściej niż inne wskazywały, że problemy z dostępnością pracowników utrudniają ich funkcjonowanie. Według marcowego pomiaru MIK aż 58% firm budowlanych i 59% firm z branży TSL zgłaszało, że problemy z niedostępnością pracowników mają duże lub bardzo duże znaczenie dla ich funkcjonowania – wskazuje ekspertka.

Zdecydowanie rzadziej firmy decydują się na redukcję zatrudnienia. Zwolnienia przeprowadziło dotychczas 6% przedsiębiorstw, a kolejne 12% planuje takie działania do końca roku. Najczęściej redukcje dotyczą sektora produkcyjnego. W pierwszych dwóch miesiącach roku zwolnienia przeprowadziło 14% firm produkcyjnych, a następne 10% zapowiada podobne decyzje w kolejnych miesiącach. – W innych branżach wskazania na redukcje zatrudnienia są jedynie kilkuprocentowe, natomiast takie plany ma zwykle ok. 10-12% firm. Wyjątkiem jest budownictwo, w którym aż 17% firm planuje zwolnienia do końca roku, choć nadal plany przyjęć przeważają nad planami zwolnień. Wśród firm, które przeprowadziły zwolnienia, 57% planuje dalsze redukcje zatrudnienia do końca roku. Natomiast wśród tych, które dotąd nie podjęły takiego działania, zwolnienia w kolejnych miesiącach 2026 r. planuje tylko 10% podmiotów – wymienia Anna Szymańska.

Jak dodaje, jedną z najczęściej wskazywanych barier w prowadzeniu działalności gospodarczej pozostają rosnące koszty pracy – w badaniu MIK wskazało na nie niemal 70% przedsiębiorstw. Pomimo tego firmy wciąż deklarują chęć zatrudniania nowych pracowników. – Co prawda w lutym 2026 r. bezrobocie rejestrowane osiągnęło wyższy niż w poprzednich miesiącach poziom – 6,1%, ale może to wynikać ze zmian zasad rejestrowania się jako osoba bezrobotna. Jednocześnie według Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności stopa bezrobocia w Polsce nie uległa większym wahaniom i nadal jest jedną z najniższych w UE, a liczba osób pracujących rośnie – podsumowuje Anna Szymańska.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Poczucie nierównego traktowania jest szczególnie silne wśród pracowników w wieku od 45 do 59 lat oraz osób powyżej 60. roku życia.

Co trzeci pracownik doświadczył dyskryminacji ze względu na wiek, a 40% respondentów obserwowało takie zjawiska w swoim miejscu pracy. Problem dotyczy zarówno ageizmu, czyli uprzedzeń wobec osób starszych, jak i adultyzmu, który ogranicza możliwości najmłodszych uczestników rynku pracy.

Wiek wciąż odgrywa istotną rolę na rynku pracy, mimo że formalnie nie powinien być kryterium oceny kandydatów i pracowników. Raport „(Nie)widzialni pracownicy 2026” przygotowany przez HRM Institute pokazuje, że zjawisko „niewidzialnych pracowników” obejmuje dwie grupy. Pierwszą stanowią osoby w wieku ok. 45–50 lat i starsze, które mimo dużego doświadczenia zawodowego nie zawsze są zapraszane na rozmowy kwalifikacyjne. Drugą tworzą osoby do 30. roku życia, często dopiero rozpoczynające karierę zawodową i posiadające niewielkie doświadczenie po zakończeniu studiów. W tej kategorii wiekowej w ostatnim czasie obserwowany jest wzrost bezrobocia.

Obecnie w Polsce pracuje ponad 6,2 mln osób w wieku powyżej 45 lat i ok. 3,1 mln osób w wieku od 25 do 34 lat. Prognozy wskazują, że do 2030 r. osoby po 50. roku życia będą stanowiły ok. 38% populacji w wieku produkcyjnym. Jednocześnie z danych przytaczanych w raporcie wynika, że firmy charakteryzujące się większą różnorodnością, w tym wiekową, mają o ok. 35% większą szansę na osiąganie ponadprzeciętnych wyników finansowych. Mimo tych danych w wielu organizacjach wciąż funkcjonuje nieformalny mechanizm selekcji kandydatów pod względem wieku, który wpływa na przebieg procesów rekrutacyjnych i dalszy rozwój kariery pracowników. – Co najmniej 1/3 badanych osobiście doświadczała ageizmu lub adultyzmu we własnych relacjach z pracodawcą, a 40% badanych mówi, że widziało takie zjawiska w swoich organizacjach. Na rynku pracy z jednej strony wykluczamy pracowników, którzy mają bardzo duże doświadczenie zawodowe, są w stanie często poprowadzić organizację do rozwoju, a z drugiej strony wykluczamy młodych, którzy mogliby zostać sukcesorami tych, którzy odchodzą na emeryturę – wskazuje Anna Macnar, prezeska HRM Institute.

Bariery pojawiają się już na etapie rekrutacji – 40% ankietowanych przyznało, że nie aplikowało na dane stanowisko z powodu swojego wieku, a co trzeci ukrył tę informację w życiorysie lub podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Co czwarty pracownik otrzymał również informację zwrotną sugerującą odrzucenie kandydatury z powodu wieku. Takie doświadczenia częściej deklarują starsi pracownicy.

Również rekruterzy przyznają, że podczas prowadzenia procesów rekrutacyjnych pojawiają się pytania dotyczące wieku kandydatów. Dotyczą one m.in. tego, jak długo dana osoba będzie pracowała w firmie, czy odnajdzie się w zespole oraz czy nadąża za rozwojem nowych technologii. Co trzeci przyznał, że w trakcie selekcji kandydatów kierował się stereotypami związanymi z wiekiem. – Kandydaci mówią, że rekruterzy, często bardzo młodzi, widzą w nich zbyt stare osoby, które być może nie będą ogarniać technologii. Rzeczywiście osoby powyżej 45. roku życia czasem bardzo długo szukają pracy – zaznacza Anna Macnar.

Uprzedzenia widoczne są także w języku używanym w ogłoszeniach o pracę oraz w sposobie konstruowania procesów rekrutacyjnych. 37% pracodawców przyznaje, że w ogłoszeniach stosuje sformułowania mogące sugerować preferencje wiekowe. Najczęściej dotyczy to wymagań dotyczących liczby lat doświadczenia (33%), a część firm wciąż posługuje się określeniami takimi jak „młody, dynamiczny zespół” (12%). Z takim sformułowaniem spotkało się 9 na 10 badanych pracowników.

Doświadczenia pracowników potwierdzają skalę problemu w codziennym funkcjonowaniu organizacji. 45% respondentów wskazuje na żarty i komentarze dotyczące wieku, 32% na podważanie kompetencji, a 31% na przekonanie o braku umiejętności technologicznych u starszych pracowników. W przypadku młodszych osób częściej pojawiają się sytuacje bagatelizowania ich pomysłów (21%) i protekcjonalnego traktowania (17%).

Poczucie nierównego traktowania jest szczególnie silne wśród pracowników w wieku od 45 do 59 lat oraz osób powyżej 60. roku życia, które częściej wskazują na brak równych szans na rynku pracy. – Światem rządzą bezużyteczne stereotypy. Osoby, które bywają nazywane 55+, a które ja nazywam premium generation, jeśli wypadają z rynku pracy, to dlatego że mamy kłopot z zarządzaniem talentami w firmach. Systemy HR-owe przestały widzieć najbardziej doświadczonych pracowników, którzy są niezbędni, żeby podejmować decyzje w czasach turbulencji – podkreśla Joanna Malinowska-Parzydło, ekspertka od decyzji przywódczych. – Organizacje bez dojrzałych pracowników są jak biblioteka bez wiedzy albo pusty dysk – nie mają dostępu do całej historii podejmowania decyzji, więc bywają bezradne, muszą się wszystkiego uczyć od początku, a koszty są potężne. Poza tym mamy wtedy kłopot z przywództwem, ponieważ musimy szybko obsadzać stanowiska menedżerskie młodymi ludźmi, którzy nie mają czasu na to, żeby się przygotować do zupełnie innej roli niż rola specjalisty, która jest związana z odpowiedzialnością za ludzi – dodaje.

Raport zwraca uwagę, że ograniczenie zjawiska ageizmu i adultyzmu wymaga wprowadzenia konkretnych rozwiązań w zarządzaniu zasobami ludzkimi. Chodzi m.in. o monitorowanie procesów rekrutacyjnych i rozwojowych w podziale na grupy wiekowe, eliminowanie języka sprzyjającego uprzedzeniom oraz zwiększenie transparentności decyzji dotyczących zatrudnienia i awansów. Obecnie jednak takie rozwiązania stosowane są w ograniczonym stopniu. Jedynie niewielka część firm wykorzystuje tzw. ślepe CV, w których usuwa się dane mogące wskazywać na wiek kandydata, a większość organizacji nie prowadzi systemów monitorowania przypadków dyskryminacji (62%) ani szkoleń dotyczących nieświadomych uprzedzeń (68%).

– Firmy powinny przygotowywać kadrę menedżerską do zarządzania zespołami wielopokoleniowymi na tyle, żeby te zespoły dobrze się ze sobą komunikowały. Firmy to ludzie, więc zarządy też powinny umieć komunikować się z ludźmi w każdym wieku – podsumowuje Joanna Malinowska-Parzydło.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Wydłużające się przeciętne trwanie życia oznacza, że zgromadzony kapitał emerytalny będzie dzielony przez większą liczbę miesięcy.

1 kwietnia zaczęły obowiązywać nowe tablice dalszego średniego trwania życia opracowane przez Główny Urząd Statystyczny. Dane te są wykorzystywane przy obliczaniu wysokości emerytur i przy doliczaniu dodatkowych składek w przypadku wniosków składanych od 1 kwietnia danego roku do 31 marca roku następnego. Aktualne zestawienie potwierdza, że przeciętna długość życia w Polsce nadal rośnie. Choć jest to pozytywna informacja z punktu widzenia demografii, dla przyszłych emerytów może oznaczać nieco niższe świadczenia.

Z najnowszych danych wynika, że w ubiegłym roku odnotowano w Polsce ponad 406 tys. zgonów, czyli o ok. 3 tys. mniej niż rok wcześniej. Wydłużające się przeciętne trwanie życia oznacza, że zgromadzony kapitał emerytalny będzie dzielony przez większą liczbę miesięcy, co bezpośrednio wpływa na wysokość nowo przyznawanych emerytur.

Tablice publikowane przez GUS określają przewidywaną liczbę miesięcy życia dla osób w wieku od 30 do 90 lat. W porównaniu z poprzednim rokiem wartości te wzrosły w każdej analizowanej grupie wiekowej. W przypadku 30-latków przeciętne dalsze trwanie życia zwiększyło się o 3,3 miesiąca. Dla osób w wieku 60 lat wzrost wyniósł 2,5 miesiąca i obecnie wynosi 268,9 miesiąca, w grupie 65-latków średni czas życia wzrósł o 1,9 miesiąca do poziomu 222,7 miesiąca, w przypadku osób w wieku 80 lat odnotowano wzrost o 0,7 miesiąca, natomiast dla 90-latków – o 0,4 miesiąca.

Tablice dalszego trwania życia mają kluczowe znaczenie przy wyliczaniu emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. W systemie emerytalnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą zgromadzony kapitał emerytalny dzielony jest przez liczbę miesięcy dalszego życia określoną w tablicach statystycznych. Jeśli przewidywany okres życia się wydłuża, wysokość nowo obliczanych świadczeń może być niższa.

Na wysokość przyszłej emerytury wpływa zarówno zgromadzony kapitał, jak i moment zakończenia aktywności zawodowej. Im większa kwota zgromadzonych składek oraz im krótszy statystyczny okres dalszego życia przyjmowany do obliczeń, tym wyższe może być świadczenie. Oznacza to, że późniejsze przejście na emeryturę zazwyczaj przekłada się na wyższą miesięczną wypłatę.

Przykładowe wyliczenia pokazują, że osoba w wieku 60 lat dysponująca kapitałem emerytalnym w wysokości 500 tys. zł według nowych tablic otrzyma świadczenie w wysokości ok. 1859 zł miesięcznie, czyli o ponad 17 zł mniej niż przy wcześniejszych wyliczeniach. W przypadku 65-latka z takim samym kapitałem emerytura wyniesie około 2245 zł, co oznacza spadek o ponad 19 zł w porównaniu z poprzednimi tablicami.

Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny przed 1 kwietnia, a złożą wniosek o świadczenie po tej dacie, nie muszą obawiać się mniej korzystnych wyliczeń. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy obliczaniu emerytury sprawdza bowiem, która z tablic – obowiązująca w dniu złożenia wniosku czy w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego – jest dla wnioskodawcy korzystniejsza i stosuje wariant zapewniający wyższe świadczenie.

Nowe tablice nie dotyczą natomiast osób, które już pobierają emeryturę. Przeliczenie świadczenia jest możliwe jedynie w określonych sytuacjach, np. gdy emeryt po przyznaniu emerytury nadal pracował i odprowadzał składki. W takim przypadku nowe dane statystyczne stosowane są wyłącznie do dodatkowych składek, a nie do całej wcześniej wyliczonej emerytury.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

W Polsce każdego miesiąca rejestrowanych jest średnio ok. 22,5 tys. zagrożeń cybernetycznych, z których najczęstsze są próby wyłudzenia poufnych danych.

96% polskich przedsiębiorstw doświadczyło w ostatnim roku co najmniej jednego cyberataku. Jednocześnie jedynie niecała 1/4 organizacji wykorzystuje automatyzację do oceny ryzyka związanego z bezpieczeństwem cyfrowym. Dane te nabierają szczególnego znaczenia w kontekście nowych regulacji, które wprowadzają znacznie bardziej rygorystyczne wymagania w zakresie cyberbezpieczeństwa.

W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy połowa przedsiębiorstw odnotowała wzrost liczby incydentów związanych z bezpieczeństwem informacji. Co najmniej jednego doświadczyło w sumie 96%, czyli o 13 p.p. więcej niż rok wcześniej. W Polsce każdego miesiąca rejestrowanych jest średnio ok. 22,5 tys. zagrożeń cybernetycznych, z których najczęstsze są próby wyłudzenia poufnych danych. Według danych European Union Agency for Cybersecurity 54% cyberataków przeprowadzonych w ubiegłym roku w państwach Unii Europejskiej była wymierzona w sektory uznane za kluczowe dla funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa. Chodzi m.in. o ochronę zdrowia, administrację publiczną, energetykę, transport, bankowość i infrastrukturę cyfrową.

Właśnie te obszary obejmie nowa dyrektywa cyberbezpieczeństwa NIS 2, która zaczęła obowiązywać 3 kwietnia w ramach nowelizacji ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa. Regulacja wprowadza znacznie bardziej wymagające standardy ochrony systemów informatycznych i zarządzania ryzykiem. Organizacje objęte przepisami będą musiały m.in. przeprowadzić szczegółową inwentaryzację zasobów, zidentyfikować potencjalne zagrożenia oraz udokumentować sposób ciągłego zarządzania bezpieczeństwem w swoich strukturach.

Eksperci podkreślają, że kluczowym etapem przygotowań do nowych wymogów jest kompleksowy audyt obejmujący procesy organizacyjne, przepływ danych, zakres uprawnień pracowników i wykorzystywane narzędzia technologiczne. Tymczasem jeszcze niedawno 1/4 polskich przedsiębiorstw objętych nowymi regulacjami nie była świadoma konieczności podjęcia dodatkowych działań związanych z cyberbezpieczeństwem, a 60% nie przeprowadziło audytu zgodności z nową dyrektywą.

Jednym z rosnących zagrożeń dla bezpieczeństwa firm jest niekontrolowane wykorzystywanie sztucznej inteligencji. W ubiegłym roku co piąta organizacja na świecie doświadczyła incydentu związanego z nieautoryzowanym użyciem narzędzi AI. W 65% takich przypadków doszło do wycieku danych osobowych, natomiast w 40% naruszona została własność intelektualna przedsiębiorstw.

Jednocześnie odpowiednio zarządzane rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji mogą wspierać ochronę systemów informatycznych i usprawniać reakcję na zagrożenia. W 2025 r. wykorzystanie technologii AI przez zespoły bezpieczeństwa w firmach na całym świecie pozwoliło znacząco skrócić czas reagowania na incydenty oraz ograniczyć globalne koszty cyberataków o niemal 2 mln dolarów, czyli 7,5 mln zł.

Eksperci zwracają uwagę, że mimo rosnącej skali zagrożeń wiele przedsiębiorstw wciąż korzysta z przestarzałych metod zarządzania ryzykiem. – W obszarze HR i operacji widzimy codziennie, że najdroższe naruszenia bezpieczeństwa nie wynikają ze złamania haseł przez hakerów, ale z chaosu: nieodebranych na czas uprawnień zwolnionego pracownika czy braku ewidencji sprzętu. Jeśli firma w 2026 r. nie automatyzuje tych bazowych procesów w oparciu o AI, nie tylko prosi się o milionowe kary, ale wręcz otwiera hakerom drzwi od wewnątrz. Wdrożenie inteligentnych systemów to już nie jest kwestia wygody, to kwestia przetrwania – podkreśla Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w firmie Factorial. Badania pokazały, że tylko 23% firm stosuje automatyzację w ocenie wpływu zasobów i ryzyka, 45% polega na ocenie odpowiedzialnych za nie pracowników, a 14% dopiero planuje wdrożenie systemów automatycznych w przyszłości.

Nowe przepisy przewidują surowe sankcje za brak dostosowania się do wymogów. W przypadku poważnych naruszeń kary mogą sięgać nawet 10 mln euro lub do 2% rocznych przychodów przedsiębiorstwa.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Coraz więcej ojców decyduje się na urlop rodzicielski, choć nadal większość opieki nad dziećmi spoczywa na kobietach.

Coraz więcej ojców w Polsce decyduje się na skorzystanie z urlopu rodzicielskiego. W 2025 r. zrobiło to 24% mężczyzn, co jest najwyższym wynikiem od czasu wprowadzenia nowych regulacji i oznacza wzrost o 7 p.p. w porównaniu z 2024 r. Tendencja wzrostowa utrzymuje się od 2023 r., kiedy do polskiego prawa wprowadzono unijne przepisy dotyczące równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Zmiany te wynikają z wdrożenia dyrektywy work-life balance, która zagwarantowała każdemu z rodziców prawo do dziewięciu tygodni urlopu rodzicielskiego. Część ta jest przypisana wyłącznie do jednego z rodziców i nie może zostać przekazana drugiej osobie.

Jak przypomina Ignacy Święcicki, kierownik Zespołu Gospodarki Cyfrowej w Polskim Instytucie Ekonomicznym, wprowadzenie dyrektywy miało na celu przede wszystkim zwiększenie zaangażowania mężczyzn w opiekę nad dziećmi i tym samym wsparcie kobiet na rynku pracy. – Badania sugerują, że większe zaangażowanie ojców w wypełnianie obowiązków domowych i opiekuńczych poprawia sytuację kobiet na rynku pracy i umożliwia im połączenie macierzyństwa z rozwojem zawodowym. Przy braku zaangażowania ojców kobietom nie udaje się zrealizować tych dwóch celów. W efekcie część kobiet rezygnuje albo z realizacji planów prokreacyjnych, albo z aktywności zawodowej. Badania wskazują, że w państwach, w których mężczyźni nie są zaangażowani w wypełnianie obowiązków domowych i opiekuńczych, występują także największe różnice między mężczyznami a kobietami w chęci posiadania kolejnego dziecka – podkreśla.

Ekspert PIE zwraca uwagę, że mimo stopniowego wzrostu liczby ojców korzystających z urlopów rodzicielskich większość obowiązków związanych z opieką nad dziećmi nadal spoczywa na kobietach. – To one w 2025 r. odpowiadały za 94% wszystkich wykorzystanych dni urlopu rodzicielskiego oraz za 78% wszystkich dni absencji chorobowej w pracy spowodowanej chorobą dziecka. Ponadto w 2025 r. zaledwie 58% mężczyzn skorzystało z dwutygodniowego pełnopłatnego urlopu ojcowskiego. Wiele wskazuje na to, że wciąż niski poziom wykorzystania przez mężczyzn przysługujących im urlopów związanych z opieką nad dziećmi może wynikać z obawy mężczyzn przed negatywną oceną pracodawcy – tłumaczy Ignacy Święcicki.

Z badania przeprowadzonego przez PIE w 2022 r. wynika, że 60% ojców małych dzieci spodziewałoby się nieprzychylnej reakcji przełożonego, gdyby zgłosili chęć skorzystania z urlopu rodzicielskiego. Inne badanie o charakterze quasieksperymentalnym wykazało natomiast, że pracodawcy mniej przychylnie oceniali życiorysy zawodowe mężczyzn, którzy deklarowali przerwę w pracy związaną z urlopem rodzicielskim, niż kandydatów bez takiej przerwy.

– Pomimo tych trudności badania sugerują, że korzystanie przez ojców z przynależnych im urlopów związanych z opieką nad dziećmi może pozytywnie wpływać na ich dobrostan, pomagając budować więzi rodzinne oraz przezwyciężać problemy związane z wypaleniem zawodowym – podsumowuje Ignacy Święcicki.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Nadwyżki świątecznych potraw można wykorzystać w kolejnych dniach, przygotowując z nich nowe dania, zamrażając porcje na później lub dzieląc się jedzeniem.

Wielkanoc to czas rodzinnych spotkań i obficie zastawionych stołów. Tradycja przygotowywania dużej liczby potraw sprawia jednak, że po świętach w wielu domach pozostają nadwyżki jedzenia, które często trafiają do kosza. Problem marnowania żywności pozostaje poważnym wyzwaniem, także w Polsce.

Z raportu Federacji Polskich Banków Żywności „Nie marnuj jedzenia 2025” wynika, że każdego roku marnuje się ok. 5 mln ton żywności na różnych etapach łańcucha żywnościowego. Skala zjawiska jest widoczna w codziennych nawykach Polaków – 63% przyznaje się do wyrzucania jedzenia. To znaczący wzrost w porównaniu z 2024 r. – odsetek ten zwiększył się o 18 p.p. Najczęściej do kosza trafiają pieczywo (55%), owoce (46%) i warzywa (44%). Wyrzucane są przede wszystkim dlatego, że przekraczają termin przydatności do spożycia. Jednocześnie rośnie grupa osób deklarujących, że nie marnują żywności wcale – obecnie twierdzi tak 34% respondentów. Co więcej, dwie trzecie badanych zauważa, że w ciągu ostatniego roku ilość wyrzucanego jedzenia w ich gospodarstwach domowych zmniejszyła się.

Jednocześnie Polacy wykazują coraz większą uważność podczas zakupów. 3/4 konsumentów regularnie sprawdza daty ważności produktów, a dla 71$ badanych skład artykułów spożywczych ma wpływ na decyzję o ich zakupie. Mimo tego problemem pozostaje niewłaściwe przechowywanie żywności i kupowanie jej w zbyt dużych ilościach, często pod wpływem promocji zachęcających do zakupu wielopaków. Eksperci podkreślają, że sama edukacja nie wystarczy, aby skutecznie ograniczyć skalę zjawiska. Konieczne są również rozwiązania systemowe, takie jak ułatwienie przekazywania nadwyżek żywności potrzebującym, wprowadzenie przejrzystych regulacji prawnych wspierających dzielenie się jedzeniem czy lepsze monitorowanie strat.

W skali świata marnuje się rocznie około miliarda ton żywności, a w Europie przeciętnie 72 kg na osobę. Każdy wyrzucony bochenek chleba czy kilogram owoców oznacza nie tylko stratę jedzenia, lecz także zmarnowaną pracę rolników oraz zużyte zasoby – energię, wodę i transport potrzebne do jego wytworzenia i dostarczenia.

