Obecne regulacje wymagają przekazywania danych wcześniej niż termin finalnego zamknięcia ksiąg rachunkowych, co było wskazywane jako problematyczne.

Przedsiębiorcy zyskają więcej czasu na złożenie JPK_PIT i JPK_CIT. Nowelizacja dostosowuje obowiązki sprawozdawcze do realiów zamykania ksiąg rachunkowych.

Senat przyjął bez poprawek ustawę dotyczącą zmian w terminach przekazywania Jednolitego Pliku Kontrolnego w podatkach dochodowych PIT i CIT dla firm prowadzących księgi rachunkowe. Za ustawą głosowało 83 senatorów, nikt nie był przeciw ani nie wstrzymał się od głosu. Dokument trafi teraz do podpisu prezydenta.

Nowe przepisy przewidują przesunięcie terminu przesyłania JPK w podatkach dochodowych do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego. Zmiana dotyczy przedsiębiorstw prowadzących księgi rachunkowe i ma na celu dostosowanie obowiązków sprawozdawczych do realnego harmonogramu zamykania ksiąg oraz zatwierdzania sprawozdań finansowych. Obecne regulacje wymagały przekazywania danych wcześniej niż termin finalnego zamknięcia ksiąg rachunkowych, co było wskazywane jako problematyczne.

Ustawa wprowadza również doprecyzowanie przepisów dotyczących pełnomocnictw do podpisywania deklaracji składanych elektronicznie, rozszerzając ich zastosowanie także na przesyłanie JPK w podatkach dochodowych. Większość nowych regulacji ma wejść w życie 1 lipca 2026 r., natomiast przepisy dotyczące pełnomocnictw zaczną obowiązywać wcześniej, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Osoby w wieku 65 lat i więcej stanowiły w 2025 r. 22% populacji UE, podczas gdy dzieci do 14. roku życia odpowiadały za 14,4% mieszkańców.

Polska jest obecnie najszybciej starzejącym się państwem w Unii Europejskiej. W 2025 r. osoby powyżej 65. roku życia stanowiły 21% mieszkańców kraju – wynika z danych Eurostatu. Dla porównania – w 2005 r. odsetek ten wynosił 13%, co oznacza wzrost o 8 p.p. w ciągu dwóch dekad. To najwięcej spośród wszystkich państw UE.

Na początku 2025 r. populacja Unii Europejskiej wynosiła ok. 450,6 mln mieszkańców. Najludniejszym państwem pozostawały Niemcy z liczbą 84 mln mieszkańców, co stanowiło 19% ludności całej Wspólnoty. Kolejne miejsca zajęły Francja (69 mln), Włochy (59 mln), Hiszpania (49 mln) i Polska, która liczyła 36 mln mieszkańców i odpowiadała za 8% populacji UE. Łącznie pięć największych państw skupiało dwie trzecie mieszkańców UE.

Najmniejszą liczbę ludności odnotowano z kolei na Malcie (574 tys., 0,1% ogółu ludności UE), w Luksemburgu (682 tys., niecałe 0,2%) i na Cyprze (983 tys., 0,2%).

W okresie od 2005 r. do 2025 r. populacja całej Wspólnoty powiększyła się o ok. 4%. Wzrost liczby mieszkańców zanotowano w 19 państwach członkowskich, natomiast w ośmiu doszło do spadku liczby ludności. Największy względny przyrost odnotowano w Luksemburgu (48%), na Malcie (43%), Cyprze (34%) i w Irlandii (32%), natomiast największe spadki wystąpiły na Łotwie (17%), w Bułgarii (16%), na Litwie (14%) oraz w Rumunii (11%) i Chorwacji (10%).

Raport pokazuje również, że w krajach Unii Europejskiej przeważają kobiety – na początku 2025 r. we Wspólnocie mieszkało ich 230 mln wobec 221 mln mężczyzn. Średnio przypadały 104,2 kobiety na 100 mężczyzn. Wyjątek stanowiły Malta, Słowenia, Szwecja i Luksemburg.

Osoby w wieku 65 lat i więcej stanowiły w 2025 r. 22% populacji UE, podczas gdy dzieci do 14. roku życia odpowiadały za 14,4% mieszkańców. Ludność w wieku produkcyjnym wynosiła natomiast 63,6% populacji. W ciągu ostatnich dziesięciu lat udział seniorów w społeczeństwie Unii wzrósł o 2,9 p.p. Największe zmiany odnotowano w Polsce, gdzie udział osób starszych zwiększył się w tym okresie o 5,6 p.p., a także na Słowacji (4,8 p.p.) i w Chorwacji (4,3 p.p.). Na drugim biegunie znajdują się Malta (0,4 p.p.), Luksemburg (1 p.p.) i Szwecja (1,2 p.p.).

Eurostat zwraca również uwagę na rosnącą liczbę osób w wieku 80 lat i więcej – seniorzy z tej grupy stanowili już 6% ludności UE. Najwyższy odsetek zanotowano we Włoszech (8%), a następnie w Niemczech, Grecji i Portugalii (po 7%).

W raporcie znalazły się także dane dotyczące migracji. W 2024 r. do państw Wspólnoty przybyło prawie 6 mln imigrantów, z czego ok. 74% pochodziło spoza UE. Najwięcej nowych mieszkańców przyjęły Hiszpania (1,289 mln, 23% wszystkich imigrantów do krajów UE), Niemcy (1,079 mln, 19%), Włochy (452 tys., 8%) i Francja (439 tys., 8%). Najmniejszy napływ imigrantów odnotowano natomiast na Słowacji, Łotwie, w Estonii i Luksemburgu (mniej niż 0,5%).

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przekroczenie określonych limitów może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem wypłaty świadczenia.

Osoby pobierające świadczenie przedemerytalne i jednocześnie osiągające dochody z pracy zarobkowej muszą rozliczyć się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Termin na przekazanie informacji o przychodach uzyskanych w okresie od 1 marca 2025 r. do 28 lutego 2026 r. upływa 1 czerwca 2026 r. Choć zgodnie z przepisami dokumenty powinny zostać złożone do końca maja, w tym roku 31 maja przypada w niedzielę, dlatego formalności można dopełnić dzień później.

Na podstawie dostarczonych dokumentów ZUS sprawdzi, czy świadczenie przedemerytalne było wypłacane w odpowiedniej wysokości. Weryfikacja dotyczy osób, które w okresie pobierania świadczenia osiągały dodatkowe przychody. Przekroczenie określonych limitów może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem wypłaty świadczenia.

Zakres wymaganych dokumentów zależy od rodzaju wykonywanej pracy. Osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia powinny przedstawić zaświadczenie od pracodawcy lub zleceniodawcy zawierające informacje o osiągniętych dochodach z podziałem na poszczególne miesiące. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej konieczne jest złożenie oświadczenia, w którym przychodem jest zadeklarowana podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Obowiązek rozliczenia dotyczy także osób pracujących za granicą oraz członków rad nadzorczych.

Po otrzymaniu kompletu dokumentów ZUS przeprowadzi rozliczenie w wariancie najkorzystniejszym dla świadczeniobiorcy. Analiza przychodów zostanie wykonana zarówno w ujęciu miesięcznym, jak i rocznym. Na tej podstawie ZUS oceni, czy świadczenie wypłacano prawidłowo, czy powinno zostać zmniejszone lub zawieszone. W niektórych przypadkach możliwe będzie również wypłacenie wyrównania.

W okresie od marca 2025 r. do lutego 2026 r. obowiązywały określone limity dorabiania. Osoby, których przychód nie przekroczył 24 546 zł brutto, mogły pobierać świadczenie w pełnej wysokości. Przychód mieszczący się w przedziale od 24 546 zł do 68 726,40 zł brutto powodował zmniejszenie świadczenia przy zachowaniu kwoty gwarantowanej wynoszącej 946,70 zł. Natomiast przekroczenie kwoty 68 726,40 zł brutto skutkowało zawieszeniem wypłaty świadczenia przedemerytalnego.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Długofalowe strategie deklaruje wiele mniejszych podmiotów – 36% mikrofirm i 37% małych przedsiębiorstw.

Polskie przedsiębiorstwa coraz częściej łączą długofalowe strategie rozwoju z ostrożnym i elastycznym podejściem do bieżącego zarządzania. Takie wnioski płyną z najnowszego badania Miesięcznego Indeksu Koniunktury przygotowanego przez Polski Instytut Ekonomiczny. Wyniki pokazują, że mimo pogarszającej się koniunktury wiele firm nadal planuje działania w perspektywie wykraczającej poza bieżące funkcjonowanie.

Jedna trzecia przedsiębiorstw deklaruje, że realizuje strategie wieloletnie, obejmujące m.in. inwestycje i rozwój działalności. Kolejne 12% firm planuje działania w horyzoncie od roku do dwóch lat, natomiast prawie jedna czwarta przedsiębiorców wskazuje na perspektywę od sześciu do dwunastu miesięcy. Jednocześnie część podmiotów ogranicza planowanie do krótszego okresu. Co dziesiąta firma działa w perspektywie nieprzekraczającej trzech miesięcy, a 5% przyznaje, że podejmuje decyzje wyłącznie w reakcji na bieżące wydarzenia rynkowe.

Badanie pokazuje również różnice pomiędzy przedsiębiorstwami o różnej wielkości. – Co ciekawe, stosunkowo duży odsetek mniejszych firm deklaruje długookresowe strategie i plany inwestycyjne – wśród mikrofirm jest 36% wskazań na działania w wieloletnim horyzoncie, wśród małych – 37%. Natomiast aż 42% dużych firm przyznaje, że ze względu na zmienność koniunktury, mając tylko ogólne strategie, działa w perspektywie od sześciu do dwunastu miesięcy. Warto jednak podkreślić, że strategie dużych przedsiębiorstw są bardziej złożone i wymagają częstszych aktualizacji niż wizje rozwoju małych podmiotów. Podobnie jest ze skalą inwestycji – tłumaczy Katarzyna Zybertowicz, starsza analityczka w Zespole Wsparcia Badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Widoczne są także różnice pomiędzy branżami. Handel i produkcja należą do sektorów, w których częściej występuje planowanie długoterminowe. Wieloletnie strategie deklaruje odpowiednio 46% firm handlowych i 39% przedsiębiorstw produkcyjnych, a ponad połowa podmiotów z tych branż planuje działalność co najmniej w perspektywie rocznej. Odmienna sytuacja występuje w transporcie i budownictwie, gdzie większe znaczenie mają krótsze horyzonty planowania i elastyczne dostosowywanie działań do zmieniającej się sytuacji rynkowej. – Szczególnie w transporcie widoczny jest wysoki udział firm planujących w perspektywie do pół roku, co potwierdza większą wrażliwość branży na zmienność popytu i warunków rynkowych – zwraca uwagę ekspertka.

Według autorów badania obecna sytuacja gospodarcza wpływa na wzrost ostrożności wśród przedsiębiorców. Majowa wartość Miesięcznego Indeksu Koniunktury spadła do poziomu 94,5 pkt., co oznacza przewagę nastrojów pesymistycznych nad optymistycznymi. Mimo to wiele firm utrzymuje stabilność finansową. Ponad połowa przedsiębiorstw deklaruje, że posiada środki pozwalające na funkcjonowanie przez okres dłuższy niż trzy miesiące, a kolejne 34% ma zabezpieczenie finansowe na dwa do trzech miesięcy działalności. – W czasie pomiaru MIK (od 2021 r.) około połowa firm, mimo szoków, utrzymuje niezły poziom płynności. To ogranicza presję na natychmiastowe działania ratunkowe i drastyczne cięcia kosztów, ale jednocześnie sprzyja zachowawczemu podejściu oraz większej ostrożności w planowaniu dalszych działań – wskazuje Katarzyna Zybertowicz.

Ekspertka podkreśla, że przedsiębiorstwa nie rezygnują z planów rozwojowych, ale coraz częściej realizują je etapami i z większą ostrożnością podchodzą do bardziej ryzykownych inwestycji. – Coraz wyraźniej widoczny jest model łączenia długoterminowej orientacji strategicznej z krótszym horyzontem operacyjnego zarządzania, co znajduje odzwierciedlenie w strukturze deklarowanych planów przedsiębiorstw. Firmy nie wycofują się z planów rozwojowych, ale zmieniają styl zarządzania – wzmacniają kontrolę kosztów, dzielą inwestycje na etapy i budują większą odporność na wstrząsy. Oznacza to stopniowe odejście od planowania opartego na założeniu względnej stabilności na rzecz funkcjonowania w warunkach trwałej zmienności, w których elastyczność i zdolność szybkiego reagowania stają się równie ważne jak sama strategia – podsumowuje Katarzyna Zybertowicz.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Świadczenie jest zmniejszane po przekroczeniu 70% przeciętnego wynagrodzenia. Nowy próg wyniesie ok. 6694 zł brutto miesięcznie.

Od 1 czerwca zmienią się limity dorabiania do emerytur i rent. Oznacza to, że część osób pobierających świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będzie mogła osiągać wyższe dochody bez ryzyka zmniejszenia lub zawieszenia wypłaty świadczenia. Nowe progi będą obowiązywać do końca sierpnia i wynikają ze wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce.

Zmiany opierają się na danych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących średniego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2026 r., które wyniosło 9562,88 zł brutto. Na tej podstawie wyliczane są limity przychodów dla osób pobierających wcześniejsze emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami świadczenie jest zmniejszane po przekroczeniu 70% przeciętnego wynagrodzenia. Nowy próg wyniesie 6694,02 zł brutto miesięcznie. Dla porównania – od marca do końca maja limit ten wynosi 6438,50 zł. Jeśli przychód przekroczy wskazaną kwotę, ale nie osiągnie wyższego progu, ZUS obniży wypłacane świadczenie. Maksymalna wysokość zmniejszenia zależy od rodzaju pobieranego świadczenia. Obecnie wynosi ona 989,41 zł dla emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 742,10 zł dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i 841,05 zł dla renty rodzinnej przysługującej jednej osobie.

Drugi limit dotyczy całkowitego zawieszenia wypłaty świadczenia. Następuje ono po przekroczeniu 130% przeciętnego wynagrodzenia. Od 1 czerwca próg ten wzrośnie do ok. 12 431,80 zł brutto miesięcznie. Do końca maja obowiązuje jeszcze limit w wysokości 11 957,20 zł.

Ograniczenia dotyczą przede wszystkim osób pobierających wcześniejsze emerytury i renty. Pod uwagę brane są przychody z pracy objętej obowiązkowymi składkami na ubezpieczenia społeczne, m.in. z umowy o pracę, działalności gospodarczej, służby mundurowej czy pracy wykonywanej za granicą. Uwzględniane są także niektóre świadczenia chorobowe i rehabilitacyjne.

Limity nie obejmują większości osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy emeryt kontynuuje zatrudnienie u tego samego pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed przejściem na emeryturę. W takim przypadku ZUS może zawiesić wypłatę świadczenia do czasu rozwiązania stosunku pracy.

Osoby objęte limitami mają obowiązek poinformować ZUS o podjęciu pracy zarobkowej. Służy do tego formularz EROP. Dodatkowo do końca lutego każdego roku należy przedstawić zaświadczenie o przychodach osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Jeśli okaże się, że świadczenie było wypłacane w zbyt wysokiej kwocie, ZUS może zażądać zwrotu nadpłaty. W przypadku wcześniejszego zgłoszenia dochodów zwrot obejmuje maksymalnie ostatni rok, natomiast brak informacji może oznaczać konieczność oddania świadczeń nawet za trzy lata wstecz.

Rosnące limity mają coraz większe znaczenie, ponieważ zwiększa się liczba aktywnych zawodowo seniorów. Wielu emerytów decyduje się kontynuować pracę ze względu na rosnące koszty życia, ale także chęć pozostania aktywnym na rynku pracy. Czytaj więcej: Śląskie wśród regionów z największą liczbą pracujących emerytów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Choć liczba ogólnodostępnych punktów ładowania stale wzrasta, to samochody firmowe najczęściej ładowane są w lokalizacjach prywatnych i półpublicznych.

Elektromobilność w Polsce coraz wyraźniej wychodzi poza etap niszowych rozwiązań i staje się istotnym elementem strategii biznesowych wielu przedsiębiorstw. To właśnie firmy odpowiadają obecnie za ponad 80% nowych rejestracji samochodów elektrycznych, a decyzje dotyczące rozwoju flot są coraz częściej powiązane nie tylko z kosztami operacyjnymi, ale również z regulacjami i zarządzaniem energią. Eksperci zwracają uwagę, że tempo rozwoju rynku rośnie, jednak infrastruktura techniczna wielu budynków komercyjnych nadal nie jest odpowiednio przygotowana na rosnącą liczbę pojazdów elektrycznych.

Z danych Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego oraz Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności wynika, że pod koniec 2025 r. po polskich drogach jeździło 132 775 samochodów osobowych z napędem elektrycznym typu BEV. W ciągu roku liczba ta zwiększyła się o ponad 52 tys. pojazdów. Prognozy wskazują, że do 2030 r. flota elektryków w Polsce może wzrosnąć do ok. 700 tys. samochodów.

Rosnąca liczba pojazdów elektrycznych sprawia, że przedsiębiorstwa przechodzą od etapu analiz i pilotażowych wdrożeń do konkretnych inwestycji. – Dla wielu organizacji to dziś element strategii operacyjnej, który wpływa na wiele istotnych dla nich aspektów. Decyzje flotowe coraz częściej zapadają równolegle z tymi dotyczącymi energetyki. Dzieje się tak, ponieważ skala ładowania pojazdów zmienia profil zużycia energii w obiektach biznesowych – tłumaczy Grzegorz Końpa, Head of Commercial Projects, eMobility w E.ON Polska.

Eksperci wskazują również na rosnące wyzwania związane z infrastrukturą. Choć liczba ogólnodostępnych punktów ładowania stale wzrasta i pod koniec 2025 r. wynosiła 11 762, to samochody firmowe najczęściej ładowane są w lokalizacjach prywatnych i półpublicznych, takich jak parkingi przy biurach, magazynach, centrach logistycznych czy zakładach przemysłowych. W wielu przypadkach problemem staje się dostępna moc przyłączeniowa i możliwość dalszej rozbudowy instalacji w przyszłości.

Znaczenie elektromobilności zwiększają również przepisy krajowe i unijne. Ustawa o elektromobilności oraz dyrektywa EPBD nakładają obowiązki związane z przygotowaniem infrastruktury ładowania w budynkach niemieszkalnych, natomiast rozporządzenie AFIR określa standardy techniczne dla stacji ładowania na terenie Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to, że brak odpowiedniej infrastruktury może wpływać na atrakcyjność nieruchomości, oczekiwania najemców i realizację celów związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Wraz z rozwojem elektromobilności zmienia się również podejście do inwestycji. Firmy coraz częściej analizują wdrażanie elektrycznych flot w kontekście energetycznym, uwzględniając m.in. moc przyłączeniową, zarządzanie obciążeniem instalacji czy integrację ładowarek z systemami budynkowymi. Zdaniem Kamila Szostaka, Senior Technical & Sales Consultant eMobility w E.ON Polska, coraz więcej firm chce podejmować decyzje dotyczące elektromobilności w sposób długofalowy i uporządkowany. – Kluczowe staje się dziś zrozumienie, jak zaplanować etapy powstawania infrastruktury, przygotować się na przyszłe regulacje oraz połączyć potrzeby transportowe z możliwościami energetycznymi obiektu – wskazuje.

Z perspektywy rynku nieruchomości przygotowanie budynków do rosnącej liczby pojazdów elektrycznych staje się jednym z ważniejszych elementów nowoczesnej infrastruktury technicznej. Obiekty umożliwiające ładowanie większej liczby samochodów są coraz bardziej atrakcyjne dla najemców i lepiej odpowiadają na zmieniające się wymagania rynku. Jak zwracają uwagę eksperci, elektromobilność w biznesie staje się standardem, który wymaga jednak odpowiedniego planowania, integracji z systemami energetycznymi i długoterminowego podejścia do rozwoju infrastruktury.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Najczęściej wskazywaną korzyścią z uczestnictwa w klastrach jest możliwość nawiązywania relacji z innymi przedsiębiorstwami.

Klastry odgrywają coraz większą rolę w rozwoju innowacyjności i gospodarki, łącząc współpracę przedsiębiorstw, instytucji naukowych i samorządów. Dzięki takiej formule firmy mogą łatwiej rozwijać nowe technologie, ograniczać koszty działalności badawczo-rozwojowej i szybciej docierać do nowych rynków.

Według badania „Benchmarking klastrów edycja 2024” Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości najczęściej wskazywaną korzyścią z uczestnictwa w klastrach jest możliwość nawiązywania relacji z innymi przedsiębiorstwami – taką odpowiedź wskazało ponad 69% respondentów. 64% podkreśliło znaczenie rozwoju współpracy, a połowa badanych zwróciła uwagę na większe możliwości dystrybucji produktów. Ponad 42% podkreśliło również lepszy dostęp do zasobów materialnych i niematerialnych.

Jak podkreśla Monika Antonowicz z Departamentu Analiz i Strategii PARP, szczególnie ważne znaczenie klastry mają dla najmniejszych firm. – Z punktu widzenia małych i średnich przedsiębiorstw, stanowiących filar polskiej gospodarki, największą zaletą członkostwa w klastrach jest możliwość łatwego pozyskiwania najnowszej wiedzy i technologii. Ma to korzystny wpływ na rozwój innowacji w danej strukturze, bez konieczności ponoszenia wysokich nakładów na działalność B+R. Prowadzona w ramach klastra współpraca małych i średnich firm z większymi podmiotami pozwala także czerpać wiedzę z zakresu m.in. ekspansji zagranicznej. Z kolei duże firmy w ten sposób mogą pozyskać istotnego, elastycznego partnera, który pomoże im np. szybciej uzyskać optymalne z ich punktu widzenia rozwiązanie – tłumaczy ekspertka.

Analiza przeprowadzona w 2025 r. objęła blisko jedną trzecią wszystkich klastrów działających w Polsce. 42 badane klastry skupiają ponad 4 tys. firm zatrudniających w sumie ponad milion pracowników. Oprócz przedsiębiorstw w ich skład wchodzą również samorządy, instytucje naukowe, ośrodki badawcze, a także jednostki organizacyjne, w tym szpitale. Jak podkreśla PARP, taka różnorodność sprzyja wymianie wiedzy i doświadczeń oraz umożliwia testowanie nowych produktów i usług w praktyce.

Znaczenie klastrów szczególnie widoczne było w czasie sytuacji kryzysowych, takich jak pandemia COVID-19 czy wojna w Ukrainie – współpraca pomiędzy podmiotami pozwoliła szybciej reagować na problemy związane z zerwanymi łańcuchami dostaw i usprawniać działania organizacyjne. PARP zwraca także uwagę na rosnącą rolę klastrów w rozwoju technologii dual-use, czyli rozwiązań mających zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe. – Funkcjonowanie klastrów jest istotne także z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, ponieważ umożliwia decydentom identyfikować podmioty, których rozwiązania zwiększają potencjał obronny kraju oraz jego odporność na kryzysy. Współpraca wojska z klastrami pozwala sprawniej opracować kompleksowe rozwiązania pochodzące od wielu firm i instytucji, które mogą ponadto znaleźć zastosowanie cywilne – wyjaśnia Monika Antonowicz.

W Polsce funkcjonują obecnie dwie główne kategorie klastrów. Pierwszą stanowią Krajowe Klastry Kluczowe, czyli podmioty o ponadregionalnym zasięgu i wysokim potencjale rozwojowym posiadające status przyznawany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Drugą kategorią są Ponadregionalne Klastry Wzrostowe działające na terenie co najmniej dwóch województw i rozwijające swoją działalność w kierunku uzyskania statusu Klastra Kluczowego.

Istotną funkcję w działalności klastrów pełnią koordynatorzy, którymi mogą być m.in. fundacje, stowarzyszenia, spółki czy strefy ekonomiczne. Odpowiadają oni za rozwój współpracy pomiędzy członkami oraz tworzenie nowych usług wspierających działalność innowacyjną przedsiębiorstw.

PARP prowadzi obecnie programy wsparcia dla koordynatorów Krajowych Klastrów Kluczowych i Ponadregionalnych Klastrów Wzrostowych w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki. Dofinansowanie może wynieść nawet 70% kosztów kwalifikowalnych projektu i obejmuje rozwój usług związanych m.in. z transformacją cyfrową, gospodarką o obiegu zamkniętym, gospodarką niskoemisyjną oraz nowoczesną edukacją. Wsparcie może dotyczyć także działań związanych z internacjonalizacją oferty klastrów i promocją produktów ich członków na wydarzeniach branżowych. Kolejny nabór wniosków planowany jest na przełomie trzeciego i czwartego kwartału.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Absolwenci techników i szkół branżowych szybciej wchodzą na rynek pracy i wcześniej osiągają korzyści finansowe związane z zatrudnieniem.

W polskim systemie edukacji ponadpodstawowej widoczne są zmiany związane ze wzrostem znaczenia kształcenia zawodowego. Choć licea ogólnokształcące nadal pozostają najczęściej wybieraną ścieżką edukacyjną, rośnie liczba absolwentów szkół branżowych, a technika utrzymują swoją silną pozycję jako forma nauki łącząca przygotowanie zawodowe z możliwością dalszego kształcenia.

W 2025 r. licea ogólnokształcące ukończyło 161,2 tys. osób, co stanowiło 35,5% wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych w Polsce. W porównaniu z 2020 r. liczba absolwentów liceów wzrosła o niemal 15 tys., jednak ich udział w ogólnej liczbie absolwentów zmniejszył się o 2,3 p.p. Jednocześnie zwiększa się liczba samych liceów. W 2015 r. działały 2163 licea ogólnokształcące dla młodzieży, natomiast w 2024 r. było ich 2351. Wzrost ten wynika głównie z rozwoju placówek prowadzonych przez podmioty inne niż samorządy.

Licea ogólnokształcące pozostają także jednym z najbardziej sfeminizowanych typów szkół. Wśród absolwentów z 2023 r. kobiety stanowiły 64%, podczas gdy w całej populacji absolwentów szkół ponadpodstawowych ich udział wynosił 55%. Wyższy udział kobiet odnotowano jedynie w szkołach policealnych. Z kolei w technikach i szkołach branżowych dominują mężczyźni, których jest odpowiednio 60% i 67%.

Absolwenci liceów w zdecydowanej większości kontynuują naukę na studiach wyższych. Bezpośrednio po ukończeniu szkoły studiowało 76% absolwentów LO z 2023 r., a rok później – 83%. Największym zainteresowaniem cieszyły się kierunki z zakresu nauk społecznych (43%), nauk medycznych i o zdrowiu (19%) oraz nauk inżynieryjno-technicznych (18%). Wybory edukacyjne różniły się wyraźnie ze względu na płeć. Kobiety częściej wybierały kierunki społeczne, medyczne i humanistyczne, natomiast mężczyźni kierunki techniczne i inżynieryjne.