W okresie Wielkanocy warto zwrócić szczególną uwagę na planowanie zakupów i ilość przygotowywanych potraw. Przed wyjściem do sklepu dobrze jest przygotować listę potrzebnych produktów i dopasować ją do rzeczywistej liczby gości, co pomaga uniknąć kupowania nadmiaru żywności. Pomocne jest również odpowiednie przechowywanie jedzenia, zwłaszcza produktów łatwo psujących się, takich jak sałatki, wędliny czy ciasta z kremem. Nadwyżki świątecznych potraw można wykorzystać w kolejnych dniach, przygotowując z nich nowe dania, zamrażając porcje na później lub dzieląc się jedzeniem z rodziną, sąsiadami czy potrzebującymi, np. poprzez lodówki społeczne.

Lodówki społeczne to ogólnodostępne miejsca, gdzie można zostawić nadmiar żywności, aby skorzystały z niej osoby potrzebujące. Niedawno otwarto jadłodzielnię w Raciborzu – znajduje się ona przy Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy Pl. Wolności. Na terenie powiatu wodzisławskiego znajdują się trzy takie lodówki: w Wodzisławiu Śląskim przy ul. Wałowej 30 (obok wejścia do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie), w Radlinie przy Świetlicy Koliba na ul. Pocztowej i w Godowie przy Ośrodku przy Pomocy Społecznej na ul. 1 Maja 66. Lodówki społeczne funkcjonują również w Rybniku: przy "Wspólnym Stole" (ul. Zebrzydowicka 30/3), w dzielnicy Boguszowice Osiedle, ul. Lompy (parking przy Kościele św. Barbary), w Niedobczycach, ul. Barbary 22 (budynek OPS i Bistra "Z Ikrą"), w dzielnicy Paruszowiec-Piaski, ul. Przemysłowa 17 (przy Klubie Mieszkańców "Przemysłowa 17"), w Niewiadomiu, ul. Mościckiego 15 (przy dawnym Domu Kultury), w Chwałowicach, ul. Kupiecka 2 (przy Centrum Aktywności Lokalnej) i Maroko-Nowinach, ul. Grunwaldzka 46. W Jastrzębiu-Zdroju lodówka społeczna działa przy Ośrodku Pomocy Społecznej przy ul. Opolskiej 9, a w Żorach – przy ul. Wodzisławskiej 1. „Radlińska Lodówka z Sercem” mieści się z kolei przy Świetlicy Środowiskowej „Koliba” w Radlinie na ul. Pocztowej, na terenie zabytkowej Kolonii Emma.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Firmy deklarujące korzystanie ze sztucznej inteligencji dostrzegają większy potencjał w zwiększeniu produktywności w głównym procesie firmy.

Polskie przedsiębiorstwa dostrzegają największy potencjał wykorzystania sztucznej inteligencji w obszarach związanych z technologią informacyjną, zarządzaniem danymi oraz tworzeniem nowych produktów i usług – wynika z badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego. W ocenie firm właśnie w tych procesach narzędzia cyfrowe i rozwiązania oparte na AI mogą w największym stopniu przyczynić się do wzrostu produktywności. Zdecydowanie ostrożniej organizacje oceniają możliwości zastosowania sztucznej inteligencji w głównym obszarze swojej działalności, czyli w procesach produkcyjnych lub usługowych, które stanowią podstawę ich modelu biznesowego.

W skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza brak zmian, a 5 bardzo dużą poprawę efektywności, średnia ocena potencjału narzędzi cyfrowych w procesach IT i zarządzania informacją wyniosła ok. 4,02. W przypadku rozwoju produktów, usług oraz innowacji była to średnia na poziomie 3,48. Najniżej oceniono wpływ technologii na podstawowy proces działalności firmy, gdzie odnotowano wynik ok. 2,82. Najmniejszy potencjał cyfryzacji przedsiębiorcy dostrzegają w obszarze zakupów i zaopatrzenia – ok. 2,5.

Jak zwraca uwagę Ignacy Święcicki, kierownik Zespołu Gospodarki Cyfrowej w Polskim Instytucie Ekonomicznym, badanie wskazuje również na wyraźne różnice w postrzeganiu możliwości technologii cyfrowych pomiędzy przedsiębiorstwami, które już korzystają z AI, a tymi, które dopiero rozważają jej wdrożenie. – Firmy deklarujące korzystanie ze sztucznej inteligencji dostrzegają większy potencjał w zwiększeniu produktywności w głównym procesie firmy, ale także w rozwoju nowych produktów i innowacjach. Z kolei w przypadku wpływu na finanse i administrację wynik jest odwrotny – to przedsiębiorstwa bez SI wierzą w potencjał zwiększenia produktywności (średnia ocena 3,31) w większym stopniu niż firmy z SI (2,94). Podobny, nieco zaskakujący wynik, wystąpił też w przypadku procesów zakupowych i sprzedażowych, jednak w tych przypadkach nie jest istotny statystycznie – podkreśla ekspert.

Największą różnicę w ocenie przydatności narzędzi cyfrowych odnotowano w obszarze rozwoju produktów i usług. W tym przypadku rozbieżność pomiędzy firmami korzystającymi z rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji a tymi, które ich nie stosują, wyniosła 0,83 pkt. w pięciostopniowej skali. Jednocześnie 46% przedsiębiorstw już wykorzystujących AI wskazało, że technologie cyfrowe mogą w bardzo dużym stopniu poprawić produktywność w tym obszarze. Zdaniem Ignacego Święcickiego wyniki te sugerują, że realne doświadczenia z wykorzystaniem nowych technologii w codziennej działalności przedsiębiorstw mogą wzmacniać przekonanie o ich skuteczności. – Jednocześnie biorąc pod uwagę niski stopień wykorzystania technologii cyfrowych w Polsce ogółem, może sugerować postępujące rozwarstwienie wśród przedsiębiorstw. Grupa szybciej decydująca się na transformację cyfrową, wykorzystująca nowe narzędzia do tworzenia innowacji podnoszących produktywność, będzie coraz bardziej odstawała od pozostałych firm. Z kolei za istotną różnicą w drugą stronę w przypadku procesów finansowych może stać pewne rozczarowanie obietnicami stojącymi za SI – być może osiągnięty efekt w tym obszarze (księgowość, controlling, komunikacja wewnętrzna) nie spełnił oczekiwań – podsumowuje ekspert PIE.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Część respondentów próbuje ograniczać wysokość rachunków poprzez zmianę codziennych nawyków i sposobu korzystania z energii.

Choć część Polaków próbuje aktywnie ograniczać koszty, wielu z nich ma poczucie niewielkiego wpływu na wysokość rachunków. Ponad połowa badanych jest przekonana, że niezależnie od podejmowanych działań koszty utrzymania mieszkania w najbliższym czasie będą nadal rosły.

Badanie „To my. Polacy o nieruchomościach – I kwartał 2026” pokazuje, że rosnące koszty utrzymania mieszkań są dla wielu gospodarstw domowych powodem niepokoju i stresu. 47% respondentów przyznaje, że regulowanie rachunków wiąże się dla nich z napięciem. Jednocześnie 64% badanych jest przekonanych, że opłaty za mieszkanie będą rosły niezależnie od podejmowanych działań.

W obliczu rosnących kosztów wielu Polaków próbuje ograniczać inne wydatki, aby zabezpieczyć środki na rachunki. Najczęściej rezygnują z wyjść do restauracji i kawiarni, co zadeklarowało 56% respondentów. Kolejną często wskazywaną formą oszczędzania jest ograniczenie wydatków na rozrywkę, na co wskazało 49% ankietowanych. W dalszej kolejności badani mówili o rezygnacji z wyjazdów wakacyjnych i weekendowych – taki krok podejmuje 45% uczestników badania.

Znacznie rzadziej respondenci deklarują ograniczanie wydatków na codzienne potrzeby. Tylko 20% przyznało, że stara się oszczędzać na zakupach spożywczych lub artykułach dla dzieci. Jednocześnie około jedna trzecia badanych wskazała, że nie podejmuje żadnych działań, które mogłyby pomóc w zmniejszeniu kosztów utrzymania mieszkania.

Część pytanych próbuje jednak ograniczać wysokość rachunków poprzez zmianę codziennych nawyków i sposobu korzystania z energii. Najczęściej wskazywanym działaniem jest bardziej oszczędne korzystanie z energii elektrycznej, na co zwróciło uwagę 28% badanych. Niewiele mniej, bo 26%, deklaruje zakup bardziej energooszczędnych urządzeń domowych. Kolejne 23% respondentów stara się ograniczać zużycie wody lub gazu poprzez zmianę codziennych przyzwyczajeń.

Rzadziej wskazywano działania związane z analizą umów i usług. 7% ankietowanych zadeklarowało renegocjowanie umów lub zmianę dostawcy prądu, internetu czy telewizji. Z kolei 6% badanych korzysta z konsultacji z doradcą finansowym, aby lepiej zarządzać domowym budżetem i kosztami utrzymania mieszkania.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Podczas wystąpień i paneli eksperckich wielokrotnie podkreślano, że skuteczna transformacja klimatyczna wymaga stabilnych fundamentów gospodarczych.

Eksperci, przedstawiciele administracji publicznej, biznesu i sektora finansowego spotkali się podczas dwudziestu paneli dyskusyjnych i warsztatów poświęconych wyzwaniom związanym z transformacją energetyczną i gospodarczą. Polski Kongres Klimatyczny zgromadził w tym roku w sumie prawie 2 tys. uczestników, wśród których znalazło się ok. 200 prelegentów. Tegoroczna edycja pokazała zmianę kierunku debaty – coraz częściej obok celów klimatycznych pojawiają się kwestie związane z konkurencyjnością gospodarki i bezpieczeństwem energetycznym.

Program kongresu obejmował pięć głównych obszarów tematycznych, które dotyczyły przemysłu, energetyki, finansów i regulacji, inwestycji samorządowych oraz nowych technologii. Dyskusje koncentrowały się m.in. na konkurencyjności Unii Europejskiej, inicjatywie Clean Industrial Deal, cyfryzacji sektora energetycznego, finansowaniu transformacji oraz rozwoju innowacyjnych technologii. Podczas wystąpień inauguracyjnych i paneli eksperckich wielokrotnie podkreślano, że skuteczna transformacja klimatyczna wymaga stabilnych fundamentów gospodarczych. W ocenie uczestników bez utrzymania konkurencyjności gospodarki realizacja ambitnych celów dekarbonizacyjnych może okazać się trudna. Zwracano również uwagę, że Polska znajduje się w szczególnej sytuacji, ponieważ ze względu na strukturę gospodarki zasoby energetyczne oraz punkt wyjścia proces transformacji może być bardziej złożony i rozciągnięty w czasie niż w krajach, które od wielu lat inwestują w zielone technologie.

Jednocześnie w trakcie kongresu wybrzmiał wniosek, że transformacja energetyczna pozostaje nieuniknionym kierunkiem rozwoju. Uczestnicy wskazywali, że oprócz wpływu na rozwój gospodarczy i innowacyjność istotnym argumentem za jej kontynuacją jest także poprawa jakości życia i zdrowia publicznego w dłuższej perspektywie. Zielona transformacja została przedstawiona jako jeden z największych globalnych rynków inwestycyjnych. Proces ten nie dotyczy już wyłącznie ochrony środowiska, lecz obejmuje szerokie obszary gospodarki, w tym energetykę, przemysł, budownictwo, infrastrukturę, technologie oraz sektor finansowy. Wartość inwestycji w tym obszarze liczona jest obecnie w setkach miliardów euro rocznie, a tempo wdrażania nowych rozwiązań w dużej mierze decyduje o pozycji gospodarek i przedsiębiorstw w globalnych łańcuchach wartości.

Wiceminister klimatu i środowiska Miłosz Motyka zwrócił uwagę, że w obecnej sytuacji geopolitycznej Polski Kongres Klimatyczny coraz bardziej przybiera charakter wydarzenia poświęconego szeroko rozumianej energetyce i gospodarce. W jego ocenie kwestie klimatyczne nadal pozostają ważne, jednak coraz częściej ustępują miejsca debacie o bezpieczeństwie energetycznym i stabilności rynku energii. Podkreślił, że rozwój odnawialnych źródeł energii będzie jednym z głównych kierunków polityki państwa, zarówno z perspektywy klimatycznej, jak i ekonomicznej. Zaznaczył przy tym, że transformacja energetyczna nie stoi w sprzeczności z konkurencyjnością gospodarki, lecz może stać się jednym z czynników sprzyjających obniżeniu kosztów energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

Miłosz Motyka wskazał również na rosnące znaczenie inwestycji w OZE, w tym przede wszystkim w energetykę wiatrową na lądzie. Obok morskich farm wiatrowych i fotowoltaiki staje się ona coraz ważniejszym elementem krajowego miksu energetycznego, a jednocześnie zyskuje coraz większą akceptację społeczną. Jak podkreślił, rozwój tych technologii wynika przede wszystkim z przesłanek ekonomicznych oraz doświadczeń państw europejskich, gdzie większy udział odnawialnych źródeł energii często przekłada się na niższe ceny energii.

Wiceminister zwrócił również uwagę na konieczność równoległego rozwoju infrastruktury energetycznej, w tym modernizacji sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz budowy magazynów energii. Takie inwestycje mają umożliwić skuteczną integrację odnawialnych źródeł energii z systemem energetycznym. Wskazał także, że Polska powinna tworzyć równe warunki konkurencji dla wszystkich technologii energetycznych, jednak to właśnie OZE w połączeniu z energetyką jądrową już dziś stanowią fundament nowoczesnego systemu energetycznego.

Miłosz Motyka zaznaczył też, że opóźnianie transformacji może oznaczać ryzyko utraty konkurencyjności gospodarki. Zwrócił uwagę, że inwestycje w zielone technologie przyspieszają na całym świecie, zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych czy Chinach. Jednocześnie przypomniał, że transformacja energetyczna ma znaczenie nie tylko gospodarcze, lecz także społeczne i zdrowotne, ponieważ wpływa na jakość powietrza oraz warunki życia mieszkańców.

W debatach uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i największych firm energetycznych oraz przemysłowych. Wśród nich znaleźli się m.in. wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska, wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jacek Karnowski, wiceminister cyfryzacji Rafał Rosiński, senator Adam Szejnfeld, a także przedstawiciele największych spółek energetycznych i przemysłowych.

Jednym z partnerów strategicznych wydarzenia były Wody Polskie. W kontekście zmian klimatycznych i transformacji energetycznej coraz większego znaczenia nabierają zasoby wodne, które są postrzegane nie tylko w wymiarze środowiskowym, lecz także jako element bezpieczeństwa energetycznego państwa. Rozwój energetyki wodnej, uznawanej za stabilne i niskoemisyjne źródło energii, może odegrać ważną rolę w budowie odpornej i zrównoważonej gospodarki. Jak podkreślił prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz, instytucja ta wspiera rozwój energetyki wodnej poprzez udostępnienie blisko czterech tysięcy lokalizacji pod inwestycje. – Dzięki wykorzystaniu istniejących piętrzeń minimalizujemy wpływ inwestycji na środowisko. W pełni wykorzystując dostępny potencjał, tworzymy warunki do rozwoju nowoczesnej, niskoemisyjnej energetyki, łącząc korzyści ekonomiczne i ekologiczne oraz wzmacniając lokalne bezpieczeństwo energetyczne. To szczególnie ważne w dobie zmian klimatycznych, gdyż racjonalne zarządzanie zasobami wodnymi będzie miało kluczowe znaczenie dla budowy odporności państwa – podsumował Mateusz Balcerowicz.

fot. Polski Kongres Klimatyczny
oprac. /kp/

ZUS udostępnił usługę, która pozwala pracodawcom zdalnie sprawdzić autentyczność zaświadczeń o ubezpieczeniu wykorzystywanych przy ustalaniu stażu pracy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnił pracodawcom nowe narzędzie umożliwiające zdalne potwierdzanie autentyczności zaświadczeń wydawanych w odpowiedzi na wniosek o zaświadczenie o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy (formularz USP). Ich poprawność można sprawdzić za pośrednictwem specjalnej usługi dostępnej na stronie internetowej ZUS.

Zmiany są związane z nowymi przepisami dotyczącymi ustalania stażu pracy. Od 1 stycznia osoby zatrudnione w jednostkach sektora finansów publicznych mogą zwracać się do pracodawców o doliczenie do stażu pracy innych okresów aktywności zawodowej niż te wykonywane na podstawie umowy o pracę. W przypadku pozostałych pracodawców nowe regulacje zaczną obowiązywać od 1 maja tego roku.

Przygotowane narzędzie pozwala potwierdzić autentyczność elektronicznych zaświadczeń wydawanych przez ZUS. Aby skorzystać z usługi, należy wejść na stronę internetową ZUS, wybrać zakładkę „Wyszukiwarki i usługi”, a następnie skorzystać z opcji potwierdzania autentyczności zaświadczeń o podleganiu ubezpieczeniom lub opłacaniu składek, które są odpowiedzią ZUS na wniosek USP i są dostępne w portalu eZUS.

Procedura weryfikacji polega na przesłaniu pliku z zaświadczeniem do systemu. Pracownik pobiera dokument ze swojego konta w eZUS w formacie PDF („usp zas a” lub „usp zas r”) i przekazuje go pracodawcy w wersji elektronicznej, np. pocztą elektroniczną lub na nośniku danych. Następnie pracodawca zapisuje plik na komputerze i wczytuje go na stronie ZUS na podstronie „Weryfikacja zaświadczenia”. System automatycznie sprawdza dokument i wyświetla komunikat informujący, czy zaświadczenie zostało potwierdzone jako zgodne z danymi znajdującymi się w bazie ZUS.

Jeżeli system zwróci informację o pomyślnej weryfikacji, oznacza to, że w bazie ZUS znajduje się dokument o identycznej treści jak przesłany plik. W przypadku komunikatu o nieprawidłowości może to oznaczać m.in. zmianę treści zaświadczenia. W takiej sytuacji osoba, której dokument dotyczy, powinna skontaktować się z ZUS i wyjaśnić sprawę, zgłaszając się do placówki lub korzystając z e-wizyty.

Usługa dotyczy wyłącznie zaświadczeń wydawanych na podstawie wniosku USP i nie obejmuje dokumentów wystawianych w odpowiedzi na inne formularze, np. US-7.

W pierwszym kwartale 2026 r. do ZUS wpłynęło 587 tys. wniosków o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu potrzebnego do doliczenia okresów do stażu pracy. Ponieważ na rozpatrzenie takiego wniosku ZUS ma siedem dni roboczych, proces został w dużej mierze zautomatyzowany. W tym czasie wydano już blisko milion zaświadczeń.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Choć wiele osób w spektrum autyzmu aktywnie poszukuje zatrudnienia, proces rekrutacji i środowisko pracy często nie są dostosowane do ich potrzeb.

2 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, którego celem jest zwiększanie wiedzy o spektrum autyzmu i zwrócenie uwagi na wyzwania, z jakimi mierzą się osoby autystyczne w codziennym życiu. Jednym z głównych obszarów pozostaje rynek pracy. Choć świadomość społeczna w ostatnich latach rośnie, osoby w spektrum nadal napotykają liczne bariery. Tymczasem ich kompetencje mogą stanowić duże wsparcie dla pracodawców i zespołów.

Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, które u każdej osoby może objawiać się inaczej. Spektrum obejmuje m.in. różne nasilenie trudności w komunikacji, relacjach społecznych czy przetwarzaniu bodźców, a także specyficzne zainteresowania i powtarzalne zachowania. Nie musi ono jednak wiązać się z niepełnosprawnością intelektualną. Wiele osób autystycznych posiada wysokie kompetencje poznawcze, analityczne czy techniczne, jednak sposób komunikacji lub szczególne potrzeby sensoryczne sprawiają, że funkcjonowanie w standardowych realiach pracy bywa dla nich utrudnione.

Rynek pracy wciąż pozostaje dla wielu kandydatów neuroatypowych przestrzenią pełną wyzwań. Z raportu „Neurokomfort w pracy i rekrutacji, czyli przed jakimi wyzwaniami stajemy jako neuroróżnorodni w świecie pełnym bodźców” przygotowanego przez Pracuj.pl, wynika, że 77% osób neuroatypowych aktywnie poszukuje pracy lub planuje jej zmianę. Jednocześnie 32% badanych wskazuje, że brak ofert dostosowanych do ich potrzeb zniechęca ich do aplikowania. Trudności pojawiają się już na etapie rekrutacji – proces selekcji kandydatów bywa dla osób neuroatypowych źródłem nadmiernego stresu i przebodźcowania. Badanie pokazało, że 43% osób neuroatypowych preferuje kontakt mailowy na wczesnym etapie rekrutacji, a 33% wolałoby korzystać z tej formy również przy umawianiu spotkań, unikając rozmów telefonicznych. Istotna jest też szybka informacja zwrotna. Ponad połowa kandydatów oczekuje odpowiedzi na aplikację maksymalnie w ciągu tygodnia.

Osoby neuroatypowe są również bardziej narażone na negatywne skutki przebodźcowania w miejscu pracy. 2/3 z nich doświadcza zjawiska hiperfokusu, czyli bardzo silnego skupienia na jednym zadaniu. Choć może ono sprzyjać dokładności, często prowadzi do pomijania innych obowiązków i narastającej frustracji. Dane z raportu wskazują także na wyższy poziom problemów związanych z dobrostanem psychicznym w pracy. Wypalenie zawodowe deklaruje 65% neuroatypowych pracowników, podczas gdy wśród osób neuronormatywnych odsetek ten wynosi 51%. Do pracoholizmu przyznaje się 62% badanych, a o prokrastynacji mówi 59%. Jedynie 49% neuroatypowych pracowników ocenia swoje miejsce pracy jako dobrze dopasowane do swoich potrzeb.

Wyraźne trudności pojawiają się również w relacjach zawodowych. Tylko połowa neuroatypowych pracowników deklaruje, że potrafi efektywnie utrzymywać kontakt z zespołem podczas pracy zdalnej, podczas gdy wśród pracowników neuronormatywnych odsetek ten wynosi 68%. Ponadto 57% przyznaje, że ma trudności z planowaniem i ustalaniem priorytetów, a 52% często zapomina o obowiązkach.

Raport wskazuje także na przypadki gorszego traktowania w miejscu pracy. 66% neuroatypowych osób zatrudnionych na stanowiskach fizycznych deklaruje, że doświadczyło dyskryminacji lub nieprzychylnego traktowania ze względu na swoją atypowość, zarówno podczas rekrutacji, jak i w trakcie zatrudnienia. Jednocześnie 70% z nich miało trudności ze zrozumieniem zasad i procedur obowiązujących w firmie, a 85% badanych przyznaje, że ma problem z wyrażaniem swoich oczekiwań wobec pracodawcy.

Mimo tych barier osoby w spektrum autyzmu posiadają kompetencje szczególnie cenione na rynku pracy. Wyróżnia je m.in. analityczne myślenie, zdolność rozwiązywania problemów, wysoka koncentracja i dokładność przy wykonywaniu powtarzalnych zadań. Dane firmy JPMorgan Chase wskazują, że w niektórych obszarach ich wydajność i dokładność pracy mogą być nawet o 90–140% wyższe niż w przypadku pracowników neurotypowych.

Pomimo tych atutów aktywność zawodowa osób autystycznych pozostaje bardzo niska – szacuje się, że aktywnych zawodowo jest od 2% do 25% osób w spektrum autyzmu. Tymczasem zwiększenie ich udział w rynku pracy mogłoby przynieść wymierne korzyści gospodarcze. Z raportu „Droga do otwarcia rynku pracy w Polsce dla osób autystycznych” przygotowanego przez Fundację JiM we współpracy z Polskim Instytutem Ekonomicznym wynika, że wzrost aktywności zawodowej tej grupy mógłby generować wpływy do budżetu państwa sięgające nawet 12 mld zł rocznie.

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu przypomina więc nie tylko o potrzebie zwiększania wiedzy na temat spektrum, lecz także o konieczności tworzenia bardziej dostępnego i inkluzywnego rynku pracy. Odpowiednio dostosowane procesy rekrutacyjne, przyjazne środowisko pracy i większe zrozumienie różnorodności mogą sprawić, że potencjał osób autystycznych będzie w większym stopniu wykorzystywany zarówno przez pracodawców, jak i całe społeczeństwo.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Wśród absolwentów z 2023 r. najpopularniejszym kierunkiem był mechanik pojazdów samochodowych, a kolejne miejsca zajmowali fryzjer i kucharz.

W ostatnich latach rośnie udział absolwentów branżowych szkół I stopnia wśród wszystkich osób kończących szkoły ponadpodstawowe. Dane wskazują, że w 2020 r. stanowili oni ok. 10% absolwentów, czyli 38,9 tys. osób. Cztery lata później odsetek ten wzrósł do 15,1%, co odpowiada 68,6 tys. absolwentów. Oznacza to wzrost o ponad 76% w ciągu czterech lat. Jednocześnie zmniejszył się udział absolwentów liceów ogólnokształcących i techników. W przypadku tych pierwszych spadł on z 47% w 2020 r. do 41% w 2024 r., natomiast w technikach – z 29% do 25%. – W praktyce oznacza to stopniowe odchodzenie od modelu, w którym bardzo wyraźnie dominuje liceum ogólnokształcące, na rzecz zrównoważonej struktury z silną ścieżką kształcenia zawodowego przygotowującą do wykonywania konkretnych profesji. Wzrostowi popularności tego typu szkolnictwa towarzyszy powstawanie szkół branżowych I stopnia. Zgodnie z danymi GUS ich liczba wzrosła o 11% między 2017 r. a 2024 r. – z 1167 do 1299 – podkreśla Cezary Przybył, doradca w Zespole Analiz Procesów Społecznych w Polskim Instytucie Ekonomicznym.

Ekspert zwraca uwagę, że struktura kształcenia w tych szkołach pozostaje od kilku lat stosunkowo stabilna i skoncentrowana wokół kilku najczęściej wybieranych zawodów. Wśród absolwentów z 2023 r. najpopularniejszym kierunkiem był mechanik pojazdów samochodowych, a kolejne miejsca zajmowali fryzjer i kucharz. Łącznie dziesięć najczęściej wybieranych profesji skupiało aż 78% wszystkich absolwentów szkół branżowych. Do tej grupy należeli jeszcze: sprzedawca, monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie, elektryk, cukiernik, stolarz, elektromechanik pojazdów samochodowych oraz ślusarz. Zestaw najpopularniejszych zawodów praktycznie nie zmienił się od 2020 r. Na tym tle wyróżnia się zawód elektryka, w którym odnotowano wyraźny wzrost liczby absolwentów. – Między 2020 r. a 2023 r. liczba absolwentów szkół o takim profilu wzrosła o ponad połowę – z 1,6 tys. do 2,5 tys., co może odzwierciedlać rosnące zapotrzebowanie rynku. Elektryk niezmiennie od 2018 r. identyfikowany był jako tzw. zawód deficytowy. W 2026 r. prognozowano jego deficyt w 2/3 powiatów w Polsce – zaznacza Cezary Przybył.

Analizy dotyczące losów absolwentów pokazują, że osoby kończące szkoły branżowe I stopnia stosunkowo szybko pojawiają się na rynku pracy – w drugim roku po ukończeniu szkoły ponad połowa z nich podjęła zatrudnienie. W marcu 2025 r. pracowało 43% absolwentów z rocznika 2023, czyli ponad dwa razy więcej niż we wrześniu 2023 r., kiedy bezpośrednio po zakończeniu nauki pracowało 19% z nich. Część absolwentów łączyła pracę z dalszą edukacją, co dotyczyło ok. 10% osób. – Najwyższy poziom zatrudnienia był wśród absolwentów szkół kształcących ślusarzy, stolarzy i elektryków. Pozostali absolwenci podjęli wyłącznie dalszą naukę (17%), posiadali status bezrobotnego (10%) lub byli nieobecni w rejestrach administracyjnych (20%). Najwyższy odsetek zarejestrowanych bezrobotnych był wśród sprzedawców i kucharzy – wymienia ekspert PIE.

Różnice widoczne są także w poziomie wynagrodzeń osiąganych przez absolwentów poszczególnych zawodów. Najwyższe zarobki notują osoby wykształcone w kierunkach technicznych, zwłaszcza elektrycy i ślusarze. Jednocześnie w przypadku niektórych profesji absolwenci stosunkowo szybko zbliżają się do średnich płac w danym zawodzie. Dotyczy to m.in. specjalistów robót wykończeniowych w budownictwie, stolarzy i mechaników pojazdów samochodowych. Większa różnica między zarobkami absolwentów a średnimi wynagrodzeniami w branży utrzymuje się natomiast w zawodach usługowych, takich jak kucharz, fryzjer czy sprzedawca. – Szkoła branżowa I stopnia daje relatywnie szybki start zawodowy, ale skala korzyści płacowych zależy od wybranego zawodu i popytu na konkretne umiejętności – podsumowuje Cezary Przybył.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

System może obsłużyć nawet 120 mln faktur dziennie, co w skali roku oznacza możliwość przetworzenia ok. 2,5 mld dokumentów.

Od środy 1 kwietnia Krajowy System e-Faktur objął kolejną grupę przedsiębiorstw – firmy, których miesięczne obroty przekraczają 10 tys. zł. W pierwszym etapie, od 1 lutego, z rozwiązania zaczęły korzystać największe podmioty działające na rynku.

Od momentu uruchomienia systemu do środowego poranka w systemie wystawiono ponad 100 mln faktur. Jak podkreślił wiceminister finansów i szef Krajowej Administracji Skarbowej Marcin Łoboda, infrastruktura systemu jest przygotowana na znacznie większe obciążenie i może obsłużyć nawet 120 mln faktur dziennie, co w skali roku oznacza możliwość przetworzenia ok. 2,5 mld dokumentów.

Jak zaznaczył wiceminister, obecnie KSeF jest lepiej dostosowany do potrzeb przedsiębiorców niż na początku jego funkcjonowania. W lutym użytkownicy zgłaszali problemy związane z logowaniem przez Profil Zaufany. Zostały one rozwiązane dzięki współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji, a od 14 lutego możliwe jest logowanie do systemu za pośrednictwem Węzła Krajowego login.gov.pl. Po integracji z Węzłem Krajowym użytkownicy mogą łączyć się z systemem m.in. przez aplikację mObywatel, usługę mojeID wykorzystywaną w bankowości elektronicznej, e-dowód, Profil Zaufany, a także przy użyciu certyfikatów i tokenów.

Teraz w ocenie Marcina Łobody system działa "bezawaryjnie, bez jakichkolwiek przestojów i zgodnie z założeniami". Obecnie 94% podatników korzysta z logowania przy użyciu certyfikatów i tokenów udostępnianych przez Ministerstwo Finansów.

Szef KAS przypomniał również, że przedsiębiorcy do końca 2026 r. nie będą ponosić kar za błędy związane z korzystaniem z KSeF. Rozwiązanie to ma ułatwić firmom stopniowe dostosowanie się do nowych zasad.

Krajowy System e-Faktur to narzędzie umożliwiające przedsiębiorcom wystawianie, przesyłanie i przechowywanie faktur w formie elektronicznej. Według danych Ministerstwa Finansów w systemie zarejestrowanych jest ponad 345,7 tys. firm. Poza nim pozostają jeszcze najmniejsze podmioty gospodarcze. Zgodnie z planem zostaną one objęte obowiązkiem korzystania z KSeF od początku 2027 r.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Wśród branż najwyższe płace odnotowano w sektorze nowoczesnych technologii, a także w górnictwie.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej wyniosło w październiku 2025 r. 8990,80 zł. Bardziej miarodajnym wskaźnikiem pokazującym rzeczywisty poziom zarobków jest jednak mediana wynagrodzeń. Jak wynika z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego, w tym okresie wyniosła ona 7414 zł brutto, co oznacza, że połowa zatrudnionych otrzymywała pensję niższą niż ta kwota, a druga połowa – wyższą. Mediana była o ok. 17,5% niższa od średniej krajowej.

Najgorzej wynagradzane 10% zatrudnionych otrzymywało w październiku płacę na poziomie 4666 zł brutto lub niższą. Z kolei w przypadku 10% osób o najwyższych wynagrodzeniach miesięczne pensje zaczynały się od 14 310,69 zł brutto.

W najmniejszych firmach, zatrudniających do dziewięciu osób, mediana płac była równa obowiązującej wówczas płacy minimalnej, która wynosiła 4666 zł. Najwyższe zarobki notowano przede wszystkim w największych przedsiębiorstwach – w organizacjach zatrudniających co najmniej tysiąc pracowników mediana wynagrodzeń wyniosła 8600 zł brutto.

Wśród branż najwyższe płace odnotowano w sektorze nowoczesnych technologii – w sekcji „informacja i komunikacja” mediana wynagrodzeń wyniosła 11 786,46 zł brutto. Na drugim miejscu znalazło się „górnictwo i wydobywanie" (10 976,67 zł), a na trzecim „działalność finansowa i ubezpieczeniowa” (10 351,6 zł). Z kolei najniższa mediana była w „zakwaterowaniu i gastronomii” (4797,26 zł), „budownictwie” (5094 zł) oraz „administrowaniu i działalności wspierającej” (5322,36 zł).

Dane wskazują także na związek między wiekiem pracowników a poziomem zarobków. Najwyższą medianę płac odnotowano w grupie osób w wieku od 35 do 44 lat, gdzie wyniosła ona 7701,52 zł, natomiast najniższe zarobki dotyczą osób rozpoczynających karierę zawodową – w grupie do 24 lat mediana to 5913,92 zł.

Widać też różnice w zarobkach kobiet i mężczyzn. Mediana wynagrodzeń u panów wyniosła 7595 zł brutto, natomiast dla pań – 7230,15 zł. Różnice są jeszcze bardziej widoczne wśród najlepiej zarabiających pracowników. W grupie 10% osób o najwyższych dochodach mężczyźni zarabiali ponad 15 tys. zł miesięcznie, podczas gdy w przypadku kobiet próg ten wynosił 13 747,50 zł. Największe dysproporcje odnotowano w sektorze finansów i ubezpieczeń, gdzie różnice w medianie płac sięgały ponad 37% na korzyść panów. Z kolei odwrotna sytuacja wystąpiła w budownictwie – w tej branży mediana wynagrodzeń kobiet była wyższa od mediany płac mężczyzn o blisko 39%.

W regionie najwyższą medianę płac odnotowano wśród mieszkańców powiatu rybnickiego – 7978,15 zł, a także Rybnika – 7976,58 zł. Kolejni byli mieszkańcy Jastrzębia-Zdroju (7783,2 zł), Żor (7764,59 zł), powiatu wodzisławskiego (7724,23 zł) i raciborskiego (7520 zł).

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Kongres Industry in Transition w Wiśle zgromadził prawie 300 ekspertów z sektorów przemysłu, energetyki i technologii.

W dniach 26–27 marca w Wiśle odbyła się trzecia edycja Kongresu Przemysłu i Energetyki Industry in Transition – INTO 2026 organizowanego przez Regionalną Izbę Gospodarczą w Katowicach. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele przemysłu, energetyki, sektora finansowego, nowych technologii i branży obronnej, a wśród głównych tematów debat znalazły się wyzwania związane z transformacją gospodarczą i energetyczną.

Pierwszy dzień kongresu poświęcony był przede wszystkim kwestiom cen energii, regulacji prawnych i bezpieczeństwa inwestycji. Uczestnicy dyskusji zwracali uwagę na znaczenie stabilnych i przewidywalnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej, podkreślając, że wysokie koszty energii i rozbudowane regulacje mogą ograniczać konkurencyjność europejskiego przemysłu na tle gospodarek takich jak Chiny, Indie czy Stany Zjednoczone. Podczas inauguracji wydarzenia Tomasz Zjawiony, prezes RIG w Katowicach, podkreślał, że Europa powinna dążyć do zachowania zdolności produkcyjnych i unikać rozwiązań, które mogłyby prowadzić do osłabienia potencjału przemysłowego. – Europa nie może stać się najbardziej zielonym na świecie importerem. Ten kongres ma przełożyć doświadczenie, kompetencje i wiedzę blisko 300 uczestniczących w kongresie ekspertów na rekomendacje, które powinny być podstawą decyzji polskich i europejskich decydentów tworzących realia gospodarcze – zapowiedział.

Podczas kongresu zapowiedziano również nowe inicjatywy współpracy o ogólnokrajowym znaczeniu. – Kluczowym elementem będzie m.in. ekskluzywna wizyta zarządu światowego giganta energetycznego – zaplanowana wyłącznie w ramach działań Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach, ale również podjęcie strategicznej współpracy z jedną z największych grup technologicznych na świecie. Wszystkie te działania izby realizujemy, żeby otworzyć naszym firmom członkowskim nowe i unikalne możliwości rozwoju – wskazał Tomasz Zjawiony.

Jednym z istotnych elementów wydarzenia była prezentacja Polskiego Portalu Zamówień Publicznych, który ma ułatwić przedsiębiorstwom dostęp do informacji o przetargach, dotacjach i możliwościach współpracy. Nowa platforma integruje w jednym miejscu różne narzędzia wspierające działalność firm, w tym wsparcie prawne i możliwości nawiązywania partnerstw biznesowych. Przedsiębiorcy uczestniczący w kongresie zwracali uwagę, że takie rozwiązanie może zwiększyć przejrzystość rynku zamówień publicznych i ułatwić udział w nim polskim przedsiębiorstwom, zwłaszcza z sektora MŚP.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele świata polityki i administracji. Obecny był m.in. Borys Budka – przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, który zwracał uwagę na potrzebę uproszczenia regulacji oraz korekty niektórych rozwiązań legislacyjnych, aby utrzymać konkurencyjność europejskiego przemysłu. W imieniu ministra obrony narodowej głos zabrał gen. Mieczysław Bieniek, wskazując, że kwestie gospodarki, energetyki i technologii należy rozpatrywać w szerszym kontekście bezpieczeństwa państwa.

Drugi dzień kongresu koncentrował się na nowych technologiach i finansowaniu inwestycji przemysłowych. Dyskutowano m.in. o roli sztucznej inteligencji w przemyśle, rozwoju odnawialnych źródeł energii, magazynowaniu energii i budowie nowoczesnej infrastruktury przesyłowej. W panelach podkreślano, że transformacja energetyczna wymaga nie tylko nowych źródeł wytwarzania energii, lecz także inwestycji w sieci, systemy zarządzania danymi oraz rozwiązania pozwalające na efektywne wykorzystanie energii w systemie.

Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu magazynów energii, które według uczestników debat mogą odegrać kluczową rolę w zwiększaniu efektywności wykorzystania energii z odnawialnych źródeł. Wskazywano, że bez odpowiednich systemów magazynowania część energii produkowanej z OZE jest tracona, a rozwój tego segmentu wymaga zarówno inwestycji, jak i zmian regulacyjnych.

Jednym z ważniejszych tematów była również koncepcja tzw. technologii dual-use, czyli rozwiązań opracowywanych z myślą o zastosowaniach cywilnych, które mogą być wykorzystywane także w sektorze obronnym. Uczestnicy paneli zwracali uwagę, że współczesne bezpieczeństwo państwa zależy nie tylko od zdolności militarnych, lecz także od potencjału przemysłowego, technologicznego i innowacyjnego. W tym kontekście podkreślano potrzebę lepszej współpracy między biznesem, nauką i administracją publiczną. – Jeśli mówimy poważnie o bezpieczeństwie, to musimy myśleć jednocześnie o gospodarce, przemyśle, innowacji i nauce. Trzeba uruchamiać wszystkie możliwe źródła wsparcia i upraszczać dostęp do narzędzi – podkreślał Rafał Żelazny, prezes zarządu Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A.

W trakcie kongresu wskazano także szereg rekomendacji dotyczących dalszego rozwoju przemysłu i energetyki. Eksperci zwracali uwagę na konieczność uproszczenia regulacji i skrócenia procedur administracyjnych, które wpływają na tempo realizacji inwestycji. Podkreślano również znaczenie zapewnienia stabilnych i przewidywalnych cen energii dla przemysłu, rozwijania odnawialnych źródeł energii oraz budowy nowoczesnych sieci i magazynów energii. Istotnym elementem wskazywanych rozwiązań było także zwiększenie udziału krajowych przedsiębiorstw w realizacji dużych projektów inwestycyjnych oraz rozwój systemów finansowania opartych na łączeniu różnych instrumentów wsparcia.

Uczestnicy kongresu podkreślali, że transformacja energetyczna i przemysłowa jest procesem nieuniknionym, jednak jej powodzenie zależy od stworzenia stabilnych warunków dla inwestycji oraz wzmocnienia konkurencyjności krajowej gospodarki. W ocenie ekspertów polski biznes jest gotowy do zmian, oczekuje jednak jasnych zasad, sprawnych procedur oraz większego udziału rodzimych firm w realizacji strategicznych projektów gospodarczych.

fot. RIG Katowice
oprac. /kp/

Kompetencje miękkie przestają być jedynie dodatkiem do wiedzy zawodowej i coraz częściej stają się jednym z kluczowych kryteriów wyboru kandydatów.

Dla firm coraz większe znaczenie mają umiejętności pozwalające pracownikom odnaleźć się w zmiennym środowisku pracy oraz efektywnie współpracować z innymi – wynika z badania ManpowerGroup. Najczęściej wskazywaną cechą kandydatów jest elastyczność i gotowość do uczenia się, którą za najważniejszą uznało 39% przedsiębiorstw. Na kolejnych miejscach znalazły się profesjonalizm i etyka pracy wskazane przez 36% organizacji, a także umiejętności komunikacji, współpracy i pracy zespołowej, które wymieniło 33% respondentów. Pracodawcy zwracają również uwagę na zdolność krytycznego myślenia (28%), kompetencje cyfrowe (25%) oraz umiejętność zarządzania własnym czasem i ustalania priorytetów (22%).

Marta Szymańska, ekspertka rynku pracy, liderka specjalizacji w Manpower, podkreśla, że wyniki badania potwierdzają obserwowaną od kilku lat zmianę w podejściu do rekrutacji. Jak tłumaczy, kompetencje miękkie przestają być jedynie dodatkiem do wiedzy zawodowej i coraz częściej stają się jednym z kluczowych kryteriów wyboru kandydatów. – Firmy nie szukają już tylko osób dopasowanych na dziś, ale takich, które będą w stanie adaptować się do zmieniających się ról, narzędzi i modeli pracy. Z naszych obserwacji widzimy, że pracodawcy rzeczywiście weryfikują te umiejętności. Należy jednak podkreślić, że zamiast pytać o elastyczność czy pracę zespołową wprost, analizują konkretne zachowania, np. jak kandydat radził sobie ze zmianą, jak rozwiązywał konflikty, czy brał odpowiedzialność za trudne sytuacje – wyjaśnia ekspertka.

Istotnym atutem kandydatów pozostaje także uczciwość oraz etyczne podejmowanie decyzji, na co zwraca uwagę 16% firm. Część pracodawców docenia też wysoką świadomość kulturową i inkluzywność (12%), a także umiejętności przywódcze i zdolność wpływania na innych (9%). Jak wskazuje Marta Szymańska, rekruterzy analizują w tym kontekście wcześniejsze doświadczenia zawodowe kandydatów, w których wykazywali inicjatywę, przejmowali odpowiedzialność lub podejmowali działania wykraczające poza formalny zakres obowiązków. – Duże znaczenie ma też sposób myślenia i komunikacji. Osoby z potencjałem liderskim częściej patrzą szerzej, proponują rozwiązania i porządkują problemy. Coraz częściej weryfikacja odbywa się również poprzez zadania sytuacyjne, które pokazują, jak kandydat podejmuje decyzje i działa w warunkach niepewności – dodaje.

Nieco inaczej wygląda zestawienie najważniejszych kompetencji w branży IT. Z danych firmy Experis wynika, że w tym sektorze największe znaczenie ma krytyczne myślenie i zdolność rozwiązywania problemów (42%). Wysoko oceniane są też umiejętności cyfrowe (38%), elastyczność i gotowość do nauki (38%), profesjonalizm i etyka (33%) oraz komunikacja, współpraca i praca w zespole (27%). Jak podkreśla Dominik Malec z Experis, specyfika pracy w branży technologicznej sprawia, że pracownicy muszą stale mierzyć się z nowymi wyzwaniami i szybko zmieniającymi się narzędziami. – Dlatego na pierwszym miejscu pojawia się myślenie krytyczne i umiejętność rozwiązywania problemów, to kompetencje, które bezpośrednio przekładają się na efektywność pracy. Wysoka pozycja umiejętności cyfrowych jest oczywista, natomiast równie istotna jest elastyczność i gotowość do nauki, ponieważ technologie, narzędzia i podejścia zmieniają się dziś szybciej niż kiedykolwiek wcześniej – tłumaczy.

Kandydaci, którzy potrafią wykazać się rozwojem zawodowym i gotowością do podejmowania nowych wyzwań, są często więc postrzegani jako bardziej perspektywiczni niż osoby o bardzo wąskiej specjalizacji. Jednocześnie rośnie znaczenie kompetencji miękkich w sektorze IT. – Choć branża nadal jest i będzie mocno zadaniowa, to większość projektów realizowana jest zespołowo, często w środowiskach międzynarodowych i interdyscyplinarnych. Umiejętność komunikacji, współpracy czy przekładania języka technicznego na biznesowy staje się więc kluczowa, szczególnie na poziomach mid i senior – zwraca uwagę Dominik Malec.

Eksperci podkreślają, że w sytuacji, gdy dwóch kandydatów prezentuje podobny poziom kompetencji technicznych, o wyborze coraz częściej decydują właśnie umiejętności miękkie, takie jak sposób komunikacji, podejście do współpracy czy zdolność rozwiązywania problemów w zespole. Zdarza się również, że osoba nieco słabsza technicznie, ale bardziej elastyczna i otwarta na rozwój, zostaje wybrana zamiast specjalisty o wyższych kwalifikacjach, lecz mniejszej zdolności do współpracy. – Rynek pracy coraz mniej premiuje najlepszego specjalistę, a coraz bardziej stawia na takiego, który jest elastyczny, ma odpowiedni zestaw kompetencji miękkich i potencjał rozwojowy. I to jest zmiana, którą będą musieli uwzględnić zarówno kandydaci, jak i organizacje budujące swoje zespoły – dodaje Marta Szymańska.

Znaczenie kompetencji cyfrowych będzie nadal jednak rosło wraz z rozwojem automatyzacji, analizy danych i narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. – Nie chodzi już tylko o znajomość konkretnych technologii, ale o umiejętność pracy z danymi, automatyzacją czy narzędziami AI. To właśnie połączenie kompetencji technicznych i biznesowych będzie w najbliższych latach najbardziej pożądane – podsumowuje Dominik Malec.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Choć co trzeci Polak dopuszcza możliwość pracy w systemie zmianowym, to najczęściej oczekuje w zamian wyższych zarobków lub dodatkowych korzyści.

Coraz więcej firm działających w handlu, logistyce i produkcji poszukuje pracowników gotowych do pracy w systemie zmianowym, szczególnie w okresach wzmożonego zapotrzebowania, takich jak czas poprzedzający Wielkanoc. Tymczasem badania pokazują, że gotowość do pracy w niestandardowych godzinach nie jest wśród Polaków powszechna. Z „Barometru Polskiego Rynku Pracy” przygotowanego przez Personnel Service wynika, że co trzeci Polak dopuszcza możliwość wykonywania obowiązków nocą lub w systemie zmianowym, jednak w wielu przypadkach uzależnia ją od wyższego wynagrodzenia.

Według badania jedynie niewielka część respondentów deklaruje gotowość do pracy w nocy bez dodatkowych benefitów (11%). Większa grupa akceptuje taki tryb pracy jedynie pod warunkiem otrzymania wyższej pensji lub innych korzyści (21%). Jednocześnie znaczący odsetek badanych całkowicie odrzuca możliwość pracy w systemie zmianowym (40%), a część osób dopuszcza system zmianowy wyłącznie bez nocnych dyżurów (15%).

Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, ekspert rynku pracy i założyciel Personnel Service, zwraca uwagę, że praca nocna, choć nie jest najbardziej preferowanym modelem zatrudnienia, w wielu branżach pozostaje koniecznością wynikającą ze specyfiki działalności. – W Niemczech w takim systemie pracuje niemal co dziesiąty pracownik. Zgodnie z danymi Statistisches Bundesamt w 2024 r. ok. 4 mln osób pracowało tam w nocy, co stanowiło 9,3% wszystkich zatrudnionych. W Polsce ta skala może być zbliżona, widać jednak, że rośnie próg akceptacji dla pracy nocnej. Szczególnie jest to dostrzegalne w momentach skokowego zapotrzebowania na pracowników, takich jak Wielkanoc. To wtedy firmy z handlu, logistyki i produkcji najczęściej mierzą się z problemem obsadzenia zmian nocnych i świątecznych – wskazuje.

Badanie pokazuje również wyraźne różnice między poszczególnymi grupami. Mężczyźni częściej niż kobiety deklarują gotowość do pracy w godzinach nocnych bez dodatkowych korzyści (13% vs. 9%). Największą otwartość na niestandardowe godziny pracy wykazują osoby w wieku od 18 do 24 lat (19%), natomiast najrzadziej taką możliwość wskazują osoby powyżej 55. roku życia (8%). Zróżnicowanie widać także w zależności od miejsca zamieszkania. W największych miastach, powyżej 500 tys. mieszkańców, niewielki odsetek badanych deklaruje gotowość do pracy nocą bez dodatkowych benefitów (5%), podczas gdy w mniejszych miejscowościach taka postawa pojawia się częściej (13%).

Wraz z nadejściem wiosny rośnie zapotrzebowanie na pracowników w branżach operacyjnych. Szczególnie widoczne jest to w handlu, logistyce i produkcji, zwłaszcza w sektorze spożywczym, który przygotowuje się na zwiększony popyt przed świętami. Jednocześnie poprawa pogody sprzyja rozpoczęciu sezonu w budownictwie i pracach zewnętrznych, co dodatkowo zwiększa konkurencję o pracowników gotowych do pracy fizycznej i w systemie zmianowym. – W praktyce oznacza to kumulację zapotrzebowania w kilku kluczowych obszarach jednocześnie. Handel i logistyka potrzebują rąk do pracy przy kompletacji zamówień i obsłudze klientów, produkcja zwiększa moce w związku ze świątecznym popytem, a budownictwo wraca do pełnej aktywności po zimie. To właśnie w takich momentach najlepiej widać napięcia na rynku pracy, gdy kilka sektorów jednocześnie konkuruje o tych samych pracowników – podsumowuje Krzysztof Inglot.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Choć prima aprilis zachęca do żartów, podczas rekrutacji niewinne przekłamania mogą okazać się kosztowne.

1 kwietnia, czyli prima aprilis, kojarzy się powszechnie z niewinnymi żartami i radosnym celebrowaniem kłamstwa. Zjawisko koloryzowania rzeczywistości w procesach rekrutacyjnych nie jest jednak tylko okazjonalnym incydentem, lecz stałym elementem relacji na linii kandydat–pracodawca. Motywacje obu stron są zbliżone i wynikają z chęci uzyskania przewagi rynkowej, a konsekwencje takich działań rzadko kończą się uśmiechem.

46% Polaków deklaruje gotowość do drobnego lub większego kłamstwa, jeśli miałoby to pomóc w zdobyciu bardzo dobrej pracy – wynika z badania Grupy Progres. Najczęściej dotyczy to zawyżania poziomu znajomości języków obcych, rozszerzania zakresu obowiązków wykonywanych na poprzednich stanowiskach czy przypisywania sobie osiągnięć całego zespołu. Zdarza się także wydłużanie okresów zatrudnienia lub powoływanie się na referencje, które w rzeczywistości nie zostały wystawione. Koloryzowanie pojawia się również podczas rozmów kwalifikacyjnych. Kandydaci podkreślają kompetencje, których w praktyce nie posiadają, deklarują umiejętności pracy zespołowej lub kreatywność, choć ich styl pracy jest zupełnie inny, a także zapewniają o dobrej organizacji pracy mimo problemów z terminowością. W niektórych przypadkach ukrywane są także informacje dotyczące zdrowia, które mogą mieć znaczenie dla wykonywania obowiązków zawodowych.

– Wiele osób zaczyna rozumieć, że transparentność w rekrutacji powinna być fundamentem tego procesu. Niestety, wciąż są tacy, którzy próbują ten fundament podkopywać. Granica między autoprezentacją a manipulacją bywa cienka, a jej przekroczenie najczęściej prowadzi do rozczarowań po obu stronach i nikomu się nie opłaca. To wizerunkowy strzał w kolano, szczególnie gdy informacja o takim zachowaniu — niezależnie od tego, czy skłamał pracodawca, czy kandydat — zaczyna się rozprzestrzeniać. Budowanie reputacji trwa latami, a rozmowa pełna nieprawdy może zniszczyć ją w pięć minut – komentuje Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.

Coraz większą rolę w procesie rekrutacji i koloryzowania CV odgrywają nowe technologie. Jak wskazują eksperci Grupy Progres, kandydaci chętnie korzystają z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji do przygotowywania CV dopasowanych do konkretnych ogłoszeń, tworzenia portfolio czy generowania odpowiedzi na pytania rekrutacyjne. Zdarza się również, że AI służy do poprawiania zdjęć dołączanych do aplikacji czy tworzenia certyfikatów szkoleń. Podczas rozmów online niektórzy korzystają z generowanych na bieżąco podpowiedzi, co pozwala im sprawiać wrażenie lepiej przygotowanych niż w rzeczywistości. – Dostęp do narzędzi, które pozwalają bardzo profesjonalnie zaprezentować się na papierze, nie stanowi dziś problemu. Pojawia się on wtedy, gdy za tą prezentacją nie idą realne kompetencje. Rekruterzy coraz częściej widzą rozbieżność między tym, co znajduje się w CV czy portfolio, a tym, co kandydat jest w stanie pokazać w praktyce. Często widać też, że takie narzędzia są wykorzystywane nieumiejętnie – odpowiedzi są niespójne, zbyt ogólne albo nieadekwatne do zadanych pytań, co szybko ujawnia brak realnego przygotowania – zwraca uwagę Magda Dąbrowska.

Przekłamania pojawiają się także po stronie firm. Z badania Grupy Progres wynika, że 34% kandydatów wskazuje na brak wystarczających informacji w ogłoszeniach o pracę, a 29% zauważa różnice między treścią oferty a rzeczywistym zakresem obowiązków. Część pracodawców pomija trudniejsze aspekty pracy, zawyża możliwości rozwoju lub przedstawia kulturę organizacyjną w bardziej atrakcyjny sposób niż w rzeczywistości. Zdarza się również, że wynagrodzenie i benefity są opisane nieprecyzyjnie, a szczegóły pojawiają się dopiero na dalszym etapie rekrutacji.

Eksperci przestrzegają, że choć wiele takich działań bywa postrzeganych jako nieszkodliwe „podkręcanie” rzeczywistości, mogą one prowadzić do poważnych konsekwencji. Podanie nieprawdziwych informacji przez pracownika może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę, włącznie ze zwolnieniem dyscyplinarnym. W przypadku wykorzystania sfałszowanych dokumentów lub świadomego wprowadzania pracodawcy w błąd sprawa może zostać potraktowana jako przestępstwo. Zgodnie z przepisami kodeksu karnego wykorzystanie podrobionych dokumentów lub działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej może wiązać się z karą od grzywny do nawet ośmiu lat pozbawienia wolności.

Odpowiedzialność dotyczy także pracodawców. Wprowadzanie kandydatów w błąd w zakresie warunków zatrudnienia może prowadzić do roszczeń odszkodowawczych i interwencji instytucji kontrolnych, w tym Państwowej Inspekcji Pracy. W dobie internetu i portali opinii każda nieścisłość szybko staje się publiczna, co może negatywnie wpłynąć na reputację firmy.

– Choć 1 kwietnia sprzyja żartom, w rekrutacji zdecydowanie lepiej sprawdza się szczerość. To ona buduje trwałe relacje, ogranicza rotację i pozwala uniknąć rozczarowań, które – w przeciwieństwie do primaaprilisowych dowcipów – nie kończą się śmiechem. Każde odstępstwo od prawdy prędzej czy później wychodzi na jaw i zwykle prowadzi do bardzo konkretnych konsekwencji – podsumowuje Magda Dąbrowska.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Największe zastrzeżenia budzi pominięcie jednorazowych szklanych butelek, ale problemem są też kwestie organizacyjne i dezinformacja.

System kaucyjny funkcjonuje w Polsce od 1 października 2025 r. i od początku jest przedmiotem intensywnej debaty publicznej. Choć większość Polaków popiera ideę zwrotu opakowań i ograniczania odpadów, w praktyce pojawiają się liczne wątpliwości dotyczące sposobu funkcjonowania nowych przepisów.

System kaucyjny i planowana reforma rozszerzonej odpowiedzialności producenta mają ograniczyć liczbę odpadów trafiających do środowiska i przenieść część odpowiedzialności na firmy wprowadzające opakowania na rynek. Specjaliści podkreślają jednak, że aby system był skuteczny, musi być spójny i obejmować możliwie szeroki zakres opakowań. Pierwsze miesiące funkcjonowania programu pokazały zarówno jego potencjał, jak i słabe strony. Na niedoskonałości zwracają uwagę przedstawiciele branży odpadowej, operatorzy systemu i pracownicy sklepów, jak i sami konsumenci.

Jak wynika z raportu „System bez wykluczeń. Na drodze do sprawiedliwej i efektywnej legislacji systemu kaucyjnego i ROP” Stowarzyszenia Ekologicznego Eko-Unia, udział w systemie kaucyjnym może w dłuższej perspektywie wzmacniać nawyki proekologiczne społeczeństwa. – Zwrot opakowań z czasem staje się codziennym nawykiem konsumentów, wpisanym w rutynę zakupową, a nie jedynie aktem świadomej decyzji proekologicznej. W ten sposób mechanizmy ekonomiczne nie tylko wpływają na indywidualne zachowania, lecz także stopniowo kształtują kulturę konsumpcji, w której odpowiedzialne postępowanie z opakowaniami staje się normą społeczną – podkreśla dr hab. inż. Agnieszka Cholewa-Wójcik, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

Obecna konstrukcja systemu zawiera jednak liczne wyłączenia, które według specjalistów ograniczają jego skuteczność. Najczęściej wskazywanym problemem jest brak jednorazowych butelek szklanych w systemie kaucyjnym. Dotyczy to m.in. niewielkich butelek z alkoholem, tzw. „małpek”, których w Polsce sprzedaje się ok. 2 mln dziennie i które często trafiają do przestrzeni publicznej. Badanie Yotta dla Eko-Unii pokazało, że wśród najbardziej widocznych śmieci podczas wiosennych roztopów Polacy wskazują przede wszystkim psie odchody (64,9%), ale zaraz za nimi wymieniane są właśnie małe butelki po alkoholu (60,3%). – Brak szkła jednorazowego w systemie kaucyjnym jest oczywistym problemem. Dodatkowo źle się stało, że pozwolono browarom na pozostanie poza systemem. To była szansa na unifikację butelek wielorazowych. Niestety, zostanie tak, jak było – komentuje Jacek Werder, wieloletni analityk rynku gospodarki odpadami.

Choć pierwotnie planowano włączenie szkła wielorazowego, obejmującego głównie butelki po piwach, do ogólnokrajowego systemu, ostatecznie pozostawiono je w dotychczasowym, rozproszonym modelu zbiórki branżowej. Oznacza to, że browary będą mogły funkcjonować poza systemem kaucyjnym przynajmniej do końca 2028 r. Część organizacji ekologicznych ocenia, że takie rozwiązanie może utrudnić osiąganie wysokich poziomów zbiórki i ograniczyć przejrzystość całego systemu. – Dzisiejszy system kaucyjny idzie w dobrym kierunku, ale sam ogranicza własną skuteczność. Zbyt wiele wyjątków sprawia, że traci on impet i czytelność. Jeśli chcemy naprawdę ograniczyć zaśmiecenie i zwiększyć recykling, nie możemy wyłączać z systemu jednorazowego szkła ani kartonowych opakowań po napojach. Konsument powinien mieć jasną zasadę: każde opakowanie po napoju podlega kaucji. System kaucyjny musi być powszechny albo nie będzie w pełni skuteczny. Inaczej stworzymy rozwiązanie, które dobrze wygląda w statystykach, ale nie zmienia rzeczywistości w parkach, lasach i przy drogach – ocenia Paweł Pomian, wiceprezes stowarzyszenia Eko-Unia.

Kolejnym problemem są kwestie organizacyjne. W wielu sklepach brakuje automatów do przyjmowania opakowań lub urządzenia te nie działają prawidłowo. Pracownicy handlu zwracają uwagę na dodatkowe obowiązki związane z obsługą systemu i na trudności z magazynowaniem dużej liczby zwracanych opakowań. Kasjerzy podkreślają także, że klienci często zgłaszają problemy z przyjmowaniem opakowań przez automaty, co prowadzi do napięć w sklepach. Zdarza się również, że część osób próbuje obchodzić system, wykorzystując luki w jego funkcjonowaniu.

Przedstawiciele operatorów systemu zwracają jednak uwagę, że jego rozwój postępuje. Stopniowo rośnie liczba produktów oznaczonych symbolem kaucji, a sieć punktów zbiórki jest rozbudowywana. Coraz więcej konsumentów korzysta także z automatów, które odpowiadają już za większość zwracanych butelek i puszek. Operatorzy podkreślają również znaczenie włączania do systemu małych sklepów, które choć nie są objęte obowiązkowym uczestnictwem, często decydują się na dołączenie. – Dane z rynków zagranicznych, takich jak Litwa czy Niemcy, wyraźnie pokazują, że placówki oferujące wygodny zwrot opakowań notują wzrost liczby klientów o średnio 10-15%. Mechanizm jest prosty: klient przychodzący oddać butelki przy okazji robi zakupy, co generuje tzw. footfall, czyli stały ruch, i buduje lojalność. Klienci wracają tam, gdzie załatwienie codziennych spraw jest wygodne, a naszą ambicją jako operatora jest dostarczanie takich narzędzi, dzięki którym sklepy mogą skutecznie rozwijać swój biznes, zachowując przy tym pełną płynność codziennej obsługi – podkreśla Magdalena Markiewicz, prezes zarządu PolKa – Polska Kaucja.

Specjaliści wskazują, że dla skutecznego funkcjonowania systemu ważna będzie też poprawa komunikacji i edukacji społecznej. – W przestrzeni publicznej pojawiały się wyliczenia kosztów, które pomijały oczywiste czynniki. Na przykład fakt, że producenci zawsze dążą do optymalizacji transportu. Jednym z najbardziej jaskrawych przykładów był raport sugerujący, że puste butelki będą każdorazowo pokonywać trasę liczącą kilkaset kilometrów, niemal w poprzek kraju. To założenie było całkowicie oderwane od realiów logistycznych – zwraca uwagę Magdalena Zając, przewodnicząca Rady Fundacji Rodzice dla Klimatu. Ekspertka postuluje więc o polepszenie polityki informacyjnej z naciskiem na szybkie reagowanie na fake newsy, zwiększenie częstotliwości odbioru opakowań w małych miejscowościach oraz wsparcie małych sklepów i zwrócenie uwagi na obowiązki.

Również Jacek Werder zauważa brak „solidnej kampanii edukacyjno-informacyjnej”. – W efekcie mamy zalew dezinformacji o systemie bardzo drogim, stworzonym, żeby zarobiły zachodnie firmy dostarczające kaucjomaty, operatorzy systemu oraz o systemie z niewielką korzyścią, albo wręcz ujemnym bilansem środowiskowym – podsumowuje.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Dla prawie połowy ankietowanych najważniejszym argumentem jest możliwość poświęcenia większej ilości czasu rodzinie i sprawom domowym.

Zdecydowana większość pracowników popiera skrócenie czasu pracy. Ankietowani wskazują, że dodatkowy wolny dzień jest dla nich ważny przede wszystkim ze względu na jakość życia prywatnego. Ponad jedna czwarta respondentów uważa, że tradycyjny dwudniowy weekend nie pozwala na wystarczającą regenerację sił.

87,3% pracowników jest za wprowadzeniem w Polsce krótszego tygodnia pracy, a prawie 60% deklaruje gotowość rezygnacji z części pozapłacowych benefitów, aby zyskać dodatkowy dzień wolny – wynika z badania Jooble. Przeprowadzono je wśród tysiąca pracowników różnych firm w kraju po trzech miesiącach od rozpoczęcia pilotażowego programu skracania czasu pracy przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Program, który ruszył 1 stycznia, zakłada ograniczenie liczby godzin pracy przy zachowaniu pełnego wynagrodzenia.

Respondenci wskazują, że krótszy tydzień pracy nie jest jedynie kwestią dodatkowego odpoczynku, lecz przede wszystkim sposobem na poprawę jakości życia. Dla 48,2% ankietowanych najważniejszym argumentem jest możliwość poświęcenia większej ilości czasu rodzinie i sprawom domowym. 27,6% uczestników badania podkreśla również, że dwa dni wolnego to zbyt mało, aby w pełni zregenerować siły po tygodniu pracy. 13,3% wskazało, że ich efektywność zawodowa utrzymuje się na najwyższym poziomie jedynie przez cztery dni w tygodniu, a w ocenie 10,9% odpowiednia organizacja pracy pozwala zrealizować wszystkie zadania w krótszym czasie.

58,6% badanych deklaruje, że byłoby skłonnych zrezygnować z dodatkowych świadczeń, takich jak pakiety sportowe czy dopłaty do posiłków, jeśli w zamian mogliby pracować krócej. 19,2% ankietowanych nie zgadza się na takie rozwiązanie, a 22,2% osób nie ma w tej sprawie jednoznacznej opinii.

Największym poparciem cieszy się model czterodniowego tygodnia pracy, który wskazuje ponad 55% respondentów. 18,7% preferuje zachowanie pięciodniowego tygodnia pracy, ale przy skróceniu dziennego czasu pracy, natomiast 16,9% opowiada się za większą elastycznością w ustalaniu grafiku, dostosowaną do charakteru wykonywanych obowiązków.

Mimo wysokiego poziomu poparcia dla zmian część pracowników pozostaje sceptyczna. Wskazują oni przede wszystkim na specyfikę swoich obowiązków zawodowych, która utrudniałaby całkowite wyłączenie się z procesów firmowych na trzy dni w tygodniu (25,3%). Niektórzy obawiają się także, że w krótszym czasie pracy nie zdążą wykonać wszystkich zadań, co mogłoby prowadzić do zaległości lub konieczności pracy po godzinach (10%). Część respondentów zwraca też uwagę na trudności związane z przestawieniem się na nowy system organizacji pracy (9,1%).

Jednocześnie większość uczestników badania ocenia, że skrócenie tygodnia pracy może pozytywnie wpłynąć na efektywność zawodową. Ponad 80% ankietowanych uważa, że dzięki lepszej organizacji obowiązków i niższemu poziomowi stresu ich wydajność może się poprawić, a jedynie 9,4% respondentów twierdzi, że program nie będzie miał na nich żadnego wpływu.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Część świadczeniobiorców otrzyma dodatkowe pieniądze jeszcze przed świętami wielkanocnymi.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłatę trzynastej emerytury dla emerytów i rencistów. Przed Wielkanocą środki trafią do blisko 2,4 mln osób, a łączna kwota wypłat przekroczy 4,7 mld zł brutto. W całym kraju trzynasta emerytura ma w tym roku trafić do ponad 10 mln uprawnionych.

Przyspieszone wypłaty dotyczą osób, które standardowo otrzymują swoje świadczenia szóstego dnia miesiąca. W tym roku termin 6 kwietnia przypada w Poniedziałek Wielkanocny, dlatego ZUS zdecydował o wcześniejszym przekazaniu pieniędzy. Środki dla tej grupy trafią do odbiorców najpóźniej do 3 kwietnia. Przekazy pocztowe zostaną wysłane 31 marca, natomiast w przypadku przelewów bankowych pieniądze zostaną przekazane do banków 2 kwietnia. Przyspieszenie wypłat obejmuje ponad 1,5 mln osób, a ich łączna wartość przekracza 3 mld zł.

W 2026 r. wysokość trzynastej emerytury odpowiada minimalnej emeryturze po waloryzacji i wynosi 1978,49 zł brutto. Od tego świadczenia nie są dokonywane potrącenia, a jego wypłata następuje automatycznie wraz z podstawowym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne jest przekazywane bez konieczności składania wniosku.

Prawo do otrzymania trzynastej emerytury mają osoby, które na 31 marca posiadają prawo do wypłaty jednego ze świadczeń długoterminowych. Należą do nich: emerytura (w tym emerytura pomostowa, okresowa emerytura kapitałowa oraz emerytura częściowa), renta z tytułu niezdolności do pracy (w tym renta dla inwalidów wojennych i wojskowych oraz renta wypadkowa), renta szkoleniowa, renta socjalna, renta rodzinna (w tym renta rodzinna po inwalidzie wojennym lub wojskowym oraz renta rodzinna wypadkowa), rodzicielskie świadczenie uzupełniające,świadczenie pieniężne dla cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne oraz świadczenia przedemerytalne.

W przypadku renty rodzinnej dodatkowe świadczenie przysługuje tylko raz, niezależnie od liczby osób uprawnionych do renty, a jego kwota jest dzielona między wszystkich beneficjentów. Podobna zasada obowiązuje w sytuacji, gdy jedna osoba pobiera dwa różne świadczenia, na przykład emeryturę z ZUS oraz z KRUS lub emeryturę i rentę wypadkową. W takim przypadku również wypłacana jest tylko jedna trzynasta emerytura, a gdy świadczenia obsługują dwa różne organy emerytalno-rentowe, wypłatę realizuje ZUS.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Ustrój nośny podzielono na 27 segmentów o długości od 14,45 do 25 m, które wykonywano i przesuwano w tygodniowych cyklach.

Zakończył się kolejny etap budowy nowego mostu na Odrze pomiędzy Grzegorzowicami a Ciechowicami. 24 marca wieczorem pomyślnie zakończono proces nasuwania ustroju nośnego konstrukcji.

Powstający obiekt będzie miał ponad 630 m długości i 13 przęseł o rozpiętości od 40 do 50 m. Most budowany jest wraz z nowym odcinkiem drogi i układem dojazdów łączących go z istniejącą siecią komunikacyjną. Nowa przeprawa ma połączyć drogę powiatową po zachodniej stronie Odry z drogą wojewódzką 915 po stronie wschodniej, co spowoduje zmianę przebiegu drogi wojewódzkiej 421 i umożliwi bezpośrednie połączenie Zawady Książęcej z Łubowicami.

Nasuwanie konstrukcji rozpoczęło się w sierpniu 2025 r. Ustrój nośny podzielono na 27 segmentów o długości od 14,45 do 25 m, które wykonywano i przesuwano w tygodniowych cyklach. Każdy segment jest sprężany 22 kablami, naprzemiennie co drugi segment. Jak poinformował rzecznik Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach Ryszard Pacer, zakończenie tego etapu budowy oznacza ważny krok w realizacji inwestycji, jednak przed oddaniem mostu konieczne będzie jeszcze wykonanie m.in. dylatacji, systemu odwodnienia i elementów związanych z organizacją ruchu.

Nowa przeprawa ma znacząco poprawić układ komunikacyjny w południowo-zachodniej części województwa śląskiego. Dzięki niej część ruchu w kierunku województwa opolskiego będzie mogła omijać często zakorkowany Racibórz, co wpłynie na zmianę przebiegu głównych potoków ruchu w mieście i jego okolicach. ZDW zapowiada, że most będzie przewidziany do przenoszenia obciążeń drogowych bez ograniczeń.