Analiza losów absolwentów pokazuje wyraźne różnice pomiędzy poszczególnymi ścieżkami edukacyjnymi. W przypadku liceów dominującym modelem pozostaje dalsza edukacja, a aktywność zawodowa ma zwykle charakter dodatkowy. W marcu 2025 r. 88% absolwentów liceów z rocznika 2023 nadal się uczyło, przy czym 10% łączyło naukę z pracą, a jedynie 6% wyłącznie pracowało. – Absolwenci techników i szkół branżowych I stopnia wcześniej wchodzą na rynek pracy, a ich przewaga dochodowa pojawia się szybciej – zwłaszcza dotyczy to absolwentów techników, które łączą przygotowanie zawodowe z możliwością dalszej edukacji. Liceum otwiera przede wszystkim drogę do studiów, ale nie zapewnia jeszcze przewagi płacowej nad absolwentami ścieżek zawodowych. Technikum daje szybszy start zawodowy przy zachowaniu elastyczności, a szkoły branżowe coraz częściej stają się realnie wybieraną ścieżką przygotowującą do szybkiego wejścia na rynek pracy – tłumaczy Cezary Przybył, doradca w Zespole Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Coraz większe znaczenie zyskują szkoły branżowe I stopnia. W 2020 r. ich absolwenci stanowili 10% wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych, natomiast w 2024 r. – już 15,1%. W liczbach bezwzględnych oznacza to wzrost z 38,9 tys. do 68,6 tys. absolwentów, czyli o ponad 76%. Wraz ze wzrostem zainteresowania tym typem edukacji rośnie również liczba szkół branżowych I stopnia. Według danych GUS między 2017 a 2024 r. ich liczba zwiększyła się z 1167 do 1299.

Również technika odgrywają istotną rolę w systemie edukacji. W 2025 r. ukończyło je 111,1 tys. absolwentów, co stanowiło niemal jedną czwartą wszystkich absolwentów szkół ponadpodstawowych w kraju. Choć udział absolwentów techników nieco spadł w porównaniu z 2020 r. (co jest związane ze wzrostem udziału absolwentów szkół branżowych I stopnia), szkoły te pozostają atrakcyjną formą kształcenia, ponieważ umożliwiają jednoczesne zdobycie zawodu i przygotowanie do matury oraz studiów wyższych. Liczba techników pozostaje przy tym względnie stabilna. W 2017 r. funkcjonowało 1856 techników dla młodzieży, a w 2024 r. – 1812.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Dzień Dziecka należy do najbardziej rozpoznawalnych świąt rodzinnych w Polsce.

Początki Dnia Dziecka i rozwój święta w Polsce

Początki tego święta sięgają pierwszej połowy XX wieku, jednak jego międzynarodowy charakter zaczął kształtować się po II wojnie światowej. W 1954 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła Międzynarodowy Dzień Dziecka jako symbol troski o prawa i dobro najmłodszych. W Polsce święto zaczęto obchodzić regularnie od 1952 roku, a datę 1 czerwca utrwalono na stałe w kalendarzu wydarzeń rodzinnych i szkolnych.

W pierwszych dekadach obchodów Dzień Dziecka miał głównie charakter społeczny i edukacyjny. Organizowano festyny, przedstawienia oraz wydarzenia sportowe, a dzieci otrzymywały drobne upominki i słodycze. Z czasem święto zaczęło nabierać bardziej konsumpcyjnego charakteru. Rozwój handlu, reklamy i sprzedaży internetowej sprawił, że Dzień Dziecka stał się jednym z ważniejszych okresów zakupowych w roku, szczególnie dla branży zabawkowej, książkowej i elektronicznej.

Zwyczaje zakupowe polskich rodziców

Współczesne obchody Dnia Dziecka w Polsce łączą prezenty z rodzinnym spędzaniem czasu. Badania pokazują, że większość rodziców planuje zakup upominku dla dziecka, ale równie ważne pozostają wspólne wyjścia i aktywności.

Według badania przeprowadzonego dla PayPo, aż 60% Polaków przygotowuje prezenty z okazji Dnia Dziecka. Najczęściej wybierane są zabawki, słodycze, książki, gry, ubrania oraz gotówka. Coraz częściej pojawiają się także prezenty w formie doświadczeń – wyjazdów, wizyt w parkach rozrywki czy wspólnych wyjść do kina.

Decyzje zakupowe są dziś bardziej przemyślane niż jeszcze kilka lat temu. Rodzice deklarują, że przy wyborze prezentu kierują się przede wszystkim zainteresowaniami dziecka oraz jego realnymi potrzebami. Dla wielu rodzin istotna pozostaje także jakość produktów oraz ich wartość edukacyjna. Dodatkowo podczas zakupów warto wziąć pod uwagę pozostawienie swoich pieniędzy za prezenty w rękach lokalnych przedsiębiorców. Wiele lokalnych sklepów oferuje ciekawą ofertę na Dzień Dziecka.

Ile rodzice wydają na Dzień Dziecka?

Rosnące ceny produktów i zmieniające się oczekiwania dzieci sprawiają, że budżety przeznaczane na Dzień Dziecka systematycznie rosną. Według badań PayPo blisko połowa kupujących deklarowała wydatki na poziomie 101–200 zł na jedno dziecko, a część rodziców planowała przeznaczyć jeszcze większe kwoty. Co trzeci respondent przyznał jednocześnie, że wyda więcej niż w poprzednich latach.

Coraz większą rolę odgrywają również zakupy internetowe. Rodzice często wybierają sprzedaż online ze względu na większy wybór produktów, możliwość porównania cen oraz wygodę dostawy. Jednocześnie zauważalny jest trend łączenia prezentów materialnych z czasem spędzanym wspólnie.

Mimo rosnących wydatków Dzień Dziecka nadal postrzegany jest przede wszystkim jako święto relacji rodzinnych. Prezenty pozostają ważnym elementem obchodów, jednak coraz częściej podkreśla się znaczenie wspólnego czasu, budowania więzi i tworzenia rodzinnych wspomnień.

opracowanie: kk

źródło: businessinsider.com.pl

Do 2060 r. wzrosnąć ma udział mieszkańców żyjących w metropoliach liczących ponad 500 tys. osób, a także udział wynagrodzeń przypadających na te osoby.

W najbliższych dekadach niemal wszystkie polskie samorządy będą musiały zmierzyć się z poważnymi skutkami zmian demograficznych. Według prognoz przygotowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego do 2060 r. liczba osób pracujących zmniejszy się w 95,4% gmin, a w skali całego kraju spadek może wynieść ok. 30%. Zdaniem autorów opracowania przełoży się to bezpośrednio na sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego, których dochody w dużej mierze zależą od aktywności zawodowej mieszkańców i wysokości ich wynagrodzeń.

Przywołane w raporcie prognozy Głównego Urzędu Statystycznego zakładają, że liczba ludności Polski spadnie do 30,9 mln osób do 2060 r. Jednocześnie znacząco wzrośnie udział seniorów – osoby w wieku 60 i 65 lat oraz starsze będą stanowiły 35,5% społeczeństwa wobec 23,8% obecnie. Dla porównania – na koniec pierwszego kwartału 2026 r. liczba mieszkańców Polski wynosiła 37,28 mln.

BGK zwraca uwagę, że zmiany demograficzne szczególnie dotkną najmniejsze samorządy. Do 2060 r. udział gmin liczących mniej niż 5 tys. mieszkańców ma wzrosnąć z 29,2% do 46,7%. Pojawić mają się również jednostki samorządowe liczące poniżej tysiąca mieszkańców.

W opracowaniu podkreślono, że część wydatków bieżących samorządów ma charakter stały i trudno ją szybko dostosować do malejącej liczby mieszkańców. Takie nieelastyczne wydatki stanowią średnio 23,8% kosztów bieżących. Największy wzrost obciążeń ma dotyczyć najmniejszych gmin, gdzie wydatki stałe w przeliczeniu na jednego mieszkańca mogą wzrosnąć średnio o 88,1% do 2060 r.

Jednocześnie prognozowany spadek liczby pracujących ma negatywnie odbić się na dochodach z podatku PIT – według szacunków BGK pogorszenie sytuacji dochodowej z tego tytułu może dotknąć 95,6% gmin. Najtrudniejsza sytuacja prognozowana jest dla ok. 1/4 samorządów, które już dziś są silnie obciążone stałymi wydatkami bieżącymi i jednocześnie mogą doświadczyć ponadprzeciętnego spadku wpływów podatkowych.

Raport wskazuje również na postępującą koncentrację ludności wokół największych miast. Do 2060 r. wzrosnąć ma udział mieszkańców żyjących w metropoliach liczących ponad 500 tys. osób (o 1,5 p.p.), a także udział wynagrodzeń przypadających na te osoby (o 2 p.p.). Jednocześnie rozwijać mają się tzw. gminy obwarzankowe otaczające duże miasta. Według prognoz w promieniu do 15 km od Warszawy liczba mieszkańców może wzrosnąć o ponad 10%, podczas gdy sama stolica zanotuje znacznie mniejszy przyrost ludności (0,7%).

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ponad połowa respondentów przyznała, że z powodów ekonomicznych odkłada plany związane m.in. z założeniem rodziny czy rozpoczęciem własnej działalności.

Znaczna część młodych Polaków zmaga się z trudną sytuacją finansową. Jak wynika z badania firmy Deloitte, 41% przedstawicieli pokolenia Z i 46% millenialsów żyje od wypłaty do wypłaty. To wynik nieco niższy od średniej światowej, która w obu grupach wyniosła 47%.

Głównym źródłem niepokoju wśród młodszych generacji niezmiennie są rosnące koszty życia, na które wskazuje 32% polskich respondentów z pokolenia Z i 39% millenialsów. Z analizy danych wynika jednak, że polskie badanie wyróżnia się na tle globalnym znacznie wyższym poziomem lęku przed konfliktami zbrojnymi i niestabilnością geopolityczną. Zagrożenia te niepokoją odpowiednio 32% i 36% ankietowanych w naszym kraju, co niemal dwukrotnie przewyższa średnią światową.

Problemy finansowe wpływają również na decyzje życiowe młodych ludzi. Zarówno w Polsce, jak i na świecie ponad połowa respondentów przyznała, że odkłada z powodów ekonomicznych plany związane m.in. z założeniem rodziny, dalszą edukacją czy rozpoczęciem własnej działalności gospodarczej. Taką odpowiedź wskazało 55% przedstawicieli pokolenia Z i 52% millenialsów.

Szczególnie widoczny w Polsce pozostaje problem dostępności mieszkań. Według badania zakup własnej nieruchomości znajduje się poza zasięgiem 59% osób z pokolenia Z oraz 52% millenialsów. Globalnie podobne deklaracje złożyło odpowiednio 51% i 40% respondentów. Badani podkreślają również, że ceny mieszkań i dostępność zakwaterowania mają bezpośredni wpływ na ich decyzje zawodowe – wskazało tak 71% „zetek” i 52% millenialsów w Polsce.

Raport pokazuje też rosnące znaczenie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Na świecie korzysta z nich już 74% przedstawicieli obu pokoleń, podczas gdy rok wcześniej odsetek ten wynosił niewiele ponad połowę. W Polsce poziom wykorzystania AI jest niższy, ale również rośnie – z narzędzi tych korzysta 58% przedstawicieli pokolenia Z i 57% millenialsów. Najczęściej sztuczna inteligencja wykorzystywana jest do rozwoju zawodowego i edukacji. Ponad dwie trzecie respondentów deklaruje, że używa AI do identyfikowania możliwości nauki i rozwoju (68% „zetek” i 73% millenialsów), a podobny odsetek korzysta z niej przy poszukiwaniu wskazówek dotyczących kariery zawodowej (odpowiednio 66% i 67%).

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Pracodawcy próbują ograniczać rotację pracowników, oferując dodatkowe świadczenia czy możliwość powrotu do pracy w kolejnych sezonach.

Praca sezonowa w Polsce staje się coraz bardziej atrakcyjną alternatywą dla wyjazdów zarobkowych za granicę. Obecne stawki godzinowe wahają się od 32 do nawet 52 zł brutto, a w przypadku bardziej specjalistycznych lub pilnych zleceń mogą być jeszcze wyższe. Jednocześnie kandydaci coraz częściej pytają o zgłoszenie do ZUS, odprowadzanie składek i formalne warunki zatrudnienia.

Rynek pracy sezonowej zmienił się w ostatnich latach. Jeszcze niedawno kojarzył się głównie ze zbiorami owoców czy pracą w gastronomii w miejscowościach turystycznych. Obecnie zapotrzebowanie obejmuje również magazyny obsługujące handel internetowy, centra logistyczne, branżę eventową, hotele, handel i sektor rekreacyjny. Oferty dotyczą już nie tylko prostych prac fizycznych, ale także stanowisk wymagających kompetencji cyfrowych, umiejętności organizacyjnych i pracy w dynamicznym środowisku. – Jedna z większych zmian, którą na przestrzeni lat obserwujemy w przypadku pracy sezonowej, dotyczy różnorodności stanowisk. Coraz częściej nie są to już wyłącznie proste prace fizyczne, ale role wymagające podstawowych kompetencji cyfrowych, szybkiej adaptacji i umiejętności pracy w dynamicznym środowisku. Sezonowość zatrudnienia zaczyna przypominać elastyczny rynek projektowy, w którym pracownicy płynnie przechodzą między branżami w zależności od popytu i lokalnych wydarzeń. Do tego mają szansę na dość szybki zarobek – podkreśla Magda Dąbrowska, prezeska Grupy Progres.

Dane Grupy Progres wskazują, że w tym roku stawki za pracę sezonową mieszczą się zazwyczaj w przedziale od 32 do 45 zł brutto za godzinę, przy czym przy pilnych lub specjalistycznych zleceniach dochodzą nawet do 52 zł brutto. Większość pracowników otrzymuje wynagrodzenie bliskie średniej z tego przedziału. Z kolei z analizy portalu Jooble (według stanu na 13 maja) wynika, że średnie roczne zarobki na stanowiskach sezonowych wynoszą 80 628 zł, co daje miesięcznie ok. 6719 zł i ok. 41,99 zł za godzinę.

Najwięcej ofert pojawia się obecnie w gastronomii, hotelarstwie, logistyce i branży eventowej. W restauracjach i lokalach gastronomicznych poszukiwani są m.in. kelnerzy (ok. 32–40 zł/h plus napiwki), barmani (32–50 zł/h), bariści (32–45 zł/h), kucharze (35–60 zł/h, w topowych lokalizacjach i kurortach więcej) oraz pracownicy food trucków (32–55 zł/h lub stawka dzienna plus udział w obrocie). W hotelach firmy rekrutują recepcjonistów (32–45 zł/h), animatorów dziecięcych (30–50 zł/h), pracowników stref wellness (35–60 zł/h) czy osoby odpowiedzialne za rezerwacje online (30–50 zł/h). W logistyce i handlu sezonowym największe zapotrzebowanie dotyczy magazynierów (32–40 zł/h), operatorów kompletacji zamówień (32–40 zł/h), kierowców dostaw miejskich (35–55 zł/h plus premie za kursy i godziny) i pracowników obsługujących punkty odbioru przesyłek w miejscowościach turystycznych (32–40 zł/h).