Realizacja inwestycji wymagała zastosowania zaawansowanych technologii wzmacniania podłoża. Ze względu na trudne warunki w pobliżu rzeki wykorzystano m.in. kolumny wymiany dynamicznej, kolumny żwirowe i betonowe oraz technologię zagęszczania impulsowego RIC. Dodatkowo zastosowano tzw. przeciążenia wysokich nasypów drogowych, aby ograniczyć ich późniejsze osiadanie.

Dojazd do mostu od strony Ciechowic zostanie poprowadzony drogą wojewódzką nr 915, natomiast od strony Grzegorzowic – drogą powiatową nr 3500S. Łączna długość nowych odcinków dróg dojazdowych przekroczy 2 km. Zakończenie prac i oddanie obiektu do użytku planowane jest na styczeń 2027 r.

Budowa przeprawy była planowana w regionie od wielu lat. Przygotowanie dokumentacji projektowej umożliwiła dotacja przyznana w 2019 r. z rządowego programu "Mosty dla Regionów". Początkowo koszt budowy mostu szacowano na około 112,7 mln zł, jednak w kolejnych latach wartość inwestycji znacząco wzrosła. Umowę na realizację zadania zawarto w styczniu 2024 r., a wykonawcą została spółka Strabag Infrastruktura Południe. Wartość kontraktu wyniosła 293,7 mln zł brutto. Budowa otrzymała także wsparcie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg w wysokości ponad 270 mln zł. Według aktualnych danych całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi ok. 350,8 mln zł.

Nowy most zastąpi funkcjonującą obecnie przeprawę promową między Grzegorzowicami a Ciechowicami. Jest to jedyna tego typu przeprawa na śląskim odcinku Odry. W przeszłości w tym miejscu znajdował się most, który został zniszczony w 1945 r. podczas wycofywania się wojsk niemieckich. Od tamtej pory mieszkańcy regionu korzystają z promu, który jednak bywa często unieruchamiany z powodu niskiego stanu wody latem lub zamarzania rzeki zimą. Budowa nowej przeprawy ma rozwiązać te problemy i zapewnić stałe połączenie drogowe między obiema stronami rzeki.

fot. Strabag Polska
oprac. /kp/

Zdaniem 66% ankietowanych pracodawca nie powinien mieć prawa zakazywać pracownikom dzielenia się informacjami o wysokości wynagrodzenia.

Zdecydowana większość Polaków opowiada się za przejrzystością zasad wynagradzania w miejscu pracy. Z badania przeprowadzonego przez Centrum Badania Opinii Społecznej wynika, że zdaniem 92% respondentów każdy pracodawca powinien posiadać jasne reguły dotyczące ustalania płac, awansów i podwyżek. Taki sam odsetek ankietowanych jest zdania, że osoby ubiegające się o pracę powinny jeszcze przed rozmową kwalifikacyjną mieć możliwość zapoznania się z przedziałem wynagrodzenia na danym stanowisku.

Z sondażu wynika również, że 62% pracujących Polaków deklaruje wiedzę na temat zarobków przynajmniej części swoich współpracowników. Odsetek ten jest o 1 p.p. niższy niż w 2018 r., kiedy przeprowadzono podobne badanie. Analiza odpowiedzi wskazuje, że na poziom tej wiedzy istotny wpływ ma wielkość zakładu pracy. Osoby zatrudnione w małych firmach, w których pracuje mniej niż dziesięć osób, znacznie częściej deklarują znajomość wynagrodzeń innych pracowników niż osoby zatrudnione w większych przedsiębiorstwach i instytucjach.

Badani w większości opowiadają się także za prawem do uzyskania informacji o poziomie wynagrodzeń w firmie. 64% uważa, że pracownicy powinni mieć możliwość zwrócenia się do pracodawcy o pisemną informację dotyczącą średnich zarobków osób wykonujących taką samą lub podobną pracę, z podziałem na płeć. Z kolei 66% ankietowanych jest zdania, że pracodawca nie powinien mieć prawa zakazywać pracownikom dzielenia się informacjami o wysokości wynagrodzenia. Większość respondentów, bo 58%, twierdzi także, że pracodawcy nie powinni pytać kandydatów do pracy o zarobki osiągane w poprzednim miejscu zatrudnienia.

24 grudnia 2025 r. weszła w życie nowelizacja Kodeks pracy, która częściowo wdraża unijną dyrektywę dotyczącą przejrzystości płac. Zgodnie z nowymi regulacjami pracodawcy mają obowiązek podawania w ogłoszeniach o pracę proponowanego wynagrodzenia lub jego przedziału. Dodatkowo kandydaci powinni otrzymać informacje o zasadach wynagradzania obowiązujących w danej organizacji wynikających m.in. z regulaminu pracy lub układu zbiorowego. Przepisy zakazują również żądania od kandydatów informacji o wynagrodzeniu w ich obecnym miejscu pracy.

Już wcześniej w interpretacji przedstawionej w 2008 r. przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wskazano, że pracodawca nie może zabronić pracownikowi ujawniania własnego wynagrodzenia. Oznacza to, że stosowanie klauzul poufności w tym zakresie jest niedopuszczalne.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Na początku roku na korekty cen najczęściej decydowały się firmy produkcyjne – 32% z nich wprowadziło już zmiany, a 38% planuje je w najbliższym czasie.

Prawie jedna czwarta przedsiębiorstw w pierwszych dwóch miesiącach tego roku zdecydowała się na zmianę swojej polityki cenowej. Wynika tak z marcowego badania Miesięcznego Indeksu Koniunktury. Jednocześnie 41% firm deklaruje, że planuje wprowadzić korekty w tym zakresie jeszcze w trakcie bieżącego roku. Modyfikacja polityki cenowej jest obecnie jednym z najczęściej podejmowanych działań przez przedsiębiorstwa i zajmuje trzecie miejsce po podwyżkach wynagrodzeń oraz działaniach związanych z ograniczaniem kosztów.

Na początku 2026 r. na korekty cen najczęściej decydowały się firmy produkcyjne. Z badania wynika, że 32% z nich wprowadziło już zmiany, a kolejne 38% planuje je w najbliższych miesiącach. W sektorze handlu wskazało tak odpowiednio 27% i 42% respondentów, natomiast w budownictwie 24% przedsiębiorstw zmodyfikowało ceny, a 47% rozważa taki krok w dalszej części roku. Tendencja do zmiany polityki cenowej jest zbliżona w większości grup przedsiębiorstw pod względem wielkości. – Wyjątkiem są firmy duże, w których najwięcej chce zmieniać ceny. Z badań PIE z lutego 2026 r. w ramach MIK wynika również, że jeszcze w ostatnim kwartale 2025 r. – w porównaniu z poprzednim – ponad jedna piąta przedsiębiorstw podniosła cenę swego głównego produktu lub usługi, a wszystkie branże częściej podnosiły ceny, niż je obniżały. Jednocześnie aż 34% firm deklarowało podwyżki cen w pierwszym kwartale 2026 r. – podkreśla Katarzyna Zybertowicz, starsza analityczka w Zespole Wsparcia Badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Jak zwraca uwagę ekspertka, coraz większą rolę w procesie ustalania cen odgrywają narzędzia oparte na sztucznej inteligencji. Technologie te pozwalają przedsiębiorstwom szybciej reagować na zmiany popytu, działania konkurencji i poziom kosztów. – Z dostępnych opracowań wynika, że rozwiązania oparte na AI umożliwiają firmom automatyczne dopasowanie cen w czasie rzeczywistym oraz lepsze przewidywanie zachowań klientów. W praktyce oznacza to odejście od prostych, jednorazowych podwyżek na rzecz bardziej elastycznych i przemyślanych strategii cenowych – tłumaczy Katarzyna Zybertowicz.

Dodaje, że zmiany w polityce cenowej przedsiębiorstw są częścią szerszego zjawiska związanego z utrzymującą się presją kosztową – pomimo spadku inflacji i mechanizmów chroniących gospodarstwa domowe przed wzrostem cen energii firmy nadal funkcjonują w warunkach wysokich kosztów energii i pracy. Z raportu firmy doradczej Grant Thornton wynika, że wśród średnich i dużych podmiotów 60% planuje w 2026 r. podwyżki cen, najczęściej w przedziale od 5% do 7%, czyli powyżej poziomu inflacji odczuwanej przez konsumentów. Jednocześnie Narodowy Bank Polski w swojej najnowszej projekcji przewiduje, że w tym roku wskaźnik inflacji CPI wyniesie 2,3%. – To pokazuje, że korekta polityki cenowej staje się dla wielu branż koniecznym narzędziem równoważenia rosnących obciążeń i utrzymania konkurencyjności w warunkach, w których zarówno globalne, jak i krajowe czynniki nadal silnie kształtują koszty prowadzenia działalności – podsumowuje Katarzyna Zybertowicz.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

W Polsce funkcjonuje system zbiórki opakowań po środkach ochrony roślin, który osiąga jedne z najwyższych poziomów odzysku w Europie.

Zmiany klimatyczne, rosnące wymagania środowiskowe i ograniczanie dostępności środków ochrony roślin to jedne z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed rolnictwem. Jak wynika z raportu „Klimat, środowisko, biznes. Działania producentów środków ochrony roślin na rzecz zrównoważonego rozwoju” przygotowanego przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin, sektor musi jednocześnie zwiększać wydajność produkcji żywności i ograniczać wpływ na środowisko. W odpowiedzi na te wyzwania producenci inwestują w nowe technologie i rozwiązania wspierające bardziej zrównoważone gospodarowanie zasobami, jednocześnie podkreślając potrzebę stabilnych i przejrzystych regulacji sprzyjających innowacjom.

Skala wyzwań jest znacząca, ponieważ według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa do 2050 r. globalna produkcja żywności będzie musiała wzrosnąć o ok. 50%. Jest to związane z prognozowanym wzrostem liczby ludności świata do blisko 10 mld osób. Szacuje się, że 80% dodatkowego zapotrzebowania na żywność będzie musiało zostać pokryte przez produkty roślinne. Jednocześnie produkcja rolna coraz silniej odczuwa skutki zmian klimatu, w tym niestabilność warunków pogodowych, długotrwałe susze, intensywne opady czy pojawianie się nowych chorób i szkodników.

Autorzy raportu wskazują, że obecnie z powodu chorób roślin i szkodników globalnie traci się nawet 40% plonów, a w wielu przypadkach uzyskanie handlowych zbiorów bez odpowiedniej ochrony upraw przed chwastami, patogenami czy insektami jest niemożliwe. Jednocześnie w ostatnich latach w Unii Europejskiej znacząco zmniejszyła się liczba substancji czynnych dopuszczonych do stosowania w środkach ochrony roślin. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że w latach 2004–2010 liczba ta spadła z ok. 1000 do 480, a w Polsce do ok. 330. W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych liczba dopuszczonych substancji wzrosła do ponad 1,3 tys. Dodatkowo od 2019 r. w UE wycofano lub nie przedłużono zatwierdzenia dla 84 kolejnych substancji chemicznych przy jednoczesnym ograniczonym wprowadzaniu nowych rozwiązań.

W tej sytuacji coraz większego znaczenia nabierają innowacje wspierające bardziej zrównoważone rolnictwo. Wśród nich wymienia się biologiczne środki ochrony roślin, technologie cyfrowe i rozwiązania rolnictwa precyzyjnego. Zastosowanie narzędzi takich jak monitoring upraw czy wykorzystanie dronów pozwala ograniczać zużycie środków chemicznych i bardziej precyzyjnie reagować na pojawiające się zagrożenia dla roślin. Równolegle rozwijane są nowe odmiany roślin bardziej odporne na choroby oraz zmienne warunki klimatyczne.

KE zaproponowała w grudniu 2025 r. pakiet regulacyjny Food and Feed Safety Omnibus, który ma na celu uproszczenie części procedur administracyjnych i przyspieszenie wprowadzania innowacyjnych rozwiązań w rolnictwie. Proponowane zmiany mają jednocześnie utrzymać wysoki poziom bezpieczeństwa żywności i standardów ochrony środowiska. Według KE uproszczenia mogą przynieść ponad miliard euro oszczędności związanych z kosztami administracyjnymi i przestrzeganiem przepisów, a także zwiększyć dostęp rolników do nowoczesnych technologii produkcji żywności. – Środki ochrony roślin są od lat konsekwentnie wycofywane i nie ma zatwierdzenia nowych. Biologiczne środki również są wycofywane. Dostępność zarówno substancji konwencjonalnych, jak i biologicznych maleje. W związku z tym rolnik po prostu nie ma narzędzi, żeby produkować żywność. Pakiet Omnibus ma się zająć między innymi tym problemem i pomóc w dostępie do innowacji. Jego celem jest też wsparcie konkurencyjności europejskiego rolnictwa – tłumaczy Małgorzata Bojańczyk, dyrektor generalna Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin.

Autorzy raportu podkreślają, że wprowadzanie nowych regulacji powinno uwzględniać realne możliwości sektora rolniczego oraz potrzebę zapewnienia alternatyw dla wycofywanych rozwiązań. – Kluczowe jest, żeby w przepisach, które się pojawiają, pamiętać o zasadzie „brak zakazu bez alternatyw”. Wycofując kolejne narzędzia dla rolników, musimy pamiętać o tym, aby dostarczyć im alternatywy. Rolnicy muszą zadbać o swoje plony, dlatego istotne jest zapewnienie im pełnego zakresu narzędzi umożliwiających utrzymanie rentowności. Bez tego nie ma przestrzeni na innowacje i tym samym na inwestycje – wskazuje ekspertka.

Według raportu transformacja rolnictwa w kierunku większej ochrony środowiska już trwa. Producenci środków ochrony roślin zadeklarowali przeznaczenie miliardów euro na rozwój nowych technologii, w tym narzędzi precyzyjnego rolnictwa i biologicznych metod ochrony upraw. Ważnym elementem działań prośrodowiskowych jest również rozwój systemów gospodarki odpadami. W Polsce funkcjonuje system zbiórki opakowań po środkach ochrony roślin, który według danych branżowych osiąga jedne z najwyższych poziomów odzysku w Europie. W 2024 r. zebrano w jego ramach ponad 34 tys. ton opakowań, co stanowiło 88% masy wszystkich wprowadzonych na rynek. W 2023 r. było to 68%, a w 2022 r. – 73%.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Respondenci oczekują dominacji polskich podmiotów w sektorach kluczowych dla bezpieczeństwa, takich jak obronność czy modernizacja sieci energetycznych.

Dla większości Polaków pochodzenie firmy ma duże znaczenie przy realizacji strategicznych inwestycji. 76% respondentów opowiada się za wybieraniem rodzimych wykonawców, upatrując w tym szansy na wzmocnienie gospodarki i tworzenie nowych miejsc pracy. Respondenci oczekują dominacji krajowych podmiotów głównie w sektorach kluczowych dla bezpieczeństwa.

Z badania „Efekt Polski” wynika, że dla 76% respondentów polski rodowód przedsiębiorstwa jest istotnym czynnikiem przy wyborze wykonawcy kluczowych projektów. Respondenci podkreślają, że angażowanie krajowych firm w realizację dużych inwestycji może przynieść wymierne korzyści dla gospodarki, w tym wzmocnienie krajowego przemysłu i tworzenie nowych miejsc pracy.

Jednocześnie ankietowani wskazują, że przy wyborze wykonawców strategicznych inwestycji najważniejsze powinny być konkretne kryteria związane z realizacją projektów. Najczęściej wymienianym czynnikiem jest doświadczenie wykonawcy, które za istotne uznało 85% badanych. Niewiele mniej osób wskazało na terminowość realizacji prac – wymieniło ją 84% respondentów. Dla 83% znaczenie mają także cena oferty, a także referencje potwierdzające wcześniejsze realizacje.

Wśród argumentów przemawiających za tym, aby duże inwestycje w Polsce były powierzane krajowym przedsiębiorstwom, badani najczęściej wskazywali długofalowe wzmocnienie gospodarki i przemysłu (45%). Niewiele mniej osób (44%) zwracało uwagę na możliwość tworzenia większej liczby miejsc pracy w kraju. Dla 42% ważnym aspektem jest również to, że zyski z realizowanych kontraktów pozostawałyby w Polsce, natomiast 38% ankietowanych uważa, że większy udział krajowych wykonawców sprzyjałby wzmacnianiu samodzielności gospodarczej i dalszemu rozwojowi państwa.

Autorzy badania zwracają uwagę, że część respondentów dostrzega nierówności w dostępie do kluczowych przetargów. Zdaniem 37% badanych polskie firmy mają mniejsze szanse na wygrywanie strategicznych postępowań niż zagraniczni konkurenci. Z kolei 9% ankietowanych uważa, że to krajowe przedsiębiorstwa mają w tym zakresie przewagę. Jednocześnie 34% respondentów ocenia, że państwo nie zapewnia polskim firmom wystarczającego wsparcia w dostępie do dużych inwestycji publicznych.

W opinii uczestników badania poprawę tej sytuacji mogłoby przynieść premiowanie przedsiębiorstw, które inwestują w Polsce i przeznaczają osiągane zyski na dalszy rozwój w kraju. Takie rozwiązanie wskazało 41% wszystkich respondentów, a wśród osób krytycznie oceniających poziom wsparcia dla polskich firm odsetek ten wzrasta do 53%. Kolejnym oczekiwaniem jest zwiększenie udziału polskich małych i średnich przedsiębiorstw w dużych projektach infrastrukturalnych. Postulat ten poparło 25% badanych, a w grupie osób wskazujących na niedostateczne wsparcie dla krajowych podmiotów – 31%.

Respondenci ocenili także, w których sektorach gospodarki polskie firmy powinny odgrywać szczególnie istotną rolę. Najczęściej wskazywano obszary związane z bezpieczeństwem państwa i wzmacnianiem obronności, a także budowę i modernizacji sieci energetycznych oraz infrastruktury kolejowej (po 49%). W dalszej kolejności wymieniano budowę dróg i autostrad (32%), a także rozwój infrastruktury lotniskowej (25%).

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Najliczniejsza grupa badanych zamierza wydać na osobę od 200 do 300 zł.

Polacy planują tegoroczne wydatki wielkanocne z dużą ostrożnością, a najwięcej respondentów deklaruje budżet na poziomie 200–300 zł na osobę. Znikomy odsetek deklaracji o całkowitym braku wydatków pokazuje z kolei, że dla większości gospodarstw domowych Wielkanoc wciąż pozostaje ważnym wydarzeniem, na które przeznacza się określony budżet.

Najwięcej osób planuje przeznaczyć na przygotowanie wielkanocnego stołu od 200 do 300 zł w przeliczeniu na jedną osobę – wynika z raportu „Polacy na świątecznych zakupach. Wielkanoc 2026”. Taki budżet deklaruje 15,7% badanych. Wydatki te obejmują przede wszystkim zakup żywności i napojów bezalkoholowych potrzebnych do przygotowania świątecznych posiłków. Drugą najczęściej wskazywaną odpowiedzią jest brak sprecyzowanych planów zakupowych – 14,5% respondentów przyznaje, że nie wie jeszcze, ile pieniędzy wyda na organizację świąt. Niewiele mniej osób deklaruje budżet w wysokości 150–200 zł na osobę (14,3%). Z kolei 13,4% ankietowanych planuje zmieścić się w przedziale 100–150 zł.

Wyższe wydatki deklaruje mniejsza część respondentów. Kwotę od 300 do 400 zł na osobę planuje przeznaczyć 10,6% badanych, natomiast ponad 500 zł zamierza wydać 10,1% konsumentów. W przedziale 50–100 zł chce się zmieścić 8,1% osób, a 8% wskazuje kwotę od 400 do 500 zł. Najmniej ankietowanych deklaruje bardzo niskie wydatki lub ich całkowity brak. Kwotę poniżej 50 zł zamierza poświęcić 3% badanych, natomiast 2,3% twierdzi, że w ogóle nie wyda pieniędzy na przygotowanie wielkanocnego stołu, np. z powodu wyjazdu lub nieobchodzenia świąt.

Zdaniem ekspertów zaprezentowane dane pokazują raczej umiarkowany charakter tegorocznych przygotowań do Wielkanocy. – Fakt, że 15,7% Polaków planuje wydać na wielkanocne zakupy 200-300 zł na osobę, można uznać za standardowy poziom wydatków. Ten przedział jest najczęściej wybierany, ponieważ odzwierciedla typowe doświadczenia z poprzednich lat oraz pozwala przygotować tradycyjny stół świąteczny przy umiarkowanym budżecie. Deklarowane w badaniach kwoty mają charakter orientacyjny. Mogą być nieco zawyżone lub zaniżone, ale zwykle dobrze odzwierciedlają realne wydatki konsumentów – komentuje Robert Biegaj z Shopfully Poland.

Podobną opinię przedstawia dr Maciej Goniszewski z Uniwersytetu Gdańskiego. W jego ocenie przedział 200–300 zł odpowiada umiarkowanym, społecznie akceptowalnym kosztom świątecznym i od jakiegoś czasu pozostaje najczęściej wskazywanym poziomem wydatków. – Nie jest to ani budżet minimalny, ani szczególnie wysoki, lecz raczej społecznie akceptowalny środek. Przedział ten pozostaje najczęściej podawany od co najmniej dwóch lat. W 2024 r. wskazało go 17,3% badanych, a w 2025 r. – 15,6%. To oznacza lekki spadek udziału tej odpowiedzi rok do roku, ale bez zmiany samej tendencji – tłumaczy.

Na sytuację konsumentów wpływają również czynniki makroekonomiczne. Dr Mariusz Dziwulski z PKO Banku Polskiego przypomina, że wyniki badania koniunktury konsumenckiej GUS z marca wskazują na rosnącą skłonność gospodarstw domowych do oszczędzania. Nie wyklucza to jednak zwiększenia wydatków na żywność w okresie świątecznym. Jak wyjaśnia, wzrost dochodów rozporządzalnych i poprawa nastrojów konsumentów mogą sprzyjać większym zakupom, zwłaszcza w warunkach niższej inflacji żywności. Według danych GUS ceny żywności i napojów bezalkoholowych w lutym wzrosły o 2,4%, podczas gdy jeszcze pod koniec pierwszego kwartału 2025 r. dynamika ta przekraczała 6% rok do roku. – Dla znaczącej grupy konsumentów cena jest czynnikiem decydującym o wyborze produktu. Trudno jednoznacznie wskazać przyczyny braku planów zakupowych lub niepewności konsumentów. Mogą one wynikać z tego, że część z nich nie określa precyzyjnie wydatków, a zakupy robi spontanicznie. Same deklaracje mogą jednak rozmijać się z rzeczywistymi kosztami. Warto też pamiętać o tym, że zmieniają się nawyki konsumentów i w dużej mierze są pochodną wzrostu realnych dochodów. Z badań budżetów gospodarstw domowych GUS wynika, że udział wydatków na żywność wszystkich ogółem od 2020 r. przeważnie maleje, mimo że wciąż jest wysoki i wynosi ok. 25% – podkreśla dr Mariusz Dziwulski.

Coraz częściej rośnie także udział wydatków na usługi związane z wypoczynkiem, takie jak restauracje czy hotele. Choć większość Polaków nadal spędza Wielkanoc w domach, zwiększa się liczba osób decydujących się na świąteczne wyjazdy. – To, że niewiele osób deklaruje całkowity brak wydatków lub bardzo niskie kwoty, pokazuje, iż dla większości Polaków Wielkanoc wciąż pozostaje ważnym momentem, na który przeznacza się konkretny budżet. Jednocześnie brak dominacji najwyższych przedziałów sugeruje, że dziś liczy się nie tylko tradycja, ale także finansowy rozsądek. To efekt zarówno sytuacji ekonomicznej, jak i coraz ostrożniejszego podejścia do świątecznych zakupów. Na decyzje konsumentów wpływa też rosnąca niepewność cenowa na rynkach surowców, w tym paliw, wzmacniana przez napięcia geopolityczne wokół Cieśniny Ormuz – wskazuje dr Sebastian Zupok z Wyższej Szkoły Biznesu – National Louis University.