Bardzo dynamicznie rozwija się również sektor wydarzeń plenerowych i festiwali. Poszukiwani są montażyści scen (35–60 zł/h), technicy światła i nagłośnienia (40–80 zł/h), stewardzi imprez (32–45 zł/h), pracownicy stref VIP (35–70 zł/h) oraz obsługa zaplecza technicznego i sanitarnego (32–40 zł/h). Coraz częściej pojawiają się także mniej typowe oferty, takie jak operatorzy dmuchańców (32–40 zł/h), opiekunowie stref relaksu (32–50 zł/h), testerzy escape roomów sezonowych (32–60 zł/h), kierownicy kina letniego (40–70 zł/h) czy animatorzy aktywności sportowych w hotelach i kurortach (32–55 zł/h).

Rosnące zapotrzebowanie na pracowników sprawia, że firmy coraz częściej oferują umowy o pracę na czas określony, szczególnie w logistyce i magazynach. Nadal jednak najpopularniejszą formą zatrudnienia pozostaje umowa-zlecenie, zwłaszcza w gastronomii, turystyce i branży eventowej. Pracodawcy próbują ograniczać rotację pracowników, oferując dodatkowe świadczenia oraz możliwość powrotu do pracy w kolejnych sezonach. Tegoroczny sezon przynosi istotne zmiany dla osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych. Od początku 2026 r. część okresów pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia zaczęła być wliczana do stażu pracy i uwzględniana przy naliczaniu przyszłych świadczeń emerytalnych. Zmiany te zwiększyły zainteresowanie legalnością zatrudnienia i odprowadzaniem składek do ZUS.

– Praca sezonowa przestała być wyłącznie rozwiązaniem dla studentów szukających wakacyjnego zarobku. Dziś to pełnoprawny segment rynku pracy, w którym firmy rywalizują o kandydatów niemal tak samo jak przy rekrutacjach stałych. Coraz więcej pracodawców buduje markę wokół sezonu i wraca do tych samych pracowników co roku. Kandydaci zwracają uwagę już nie tylko na stawkę, ale też na warunki zatrudnienia, dodatki do pensji, grafik i atmosferę pracy – zaznacza Magda Dąbrowska.

Zmienia się również podejście samych kandydatów, którzy coraz rzadziej deklarują gotowość do pracy przez całe wakacje. Coraz większą popularnością cieszą się krótkie kontrakty weekendowe oraz tzw. mikrosezony trwające od dwóch do sześciu tygodni. W wielu przypadkach pojawiają się także hybrydowe modele pracy łączące obowiązki wykonywane stacjonarnie z obsługą klienta lub rezerwacji online realizowaną zdalnie.

Większe znaczenie zaczęła odgrywać również świadomość praw pracowniczych. – To pierwszy sezon, w którym kandydaci naprawdę pytają o składki i formalności. Jeszcze niedawno większość młodych ludzi interesowała wyłącznie stawka netto i liczba godzin. Dziś coraz częściej dopytują, czy umowa będzie zgłoszona do ZUS, czy pojawi się odprowadzanie składek i jak wygląda kwestia stażu pracy. To pokazuje, że świadomość rynku pracy rośnie szybciej, niż wielu pracodawców zakładało. W praktyce legalność zatrudnienia zaczyna być elementem przewagi konkurencyjnej – podkreśla Magda Dąbrowska.

Jednym z nowych zjawisk obserwowanych podczas tegorocznych rekrutacji jest obecność rodziców młodych kandydatów na rozmowach kwalifikacyjnych. Dotyczy to zwłaszcza ofert związanych z wyjazdem do innego miasta lub zakwaterowaniem organizowanym przez pracodawcę. Rodzice pytają najczęściej o warunki noclegowe, bezpieczeństwo transportu, liczbę godzin pracy oraz szczegóły umowy.

Eksperci podkreślają jednocześnie, że wraz ze wzrostem liczby ofert rośnie ryzyko nadużyć. Kandydaci powinni dokładnie sprawdzać ogłoszenia, zwracając uwagę na dane firmy, warunki zatrudnienia, sposób rozliczeń oraz informacje dotyczące zakwaterowania i czasu pracy. Szczególną ostrożność należy zachować wobec ofert obiecujących bardzo wysokie zarobki bez podpisania umowy lub bez jasno określonych zasad wynagradzania.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przeciętna emerytura w Polsce wynosi obecnie 4509,64 zł brutto, natomiast w woj. śląskim średnie świadczenie jest wyższe i osiąga poziom 5231,73 zł.

Decyzję o przejściu na emeryturę warto poprzedzić analizą swojej sytuacji finansowej i sprawdzeniem prognozowanej wysokości przyszłego świadczenia – radzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jak przypomina instytucja, osiągnięcie wieku emerytalnego nie musi oznaczać zakończenia aktywności zawodowej, a każdy dodatkowy rok pracy może bowiem zwiększyć wysokość emerytury nawet o 8–12%.

Osoby zbliżające się do wieku emerytalnego coraz częściej zastanawiają się, czy przyszłe świadczenie pozwoli im utrzymać dotychczasowy poziom życia. ZUS zachęca, aby jeszcze przed złożeniem wniosku emerytalnego sprawdzić prognozowaną wysokość emerytury i świadomie podjąć decyzję o zakończeniu pracy zawodowej lub jej kontynuowaniu.

Informacje o prognozowanej emeryturze można uzyskać za pomocą kalkulatora emerytalnego dostępnego na platformie eZUS i w aplikacji mZUS. Pomoc oferują również doradcy emerytalni w placówkach ZUS. Dane dotyczące zgromadzonych składek i prognozowanego świadczenia znajdują się także w corocznej informacji o stanie konta ubezpieczonego udostępnianej na profilach osób opłacających składki.

Informacja o stanie konta przygotowywana jest dla wszystkich osób urodzonych po 1948 r., które były objęte ubezpieczeniami społecznymi i mają zapisaną minimum jedną składkę w ZUS. – Oprócz informacji w IOSKU o zgromadzonych składkach zawarte jest też tam wyliczenie hipotetycznej wysokość naszej emerytury w czterech wariantach. Takie wyliczenie przygotowywane jest dla osób, które ukończyły 35. rok życia. Warto się z nim zapoznać, aby mieć świadomość, czy ta prognozowana kwota nam wystarczy na nasze emeryckie życie, czy może, jeśli zdrowie pozwala i jest chęć, przełożyć moment przejścia na emeryturę. Z naszych wyliczeń wynika, że opóźnienie przejścia na emeryturę to wzrost świadczenia o 8-12% każdego roku – podkreśla Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

ZUS podkreśla, że wydłużenie aktywności zawodowej może znacząco wpłynąć na wysokość przyszłego świadczenia. Potwierdzają to dane dotyczące rekordowo wysokich emerytur. W woj. śląskim mieszkają dwie osoby pobierające świadczenia przekraczające 53 tys. zł miesięcznie. Obie pracowały znacznie dłużej niż wynosi powszechny wiek emerytalny, a ich staż składkowy i nieskładkowy sięgał ok. 67 lat. Na emeryturę przeszły dopiero po ukończeniu 86 i 90 lat. – To nie chodzi o takie sytuacje, by pracować tak długo i ponad siły, bo nie każdy ma możliwość i zdrowie na to pozwala, ale czasem warto ten moment przejścia odłożyć rok, dwa, trzy, a przede wszystkim zanim podejmiemy decyzję o skorzystaniu z emerytury, świadomie, na spokojnie przeanalizujmy swoją sytuację finansową, zdrowotną – tłumaczy Beata Kopczyńska.

Przeciętna emerytura w Polsce wynosi obecnie 4509,64 zł brutto, natomiast w woj. śląskim średnie świadczenie jest wyższe i osiąga poziom 5231,73 zł. Najwyższa przeciętna emerytura w kraju wypłacana jest przez Oddział ZUS w Rybniku i wynosi 5668,80 zł. Wysokie średnie świadczenia odnotowano także w oddziałach w Chorzowie (5577,43 zł) i Zabrzu (5489,51 zł).

ZUS zwraca również uwagę na sytuację kobiet, których emerytury są statystycznie niższe niż świadczenia mężczyzn. Wynika to m.in. z krótszej aktywności zawodowej, niższych wynagrodzeń i częstszych przerw w pracy związanych z opieką nad dziećmi lub członkami rodziny. Mężczyźni częściej pracują dłużej i przechodzą na emeryturę później, co pozwala im zgromadzić większy kapitał emerytalny.

Aby promować aktywność zawodową osób w wieku przedemerytalnym, ZUS realizuje projekt „Aktywni 50+”. Program ma zachęcać osoby po pięćdziesiątym roku życia do świadomego planowania kariery zawodowej i przyszłych świadczeń emerytalnych. Inicjatywa obejmuje działania informacyjne i edukacyjne związane z aktywnością zawodową, zdrowiem oraz przełamywaniem stereotypów dotyczących wieku. Więcej informacji można znaleźć na zus.pl/aktywni-50-plus.

Czytaj także: Śląskie wśród regionów z największą liczbą pracujących emerytów

fot. magnific.com
oprac. /kp/

68% firm miało do czynienia z incydentami związanymi z udostępnianiem wrażliwych danych narzędziom AI.

Unijny AI Act może wejść w nową fazę wdrażania. Komisja Europejska w ramach pakietu Digital Omnibus proponuje przesunięcie terminu obowiązywania najbardziej rygorystycznych przepisów dotyczących systemów wysokiego ryzyka z sierpnia 2026 r. na grudzień 2027 r. Eksperci podkreślają jednak, że dodatkowy czas nie oznacza zwolnienia firm z obowiązku przygotowania odpowiednich procedur i zabezpieczeń związanych z wykorzystywaniem sztucznej inteligencji, szczególnie w obszarze zatrudnienia i zarządzania personelem.

Nowe regulacje mają duże znaczenie dla działów HR i przedsiębiorstw korzystających z narzędzi AI do rekrutacji, selekcji kandydatów, analizy CV czy oceny pracowników. Unia Europejska uznała tego typu zastosowania za systemy wysokiego ryzyka, co oznacza konieczność spełnienia szczególnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa, przejrzystości i nadzoru nad działaniem technologii.

AI Act obowiązuje od 1 sierpnia 2024 r., jednak jego przepisy wprowadzane są etapami. Od lutego 2025 r. obowiązują regulacje dotyczące zakazanych praktyk i wymogu odpowiedniego przygotowania osób korzystających z AI. Kolejne przepisy, odnoszące się do systemów wysokiego ryzyka, mają wejść w życie w sierpniu tego roku. Planowane przesunięcie terminu oznacza dla firm dodatkowe 16 miesięcy na przeprowadzenie audytów narzędzi HR Tech i dostosowanie systemów do nowych wymogów. Równolegle trwają prace nad uproszczeniami w pakiecie cyfrowym.

Ekspertka ds. ochrony danych i compliance Zuzanna Spaltenstein-Kotas wyjaśnia, że projekt Digital Omnibus ma umożliwić firmom lepsze przygotowanie się do nowych obowiązków. – Dla firm oznacza to więcej czasu na dostosowanie systemów AI, w tym sześć miesięcy na wdrożenie wymogów transparentności dla generatywnej AI, a także uproszczenia w zakresie dokumentacji i zarządzania jakością. Nie zmienia się jednak to, że część przepisów AI Act już obowiązuje i przedsiębiorcy muszą je stosować – zwraca uwagę.

Według raportu Metomic z 2025 r. 68% firm miało do czynienia z incydentami związanymi z udostępnianiem wrażliwych danych narzędziom AI. Z kolei analizy przywoływane przez branżowy portal hcamag.com wskazują, że dane HR pojawiały się w 82% badanych wycieków danych.

KE wskazuje, że systemy AI wykorzystywane w zarządzaniu pracownikami, rekrutacji czy ocenie kandydatów mogą być uznane za rozwiązania wysokiego ryzyka. Dotyczy to m.in. narzędzi służących do targetowania ogłoszeń rekrutacyjnych, filtrowania aplikacji i analizowania kandydatów. Organizacje korzystające z takich systemów będą zobowiązane do zapewnienia przejrzystości działania algorytmów, odpowiedniej jakości danych, cyberbezpieczeństwa oraz możliwości wyjaśnienia sposobu podejmowania rekomendacji lub decyzji.

Ekspert ds. cyberbezpieczeństwa Grzegorz Sadziak podkreśla, że obszar HR wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ AI w HR bezpośrednio wpływa na karierę pracowników. – HR to nie jest marketing, tylko specyficzny obszar w działaniu każdego przedsiębiorstwa, który pracuje głównie na materiale ludzkim. Sztuczna inteligencja w HR nie analizuje tylko procesów czy wyników, ale wpływa bezpośrednio na ludzi – ich karierę, dochody, poczucie własnej wartości i dalsze życie. Właśnie dlatego wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa i ochrony danych muszą być tutaj wyjątkowo wysokie – ocenia. Dodaje, że ryzyko pojawia się już na etapie analizy dokumentów aplikacyjnych, które mogą zawierać dane pozwalające na nieświadome powielanie uprzedzeń lub dyskryminujących schematów działania modeli AI.

AI Act wzmacnia również zasadę nadzoru człowieka nad systemami sztucznej inteligencji. Firmy korzystające z rozwiązań wysokiego ryzyka będą musiały wyznaczyć osoby odpowiedzialne za kontrolowanie działania systemów, monitorowanie ryzyk i reagowanie na potencjalne nieprawidłowości. Przepisy przewidują także obowiązek informowania pracowników o wykorzystywaniu takich technologii w miejscu pracy oraz prawo do uzyskania wyjaśnienia w przypadku decyzji podejmowanych z udziałem AI.

Zdaniem Kamila Jankowskiego, dyrektora marketingu i komunikacji Gi Group Holding, AI Act może stać się dla przedsiębiorstw zmianą porównywaną do wejścia w życie RODO. – Kończy się etap eksperymentów z AI bez jasnych zasad. Firmy będą musiały nie tylko wiedzieć, z jakich narzędzi sztucznej inteligencji korzystają pracownicy, ale też zadbać o transparentność, bezpieczeństwo danych i odpowiedzialność procesów. Dla działów HR to szczególnie istotne, bo AI coraz częściej wspiera rekrutację, ocenę kandydatów czy zarządzanie personelem. Firmy, które przygotują się odpowiednio wcześnie, zyskają przewagę nie tylko regulacyjną, ale również reputacyjną – wskazuje.

Eksperci podkreślają, że sztuczna inteligencja może skutecznie wspierać analizę informacji czy przygotowywanie rekomendacji, jednak ostateczne decyzje dotyczące zatrudnienia powinny pozostawać po stronie człowieka. Ich zdaniem przewagę zyskają te organizacje, które będą potrafiły połączyć możliwości technologii z odpowiedzialnym i transparentnym sposobem jej wykorzystywania.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W ubiegłej edycji nagrodę publiczności otrzymała inwestycja polegająca na modernizacji budynku Słodowni i Domu Książęcego Zamku Piastowskiego w Raciborzu.

Do końca maja trwa nabór zgłoszeń do 27. edycji konkursu „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego”. Do udziału zaproszone są jednostki samorządu terytorialnego, inwestorzy oraz projektanci realizacji urbanistycznych i architektonicznych z terenu województwa śląskiego. Konkurs promuje rozwiązania wpływające na poprawę jakości, estetyki i funkcjonalności przestrzeni publicznej w regionie, a jego organizatorem jest Zarząd Województwa Śląskiego we współpracy ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich – Oddział Katowice oraz Towarzystwem Urbanistów Polskich – Oddział Śląski.

Do konkursu można zgłaszać inwestycje ukończone w ubiegłym roku kalendarzowym. Udział jest bezpłatny, a propozycje przyjmowane są za pośrednictwem formularza elektronicznego dostępnego na stronie npp.slaskie.pl. Po zakończeniu naboru realizacje zostaną ocenione przez jury złożone z członków Wojewódzkiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej. Zakwalifikowane realizacje będą opublikowane na stronie internetowej konkursu do końca czerwca.

Tradycyjnie przewidziano także plebiscyt publiczności. W sierpniu mieszkańcy regionu będą mogli oddać głosy na wybraną realizację i wskazać zdobywcę nagrody internautów. Projekty wyróżnione i nominowane w konkursie zostaną następnie zgłoszone do ogólnopolskiej edycji organizowanej przez Towarzystwo Urbanistów Polskich.

Finał tegorocznej edycji zaplanowano na jesień. Uroczyste ogłoszenie wyników odbędzie się podczas gali w Muzeum Śląskie, gdzie laureaci otrzymają nagrody i wyróżnienia przyznawane przez Marszałka Województwa Śląskiego.

W poprzedniej edycji konkursu rywalizowało 31 realizacji z 20 gmin województwa śląskiego. W kategorii „Obiekt” zwyciężył projekt „spinPLACE – centrum kreatywności i coworkingu – Uniwersytet Śląski w Katowicach” obejmujący przebudowę zabytkowego budynku dawnego banku przy ul. Bankowej wraz z zagospodarowaniem otoczenia. W kategorii „Przestrzeń” nagrodzono wodny plac zabaw w Parku Jaworek w Tychach. Nagrodę publiczności zdobyła natomiast inwestycja związana z adaptacją budynku Słodowni oraz modernizacją Domu Książęcego na centrum turystyczno-historyczne z multimedialną ekspozycją na Zamku Piastowskim. Wśród kandydatów z najbliższego regionu znajdowały się też: „Kwartał Rzeczna” i Przedszkole nr 47 w Rybniku, Park Jordanowski i Plac Radlińskich Olimpijczyków w Radlinie oraz tężnia solankowa w Żorach.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

80% konsumentów deklaruje gotowość zapłacenia więcej za produkty pochodzące ze zrównoważonych źródeł.

Firmy wprowadzające na rynek opakowania i produkty w opakowaniach przygotowują się do dużych zmian związanych z wdrażaniem unijnego rozporządzenia PPWR. Jednocześnie rośnie presja ze strony konsumentów, którzy coraz częściej oczekują od producentów działań zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju. Eksperci podkreślają jednak, że polski system gospodarowania odpadami nadal wymaga wielu zmian, aby sprostać nowym wymaganiom.

Według Eurostatu w 2023 r. w Unii Europejskiej wytworzono 79,7 mln ton odpadów opakowaniowych, co oznacza średnio 177,8 kg na mieszkańca. Z kolei Program Środowiskowy ONZ informuje, że globalna produkcja tworzyw sztucznych przekracza już 436 mln ton rocznie, przy czym jedynie niewielka część plastiku trafia do recyklingu. Komisja Europejska szacuje natomiast, że sektor opakowań odpowiada za ok. 40% wykorzystania tworzyw sztucznych i połowę zużycia papieru na rynku unijnym.

Kamil Wyszkowski, dyrektor wykonawczy UN Global Compact Network Poland, zwraca uwagę, że konsumenci coraz częściej biorą pod uwagę nie tylko sam produkt, ale również sposób zaprojektowania jego opakowania. – Firmy zaczęły rozumieć, że kontrola społeczna jest coraz szczelniejsza i że społeczeństwo, poprzez organizacje watchdogowe, media, coraz silniej obserwuje, co dana firma robi ze swoimi opakowaniami, czy one się stają właściwie zarządzanym odpadem, czy może odpadem, który trafia na dzikie wysypiska bądź do oceanów – podkreśla. Analizy McKinsey & Company wskazują, że klienci zwracają uwagę na możliwość recyklingu, wykorzystanie materiałów pochodzących z odzysku i rozwiązania wielokrotnego użytku. Z kolei z badania „Voice of the Consumer Survey 2024” przygotowanego przez PwC wynika, że 80% konsumentów deklaruje gotowość zapłacenia więcej za produkty pochodzące ze zrównoważonych źródeł. Respondenci są skłonni wydać średnio o 9,7% więcej na towary spełniające określone kryteria środowiskowe.

Zdaniem eksperta odpowiedzialność firm nie powinna kończyć się na sprzedaży produktu – coraz większe znaczenie ma także sposób zarządzania odpadem, w który produkt zamienia się po zużyciu. – Firmy powinny być odpowiedzialne za swoje opakowania na etapie ich projektowania, składowania i wreszcie zarządzania, co z tych odpadów później w ramach drugiego życia można zrobić. Dla wizerunku danej firmy tego rodzaju działania są wycenialne, ponieważ każdy konsument woli kupować produkt bezpieczny dla środowiska – tłumaczy Kamil Wyszkowski.

Małgorzata Greszta, partnerka zarządzająca w CSR Consulting, podkreśla, że w ostatnich latach znacząco wzrosła świadomość dotycząca gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. – W związku z tym absolutnie niezbędnym elementem jest współpraca różnych elementów łańcucha wartości, a więc np. producentów opakowań i sieci handlowych, żeby projektować i wprowadzać rozwiązania, które mogą się przełożyć na rozwiązania gospodarki obiegu zamkniętego. Kluczem jest, żeby myśleć przez pryzmat całego łańcucha wartości – przekonuje.

Zmiany wymusza przede wszystkim rozporządzenie PPWR, którego najważniejsze przepisy zaczną obowiązywać od 12 sierpnia. Regulacja zakłada, że od 2030 r. wszystkie opakowania wprowadzane na rynek będą musiały nadawać się do pełnego recyklingu. W przypadku opakowań z tworzyw sztucznych konieczne będzie również stosowanie minimalnego udziału materiałów pochodzących z recyklingu. Oznacza to konieczność przeprojektowania wielu obecnie stosowanych rozwiązań zgodnie z zasadą „design for recycling”.

Wyzwaniem pozostają krajowe regulacje dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Polska nadal nie wdrożyła systemu ROP, mimo że zgodnie z unijnymi wytycznymi powinien on funkcjonować już od 2023 r. Nowe przepisy mają określić zasady finansowania zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych oraz zwiększyć udział producentów w kosztach zagospodarowania odpadów. – Polska jest jedynym krajem Wspólnoty, który opiera finansowanie zbiórki odpadów opakowaniowych na papierach wartościowych, czyli DPR-ach. Kolejny problem polega na tym, że zbierane odpady opakowaniowe są de facto surowcem, natomiast dzisiaj nie są wykorzystywane w sposób efektywny. Metale, drewno, papier, tworzywa sztuczne powinny być poddawane recyklingowi, a niektóre z tych frakcji również nadają się do ponownego użytkowania. W Polsce poza sektorem opakowań do napojów, i to tylko w niektórych grupach produktowych, nie ma ponownego użytkowania – wyjaśnia Anna Larsson, dyrektor ds. wdrażania modeli GOZ w Reloop Platform.

Jednym z elementów zmian ma być rozwój systemu kaucyjnego, który ma zwiększyć poziom selektywnej zbiórki opakowań po napojach i poprawić dostępność surowców do recyklingu. Unijne przepisy zakładają, że do 2029 r. poziom zbiórki plastikowych butelek po napojach powinien osiągnąć 90%.

Eksperci podkreślają również, że rozwój gospodarki obiegu zamkniętego powinien obejmować nie tylko recykling, ale przede wszystkim ograniczanie ilości odpadów i zwiększanie skali ponownego wykorzystania produktów oraz opakowań. Komisja Europejska wskazuje, że szersze wykorzystanie surowców wtórnych może przyczynić się nie tylko do ograniczenia ilości odpadów trafiających na składowiska, ale także do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych oraz zużycia energii w przemyśle.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Blisko 1,5 mln Polaków przebywa czasowo poza granicami kraju, a zdecydowana większość wybiera państwa europejskie.

Zdecydowana większość Polek i Polaków przebywających czasowo za granicą nadal wybiera kraje europejskie. Z szacunków Głównego Urzędu Statystycznego za 2024 r. wynika, że poza Polską mieszkało czasowo ok. 1,499 mln obywateli, czyli o 22 tys. więcej niż rok wcześniej. 94% emigrantów przebywało w Europie. Najwięcej osób mieszkało w Wielkiej Brytanii (415 tys.), Niemczech (407 tys.), Holandii (132 tys.), Norwegii (78 tys.) i Irlandii (69 tys.).

Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service, zwraca uwagę, że choć kierunki wyjazdów od lat pozostają podobne, zmienia się zapotrzebowanie na konkretne zawody i poziom oferowanych wynagrodzeń. – Widać rosnące znaczenie zawodów związanych z automatyzacją i nowoczesną produkcją. Operatorzy CNC czy robotów przemysłowych oraz specjaliści obsługujący zautomatyzowane linie produkcyjne są dziś jednymi z najbardziej poszukiwanych pracowników w Europie. To efekt zarówno transformacji przemysłu, jak i niedoboru młodych kadr w zawodach technicznych – tłumaczy.

Najwyższe wynagrodzenia nadal oferują kraje skandynawskie. Spawacze mogą tam zarobić od 4 tys. do nawet 5,5 tys. euro brutto miesięcznie. Operatorzy CNC i robotów przemysłowych otrzymują od 3,5 tys. do 4,8 tys. euro brutto, a piaskarze od 3 tys. do 4 tys. euro brutto miesięcznie. Wysokie stawki utrzymują się także w Niemczech, gdzie spawacze zarabiają od 3,5 tys. do 4,8 tys. euro brutto, operatorzy CNC od 3,5 tys. do 4,5 tys. euro brutto, a piaskarze od 3,2 tys. do 4 tys. euro brutto miesięcznie.

W przypadku mieszkańców południowej Polski, szczególnie regionów położonych blisko granicy, atrakcyjnym kierunkiem pozostają również Czechy. Choć wynagrodzenia są tam niższe niż w Europie Zachodniej, nadal pozostają konkurencyjne na tle regionu, a bliskość granicy pozwala wielu osobom na codzienne dojazdy do pracy. Spawacze mogą tam zarobić od 1,8 tys. do 2,8 tys. euro brutto miesięcznie, operatorzy CNC i robotów przemysłowych do 2,6 tys. euro brutto, a piaskarze do 2,4 tys. euro brutto miesięcznie. Eksperci podkreślają, że osoby rozpoczynające pracę bez doświadczenia zwykle otrzymują niższe stawki, jednak wraz ze zdobywaniem kwalifikacji wynagrodzenia szybko rosną.

Duże zapotrzebowanie utrzymuje się też w branży budowlanej. Najwyższe stawki ponownie oferują Norwegia i Szwecja, gdzie wykwalifikowani murarze czy tynkarze mogą liczyć na wynagrodzenia od 3,5 tys. do nawet 5,5 tys. euro brutto miesięcznie. Także osoby bez doświadczenia mogą otrzymać tam od 3,2 tys. do 4 tys. euro brutto miesięcznie. W Niemczech wykwalifikowani pracownicy budowlani zarabiają zazwyczaj od 2,8 tys. do 4 tys. euro brutto miesięcznie, a osoby bez kwalifikacji od 2,4 tys. do 2,8 tys. euro brutto. W Czechach doświadczeni pracownicy budowlani otrzymują od 1,9 tys. do 2,5 tys. euro brutto miesięcznie, natomiast osoby rozpoczynające pracę w branży od 1,5 tys. do 1,9 tys. euro brutto.