Robert Biegaj podkreśla, że planując budżet na świąteczne zakupy, konsumenci często kierują się doświadczeniami z poprzednich lat. – Jednocześnie kwoty wydawane na bieżące zakupy również mają znaczenie, szczególnie w kontekście aktualnych cen, promocji czy dostępności produktów. Konsumenci łączą zebrane dotychczas informacje. Dawne wydatki pomagają im określić orientacyjny budżet, a aktualne ceny i oferty decydują o ostatecznej wysokości kosztów. W efekcie deklarowane kwoty są wynikiem kompromisu między pamięcią o wcześniejszych latach a realną sytuacją rynkową w danym roku – podsumowuje ekspert.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Cyberbezpieczeństwo pozostaje jednym z kluczowych wyzwań współczesnej Polski. Polska w pierwszej piątce najbardziej atakowanych administracji w UE.

Polska w czołówce państw narażonych na cyberataki

Polska od kilku lat znajduje się wśród państw najbardziej narażonych na cyberataki w Europie, a dynamika tych zagrożeń wyraźnie rośnie. Cyfryzacja usług publicznych, rozwój bankowości elektronicznej i powszechne korzystanie z pracy zdalnej sprawiają, że zarówno instytucje państwowe, jak i przedsiębiorstwa oraz użytkownicy indywidualni stają się celem coraz bardziej zaawansowanych operacji cyberprzestępczych. Ostatnie miesiące, w tym pierwsza połowa 2026 roku, przyniosły kolejne incydenty, które potwierdzają, że cyberbezpieczeństwo pozostaje jednym z kluczowych wyzwań współczesnej Polski.

Wzrost liczby ataków na infrastrukturę krytyczną

Wśród najbardziej niepokojących zjawisk znajduje się wzrost liczby ataków na infrastrukturę krytyczną. Szczególnie głośny był skoordynowany atak na systemy energetyczne pod koniec 2025 roku, obejmujący elektrociepłownię oraz farmy OZE. Incydent miał charakter destrukcyjny i nie był motywowany finansowo, co wskazuje na działania o podłożu politycznym lub sabotażowym. CERT Polska, działający w strukturach NASK Państwowego Instytutu Badawczego, opublikował szczegółową analizę techniczną tego zdarzenia, podkreślając wysoki poziom przygotowania sprawców i złożoność całej operacji.

Administracja publiczna również pozostaje pod stałą presją cyberataków. W ostatnich kwartałach Polska znalazła się w pierwszej piątce najbardziej atakowanych administracji w Unii Europejskiej, a w drugim kwartale 2025 roku była nawet najczęściej atakowanym krajem na świecie w kategorii cyberataków motywowanych politycznie. Ataki typu DDoS, polegające na przeciążaniu serwerów i blokowaniu dostępu do usług, często są powiązane z wydarzeniami politycznymi oraz aktywnością grup prorosyjskich.

Ransomware największym zagrożeniem dla biznesu

Ransomware wciąż pozostaje największym zagrożeniem dla biznesu. Przestępcy szyfrują dane firm i żądają okupu za ich odblokowanie, a model „ransomware‑as‑a‑service” sprawia, że nawet osoby o niewielkich kompetencjach technicznych mogą przeprowadzać skuteczne ataki. Najbardziej narażone są branże finansowe, logistyczne, medyczne oraz firmy usługowe, które często operują na dużych zbiorach danych i nie mogą sobie pozwolić na przestoje.

Jednocześnie phishing, coraz częściej wspierany narzędziami sztucznej inteligencji, pozostaje najpopularniejszą metodą inicjowania cyberataków. W ostatnim okresie obserwuje się gwałtowny wzrost kampanii wykorzystujących generowane głosy, fałszywe strony logowania czy deepfake’i. Polska, jako kraj o bardzo wysokim poziomie korzystania z bankowości elektronicznej, jest szczególnie atrakcyjnym celem takich działań.

Coraz większym problemem stają się również ataki na łańcuch dostaw IT. Cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystują luki w oprogramowaniu dostawców lub bibliotekach open‑source, co sprawia, że jedna podatność może zagrozić tysiącom organizacji jednocześnie. Zjawisko to nabiera szczególnego znaczenia w kontekście nowych regulacji, takich jak NIS2 czy DORA, które nakładają na firmy obowiązek monitorowania ryzyka w całym łańcuchu dostaw.

Żniwa 2026 roku

Rok 2026 przyniósł kolejne incydenty, które potwierdzają, że cyberprzestępczość w Polsce ewoluuje. W pierwszym kwartale odnotowano wzmożone ataki na sektor transportowy i logistyczny, obejmujące systemy zarządzania flotą, platformy rezerwacyjne oraz systemy GPS. Ataki miały charakter sabotażowy i były wymierzone w zakłócenie działania usług. Równolegle CERT Polska ostrzegł przed dużą kampanią phishingową podszywającą się pod instytucje publiczne, takie jak ZUS czy urzędy skarbowe. Fałszywe wiadomości zawierały wezwania do zapłaty oraz linki prowadzące do zainfekowanych stron.

W 2026 roku wzrosła również liczba incydentów dotyczących systemów OT w zakładach produkcyjnych. Przestępcy próbowali zakłócać linie produkcyjne, manipulować parametrami urządzeń oraz uzyskać dostęp do systemów SCADA. Jednocześnie zgłoszono kilka przypadków wycieku danych z firm sektora MSP, wynikających najczęściej z błędów konfiguracyjnych, braku aktualizacji systemów lub nieautoryzowanego dostępu przez zdalne pulpity.

W obliczu rosnącej liczby cyberataków organizacje muszą traktować cyberbezpieczeństwo jako priorytet strategiczny. Regularne aktualizowanie systemów, stosowanie wieloskładnikowego uwierzytelniania, szkolenie pracowników oraz monitorowanie logów i ruchu sieciowego stają się niezbędnymi elementami ochrony. Kluczowa jest również współpraca z zespołami reagowania na incydenty, takimi jak CERT Polska, które pełnią istotną rolę w monitorowaniu zagrożeń i wspieraniu organizacji w sytuacjach kryzysowych.

Konieczność łączenia zasoboów

Przykładem łączenia zasobów jest współpraca podczas incydentu w Raciborzu. Natychmiast po wykryciu zdarzenia uruchomilone zostały skoordynowane działania, łącząc zasoby zespołów wewnętrznych z doświadczeniem wyspecjalizowanych instytucji zewnętrznych. W procesie wyjaśniania okoliczności cyberataku, podjęto współpracę z Centralnym Biurem Zwalczania Cyberprzestępczości Komendy Wojewódzkiej Policji oraz Polskim Zespołem Reagowania na Incydenty Komputerowe CERT Polska działającym w strukturach NASK, co pozwoliło na rzetelną ocenę sytuację, wdrożenie adekwatnych środków zapobiegawczych, zabezpieczenie systemów i odizolowanie potencjalnie zagrożonych elementów infrastruktury. Współpraca polegała na szczegółowej analizie źródła incydentu i możliwych kroków mających na celu ograniczenie skutków ataku dla ochrony szeroko rozumianego sektora biznesowego.

W wielu organizacjach nadal dominuje silna hierarchia, która utrudnia otwartą komunikację między pracownikami a przełożonymi.

71% pracowników nie odczuwa bezpieczeństwa psychologicznego w swoich zespołach, a co trzeci wykonuje obowiązki zawodowe w poczuciu stałego niepokoju – wynika z badania przeprowadzonego przez Fundację Nowe Przestrzenie. Autorzy raportu zwracają uwagę, że atmosfera lęku w miejscu pracy ogranicza kreatywność pracowników, utrudnia rozwój organizacji i sprzyja większej rotacji kadry.

Zebrane dane pokazują, że w zespołach o niskim poziomie bezpieczeństwa psychologicznego 51% pracowników wykazuje wyraźne oznaki wypalenia zawodowego. Jednocześnie 59% badanych deklaruje przekonanie, że w pracy „nie warto się wychylać”. Taka postawa sprzyja powstawaniu tzw. silosów milczenia, w których pracownicy unikają zgłaszania problemów, pomysłów czy błędów, obawiając się negatywnej oceny lub konsekwencji. W efekcie organizacje tracą możliwość korzystania z wiedzy i doświadczenia swoich zespołów.

Eksperci wskazują, że bezpieczeństwo psychologiczne powinno stać się jednym z ważnych wskaźników jakości zarządzania. Jak podkreśla współautor badania, prof. Jacek Wasilewski z Uniwersytetu Warszawskiego, w wielu organizacjach nadal dominuje silna hierarchia, która utrudnia otwartą komunikację między pracownikami a przełożonymi. – Mamy problem, żeby mówić, żeby dawać feedback. W firmach często nie toczy się rozmowa pomiędzy pracownikami, współpracownikami i szefami, co jest realnym problemem. Jesteśmy nauczeni, żeby nie mówić niczego głupiego, bo nas źle ocenią i wpłynie to negatywnie na nasz wizerunek. Dlatego tyle osób boi się zgłaszać coś, co na przykład poprawi pracę w zespole, nawet jeżeli ma dobre intencje. Tak samo zamiatamy błędy pod dywan, ponieważ boimy się do nich przyznać – tłumaczy ekspert.

Ostrzega, że długotrwałe poczucie niepewności w pracy może prowadzić do zwiększonej rotacji pracowników. Coraz częściej obserwowane jest także zjawisko tzw. cichego odejścia, gdy pracownik nagle rezygnuje z pracy, nie wskazując wyraźnych powodów. Oznacza to dla organizacji realne straty, ponieważ niewykorzystane pozostają kompetencje i doświadczenie zatrudnionych osób. – Nie próbujemy korzystać z doświadczenia pracowników. Tracimy zasoby, które mamy i to można przełożyć na konkretne pieniądze, więc straty wynikające z braku zaufania i z rozpoznania potrzeb są bardzo duże – wskazuje prof. Jacek Wasilewski. Dodaje, że zmiany powinny zajść na poziomie kultury organizacji, a lider powinien pokazywać, że można się przy nim bezpiecznie czuć. – Dobrze by też było, by współpracownicy mieli sposoby zgłaszania swoich wątpliwości, żeby wiedzieli, że jak coś skrytykują, to nie będą odrzuceni – zaznacza.

Raport wskazuje jednocześnie, że zespoły o wysokim poziomie bezpieczeństwa psychologicznego funkcjonują zupełnie inaczej. W takich środowiskach aż 99% pracowników deklaruje, że potrafi konstruktywnie rozwiązywać problemy wewnątrz zespołu, a stabilność kadry jest znacznie większa. Badanie pokazuje, że 85% osób pracujących w takich zespołach ocenia ich skład jako stabilny.

Jak podkreśla ekspert Fundacji Nowe Przestrzenie Piotr Barański, otwarta komunikacja w organizacji przekłada się na większe zaangażowanie pracowników i ich motywację do działania. W środowisku, w którym pracownicy czują, że ich głos ma znaczenie, chętniej podejmują inicjatywy i angażują się w rozwój firmy. Jednocześnie otwartość na informacje zwrotne może pozytywnie wpływać na reputację przedsiębiorstwa, ponieważ pozwala szybciej reagować na problemy i potrzeby zespołu. – Dużo lepiej jest uzyskiwać feedback od pracowników, niż czekać na bardzo drogi audyt – podsumowuje ekspert.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Teren planowanego rezerwatu znajduje się w obrębie Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich.

Na pograniczu Rybnika i Czerwionki-Leszczyn może powstać rezerwat przyrody Głębokie Doły. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach rozpoczęła konsultacje społeczne w tej sprawie.

Rezerwat o powierzchni 167,68 ha miałby powstać w ramach inicjatywy „Rezerwaty przyrody – czas na comeback!” prowadzonej przez Klub Przyrodników. Celem przedsięwzięcia jest zwiększenie liczby obszarów objętych ochroną rezerwatową i zachowanie najcenniejszych fragmentów przyrody w Polsce.

Teren planowanego rezerwatu znajduje się w obrębie Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich i obejmuje obszary leśne o dużej wartości przyrodniczej. Występują tam rzadkie i cenne siedliska przyrodnicze, w tym żyzna buczyna sudecka i kwaśna buczyna, charakteryzujące się obecnością starych drzewostanów bukowych, w tym egzemplarzy o wymiarach pomnikowych. W runie leśnym spotkać można liczne gatunki roślin charakterystycznych dla naturalnych lasów liściastych, takie jak lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko czy pierwiosnek wyniosły.

Obszar planowanego rezerwatu obejmuje także fragmenty grądów środkowoeuropejskich oraz siedliska związane z dolinami potoków i terenami źródliskowymi, gdzie występują łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe oraz olsy źródliskowe. Zróżnicowana rzeźba terenu sprzyja powstawaniu wielu typów ekosystemów związanych z wypływami wód, strumieniami i niewielkimi dolinami potoków.

Bogactwo przyrodnicze obszaru potwierdza także obecność wielu gatunków zwierząt, w tym chronionych owadów, płazów i gadów. Na tym terenie można spotkać m.in. zgniotka cynobrowego oraz szklarnika leśnego, a także liczne gatunki ptaków, takie jak myszołów, siniak czy muchołówka białoszyja. Występują tam również rzadkie gatunki dzięciołów oraz drobny ssak – orzesznica.

Utworzenie rezerwatu ma na celu ochronę cennych siedlisk przyrodniczych oraz zachowanie walorów naukowych, edukacyjnych i krajobrazowych tego obszaru.

Konsultacje społeczne stanowią jeden z etapów procedury związanej z powołaniem nowej formy ochrony przyrody. Uwagi i opinie dotyczące projektu można przekazywać do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach do 8 kwietnia.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Tzw. jedno cyfrowe okienko zastąpi osobne wnioski do urzędu skarbowego, GUS i ZUS jednym wnioskiem zintegrowanym.

Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy dotyczącej funkcjonowania Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, która wprowadza rozwiązania zmierzające do pełnej cyfryzacji procesu obsługi przedsiębiorców. Nowe przepisy zakładają stopniowe przechodzenie na elektroniczną formę składania wniosków, tak aby w przyszłości wszystkie formalności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej mogły być załatwiane wyłącznie online.

Jedną ze zmian jest wprowadzenie tzw. jednego cyfrowego okienka w systemie CEIDG. Rozwiązanie to ma umożliwić przedsiębiorcom załatwienie wszystkich formalności związanych z rejestracją firmy poprzez jeden zintegrowany wniosek. W praktyce oznacza to zastąpienie oddzielnych zgłoszeń kierowanych do takich instytucji jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Główny Urząd Statystyczny i Krajowa Administracja Skarbowa jednym formularzem składanym elektronicznie w systemie CEIDG.

Nowelizacja przewiduje także rozszerzenie zakresu informacji dostępnych w rejestrze. W systemie mają pojawić się dane dotyczące spółek cywilnych, w których wspólnikami są przedsiębiorcy wpisani do CEIDG. Ustawa wprowadza również ustandaryzowany wzór umowy spółki cywilnej, który będzie wykorzystywany podczas jej zawierania.

Zmiany obejmują również stopniowe wycofywanie papierowych wniosków składanych przy rejestracji działalności gospodarczej. Zgodnie z nowymi przepisami od 1 listopada 2026 r. wnioski o jej rozpoczęcie będą mogły być składane wyłącznie w formie elektronicznej. Kolejny etap cyfryzacji ma nastąpić od 1 listopada 2028 r., kiedy elektroniczna forma stanie się obowiązkowa także w przypadku pozostałych wniosków, w tym dotyczących zawieszenia działalności, jej wznowienia, zakończenia lub zmianę wpisu. Ustawa przewiduje także możliwość zakładania firmy za pośrednictwem aplikacji mObywatel.

Nowe regulacje mają też usprawnić wymianę danych pomiędzy rejestrami publicznymi. Informacje zawarte w CEIDG będą mogły być aktualizowane automatycznie na podstawie danych z innych systemów państwowych, co ma ograniczyć konieczność składania dodatkowych wniosków przez przedsiębiorców. Przewidziano także dostosowanie adresów przedsiębiorców widniejących w rejestrze do danych zawartych w TERYT oraz możliwość uzupełnienia brakujących lub nieaktualnych danych, takich jak imię i nazwisko właściciela firmy.

Celem zmian jest uproszczenie procedur administracyjnych i ograniczenie obowiązków formalnych po stronie przedsiębiorców. W wielu przypadkach aktualizacja danych w rejestrze będzie mogła odbywać się automatycznie, bez konieczności podejmowania dodatkowych działań przez właścicieli firm.

Nowelizacja przewiduje kilka etapów wprowadzania nowych rozwiązań. Większość przepisów zacznie obowiązywać po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia ustawy. Podstawa prawna umożliwiająca składanie wniosków do CEIDG za pośrednictwem aplikacji mObywatel wejdzie natomiast w życie po siedmiu dniach od jej ogłoszenia.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

W 2022 r. KE zatwierdziła wypłatę ponad 3,85 mld euro na działania związane z transformacją regionów górniczych m.in. w woj. śląskim.

Unia Europejska podejmuje działania mające złagodzić skutki transformacji energetycznej w regionach, których gospodarka przez lata opierała się na węglu. Jednym z głównych narzędzi wsparcia jest Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zapewniający środki na inwestycje w takich obszarach. W nowej wieloletniej perspektywie finansowej UE nie przewidziano jednak jego kontynuacji w dotychczasowej formule.

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji został utworzony w 2021 r. jako element szerszego mechanizmu wspierającego przejście państw członkowskich na gospodarkę neutralną klimatycznie do 2050 r. Na lata 2021–2027 przeznaczono na ten cel 19,7 mld euro w cenach bieżących. Sam mechanizm ma jednak szerszy zakres i według założeń ma umożliwić uruchomienie inwestycji o łącznej wartości ok. 55 mld euro w regionach szczególnie dotkniętych skutkami odchodzenia od paliw kopalnych.

Komisja Europejska zaproponowała jednak, aby w kolejnej perspektywie finansowej na lata 2028–2034 fundusz nie funkcjonował w obecnym kształcie. Jego środki mają zostać włączone do planów partnerstwa, które połączą instrumenty polityki spójności z funduszami przeznaczonymi na rozwój rolnictwa. Jednocześnie Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) w swojej opinii z lutego podkreśliła, że trwałe i ukierunkowane finansowanie dla regionów węglowych pozostaje kluczowym elementem polityki towarzyszącej przejściu Europy na czystą energię.

Zdaniem Beaty Szydło, posłanki do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości, która pracuje w ITRE, transformacja powinna gwarantować bezpieczeństwo ekonomiczne regionów i stabilność zatrudnienia dla mieszkańców. – W tej chwili najistotniejsze jest bezpieczeństwo energetyczne. To, co jest dobre na przykład dla krajów południa UE, niekoniecznie musi się sprawdzać w naszych realiach. Dlatego tak ważne jest, żeby polski rząd jasno stawiał sprawę, że my oczywiście przyjmujemy kwestie związane z transformacją, ale potrzebujemy czasu. Zmieniająca się rzeczywistość globalna – w tej chwili na świecie wybuchają kolejne wojny – pokazuje, że trzeba zrewidować pewne dotychczasowe projekty i stanowiska. Zresztą mówi to również przewodnicząca KE Ursula von der Leyen – podkreśla.

Wsparcie z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji trafia także do Polski. W 2022 r. KE zatwierdziła wypłatę ponad 3,85 mld euro na działania związane z transformacją regionów górniczych w woj. śląskim, małopolskim, wielkopolskim, dolnośląskim i łódzkim. Państwa członkowskie mogą dodatkowo uzupełniać te środki funduszami z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.

Tomasz Buczek, europoseł Konfederacji Tomasz Buczek, zwraca uwagę, że proces odchodzenia od węgla szczególnie dotyka Polskę. – Dzisiaj sprawiedliwa transformacja w Polsce nie jest realizowana. Niestety jesteśmy najbardziej poszkodowanym krajem z tytułu przymusu odejścia od surowców takich jak węgiel. Cierpimy na tym jako cała gospodarka. Cierpi na tym przemysł górniczy i hutniczy – ocenia.

Dane dotyczące struktury produkcji energii pokazują jednak stopniowe zmiany w polskim miksie energetycznym. Według analiz Forum Energii w 2015 r. węgiel odpowiadał za ok. 80% produkcji energii elektrycznej w Polsce. W 2021 r. jego udział wynosił 72,5%, natomiast w 2025 r. spadł do 52,8%. Jednocześnie Agencja Rozwoju Przemysłu podaje, że w 2025 r. polskie kopalnie wydobyły 42,8 mln ton węgla kamiennego, podczas gdy rok wcześniej było to ok. 44 mln ton.

Eksperci Polskiej Zielonej Sieci zwracają uwagę, że projekt Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu nie przedstawia pełnej wizji sprawiedliwej transformacji regionów węglowych po 2027 r. Ich zdaniem dokument w dużej mierze opiera się na środkach z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, który wygasa wraz z końcem obecnej perspektywy finansowej, a jednocześnie nie wskazuje alternatywnych krajowych źródeł finansowania.

W debacie pojawiają się również wątki związane z reformą unijnego systemu handlu emisjami. Planowane jest objęcie nim od 2028 r. emisji dwutlenku węgla powstających przy spalaniu paliw w budynkach i w transporcie drogowym. Początkowo system miał zostać rozszerzony już w 2027 r., jednak coraz częściej pojawiają się postulaty jego korekty i dostosowania do zmieniających się uwarunkowań. Według danych KE funkcjonowanie ETS przyczyniło się do ograniczenia zużycia gazu w UE o ok. 100 mld m³.

W kontekście bezpieczeństwa energetycznego pojawiają się również głosy dotyczące przyspieszenia programu energetyki jądrowej w Polsce. – Pamiętam lata temu dyskusje na różnego rodzaju forach energetycznych, gdzie trudno było przekonać nasze społeczeństwo do atomu. Byliśmy zastraszeni poprzez różne instytucje, które w mojej ocenie były finansowane z krajów zewnętrznych i próbowały nam wmówić, że atom jest niebezpieczny. Te państwa w tym czasie same z niego korzystały. Dzisiaj jest zupełnie inna sytuacja. Społeczeństwo oczekuje szybkiej budowy atomu, uniezależnienia się od zmiennych warunków pogodowych czy sytuacji wojennych – uważa Tomasz Buczek.

Potwierdzają to wyniki badań przeprowadzonych pod koniec 2025 r. na zlecenie Ministerstwa Energii. Wynika z nich, że budowę elektrowni jądrowych w Polsce popiera 91,9% respondentów. Blisko 80% ankietowanych deklaruje również gotowość zaakceptowania takiej inwestycji w pobliżu miejsca zamieszkania. Badani ocenili swoją wiedzę na temat energetyki jądrowej średnio na 3,8 w pięciostopniowej skali, a około dwie trzecie uznało ją za dobrą lub bardzo dobrą.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

W grupie osób do 25. roku życia stopa bezrobocia wzrosła do 12,5%, podczas gdy rok wcześniej wynosiła 10,9%.

Sytuacja na rynku pracy zaczyna stopniowo się zmieniać. Jeszcze niedawno Polska była wskazywana jako przykład rynku pracownika, gdzie niskie bezrobocie, duża liczba ofert zatrudnienia i rosnące wynagrodzenia sprzyjały osobom poszukującym pracy. Obecnie coraz więcej danych wskazuje jednak na zmianę tego trendu.

W lutym stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 6,1%, podczas gdy miesiąc wcześniej było to 6%. W urzędach pracy zarejestrowanych było wówczas 954,9 tys. osób, czyli o 12,7% więcej niż rok wcześniej. Od końca 2025 r. liczba bezrobotnych zwiększyła się o ok. 67 tys. osób. Jednocześnie przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw zmniejszyło się o 0,8% w ujęciu rok do roku. – Równolegle kurczy się popyt na pracę. Na koniec czwartego kwartału 2025 r. liczba wolnych miejsc pracy wyniosła 85,8 tys., czyli o 9,4% mniej niż kwartał wcześniej. Wskaźnik wakatów spadł do 0,71%. To zmienia równowagę na rynku i powoduje, że powoli przechodzimy z rynku pracownika do rynku większej selektywności po stronie pracodawców – zwraca uwagę Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service.