Stabilne zapotrzebowanie na pracowników utrzymuje się także w opiece zdrowotnej i usługach porządkowych. W Niemczech opiekunowie osób starszych oraz opiekunki medyczne mogą liczyć na wynagrodzenia od 2 tys. do 3 tys. euro brutto miesięcznie, a w Szwecji od 2,6 tys. do 3 tys. euro brutto. W Czechach stawki wynoszą od 1,2 tys. do 1,6 tys. euro brutto miesięcznie. W branży sprzątającej najwyższe wynagrodzenia oferują Norwegia i Szwecja, gdzie pensje wynoszą od 2,6 tys. do 3,9 tys. euro brutto miesięcznie. W Niemczech pracownicy mogą zarobić od 2,2 tys. do 2,6 tys. euro brutto, natomiast w Czechach od 1 tys. do 1,5 tys. euro brutto miesięcznie.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Dzięki nowej wersji aplikacji eUrząd Skarbowy użytkownicy mogą szybciej sprawdzić rozliczenia, opłacić podatki i skontaktować się z administracją skarbową.

Ministerstwo Finansów udostępniło nową wersję aplikacji mobilnej eUrząd Skarbowy. Aktualizacja eUS 2.0 wprowadza szereg zmian, które mają ułatwić korzystanie z usług skarbowych za pośrednictwem smartfona.

Aplikacja mobilna eUrząd Skarbowy działa od stycznia 2025 r. i jest rozwijana etapami. W kolejnych odsłonach rozszerzany jest zakres dostępnych funkcji, a także wprowadzane są rozwiązania odpowiadające na potrzeby użytkowników.

Nowa wersja aplikacji otrzymała odświeżony wygląd, nowe logo i bardziej intuicyjny system nawigacji. Użytkownicy mogą teraz personalizować ekran główny, dodając skróty do najczęściej wykorzystywanych funkcji. Dzięki temu szybciej można przejść m.in. do składania deklaracji, dokumentów i pełnomocnictw, a także sprawdzania rozliczeń czy płatności podatkowych.

W aplikacji pojawiła się również sekcja aktualności, w której publikowane są informacje dotyczące nowych usług i zmian w eUrzędzie Skarbowym. Ponadto rozliczenia podatkowe są widoczne od razu po zalogowaniu, a specjalna sekcja „do zapłaty” prezentuje wszystkie należności wymagające uwagi użytkownika.

Rozbudowano także możliwości kontaktu z administracją skarbową. Na stronie głównej umieszczono ikonę umożliwiającą szybki dostęp do pomocy technicznej, infolinii Krajowej Administracji Skarbowej i usługi umawiania wizyt w urzędzie skarbowym. Wszystkie informacje kontaktowe dostępne są w jednym miejscu.

Aplikacja mobilna eUrząd Skarbowy umożliwia załatwienie większości spraw urzędowych bez konieczności osobistej wizyty w urzędzie. Za jej pośrednictwem można m.in. składać deklaracje podatkowe i inne dokumenty, opłacać podatki oraz korzystać z usługi Twój e-PIT. Użytkownicy mają również dostęp do informacji o swoich rozliczeniach, przesłanych dokumentach i historii kontaktu z organami podatkowymi.

Osoby korzystające z e-Korespondencji mogą odbierać dokumenty urzędowe bezpośrednio na smartfonie. Dotyczy to m.in. zaświadczeń o dochodach czy braku zaległości podatkowych.

Aplikacja eUrząd Skarbowy dostępna jest bezpłatnie w sklepach Google Play i App Store. Można z niej korzystać w języku polskim, angielskim i ukraińskim. Działa na urządzeniach z systemem Android w wersji co najmniej 10 oraz iOS od wersji 16.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Dane potwierdzają utrzymujące się zainteresowanie prywatnymi ubezpieczeniami zdrowotnymi zarówno wśród klientów indywidualnych, jak i pracodawców.

Rozwój i większe zainteresowanie polisami na zdrowie i życie

Rynek prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce kontynuował rozwój także w 2025 roku. Wartość składki przypisanej brutto osiągnęła poziom 2,65 mld zł, co oznacza wzrost o 14,8 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. W 2024 roku wynik ten wynosił 2,3 mld zł. Jednocześnie zwiększyła się liczba osób korzystających z ochrony ubezpieczeniowej – objętych polisami było już ponad 5,8 mln osób, czyli o 8,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Coraz częściej produkty tego typu postrzegane są nie tylko jako dodatkowy benefit pracowniczy, lecz także jako istotny element wspierający funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia. Rosnące zainteresowanie wynika przede wszystkim z potrzeby szybszego dostępu do świadczeń medycznych oraz większej przewidywalności kosztów leczenia.

Stabilizacja kosztów i nowe wyzwania dla sektora

Po okresie intensywnych podwyżek kosztów działalności obserwowana jest stopniowa stabilizacja rynku. W poprzednich latach znacząco wzrosły wynagrodzenia personelu medycznego, a także koszty funkcjonowania placówek ochrony zdrowia. Wpływ na sytuację sektora mają również rosnące wydatki na leczenie oraz problemy finansowe publicznego systemu opieki zdrowotnej. Mimo tych wyzwań sektor prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych utrzymuje wysoką dynamikę wzrostu. Wzrost kosztów prywatnych usług medycznych sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na przeniesienie ryzyka finansowego związanego z leczeniem na ubezpieczyciela. Dzięki temu polisy zdrowotne stają się atrakcyjnym rozwiązaniem dla klientów poszukujących większego bezpieczeństwa i łatwiejszego dostępu do opieki medycznej. Rozwój rynku wspierany jest również przez zmieniające się podejście przedsiębiorstw do świadczeń pozapłacowych. Ubezpieczenia zdrowotne są coraz częściej traktowane jako element budowania konkurencyjności pracodawcy oraz narzędzie wspierające dobrostan pracowników.

Profilaktyka i ulgi podatkowe mogą napędzać dalszy rozwój

Jednym z najważniejszych elementów prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych pozostaje profilaktyka. Programy badań profilaktycznych stanowią integralną część większości grupowych polis zdrowotnych i są wysoko oceniane przez pracodawców. Zauważalny jest także wyższy poziom korzystania z badań profilaktycznych przez osoby objęte prywatnym ubezpieczeniem w porównaniu z ogółem społeczeństwa. Rosnące znaczenie profilaktyki może w przyszłości przyczynić się do częściowego odciążenia publicznego systemu ochrony zdrowia. Wczesne wykrywanie chorób oraz regularne badania pozwalają ograniczać koszty leczenia i poprawiać skuteczność terapii. Eksperci rynku wskazują również na możliwość dalszego pobudzenia rozwoju sektora poprzez wprowadzenie preferencji podatkowych dla prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych. Takie rozwiązania mogłyby zwiększyć dostępność polis zarówno dla pracowników, jak i pracodawców, a jednocześnie pozytywnie wpłynąć na cały system opieki zdrowotnej w Polsce.

Decydując się na ubezpieczenie na życie i zdrowie, warto przejrzeć ofertę lokalnej agencji ubezpieczeniowej i tym samym wesprzeć rynek lokalny.

opracowanie: kk

źródło: piu.org.pl

Podczas uroczystej gali doceniono 10 lokalnych przedsiębiorstw za innowacyjność, jakość usług i wkład w rozwój regionalnej gospodarki.

W Wodzisławiu Śląskim odbyła się uroczysta gala, podczas której wręczono tytuły „Lidera Przedsiębiorczości 2025”. Wyróżnienie trafiło do dziesięciu firm z terenu powiatu wodzisławskiego docenionych za rozwój działalności, innowacyjność, jakość usług i zaangażowanie społeczne. Jak podkreślano podczas wydarzenia, nagrodzeni przedsiębiorcy w istotny sposób przyczyniają się do wzmacniania lokalnej gospodarki i rynku pracy.

Statuetki laureatom wręczyli Starosta Wodzisławski Leszek Bizoń, przedstawiciele władz miast i gmin powiatu oraz Starszy Cechu Rzemieślników i Innych Przedsiębiorców w Wodzisławiu Śląskim Jerzy Waltar. W gronie nagrodzonych znalazły się: Reborn Gallery Anna Danelska z Rydułtów, KB Nieruchomości Katarzyna Biernat z Radlina, OLMIK Kamil Strzelecki – Restauracja My Way Smoke & BBQ z Pszowa, Grabara Development sp. z o.o. z Marklowic, Swiss Restaurants sp. z o.o. – Restauracja Szwajcaria z Wodzisławia Śląskiego, Solidne Drzwi Wojciech Kołtuniak z Połomi, Firma Budowlana Handlowo-Usługowa Piotr Prusowski z Syryni, Praktyka Lekarza Rodzinnego Eugeniusz Brzemia ze Skrzyszowa, Centrum Diagnostyki Samochodowej Auto ZientekJanusz Zientek z Gorzyczek oraz Ostrawa Firma Gastronomiczno-Handlowa s.c. z Wodzisławia Śląskiego.

Podczas gali szczególne wyróżnienie otrzymał Janusz Zientek, który został uhonorowany Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego. Odznaczenie wręczył radny Sejmiku Województwa Śląskiego Bronisław Karasek.

Konkurs „Lider Przedsiębiorczości” organizowany jest od ponad 20 lat przez Cech Rzemieślników i Innych Przedsiębiorców w Wodzisławiu Śląskim we współpracy z Powiatem Wodzisławskim oraz samorządami miast i gmin. Jego celem jest promowanie firm działających zgodnie z zasadami etyki biznesowej, wspieranie rozwoju lokalnej przedsiębiorczości i wzmacnianie współpracy pomiędzy samorządem a środowiskiem gospodarczym. Kapituła konkursu ocenia przedsiębiorstwa m.in. pod kątem jakości usług, rozwoju działalności, wdrażania nowoczesnych technologii i rozwiązań ekologicznych, aktywności społecznej i wpływu na lokalny rynek pracy. Laureaci wpisywani są do księgi „Lider Przedsiębiorczości”, co stanowi formę uhonorowania ich osiągnięć i pozycji w regionie.

Organizatorzy podkreślają, że konkurs stanowi okazję do zaprezentowania różnorodności i potencjału lokalnego biznesu. Wśród nagradzanych firm regularnie znajdują się przedstawiciele wielu branż, od gastronomii i usług medycznych, przez budownictwo i handel, po sektor motoryzacyjny i działalność artystyczną.

fot. Fotofranek
oprac. /kp/

Choć ogólny wzrost cen w sklepach nieco wyhamował, to w przypadku żywności widoczny był niewielki wzrost cen w ujęciu miesiąc do miesiąca.

Ceny codziennych zakupów w Polsce nadal rosną, choć tempo podwyżek pozostaje względnie stabilne. Jak wynika z raportu „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych” przygotowanego na podstawie analizy blisko 104 tys. cen detalicznych z ponad 48 tys. sklepów, w kwietniu zakupy były średnio o 3,7% droższe niż rok wcześniej. To nieznacznie mniej niż w lutym i marcu, kiedy wzrost cen wynosił po 3,8% rok do roku. Taki sam poziom jak obecnie odnotowano również w styczniu.

Raport obejmuje 17 kategorii produktów, w tym żywność, napoje oraz artykuły chemiczne i produkty dla dzieci. W przypadku samej żywności wzrost cen w kwietniu wyniósł średnio 3,3% rok do roku. W marcu było to 3,2%, a w lutym 3,4%. Eksperci wskazują, że mimo oznak stabilizacji rynek pozostaje podatny na czynniki zewnętrzne, które w kolejnych miesiącach mogą ponownie zwiększyć presję inflacyjną.

Jak wyjaśnia dr Mariusz Dziwulski z PKO BP, ceny detaliczne żywności pozostają pod wpływem niższych cen surowców rolnych. – Według GUS ceny skupu podstawowych produktów rolnych w marcu były niższe o 11,5% rok do roku. Co prawda indeks cen żywności FAO w marcu i kwietniu charakteryzował się lekką tendencją wzrostową wynikającą m.in. z efektów konfliktu na Bliskim Wschodzie, jednak reakcja na niego rynków rolnych była na ogół spokojna. Zyskiwały w dużej mierze oleje roślinne pod wpływem drożejącej ropy. Powyższy indeks wyrażony w polskim złotym wciąż był jednak niższy niż przed rokiem – tłumaczy. Analityk zwraca również uwagę, że przedłużający się konflikt na Bliskim Wschodzie może w najbliższym czasie wpłynąć na dalszy wzrost cen żywności. Wysokie ceny surowców energetycznych przekładają się bowiem na koszty produkcji i transportu. Dodatkowym zagrożeniem pozostają problemy pogodowe, w tym susze w wielu regionach świata oraz straty spowodowane przymrozkami w Polsce.

Zdaniem dr Joanny Myślińskiej-Wieprow z Uniwersytetu WSB Merito obecna sytuacja wskazuje na stabilizację cen, jednak utrzymującą się na wysokim poziomie. – Z jednej strony silna presja kosztowa wciąż podbija drożyznę w sklepach. Z drugiej – ograniczony popyt konsumencki oraz walka sieci handlowych o klienta skutecznie hamują podwyżki poprzez promocje i rabaty. W rezultacie ta względna stabilność cen nie jest trwałym fundamentem, lecz stanem niepewnej równowagi, która może zostać nagle zachwiana, gdy zmieni się którykolwiek z czynników. To może być np. gwałtowny wzrost kosztów surowców lub wyhamowanie działań promocyjnych w sklepach – tłumaczy ekspertka.

Marcin Luziński z Santander Bank Polska ocenia, że stabilizacji cen żywności sprzyjały dobre ubiegłoroczne zbiory, jednak w kolejnych kwartałach sytuacja może się zmienić. – Przedłużająca się blokada cieśniny Ormuz, przez którą przepływa wiele produktów koniecznych do produkcji nawozów dla przemysłu spożywczego, np. gaz, siarka czy mocznik, oznaczać będzie rosnącą presję kosztową dla produkcji żywności, co będzie się przekładało na wzrost dynamiki cen. Do tego pierwsze oceny przezimowania upraw w Polsce wskazują na nieco gorszy wynik niż rok temu. Obecnie nie zakładałbym, by wzrost dynamiki cen żywności był znaczący, ale im dłużej potrwa blokada, tym wyższych cen można się spodziewać – prognozuje.

Eksperci zauważają również, że choć ogólny wzrost cen w sklepach nieco wyhamował, to w przypadku żywności widoczny był niewielki wzrost cen w ujęciu miesiąc do miesiąca. Według dr Joanny Myślińskiej-Wieprow świadczy to o tym, że proces stabilizacji cen w gospodarce przebiega nierównomiernie – produkty spożywcze nadal pozostają bardziej podatne na wzrost kosztów produkcji, logistyki i sezonowości niż inne kategorie towarów.

Dr Artur Fiks z Uniwersytetu WSB Merito wskazuje z kolei, że presja cenowa na rynku żywności jest obecnie umiarkowana, a wzrosty cen w innych segmentach rynku wyraźnie wyhamowały. – Natomiast różnica pomiędzy wszystkimi kategoriami a samą żywnością może wynikać między innymi z bazy statystycznej i poziomu cen żywności, jaki mieliśmy rok temu. Ponadto napływ towarów spoza UE hamuje tempo wzrostu ich cen, a silna konkurencja cenowa pomiędzy sklepami jeszcze bardziej wzmacnia tę sytuację – ocenia.

Analitycy UCE Research przewidują jednak, że w najbliższych miesiącach ceny mogą ponownie przyspieszyć. Producenci coraz częściej sygnalizują rosnące koszty działalności związane z sytuacją geopolityczną i cenami energii. – Polski handel detaliczny wszedł w fazę inflacji pełzającej. Ceny rosną przewidywalnie, ale konsekwentnie. Dla gospodarstw domowych oznacza to, że realna siła nabywcza dochodów dalej rośnie, ale wolniej, niż konsumenci by sobie tego życzyli. Napięcia geopolityczne na Bliskim Wschodzie i wzrosty cen ropy przebiją się w pełni do półek sklepowych w ciągu najbliższych miesięcy. Efekt niestety będzie widoczny, oby jednak nie był długotrwały – podsumowuje dr Piotr Arak, analityk VeloBanku.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Współczynnik dzietności obniżył się z poziomu 1,330 w 2021 r. do 1,099 w 2024 r., osiągając najniższy poziom w historii współczesnych pomiarów.

Populacja Polski kurczy się szybciej niż prognozowano. Na koniec ubiegłego roku liczba ludności spadła do 37,3 mln osób, a najszybciej wyludniają się miasta.

Na koniec 2025 r. liczba ludności Polski wynosiła 37,3 mln osób. W porównaniu z poprzednim rokiem populacja kraju zmniejszyła się o 156 tys. osób, co oznacza spadek o 0,42%. Najbardziej widoczny ubytek ludności odnotowano w miastach, gdzie liczba mieszkańców zmniejszyła się o 0,55% rok do roku. Na terenach wiejskich spadek był mniejszy i wyniósł 0,22%. Jak zwraca uwagę Jędrzej Lubasiński, starszy analityk w Zespole Analiz Procesów Społecznych Polskiego Instytutu Ekonomicznego, jedynym województwem, w którym zanotowano wzrost liczby ludności, było województwo małopolskie, jednak wzrost ten wyniósł zaledwie 0,01%. – We wszystkich województwach odnotowano ubytek naturalny, tj. liczba zgonów przewyższyła liczbę urodzeń – wskazuje.

Ekspert PIE zauważa, że liczba ludności Polski maleje szybciej, niż zakładano w prognozach przygotowanych przez GUS w 2023 r. Według tych szacunków w 2025 r. populacja miała wynosić ok. 37,412 mln osób. – Tym samym po trzech latach różnica ta wyniosła 80 tys. osób. Choć taka liczba w skali całej populacji naszego kraju nie wydaje się duża, to widać tendencję wzrostową, jeżeli chodzi o różnicę między danymi empirycznymi a prognozą – od 2023 r. do najnowszych odczytów wynosiła ona odpowiednio w poszczególnych latach 15 tys., 43 tys. i 80 tys. – tłumaczy.

Największe różnice między prognozami a rzeczywistą sytuacją dotyczą najmłodszej części społeczeństwa. Liczba dzieci i młodzieży do 14. roku życia wyniosła w 2025 r. 5,5 mln osób i była o 140 tys. niższa od wcześniejszych przewidywań. Jednocześnie liczba osób powyżej 65. roku życia okazała się wyższa od prognoz o ok. 30 tys. osób. Podobną różnicę odnotowano w grupie osób w wieku produkcyjnym, czyli między 15. a 64. rokiem życia.

Jędrzej Lubasiński przypomina, że w dodatkowej symulacji GUS przewiduje, że przy utrzymaniu obecnych trendów demograficznych liczba mieszkańców Polski może do 2060 r. spaść do 28,4 mln osób. – W opracowaniu z 2025 r. przyjęte zostało założenie utrzymania się w kolejnych latach i dekadach poziomu współczynnika dzietności na poziomie z 2024 r. Przy takim założeniu populacja Polski do 2030 r. liczyć będzie poniżej 37 mln osób – zaznacza.

Ekspert zwraca uwagę, że trudności w prognozowaniu wynikają przede wszystkim z szybko pogłębiającego się spadku liczby urodzeń. – Od 2021 r. do 2024 r. wskaźnik ten spadł z 1,330 do najniższego poziomu w nowej historii pomiarów – 1,099. Zatem trafność symulacji z 2025 r. będzie zdeterminowana przez kształtowanie się współczynnika dzietności. Niedoszacowania, choć w mniejszym stopniu, widoczne są także w liczbie zgonów. Te dwa czynniki – czyli szybszy niż oczekiwany spadek dzietności oraz wolniejsze, choć trwałe wydłużanie się życia – będą nadal powodować wzrost dynamiki starzenia się społeczeństwa oraz konsekwentny spadek liczby ludności w kolejnych latach – podsumowuje Jędrzej Lubasiński.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Średni wiek osób kontynuujących pracę po przejściu na emeryturę wynosi prawie 68 lat, przy czym mężczyźni są przeciętnie starsi i mają 69,5 roku.

Pod koniec 2025 r. niemal 880 tys. emerytów w Polsce łączyło pobieranie świadczenia emerytalnego z aktywnością zawodową. Oznacza to wzrost o ponad 52% w porównaniu z sytuacją sprzed dekady.

Z danych ZUS wynika, że w grudniu 2025 r. 879,5 tys. emerytów łączyło pobieranie świadczenia z aktywnością zawodową i było objętych ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu innego niż emerytura. 552,7 tys. z nich podlegało również ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. Jednocześnie tempo wzrostu spowolniło, ponieważ rok wcześniej pracujących emerytów było 872,6 tys.

Paweł Jaroszek, członek zarządu ZUS, wskazuje, że rosnąca liczba pracujących seniorów to trend obserwowany od wielu lat, choć obecnie jego dynamika jest mniejsza niż wcześniej. – Liczba pracujących emerytów rośnie od wielu lat, jednak w ostatnim roku ten wzrost spowolnił. Może to wynikać z kilku różnych czynników. Jednym jest opóźnianie przejścia na emeryturę. Pracodawcy coraz częściej się na to godzą, a pracownicy liczą na to, że z każdym dodatkowo przepracowanym rokiem przyszła emerytura wzrośnie, i to sporo – nawet o ok. 8-12%. Drugim czynnikiem może być stan zdrowia. Żyjemy wprawdzie coraz dłużej, ale nie zawsze w dobrym zdrowiu. Zdecydowana większość emerytów nadal wybiera więc możliwość przejścia na emeryturę w pierwszym możliwym momencie – tłumaczy.

W strukturze pracujących emerytów większość stanowią kobiety, odpowiadając za 58,2% tej grupy. Średni wiek osób kontynuujących pracę po przejściu na emeryturę wynosi 67,8 roku, przy czym mężczyźni są przeciętnie starsi i mają 69,5 roku, a kobiety 66,6 roku. Zdecydowana większość, bo blisko 97% pracujących emerytów, osiągnęła już powszechny wiek emerytalny, czyli co najmniej 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn.

Najwięcej aktywnych zawodowo emerytów mieszka w woj. mazowieckim (16,5%) i śląskim (13,8%). Najmniejszy odsetek odnotowano z kolei w woj. opolskim (2,3%).

Najczęściej pracujący emeryci znajdują zatrudnienie w sektorze opieki zdrowotnej i pomocy społecznej (17,2%), handlu (12,5%), przetwórstwie przemysłowym (10,5%) i edukacji (10,1%). Najpopularniejszą formą zatrudnienia pozostaje umowa o pracę, z której korzysta 37% aktywnych zawodowo emerytów, natomiast 26,4% wykonuje pracę na podstawie umowy-zlecenia.

Czytaj także: Dyskusja o wieku emerytalnym wraca. 46% Polaków za utrzymaniem obecnych zasad

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Jedną z głównych przeszkód w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami są obawy pracodawców związane z organizacją pracy i dostosowaniem stanowisk.

Polski rynek pracy mierzy się z coraz większymi problemami kadrowymi, które wynikają przede wszystkim ze zmian demograficznych – każdego roku z rynku pracy ubywa ok. 200 tys. osób w wieku produkcyjnym. Eksperci podkreślają, że jednym z rozwiązań tej sytuacji może być większa aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami, choć nadal konieczne jest przełamywanie stereotypów i uproszczenie procedur związanych z zatrudnianiem takich pracowników.

Prognozy demograficzne Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że liczba osób w wieku produkcyjnym będzie w kolejnych dekadach systematycznie maleć. Według różnych scenariuszy w 2060 r. liczba ta może wynosić od 13,3 do 16,6 mln osób, podczas gdy w 2022 r. było ich 22,2 mln. Oznacza to spadek nawet o 40%. – Polska zmaga się z bardzo dużymi problemami kadrowymi. Każdego roku z rynku pracy ubywa 200 tys. osób w wieku aktywności zawodowej. Jest to więc duże okienko dla osób z niepełnosprawnościami – wskazuje Piotr Rogowiecki, dyrektor Departamentu Analiz i Legislacji Pracodawców RP, sekretarz Prezydium Rady Dialogu Społecznego.

Dane GUS pokazują, że pod koniec 2025 r. aktywnych zawodowo było 534 tys. osób z niepełnosprawnościami. Z tej grupy 491 tys. pracowało, a 42 tys. pozostawało bezrobotnymi. Najwięcej osób znalazło zatrudnienie w przetwórstwie przemysłowym (98 tys.), ochronie zdrowia i pomocy społecznej (62 tys.) oraz handlu i naprawie pojazdów (57 tys.). W grupie zarejestrowanych bezrobotnych stosunkowo krótki staż w poszukiwaniu pracy, nieprzekraczający trzech miesięcy, dotyczył 18 tys. osób. Z kolei problem bezrobocia długotrwałego, trwającego rok i dłużej, dotykał 12 tys. Najliczniejszą grupę stanowiły jednak osoby z niepełnosprawnościami pozostające całkowicie poza rynkiem pracy – liczba osób biernych zawodowo osiągnęła w tym okresie poziom 2,12 mln.

Eksperci tłumaczą, że jedną z głównych przeszkód w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami są obawy pracodawców związane z organizacją pracy i dostosowaniem stanowisk. – Często to lęk nieuzasadniony, ponieważ nawet te osoby nie zdają sobie sprawy z tego, że tę wiedzę mają. Stereotypy, stereotypy i jeszcze raz stereotypy – ocenia Tomasz Szklarski, ekspert Business Centre Club i wiceprezes zarządu Zmotywowani.pl.

Pracodawcy mogą korzystać z dofinansowań oferowanych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wsparcie obejmuje m.in. dopłaty do wynagrodzeń, refundację kosztów utworzenia i wyposażenia stanowiska pracy oraz finansowanie szkoleń. – Chcąc zatrudnić osoby z niepełnosprawnościami, na pewno przedsiębiorca będzie się bał, czy zrobi to w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Często ich nie rozumiejąc, decyduje, że woli się tego nie podejmować albo wręcz woli płacić kary. W związku z powyższym ułatwienie tych wszystkich procedur mogłoby poprawić sytuację na rynku – podkreśla ekspert BCC.

Eksperci zwracają również uwagę na znaczenie podnoszenia umiejętności zawodowych. – Największym problemem w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych jest luka kompetencyjna. Jeżeli mamy myśleć o podniesieniu wskaźnika zatrudnienia, to osoby te muszą podnosić swoje kompetencje. Nie chodzi tylko o studia, ponieważ w tej chwili na rynku pracy otwiera się szereg możliwości, chociażby związanych z nowymi technologiami, gdzie wykształcenie twarde nie jest potrzebne. Natomiast szkolenia, kursy jak najbardziej. Można wykonywać pracę nawet z domu. Dla osób z niepełnosprawnościami jest to szerokie pole do wykorzystania – wskazuje Piotr Rogowiecki.

Dodatkowym wsparciem dla aktywizacji zawodowej może być procedowana ustawa o asystencji osobistej. Rozwiązanie to ma umożliwić większej liczbie osób z niepełnosprawnościami podjęcie pracy, a jednocześnie ułatwić powrót na rynek pracy ich opiekunom. – Opiekunowie, jeżeli zdecydują się na pracę, to pracują przynajmniej na dwóch etatach. Jeden, który jest często 24-godzinnym wyzwaniem, to jest właśnie opieka nad dzieckiem czy rodzicem. Z drugiej strony oni by chcieli uczestniczyć w rynku pracy, pracować, ale jak mają to zrobić? Wszelkie świadczenia, które zapewniają osobie z niepełnosprawnością opiekę na czas pracy zawodowej opiekuna, to dla niej ogromna szansa. Trwają rozmowy o zmianach legislacyjnych mających na celu wsparcie finansowe takich osób. Myślę, że idziemy w dobrym kierunku, natomiast jeszcze dużo pracy przed nami, żeby te osoby mogły zostać aktywnymi użytkownikami rynku pracy i żeby dobrze się z tym czuły – zwraca uwagę Tomasz Szklarski.