Szczególnie trudna sytuacja panuje wśród młodych osób. W grupie do 25. roku życia stopa bezrobocia wzrosła do 12,5%, podczas gdy rok wcześniej wynosiła 10,9%. W niektórych dużych miastach dynamika wzrostu jest jeszcze wyższa. Jak tłumaczy ekspert, wchodzenie na rynek pracy staje się trudniejsze m.in. dlatego, że firmy ograniczają liczbę rekrutacji na stanowiska juniorskie.

Na sytuację wpływają także zmiany technologiczne. – Według analiz PwC tempo zmiany kompetencji w zawodach najbardziej narażonych na wpływ sztucznej inteligencji jest w Polsce aż o 66% wyższe niż w pozostałych zawodach. Z kolei dane OECD pokazują, że zatrudnienie rośnie dziś wolniej właśnie w tych rolach, które mają najwyższe ryzyko automatyzacji. W praktyce oznacza to, że firmy nie tyle gwałtownie redukują zatrudnienie, co stopniowo ograniczają rekrutacje w obszarach m.in. administracyjnych, operacyjnych czy prac biurowych – wyjaśnia Krzysztof Inglot.

W efekcie pojawia się coraz większe niedopasowanie kompetencji do rynku pracy. Jak wskazuje ekspert, z jednej strony liczba osób bezrobotnych zbliża się do miliona, z drugiej liczba ofert zatrudnienia maleje. Nie oznacza to jednak zatrzymania rynku pracy, lecz jego przekształcanie. – Coraz większym wyzwaniem nie jest sama liczba miejsc pracy, ale to, czy kandydaci mają kompetencje, których oczekują pracodawcy. W tym kontekście dodatkowym ryzykiem jest spadek środków na aktywizację zawodową – z ponad 3,6 mld zł do ok. 2,1 mld zł, czyli o ponad 40% rok do roku. A to mniej narzędzi do przekwalifikowania pracowników w momencie, gdy rynek pracy przyspiesza technologicznie. A jak wynika z „Barometru Polskiego Rynku Pracy”, pracownicy są zmotywowani do zdobywania nowych umiejętności – aż 45% osób chce pozyskiwać nową wiedzę, o ile dostaną taką możliwość od pracodawcy – zaznacza ekspert.

Mimo tych zmian Polska utrzymuje jeden z najniższych poziomów bezrobocia w Unii Europejskiej. Według danych Eurostatu wynosi on ok. 3,1%, podczas gdy średnia dla całej wspólnoty to ok. 5,8%. Krzysztof Inglot podkreśla jednak, że przewaga ta nie powinna prowadzić do nadmiernego optymizmu. – W kolejnych kwartałach będziemy obserwować pogłębianie się tego trendu. Automatyzacja nie wywoła nagłego wzrostu bezrobocia, ale będzie systematycznie zmieniać jego strukturę. Zyskają osoby z kompetencjami cyfrowymi i analitycznymi, a tracić będą ci, których praca jest najbardziej powtarzalna. Kluczowym wyzwaniem dla rynku pracy nie będzie więc to, ile miejsc pracy powstanie, ale jak szybko będziemy w stanie dostosować kompetencje pracowników do nowej rzeczywistości – podsumowuje ekspert.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Zakupy spożywcze pozostają najważniejszym elementem przygotowań do Świąt Wielkanocnych.

Najczęstsze wybory zakupowe Polaków na Wielkanoc

Z badań wynika, że to właśnie żywność stanowi główną część świątecznych wydatków, a konsumenci koncentrują się przede wszystkim na produktach niezbędnych do przygotowania tradycyjnych potraw. Na wielkanocnym stole niezmiennie dominują klasyczne produkty. Najczęściej kupowane są jajka, które według badań wskazuje ponad 85% Polaków jako podstawę świątecznego menu. Tuż za nimi znajdują się biała kiełbasa, wędliny oraz produkty do przygotowania żurku czy barszczu białego. Istotną kategorią zakupów pozostają także wypieki i półprodukty cukiernicze – składniki do przygotowania bab i mazurków lub gotowe ciasta. Coraz częściej wybierane są również produkty „premium” lub regionalne, jednak ich obecność w koszyku zależy głównie od możliwości finansowych gospodarstwa domowego. Widoczny jest także trend ograniczania marnowania żywności – część konsumentów deklaruje, że kupuje mniej i bardziej świadomie planuje zakupy, dostosowując je do liczby gości i realnych potrzeb.

Gdzie na zakupy?

Najpopularniejszym miejscem wielkanocnych zakupów pozostają dyskonty spożywcze i hipermarkety. Z raportów wynika, że aż ponad 90% konsumentów wybiera właśnie te sklepy, gdzie mogą liczyć na szeroką ofertę produktów i promocje. W świątecznej bieganinie warto zwrócić uwagę na lokalne sklepy, które dużą uwagę zwracają na świeżość produktów lokalnego pochodzenia, dzięki czemu wspierają regionalną gospodarkę i jednocześnie często znajdują się bliżej konsumentów niż hipermarket

Klienci często realizują zakupy na kilka dni przed świętami, choć część osób rozkłada je w czasie, korzystając z promocji i ofert specjalnych. Rosnące ceny sprawiają, że konsumenci coraz częściej porównują oferty i świadomie wybierają tańsze alternatywy.Wielkanoc, w przeciwieństwie do Bożego Narodzenia, rzadziej wiąże się z dużymi zakupami prezentowymi. Zdecydowana większość Polaków nie planuje kupowania upominków, jednak wśród osób decydujących się na ten wydatek dominują prezenty dla dzieci. Tutaj szczególną rolę odgrywają słodycze na tzw. „zajączka”. Czekoladowe figurki, jajka czy drobne upominki stanowią symboliczny element Świąt, a ich zakup – choć zazwyczaj niewielki w skali budżetu – pozostaje ważnym zwyczajem w wielu rodzinach.

Realia ekonomiczne

Współczesne przygotowania do świąt coraz częściej zderzają się jednak z realiami ekonomicznymi. Dane z 2026 roku pokazują, że większość Polaków nie planuje zwiększać wydatków na Wielkanoc, mimo rosnących cen produktów spożywczych. Najczęściej deklarowane budżety mieszczą się w przedziale od około 200 do 600 zł, co oznacza konieczność kompromisów i bardziej racjonalnego planowania zakupów. W efekcie Wielkanoc 2026 roku jawi się jako święto zachowujące tradycyjny charakter, ale jednocześnie coraz silniej uzależnione od sytuacji ekonomicznej. Konsumenci starają się pogodzić przywiązanie do zwyczajów z rosnącymi kosztami życia, co wpływa zarówno na strukturę zakupów, jak i ich skalę.

opracowanie: kk

źródła: wikipedia.pl

mycompanypolska.pl

Wyłączenie oświetlenia na godzinę to przede wszystkim symboliczny gest, który ma skłaniać do refleksji nad znaczeniem codziennych wyborów.

Racibórz włącza się w tegoroczną odsłonę akcji Godzina dla Ziemi WWF, jednej z największych na świecie inicjatyw społecznych poświęconych ochronie środowiska. Wydarzenie, które od lat mobilizuje miliony ludzi w wielu krajach, ma zwrócić uwagę na wyzwania związane z ochroną klimatu, racjonalnym gospodarowaniem zasobami naturalnymi oraz potrzebą wspólnych działań na rzecz przyrody. W 2026 r. akcja odbywa się na świecie po raz dwudziesty, a w Polsce po raz dziewiętnasty. Tegoroczne hasło przewodnie brzmi: „Mój jest ten kawałek przyrody!”.

Urząd Miasta Racibórz zdecydował, że symboliczne wygaszenie oświetlenia rozpocznie się wcześniej i potrwa dłużej niż podczas samego finału wydarzenia. Iluminacja budynku magistratu oraz zbędne oświetlenie zewnętrzne zostaną wyłączone już w piątkowy wieczór, a urząd pozostanie w tym trybie przez cały weekend. Władze miasta podkreślają, że jest to gest mający zwrócić uwagę na potrzebę odpowiedzialnego korzystania z energii i na rolę samorządów w promowaniu działań proekologicznych.

Kulminacyjny moment akcji na całym świecie nastąpi w sobotę 28 marca o godz. 20:30. Wówczas w wielu miastach na wszystkich kontynentach na symboliczną godzinę gaszone są światła w budynkach publicznych, instytucjach, a także w domach prywatnych. W poprzednich latach w wydarzeniu uczestniczyły tysiące miast i charakterystycznych obiektów, w tym znane zabytki i budowle, które na czas akcji pogrążają się w ciemności jako znak solidarności z ideą ochrony środowiska. Zgasły m.in. opera w Sydney, Burdż Chalifa w Dubaju, rzymskie koloseum, wieża Eiffla w Paryżu, London Eye i Empire State Building w Nowym Jorku.

W minionym roku światła wyłączyły także m.in. Kancelaria Prezydenta RP i Kancelaria Senatu. W Warszawie mrok ogarnął najbardziej znane punkty na mapie miasta, w tym Pałac Kultury i Nauki, Zamek Królewski, Bibliotekę Uniwersytetu Warszawskiego i Centrum Handlowe Złote Tarasy. Do akcji przyłączyły się również inne metropolie – w Gdańsku wygaszono podświetlenie Nowego Ratusza i fontanny Neptuna, a podobne kroki podjęły władze Krakowa, Łodzi, Katowic, Bydgoszczy, Torunia czy Białegostoku.

Inicjatywa została zapoczątkowana w 2007 r. w Sydney z inicjatywy World Wide Fund for Nature. Początkowo była lokalnym wydarzeniem, jednak szybko zyskała globalny zasięg i stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli działań na rzecz klimatu. Jej celem jest nie tylko symboliczne zgaszenie światła, ale przede wszystkim budowanie świadomości ekologicznej oraz zachęcanie do wprowadzania codziennych zmian, które mogą ograniczyć zużycie energii i negatywny wpływ człowieka na środowisko.

Władze Raciborza zachęca mieszkańców do przyłączenia się do inicjatywy. Przypominają, że wyłączenie oświetlenia na godzinę to przede wszystkim symboliczny gest, który ma skłaniać do refleksji nad znaczeniem codziennych wyborów – takich jak oszczędzanie energii, ograniczanie marnowania zasobów czy wspieranie działań na rzecz ochrony przyrody. Organizatorzy podkreślają, że nawet niewielkie działania podejmowane przez wiele osób mogą mieć realny wpływ na stan środowiska naturalnego.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Przy obecnym systemie, w którym kobiety przechodzą na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni w wieku 65 lat, kobiety statystycznie dłużej pobierają świadczenia.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie planuje obecnie prac nad zrównaniem wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. Podczas posiedzenia sejmowej komisji przedstawiciel resortu podkreślił, że obecne progi są zgodne z Konstytucją RP i prawem unijnym.

Sejmowa Komisja do Spraw Petycji rozpatrzyła wniosek dotyczący ujednolicenia wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 62 lat. Podczas posiedzenia przedstawiciel resortu odpowiedzialnego za politykę społeczną poinformował, że obecnie nie ma podstaw do wprowadzania zmian w obowiązujących przepisach.

Autor petycji zaproponował stopniowe wprowadzenie nowego rozwiązania poprzez okres przejściowy, w którym wiek emerytalny byłby zmieniany np. o sześć miesięcy rocznie od momentu wejścia w życie nowych regulacji. W uzasadnieniu wskazał, że przy obecnym systemie, w którym kobiety przechodzą na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni w wieku 65 lat, kobiety statystycznie dłużej pobierają świadczenia. Zdaniem autora petycji ujednolicenie wieku emerytalnego mogłoby ograniczyć tę asymetrię oraz przyczynić się do wyrównania wysokości świadczeń wypłacanych kobietom i mężczyznom.

Sejmowi legislatorzy w opinii przygotowanej dla komisji zwrócili uwagę, że kwestia zrównania wieku emerytalnego jest przedmiotem różnych ocen prawnych wśród konstytucjonalistów. – Trafna przy tym wydaje się być konkluzja płynąca z wyroku TK z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt K 6/07, w myśl której zróżnicowanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn, choć zgodne z art. 32 i art. 33 Konstytucji RP, jest tym elementem stanu prawnego, który jest silnie determinowany różnicami występującymi między płciami, przy czym – jak zauważył TK – różnice te o charakterze społecznym zmniejszają się, a różnice biologiczne, choć mają charakter niezmienny, będą stanowiły coraz słabszą przesłankę dla różnicowania wieku emerytalnego – wyjaśniono.

Przypomniano także zapisy Konstytucji dotyczące równości wobec prawa oraz równych praw kobiet i mężczyzn w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym. Podkreślono jednak, że na etapie opiniowania nie jest możliwe jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy upływ czasu od wydania wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą podstawę do rozpoczęcia prac nad zmianą przepisów.

Podczas posiedzenia Zbigniew Wasiak, przedstawiciel Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, poinformował, że zgodnie z dotychczasowym stanowiskiem resortu obowiązujący wiek emerytalny pozostaje zgodny zarówno z Konstytucją, jak i z prawem Unii Europejskiej. W ocenie ministerstwa nie ma więc obecnie przesłanek do podejmowania prac legislacyjnych w tym zakresie.

Referujący petycję poseł Marcin Józefaciuk zwrócił uwagę, że różnica w wieku emerytalnym kobiet i mężczyzn rodzi określone konsekwencje społeczne. Jak wskazał, z jednej strony przekłada się ona na niższe świadczenia emerytalne kobiet, z drugiej natomiast na fakt, że część mężczyzn nie dożywa wieku emerytalnego.

W trakcie dyskusji wiceprzewodnicząca komisji Urszula Augustyn podkreśliła, że kwestia ewentualnych zmian w systemie emerytalnym wymaga szerokiej debaty społecznej. Zwróciła uwagę, że wcześniejsze próby wprowadzenia jednolitego wieku emerytalnego pokazały, iż skuteczniejszym rozwiązaniem może być zachęcanie obywateli do dłuższej aktywności zawodowej.

Sejmowa Komisja do Spraw Petycji zdecydowała o zakończeniu prac nad dokumentem oraz przekazaniu sprawy do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Podejście „born global” polegające na projektowaniu działalności i produktów z myślą o międzynarodowym rynku już na początku, jest widoczne w małych krajach.

Wiele firm ma potencjał, aby tworzyć marki o globalnym zasięgu, jednak ich rozwój koncentruje się głównie na rynku krajowym. Eksperci wskazują, że szczególnie w większych gospodarkach, takich jak Polska, gdzie rynek wewnętrzny liczy kilkadziesiąt milionów konsumentów, przedsiębiorstwa często nie planują ekspansji międzynarodowej od początku działalności. Może to utrudniać późniejsze skalowanie biznesu i zdobywanie nowych rynków.

Postęp technologiczny i globalizacja sprawiają, że coraz więcej firm ma możliwość rozwijania działalności poza granicami własnego kraju. Według specjalistów coraz większe znaczenie ma podejście określane jako „born global” polegające na projektowaniu działalności i produktów z myślą o międzynarodowym rynku już na etapie powstawania przedsiębiorstwa. Jest to szczególnie widoczne w mniejszych gospodarkach europejskich, gdzie ograniczona liczba potencjalnych klientów na rynku krajowym skłania firmy do szybkiego wychodzenia z ofertą za granicę.

Jak zauważa dr Maciej Kawecki z Instytutu Lema i dyrektor Centrum Innowacji na Uniwersytet WSB Merito w Warszawie, przykłady państw skandynawskich i bałtyckich pokazują, że europejskie firmy potrafią skutecznie budować globalne marki. – Jeżeli spojrzymy na to, jak funkcjonują Szwecja, Finlandia, Litwa, Łotwa – to są kraje, w których powstawały firmy o charakterze globalnym. Dlaczego? Ponieważ od samego początku wiedziały o tym, że ich własny rynek – 8 mln ludzi w Szwecji, 7 mln ludzi w Finlandii, 2 mln ludzi w Litwie – jest niewystarczający, żeby skomercjalizować produkt. W związku z tym od samego początku projekty powstawały globalnie. I tak mamy takie marki jak Ikea, Nordea, Bolt czy Skype, Nokia i Angry Birds. Te firmy powstały w naszym regionie i są markami absolutnie globalnymi – podkreśla ekspert.

Z badań przeprowadzonych przez PayPal i Startup Hub Poland wynika, że wiele młodych firm technologicznych z Europy Środkowej nadal koncentruje się na rynku krajowym w pierwszej fazie działalności. W raporcie „Early-Stage Startup Index. Wyzwania w dobie transgraniczności” wskazano, że niemal połowa badanych start-upów sprzedawała swoje produkty lub usługi przede wszystkim w Polsce, a dopiero później planowała wejście na rynki zagraniczne. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku firm zakładanych przez imigrantów – ponad 70% z nich od początku kieruje swoją ofertę do klientów spoza kraju.

Zdaniem dra Macieja Kaweckiego jedną z przyczyn takiego podejścia jest wielkość rynku krajowego. – 40 mln mieszkańców wystarczało na to, żeby się godnie skomercjalizować, w związku z tym firmy od samego początku nie tworzyły produktów globalnie. Trzeba tworzyć je globalnie, tworzyć strukturę, która się opiera na języku angielskim, a nie na języku polskim, strukturę, która od razu otwiera się na rynek amerykański. Na pewnym poziomie bez dotarcia do rynku amerykańskiego my w kręgu kultury zachodniej nie jesteśmy w stanie tworzyć firmy globalnej. Zatem najlepsza rada, jaką mogę dać, to myśleć globalnie od samego początku – wskazuje.

Wiele firm z Europy, zwłaszcza działających w sektorze nowych technologii, decyduje się na rozwijanie działalności w Stanach Zjednoczonych. Rynek amerykański jest postrzegany jako atrakcyjny ze względu na łatwiejszy dostęp do kapitału, sprzyjające warunki dla innowacji i mniej restrykcyjne regulacje prawne. W efekcie część europejskich przedsiębiorstw przenosi tam swoje centra rozwoju lub działalność biznesową.

Na znaczenie odpowiedniego otoczenia regulacyjnego i finansowego zwraca uwagę Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska. Jego zdaniem europejskie firmy technologiczne potrzebują trzech podstawowych elementów, aby skutecznie konkurować na rynku globalnym. – Po pierwsze, mądrych regulacji i reguł funkcjonowania, ale nie barier regulacyjnych. Po drugie, budowania silnych kompetencji cyfrowych przez całe społeczeństwo, żebyśmy mogli z jednej strony mówić, że mamy przedsiębiorców, którzy wiedzą, jak wykorzystać technologię do budowania nowych produktów i usług albo do zarządzania swoją firmą, ale też z drugiej musimy kształcić konsumentów, w jaki sposób efektywnie, bezpiecznie korzystać z usług cyfrowych. Trzeci element, nieodzowny w budowaniu biznesu, to pieniądze. Potrzebujemy bardzo jasnego, klarownego modelu wspierania innowacyjności poprzez stworzenie silnego, europejskiego funduszu inwestycyjnego – wymienia ekspert.

W tym kontekście Związek Cyfrowa Polska przedstawił swoje rekomendacje dotyczące planowanego przez Komisję Europejską przeglądu regulacji cyfrowych określanego jako Digital Fitness Check. Zdaniem ekspertów przegląd ten powinien stać się okazją do uproszczenia przepisów i stworzenia bardziej przyjaznych warunków dla rozwoju innowacji w Unii Europejskiej. Obecny system regulacji technologicznych jest bowiem coraz bardziej złożony, a kolejne akty prawne często obejmują podobne obszary działalności. W efekcie rosną koszty związane z dostosowaniem się do przepisów, zwiększa się niepewność prawna, a rozwój nowych technologii w Europie staje się trudniejszy.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Dokument będzie zawierał część analityczną i część strategiczną skupiającą się na priorytetowych i najbardziej wrażliwych sektorach.

W Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają prace nad przygotowaniem "Krajowej strategii adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych". Dokument ma określić kierunki działań państwa w zakresie przygotowania gospodarki i infrastruktury na skutki zmian klimatu w perspektywie do 2040 r.

Opracowanie strategii zostało zainaugurowane 24 marca podczas konferencji „Bezpieczeństwo i odporność”. Jak podkreśliła Urszula Zielińska, wiceministra klimatu i środowiska, adaptacja do zmian klimatu ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa kraju. – Adaptacja to tarcza dla naszych miast i wsi. Dzięki niej nasze drogi, sieci energetyczne i domy będą lepiej przygotowane na nawałnice czy upały. To się po prostu opłaca – zapobiegając zagrożeniom dzisiaj, oszczędzamy miliardy w przyszłości. Działania takie jak retencja wody i i renaturyzacja rzek zwiększają również bezpieczeństwo w klasycznym geopolitycznym sensie – przekonywała.

Strategia ma składać się z części analitycznej i strategicznej. W pierwszej z nich zostanie przedstawiona m.in. ocena ryzyka klimatycznego, natomiast druga będzie koncentrować się na sektorach szczególnie wrażliwych na skutki zmian klimatu. Wśród nich wskazywane są m.in. gospodarka wodna, rolnictwo i planowanie przestrzenne. Podstawą opracowania dokumentu będą dane naukowe i analizy klimatyczne, w tym ocena ryzyka przygotowana przez Instytut Ochrony Środowiska w ramach projektu Klimada 3.0.

Integralną częścią strategii będzie plan działań adaptacyjnych, który ma być aktualizowany co cztery lata. Dokument określi konkretne zadania w poszczególnych sektorach, instytucje odpowiedzialne za ich realizację i podmioty współpracujące. W planie zostaną również wskazane szacunkowe koszty działań i źródła ich finansowania.

Prace nad strategią są odpowiedzią na rosnącą skalę zagrożeń związanych ze zmianą klimatu. Coraz częstsze susze, fale upałów, powodzie błyskawiczne czy inne ekstremalne zjawiska pogodowe wymagają systemowych działań państwa i lepszej koordynacji polityk publicznych. Podczas konferencji zwracano uwagę, że adaptacja do zmian klimatu powinna stać się stałym elementem planowania w takich obszarach jak gospodarka wodna, rolnictwo, energetyka, transport, ochrona zdrowia, planowanie przestrzenne oraz polityka miejska i regionalna.

Przygotowanie dokumentu będzie opierało się na szerokiej współpracy między różnymi sektorami. W proces tworzenia strategii mają zostać włączeni przedstawiciele samorządów, administracji rządowej, instytutów badawczych, uczelni, organizacji pozarządowych i biznesu. Resort klimatu zapowiedział również organizację warsztatów konsultacyjnych w każdym z 16 województw, które mają pomóc w identyfikacji lokalnych potrzeb i wyzwań związanych z adaptacją do zmian klimatu.

Realizacja prac nad strategią jest wspierana w ramach projektu finansowanego z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko. Całkowity koszt projektu przekracza 4 mln zł.

Nad swoim planem adaptacji do zmian klimatu pracuje także Racibórz. Wysoka wrażliwość na zmiany klimatu w mieście dotyczy przede wszystkim obszarów o zwartej zabudowie i znacznym udziale powierzchni nieprzepuszczalnych, gdzie występuje intensywne przegrzewanie przestrzeni oraz szybki spływ wód opadowych. Czytaj więcej: Jak Racibórz chce ograniczyć skutki zmian klimatu? Diagnoza podstawą dalszych decyzji

fot. arch. red.
oprac. /kp/

W obliczu poważnej choroby kluczowe znaczenie mają szybka diagnoza oraz dostęp do zaawansowanych metod leczenia.

Ubezpieczenie leczenia za granicą – wsparcie w sytuacjach krytycznych

W odpowiedzi na rosnące potrzeby pacjentów rozwijany jest segment ubezpieczeń zdrowotnych obejmujących organizację terapii poza granicami kraju. Rozwiązania tego typu umożliwiają skorzystanie z usług wyspecjalizowanych ośrodków medycznych na świecie, co w wielu przypadkach zwiększa dostęp do nowoczesnych technologii oraz eksperckiej wiedzy. W praktyce oznacza to możliwość podjęcia leczenia w renomowanych klinikach zagranicznych, szczególnie w sytuacjach wymagających niestandardowego podejścia terapeutycznego.

Zakres świadczeń i organizacja procesu leczenia

Ubezpieczenia obejmujące leczenie za granicą nie ograniczają się wyłącznie do finansowania terapii. Istotnym elementem jest kompleksowa organizacja całego procesu medycznego, począwszy od wyboru odpowiedniej placówki, aż po logistykę związaną z transportem pacjenta. W ramach takich rozwiązań zapewniana jest również opieka koordynatora medycznego, który nadzoruje przebieg leczenia i wspiera w podejmowaniu decyzji. Dodatkowo przewidziane bywa wsparcie tłumacza, co ułatwia komunikację z zagranicznym personelem medycznym, a także pomoc psychologiczna dla pacjenta i jego bliskich. W niektórych przypadkach zakres świadczeń obejmuje także pokrycie kosztów leków po zakończeniu terapii i powrocie do kraju, co pozwala na kontynuację leczenia bez dodatkowego obciążenia finansowego.

Nowoczesne terapie i rola indywidualizacji leczenia

Jednym z istotnych aspektów leczenia za granicą jest dostęp do innowacyjnych metod terapeutycznych, które nie zawsze są powszechnie dostępne na rynku krajowym. W wybranych przypadkach możliwe jest zastosowanie spersonalizowanych terapii, w tym leczenia onkologicznego opartego na analizie materiału genetycznego guza. Takie podejście pozwala na precyzyjne dopasowanie terapii do charakterystyki choroby, co może zwiększać jej skuteczność. W kontekście poważnych schorzeń szczególnego znaczenia nabiera możliwość wyboru miejsca i metody leczenia, co dla wielu pacjentów stanowi jeden z kluczowych elementów poczucia bezpieczeństwa.

Optymalna i korzystna oferta opisanego ubezpieczenia dostępna jest w lokalnym biurze ubezpieczeń - wystarczy jedna wizyta, aby uzyskać niezbędne informacje.

opracowanie: kk

źródło: bankier.pl

Do tej pory wydano blisko 966 tys. zaświadczeń stażowych.

Od 1 stycznia obowiązują nowe przepisy dotyczące sposobu ustalania stażu pracy. Zgodnie z nimi wliczane są do niego nie tylko okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, ale także inne formy aktywności zawodowej. Zmiana ta może znacząco wpłynąć na sytuację pracowników, ponieważ długość stażu pracy decyduje m.in. o wymiarze urlopu wypoczynkowego, prawie do nagród jubileuszowych, dodatków stażowych i niektórych składników wynagrodzenia.

Od początku roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło ponad 572 tys. wniosków o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy aktywności zawodowej inne niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Na ich podstawie wydano dotychczas blisko 966 tys. zaświadczeń stażowych.

Nowe regulacje rozszerzają katalog okresów wliczanych do stażu pracy. Obejmują one m.in. czas wykonywania umów zlecenia, innych umów o świadczenie usług i umów agencyjnych. Do stażu zaliczane są również okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, współpracy z osobą prowadzącą taką działalność, a także czas zawieszenia działalności w związku z osobistą opieką nad dzieckiem.

Przepisy wprowadzane są etapami. W sektorze publicznym obowiązują od początku 2026 r., natomiast w sektorze prywatnym zaczną być stosowane od 1 maja 2026 r. Co istotne, do stażu pracy można zaliczyć także okresy przypadające przed wejściem w życie ustawy, pod warunkiem ich odpowiedniego udokumentowania. Pracownicy mają na przedstawienie wymaganych dokumentów swojemu pracodawcy 24 miesiące od momentu wejścia w życie nowych przepisów.

Wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy ubezpieczenia można złożyć wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym eZUS. Od 1 stycznia w systemie dostępny jest formularz „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” (USP).

Dokumenty związane z rozpatrzeniem wniosku, w tym zaświadczenia, decyzje u inne pisma, są przekazywane wyłącznie w formie elektronicznej na konto użytkownika w eZUS. Osoba składająca wniosek lub jej pełnomocnik otrzymuje automatyczne powiadomienie o udzielonej odpowiedzi. W przypadku włączonych powiadomień informacja może zostać przesłana także SMS-em, pocztą elektroniczną lub za pośrednictwem aplikacji mobilnej mZUS.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Coraz częściej wskazuje się na negatywny wpływ KFeF na działalność firm.

Firmy muszą mierzyć się z rosnącymi kosztami działalności, większym ryzykiem sankcji oraz trudnościami we wdrażaniu nowych usług i modeli biznesowych.

Polska gospodarka cyfrowa odgrywa coraz większą rolę w codziennym życiu społecznym i gospodarczym. Z zakupów internetowych korzysta już ok. 93% internautów, co oznacza blisko 30 mln konsumentów. Dynamiczny rozwój rynku e-commerce i usług cyfrowych napotyka jednak na rosnące wyzwania związane z regulacjami prawnymi, które dla wielu firm stają się coraz bardziej złożone i kosztowne we wdrożeniu. Na problem ten zwraca uwagę „Biała Księga Regulacji Cyfrowych e-Izby” zaprezentowana przez Izbę Gospodarki Elektronicznej.

Opracowanie porządkuje najważniejsze obszary prawne wpływające na funkcjonowanie gospodarki cyfrowej, w tym regulacje dotyczące ochrony danych, sztucznej inteligencji, zasad konkurencji czy handlu transgranicznego. Autorzy dokumentu wskazują, że w ostatnich latach przedsiębiorcy działający w branży cyfrowej musieli dostosować się do wielu nowych przepisów, takich jak RODO, DSA, DMA czy pakiet VAT e-commerce. Wdrożenie tych regulacji wiązało się z dużymi kosztami, które firmy ponosiły m.in. na modernizację systemów informatycznych oraz rozwój zespołów odpowiedzialnych za zgodność z przepisami.

Zdaniem ekspertów problemem nie jest samo istnienie regulacji, lecz ich liczba, złożoność i brak spójności. W efekcie przedsiębiorstwa muszą mierzyć się z rosnącymi kosztami działalności, większym ryzykiem sankcji oraz trudnościami we wdrażaniu nowych usług i modeli biznesowych. Dokument zwraca także uwagę na kwestię nierównej konkurencji na rynku cyfrowym. W ocenie autorów raportu firmy działające poza Unią Europejską często nie podlegają tak restrykcyjnym wymaganiom jak przedsiębiorstwa europejskie, co może dawać im przewagę kosztową.

Patrycja Sass-Staniszewska, prezes Izby Gospodarki Elektronicznej, podkreśla, że rynek cyfrowy obejmuje dziś prawie wszystkich obywateli i stanowi istotny element funkcjonowania współczesnej gospodarki. – Dziś mówimy o rynku, który obejmuje niemal każdego Polaka. To już nie jest nisza, to krwiobieg gospodarki. Dlatego potrzebujemy prawa, które jednocześnie chroni konsumenta i pozwala firmom się rozwijać. Bez tego zaufanie do rynku cyfrowego nie będzie miało szans się utrzymać, a bez zaufania nie ma wzrostu. Jednak jak podkreślam od lat, wszystko powinno odbywać się na zasadach równej i zdrowej konkurencji – wskazuje.

Inicjatywa e-Izby została pozytywnie oceniona przez przedstawicieli administracji publicznej. Dariusz Standerski, sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji, wskazał, że dokument będzie stanowić ważny głos w dyskusji nad przyszłym kształtem przepisów. – „Biała Księga Regulacji Cyfrowych e-Izby” to modelowy przykład dialogu między administracją publiczną a biznesem, a co ważne, pojawia się w bardzo dobrym momencie. Trwają obecnie intensywne prace legislacyjne na poziomie Polski i Unii Europejskiej, a ten dokument jest rzetelnym materiałem z perspektywą biznesu do dalszych prac nad zmianami w prawie. Zapewniam, że każdy z postulatów „Białej Księgi...” zostanie przeanalizowany i rozpatrzony w procesie legislacyjnym – zapowiedział.

Autorzy raportu proponują jednocześnie kierunek przyszłych reform oparty na zasadzie „mniej, prościej, skuteczniej”. Wśród najważniejszych postulatów wskazują potrzebę harmonizacji przepisów, zwiększenia przejrzystości działania platform internetowych oraz tworzenia regulacji technologicznie neutralnych, które pozostaną aktualne mimo szybkiego rozwoju technologii. Według ekspertów tylko spójne i przewidywalne podejście do regulacji pozwoli w pełni wykorzystać potencjał polskiej gospodarki cyfrowej.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Oszuści rozsyłają wiadomości z linkami do fałszywych stron KAS, próbując przejąć dane logowania do Profilu Zaufanego.

Pełnomocnik Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa ostrzega przed nasilającymi się próbami oszustw przez internet wymierzonych w obywateli i przedsiębiorców. W ostatnim czasie obserwowany jest wzrost liczby i zaawansowania ataków prowadzonych przez cyberprzestępców, którzy podszywają się pod instytucje państwowe, w tym Ministerstwo Finansów i Krajową Administrację Skarbową. Zjawisko to nasiliło się szczególnie w okresie rozliczeń podatkowych i w związku z przygotowaniami do wdrożenia Krajowego Systemu e‑Faktur.

Jedną z odnotowanych metod działania jest kampania phishingowa polegająca na rozsyłaniu wiadomości informujących o rzekomej nowej notyfikacji z urzędu skarbowego. W treści takich wiadomości znajduje się link kierujący do strony internetowej przypominającej oficjalny serwis KAS. Strona zawiera jednak fałszywy formularz logowania do Profilu Zaufanego. Wprowadzenie danych logowania na takiej stronie może doprowadzić do ich przejęcia przez cyberprzestępców.

Administracja publiczna apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności podczas korzystania z internetu, zwłaszcza w przypadku otrzymywania wiadomości e-mail, SMS-ów lub komunikatów w komunikatorach, które zawierają linki do logowania lub wymagają podania danych osobowych. Przed przekazaniem jakichkolwiek informacji warto dokładnie sprawdzić adres nadawcy wiadomości oraz zweryfikować, czy prowadzący do niej link kieruje na oficjalną stronę instytucji. W razie wątpliwości zalecany jest bezpośredni kontakt z instytucją, która rzekomo wysłała wiadomość.

W przypadku otrzymania podejrzanej wiadomości lub kliknięcia w link i podaania danych, incydent można zgłosić do zespołu reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego CSIRT NASK właściwego dla użytkowników indywidualnych. Zgłoszenia można dokonać za pomocą formularza dostępnego na stronie internetowej zespołu lub poprzez usługę „Bezpiecznie w sieci” w aplikacji mObywatel. Podejrzane wiadomości SMS zawierające linki można także przesyłać na bezpłatny numer 8080.

Jeżeli istnieje podejrzenie, że doszło do przestępstwa, sprawę należy zgłosić odpowiednim organom ścigania, w tym policji lub prokuraturze.

Eksperci przypominają również o stosowaniu podstawowych zasad bezpieczeństwa w sieci, które mogą ograniczyć ryzyko kradzieży danych osobowych i środków finansowych. Do najważniejszych działań należy zastrzeżenie numeru PESEL w aplikacji mObywatel, regularne sprawdzanie wycieków na portalu BezpieczneDane.gov.pl, korzystanie z dwuskładnikowego uwierzytelniania i stosowanie silnych haseł. Istotne jest także regularne aktualizowanie oprogramowania, instalowanie aplikacji wyłącznie z zaufanych źródeł oraz zachowanie ostrożności przy publikowaniu informacji w mediach społecznościowych. Dodatkową ochronę mogą zapewnić odpowiednio ustawione limity transakcji finansowych i szyfrowanie plików zawierających dane osobowe.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Prawie połowa Polaków wykonuje dodatkową pracę poza głównym zatrudnieniem. Częściej są to mężczyźni, młodzi pracownicy i osoby z wykształceniem podstawowym.

Blisko połowa Polaków podejmuje pracę dodatkową poza głównym zatrudnieniem. Z raportu „Jak dorabiają Polacy” przygotowanego przez firmę Gi Group na podstawie badań SW Research wynika, że dodatkowe zlecenia wykonuje 49,8% respondentów. Jednocześnie 58% badanych deklaruje, że zamierza kontynuować lub podjąć taką aktywność w przyszłości.

Skala podejmowania pracy dodatkowej zwiększyła się w porównaniu z 2024 r. o 4,6 p.p., a w stosunku do 2023 r. o 8,5 p.p. – Na przestrzeni ostatniego roku płace nominalne rosły, utrzymywała się niska stopa bezrobocia, a rynek pracy pozostawał relatywnie stabilny. Mimo to zainteresowanie pracą dodatkową nie zmalało, wręcz przeciwnie. Świadczy to o rosnącej zapobiegliwości Polaków – chcą zarabiać więcej, by budować większe poczucie bezpieczeństwa finansowego i podwyższać komfort życia – komentuje Anna Wesołowska, dyrektor zarządzająca Gi Group. Jednocześnie ok. 1/5 respondentów nie planuje podejmowania dodatkowej pracy, natomiast co czwarta osoba pozostaje w tej kwestii niezdecydowana.

Dodatkową pracę częściej podejmują mężczyźni (55%) niż kobiety (45%). Największe zainteresowanie dorabianiem odnotowano wśród najmłodszych pracowników – w grupie osób poniżej 24. roku życia na taki krok zdecydowało się ponad 60% badanych, natomiast wśród osób w wieku 25–34 lata – ponad 56%. – Widać wyraźne przesunięcia w strukturze pracujących dodatkowo. Na przestrzeni ostatnich trzech lat największy wzrost zainteresowania pracą dodatkową odnotowano wśród osób powyżej 50. roku życia. Potwierdza to zwiększającą się aktywność zawodową tej grupy, choć pozostaje ona niższa niż wielu innych krajach UE. Na szczególną uwagę zasługuje też zwiększenie się odsetka dorabiających wśród najmłodszych, do 24. roku życia. To pokolenie, które z jednej strony mierzy się z trudnościami w znalezieniu stabilnej pracy, a z drugiej – coraz silniej dąży do niezależności finansowej – zwraca uwagę Anna Wesołowska.

Na dodatkowe źródło dochodu częściej decydują się osoby z wykształceniem podstawowym (60,4%) i wyższym (53,7%). W tej pierwszej grupie zainteresowanie dorabianiem wzrosło w ciągu roku najbardziej – o 10 p.p. Zjawisko to jest widoczne zarówno wśród mieszkańców największych miast, jak i wśród osób mieszkających na terenach wiejskich (50-53%). Rzadziej dodatkową pracę podejmują mieszkańcy mniejszych miast.

Analiza poziomu dochodów pokazuje, że dorabiają zarówno osoby osiągające najniższe wynagrodzenia, do 2000 zł (63,3%), jak i pracownicy z wyższymi zarobkami, powyżej 5000 zł (58,7%). Najczęściej na dodatkowe zajęcia decydują się osoby pracujące na podstawie umowy o dzieło (73%). Wysoki poziom dodatkowej aktywności zawodowej odnotowano również wśród pracowników tymczasowych (63,6%) i osób prowadzących działalność gospodarczą (54,5%). Najrzadziej dodatkowe zlecenia podejmują pracownicy zatrudnieni na etacie (47,2%).

Najczęściej wskazywanym powodem jest chęć sfinansowania wydatków wykraczających poza podstawowe potrzeby i gromadzenia oszczędności (25%). Rzadziej respondenci wskazują konieczność pokrycia podstawowych kosztów utrzymania (15%). Część badanych podejmuje dodatkową pracę z myślą o realizacji pasji i zainteresowań (13,2%), co dziesiąty dorabiający przeznacza dodatkowy dochód na rozwój zawodowy, a 6% na rozwój własnej działalności gospodarczej. – Wybór celu, na jaki przeznaczane są dodatkowe środki, jest silnie powiązany z konkretną sytuacją życiową, poziomem dochodów, osobistymi priorytetami i planami zawodowymi. Dla wielu osób praca dodatkowa pełni funkcję stabilizującą, umożliwia uzupełnienie dochodów i wzmocnienie bezpieczeństwa ekonomicznego. Dla innych to droga do tego, by realizować swoje pasje czy inwestować we własny biznes – podkreśla Anna Wesołowska.

Badanie pokazuje także, że Polacy najczęściej poświęcają na pracę dodatkową do 9 godzin tygodniowo lub od 10 do 19 godzin. W porównaniu z poprzednimi latami widoczny jest jednak wzrost liczby osób, które przeznaczają na dorabianie więcej czasu, w tym ponad 20 godzin tygodniowo. Wśród kobiet częściej występuje krótszy wymiar dodatkowej pracy, natomiast mężczyźni częściej deklarują większe zaangażowanie czasowe.

Najpopularniejszą formą dorabiania pozostają prace dorywcze, które wykonuje 51% respondentów. Coraz częściej Polacy korzystają jednak także z możliwości uzyskania dodatkowych dochodów w miejscu podstawowego zatrudnienia, podejmując nadgodziny lub dodatkowe zlecenia (32,5%). Niewielki wzrost odnotowano również w przypadku osób podejmujących stałą współpracę z innym pracodawcą (26,7%).

Większość respondentów nie zauważa negatywnego wpływu pracy dodatkowej na wykonywanie obowiązków w głównym miejscu zatrudnienia – taką opinię wyraża niemal 58,6% badanych. Jednocześnie 29,5% wskazuje, że dodatkowe zajęcia mogą mieć niekorzystny wpływ na pracę podstawową. W porównaniu z poprzednim rokiem odsetek takich opinii wzrósł, co może być związane z wydłużającym się czasem poświęcanym na dodatkowe zlecenia.

– Choć wiele osób nadal preferuje zatrudnienie na przysłowiowym etacie i tylko w jednym miejscu, rośnie grono tych, którzy pracują równolegle dla kilku firm, a ich „etat” składa się z kilku mniejszych zleceń. W takim modelu praca dodatkowa przestaje być dodatkiem, to sposób funkcjonowania zawodowego, dając swobodę w dopasowaniu pracy do potrzeb i możliwości czasowych. Pozwala nie tylko uzupełnić domowy budżet czy odkładać pieniądze na konkretne cele, ale też dywersyfikować źródła dochodu, zapewniając sobie w ten sposób większe bezpieczeństwo finansowe – podsumowuje Antonio Carvelli, wiceprezes Gi Group.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

Na trzecim miejscu uplasowało się Krzywe Drzewo z Szydłowca. Poprzednie cztery edycje wygrywały polskie drzewa.

Ogłoszono wyniki konkursu "Europejskie Drzewo Roku", w którym wyróżniane są drzewa o szczególnym znaczeniu przyrodniczym i społecznym. Tegoroczny plebiscyt przyniósł zmianę na pozycji lidera, przerywając czteroletnią serię zwycięstw polskich drzew.

Mieszkańcy Europy wybierali swojego faworyta spośród 12 drzew wyłonionych wcześniej jako zwycięzcy krajowych głosowań. Zwycięzcą plebiscytu został 400-letni dąb rosnący w litewskiej wsi Rukai, zdobywając 6153 pkt. Przez wiele lat drzewo było mało znane poza swoim regionem. Sytuacja zmieniła się w ubiegłym roku, gdy mieszkańcy wsi uporządkowali teren wokół niego i zorganizowali wydarzenie upamiętniające jego historię. Inicjatywa przyczyniła się do popularyzacji drzewa i zgłoszenia go do konkursu.

Drugie miejsce zajęła stara dzika jabłonka ze Słowacji, która zdobyła 4766 pkt. Drzewo rośnie samotnie na wysokości ok. 860 m n.p.m. i według szacunków ma ponad 150 lat. Znajduje się na skraju pól uprawianych od pokoleń przez mieszkańców okolicznych miejscowości.

Na trzecim miejscu uplasowało się Krzywe Drzewo z Szydłowca, które otrzymało 4720 pkt. Ten 110-letni wiąz szypułkowy rośnie na wyspie przy fosie dawnego zamku rodów Szydłowieckich i Radziwiłłów. Charakterystyczny, pochylony kształt jest wynikiem jego położenia w pobliżu wody.

W tegorocznej edycji konkursu oddano łącznie 32 902 pkt., a w głosowaniu uczestniczyło ponad 200 tys. osób z całej Europy. Wprowadzono nowy system przeliczania głosów, w którym wyniki były ważone proporcjonalnie do liczby mieszkańców poszczególnych krajów.

W poprzednich latach konkurs był zdominowany przez polskie drzewa. W 2025 r. zwyciężył buk Serce Wzgórz Dalkowskich z Dalkowa. Rok wcześniej pierwsze miejsce zajął buk Serce Ogrodu rosnący w Arboretum Wojsławice w Niemczy. W 2023 r. najwięcej punktów zdobył dąb Fabrykant z Łodzi, a w 2022 r. – dąb Dunin z Przybudek. Polska wygrała także w 2017 r. dzięki dębowi Józefowi z Wiśniowej.

Oficjalna ceremonia wręczenia nagród odbyła się 24 marca w Parlament Europejski w Bruksela. W wydarzeniu uczestniczył m.in. Eric Mamer, dyrektor generalny ds. środowiska w Komisji Europejskiej.

fot. Vytautas Želnys, Starostwo Powiatowe w Szydłowcu
oprac. /kp/

Poradnik i skrzynka mailowa mają pomóc w uzyskaniu potrzebnych informacji o świadczeniach i procedurach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotowuje nowe działania informacyjne skierowane do kobiet w ciąży. Instytucja zapowiada publikację specjalnego poradnika dla przyszłych mam, który ma pomóc w zrozumieniu zasad funkcjonowania systemu ubezpieczeń społecznych oraz przysługujących świadczeń w okresie ciąży i po narodzinach dziecka.

Planowana publikacja ma zawierać najważniejsze informacje dotyczące m.in. ubezpieczenia chorobowego oraz uprawnień związanych z pobieraniem świadczeń w czasie ciąży. W poradniku znajdą się także wskazówki ułatwiające poruszanie się po procedurach związanych z wnioskowaniem o świadczenia i kontaktami z instytucją. Udostępnienie materiału informacyjnego zaplanowano na kwiecień. Równolegle uruchomiono specjalną skrzynkę mailową mama@zus.pl, za pośrednictwem której kobiety mogą zadawać pytania i zgłaszać wątpliwości dotyczące spraw związanych z działalnością ZUS.

Jak podkreśla Paweł Jaroszek, członek zarządu ZUS, instytucja już wcześniej zwracała uwagę pracownikom na szczególną sytuację kobiet w ciąży i tych, które niedawno urodziły dziecko. – We wrześniu ubiegłego roku w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zadeklarowaliśmy, że uczulimy naszych pracowników, by uwzględniali szczególną sytuację kobiet w ciąży i tuż po urodzeniu dziecka. Zaleciliśmy, by postępowania wobec kobiet w ciąży prowadzili ze szczególną empatią, by uwzględniali ich sytuację emocjonalną i zdrowotną. Położyliśmy nacisk na to, by komunikacja z przyszłymi i obecnymi mamami była wyważona i zrozumiała, tak by uniknęły niepotrzebnego stresu. Po kilku miesiącach czas na weryfikację, sprawdzimy, jak te zalecenia zostały wdrożone – tłumaczy. Działania te prowadzone są w porozumieniu z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Jednocześnie ZUS przypomina, że nadal ma obowiązek prowadzenia działań kontrolnych związanych z wypłatą świadczeń. Kontrole te dotyczą wszystkich ubezpieczonych i prowadzone są zgodnie z obowiązującymi przepisami, bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny czy rodzinny. Od początku roku do 23 marca wpłynęło 73 703 wniosków o zasiłek chorobowy w związku ze zwolnieniami lekarskimi w ciąży oznaczonymi kodem „B”. Dotyczyły one 29 233 kobiet. W tym samym okresie wydano dwie decyzje o odmowie przyznania zasiłku chorobowego.

fot. freepik.com
oprac. /kp/