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje ustawa o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła nowe zasady pomocy dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Wysokość świadczenia uzależniona jest od poziomu potrzeby wsparcia i powiązana z wysokością renty socjalnej. Celem nowych przepisów jest zwiększenie samodzielności osób z niepełnosprawnościami oraz poprawa warunków ich codziennego funkcjonowania.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

62% matek dzieci w wieku 1-3 lata jest aktywnych zawodowo, podczas gdy w przypadku ojców odsetek ten wynosi 98%.

W ciągu ostatnich dwóch lat w Polsce zwiększyła się liczba żłobków i klubów dziecięcych oferujących opiekę nad dziećmi do trzeciego roku życia. Liczba takich placówek wzrosła o 17%, co wiązane jest przede wszystkim z realizacją programu "Aktywny Maluch" finansowanego m.in. ze środków europejskich oraz Krajowego Planu Odbudowy. Program ma wspierać zarówno tworzenie nowych miejsc opieki, jak i rozwój istniejącej infrastruktury.

Największy wzrost liczby placówek odnotowano w woj. świętokrzyskim, gdzie ich liczba zwiększyła się o 44%. Dynamiczne zmiany widoczne były również w woj. podkarpackim, podlaskim i warmińsko-mazurskim, w których przyrost wyniósł ok. 30%. Jednym z istotnych założeń programu jest także objęcie opieką żłobkową gmin, w których wcześniej nie funkcjonowały żadne placówki. Na początku 2024 r. takich gmin było 45%, natomiast w marcu 2026 r. odsetek ten zmniejszył się do 29%.

Jak wskazuje Marcin Lewandowski, doradca w Zespole Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, rozwój sieci żłobków może mieć istotny wpływ na sytuację zawodową rodziców, szczególnie matek małych dzieci. Potwierdzają to badania przeprowadzone w Niemczech dotyczące reformy systemu opieki żłobkowej realizowanej w latach 2005–2014 w zachodniej części kraju. – Odsetek dzieci poniżej trzech lat korzystających z opieki żłobkowej wzrósł z poziomu bliskiego zeru do ponad 30%. Autorki pracy wskazują, że w jednostkach terytorialnych odpowiadających wielkością polskim powiatom, w których gwałtownie rosła liczba miejsc żłobkowych, matki częściej były aktywne zawodowo, pracowały więcej dni i więcej zarabiały – zwraca uwagę ekspert.

Szacuje się, że reforma przyczyniła się do zmniejszenia luki w zarobkach matek po urodzeniu dziecka o 4,5 p.p. Przez tę lukę rozumiana jest różnica pomiędzy rzeczywistymi dochodami matek a potencjalnymi zarobkami, które mogłyby osiągać, gdyby nie przerwa związana z opieką nad dzieckiem. – W badanym okresie luka ta zmniejszyła się w Niemczech łącznie o 8 p.p. – sama rozbudowa żłobków odpowiada więc za ponad połowę tej poprawy. Za tymi wynikami stoi m.in. fakt, że matki w powiatach z lepszym dostępem do opieki żłobkowej częściej pozostawały w dobrze opłacanych firmach i zawodach, zamiast przechodzić po urodzeniu dziecka na pracę w niewielkim wymiarze godzin lub w gorzej opłacanych branżach. Wzrost wynagrodzeń matek utrzymuje się wiele lat po urodzeniu dziecka, co wskazuje na trwałą i kumulatywną poprawę trajektorii zawodowych – zaznacza Marcin Lewandowski.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że w 2023 r., czyli przed uruchomieniem programu "Aktywny Maluch", do żłobków uczęszczało w Polsce 17,9% dzieci do lat trzech. Oznacza to, że poziom wykorzystania opieki żłobkowej nadal pozostaje niższy niż w Niemczech, gdzie obecnie z takich placówek korzysta ponad 30% dzieci w zachodniej części kraju i ponad 50% we wschodniej. – Niski odsetek dzieci w żłobkach idzie w Polsce w parze z niską aktywnością zawodową matek najmłodszych dzieci. Jak wskazano w raporcie PIE, w Polsce zaledwie 62% matek dzieci w wieku 1-3 lata jest aktywnych zawodowo, podczas gdy w przypadku ojców odsetek ten wynosi 98%. Obecna skala rozbudowy sieci żłobków, wsparta doświadczeniami zagranicznymi, daje jednak nadzieję na skuteczną aktywizację zawodową matek, co pozostaje jednym z głównych celów programu "Aktywny Maluch" – podsumowuje Marcin Lewandowski.

fot. freepik.com
oprac. /kp/

64% respondentów uważa, że brak jednorazowych butelek szklanych w systemie przyczynia się do większego zaśmiecenia przestrzeni publicznej.

Choć system kaucyjny w Polsce cieszy się dużym zainteresowaniem i zdobywa społeczne poparcie, wielu użytkowników uważa, że wymaga on dalszych zmian i usprawnień. Respondenci zwracają uwagę przede wszystkim na brak jednolitych zasad obejmujących wszystkie opakowania po napojach i problem zalegających w przestrzeni publicznej szklanych odpadów.

Z systemu kaucyjnego korzysta 74% Polaków, a kolejnych 15% deklaruje, że planuje to zrobić – wynika z badań przeprowadzonych przez Yotta na zlecenie Stowarzyszenia Ekologicznego Eko-Unia. Jednocześnie 44% użytkowników przyznała, że spotkało się z odmową przyjęcia opakowania. Najczęściej wynikało to z braku opakowania w bazie systemu lub braku odpowiednich oznaczeń. Przedstawiciele Eko-Unii podkreślają, że wyniki badań świadczą o dużym poziomie akceptacji społecznej dla systemu kaucyjnego. – System kaucyjny w Polsce właśnie zdał egzamin zaufania społecznego – i to z bardzo dobrym wynikiem. Prawie 3/4 ankietowanych już z niego korzysta, a kolejni ustawiają się w kolejce. To nie jest eksperyment, lecz realna zmiana codziennych nawyków – ocenia Paweł Pomian, wiceprezes Stowarzyszenia Ekologicznego Eko-Unia.

Mimo pozytywnego odbioru większość respondentów uważa, że system powinien zostać rozszerzony. Zdaniem 65% badanych wszystkie opakowania po napojach powinny podlegać tym samym zasadom. Z kolei 64% respondentów wskazuje, że brak jednorazowych butelek szklanych w systemie przyczynia się do większego zaśmiecenia przestrzeni publicznej. Wielu ankietowanych uważa również, że objęcie wszystkich opakowań jednolitym systemem ułatwiłoby oddawanie zużytych butelek i puszek.

Jacek Werder, niezależny ekspert rynku gospodarki odpadami, zwraca uwagę, że użytkownicy nie oczekują likwidacji systemu, lecz jego ulepszenia. – Oczywiście ważne też jest, że większość uważa, że system byłby bardziej sprawiedliwy i kompletny, gdyby zawierał wszystkie opakowania do napojów. Zaskakujące, że kaucja ogranicza decyzje zakupowe aż dla 37%. Myślę, że z czasem ta liczba będzie maleć. Tak jest w innych krajach – wskazuje.

W badaniach zwrócono także uwagę na problem odpadów zalegających po zimie w przestrzeni publicznej. Najczęściej wskazywanymi śmieciami były szklane butelki po napojach, głównie alkoholowych – 60% respondentów uznało je za najbardziej widoczne odpady w okresie przedwiośnia i roztopów. Często wymieniano również tzw. małpki, czyli małe butelki po alkoholu, których Polacy kupują codziennie od 1,3 do 3 mln. W dużych miastach problem zalegających szklanych odpadów był wskazywany częściej niż na terenach wiejskich.

Wnioski te są zbieżne z wcześniejszym raportem przygotowanym przez Eko-Unię dotyczącym zaśmiecenia miejsc wypoczynku. Organizacja wskazywała w nim, że znaczną część odpadów stanowią opakowania po napojach, szczególnie alkoholowych. Rosną także koszty sprzątania przestrzeni publicznej. Przykładowo w Gdańsku usuwanie dzikich wysypisk kosztowało w 2023 r. ponad pół miliona złotych. Z kolei Akcja Czysta Odra zebrała w 2022 r. 120 ton odpadów, w 2024 r. 180 ton, a w 2025 r. – ponad 206 ton.

Według danych przedstawionych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w 57 tys. punktów zwrotu zebrano już około miliarda opakowań, które mają trafić do ponownego obiegu. Resort podkreśla, że system przyczynia się do ograniczenia zużycia surowców, zwiększenia poziomu recyklingu oraz zmniejszenia kosztów sprzątania miast i terenów zielonych.

Jednocześnie użytkownicy i pracownicy sklepów zwracają uwagę na problemy związane z funkcjonowaniem systemu. Wśród najczęściej wymienianych trudności pojawiają się awarie automatów, niewystarczająca liczba punktów zwrotu i brak miejsca do przechowywania oddanych opakowań. Eksperci podkreślają jednak, że problemem nie jest sama idea systemu kaucyjnego, lecz niedociągnięcia związane z jego codziennym działaniem. – Polacy chcą go naprawić i rozwinąć. I to jest bardzo dobra wiadomość, bo mamy społeczne przyzwolenie na to, żeby iść dalej: rozszerzać system na kolejne opakowania, zwiększać liczbę punktów zwrotu i upraszczać zasady. Problemem nie jest idea, problemem są niedoróbki – podkreśla Paweł Pomian.

Przedstawiciele Eko-Unii wskazują, że sprawnie funkcjonujący system kaucyjny może przynieść wymierne korzyści gospodarce i środowisku. Z analiz organizacji wynika, że w ciągu ostatniej dekady do recyklingu nie trafiło ponad 4,3 mln ton opakowań po napojach wykonanych ze szkła, metalu i tworzyw PET, co oznaczało straty o wartości ok. 230 mln złotych rocznie. Organizacja postuluje dalsze rozszerzanie systemu, zwiększanie liczby punktów zwrotu i objęcie nim kolejnych rodzajów opakowań. – Nie da się mówić o szczelnym systemie, jeśli od początku zostawia się w nim dziurę. A jednorazowe szkło jest właśnie taką dziurą. 64% Polaków mówi wprost: brak tych butelek w systemie to więcej śmieci w przestrzeni publicznej. I trudno się z tym nie zgodzić, bo jeśli czegoś nie obejmuje kaucja, to znacznie częściej kończy na chodniku czy w krzakach niż w obiegu – przekonuje Paweł Pomian. – Największy problem systemu nie leży w jego założeniach, tylko w jego codziennym działaniu. Dla użytkownika wszystko jest proste – widzi oznaczenie, oddaje opakowanie i oczekuje zwrotu. Tymczasem niemal połowa Polaków odbiła się od ściany, bo automat nie przyjął, pracownicy sklepu odmówili, „bo nie ma w bazie”. To jest moment, w którym kończy się ekologia, a zaczyna frustracja. Jeśli chcemy budować zaufanie, takie sytuacje muszą zniknąć. System kaucyjny w Polsce działa i ma solidne fundamenty. Teraz czas zrobić kolejny krok: rozszerzyć go o nowe typy opakowań i domknąć tam, gdzie dziś jeszcze nie obejmuje całego rynku – podsumowuje wiceprezes Eko-Unii.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wspólne zakupy przekładają się na obniżenie składki ubezpieczeniowej o 10–30% i zastąpienie kilku odrębnych polis jedną, bardziej kompleksową umową.

Wspólne zakupy usług ubezpieczenia mienia i odpowiedzialności cywilnej stają się coraz częściej wykorzystywanym rozwiązaniem w samorządach, które poszukują sposobów na bardziej efektywne gospodarowanie środkami publicznymi. Jak podkreślają przedstawiciele woj. Śląskiego i woj. mazowieckiego, współpraca pomiędzy jednostkami samorządowymi pozwala nie tylko ograniczyć koszty, ale także uporządkować system ochrony ubezpieczeniowej i zwiększyć bezpieczeństwo instytucji publicznych.

Jak tłumaczy Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, kluczową rolę odgrywa efekt skali, który powstaje dzięki połączeniu potrzeb wielu podmiotów, takich jak urzędy, placówki edukacyjne, instytucje kultury czy jednostki ochrony zdrowia. – Doświadczenia z realizowanych postępowań pokazują, że wspólne zakupy pozwalają uzyskać oszczędności rzędu kilkunastu, a w niektórych przypadkach nawet kilkudziesięciu procent w porównaniu do kosztów ponoszonych wcześniej przez jednostki działające indywidualnie. Najczęściej przekłada się to na obniżenie składki ubezpieczeniowej o 10–30%, zastąpienie kilku odrębnych polis jedną, bardziej kompleksową umową i rozszerzenie zakresu ochrony bez proporcjonalnego wzrostu kosztów. Dla większych jednostek i instytucji oznacza to oszczędności liczone w setkach tysięcy złotych w skali roku, natomiast dla mniejszych podmiotów – realne odciążenie budżetu przy jednoczesnym wzmocnieniu ochrony ubezpieczeniowej – podkreślają władze woj. śląskiego.

Wspólne zakupy pozwalają także na ujednolicenie standardów ochrony ubezpieczeniowej. Dotyczy to zarówno ochrony majątku, obejmującej budynki, infrastrukturę czy wyposażenie, jak i ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, zabezpieczających jednostki samorządu przed skutkami roszczeń osób trzecich. Jak wskazuje urząd, jednolite warunki polis zwiększają przejrzystość systemu, ułatwiają zarządzanie ryzykiem oraz pozwalają jasno określić procedury zgłaszania szkód i zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Przygotowanie wspólnych zakupów wymaga jednak odpowiedniej koordynacji i zaplecza organizacyjnego. Woj. śląskie podkreśla, że zapewnia uczestniczącym jednostkom wsparcie na każdym etapie procesu, począwszy od analizy potrzeb i identyfikacji ryzyk, aż po opracowanie dokumentacji przetargowej i wybór najkorzystniejszej oferty zgodnie z przepisami prawa zamówień publicznych. W wielu przypadkach samorządy korzystają również z pomocy brokerów ubezpieczeniowych, którzy wspierają negocjacje z towarzystwami ubezpieczeniowymi i pomagają dostosować zakres ochrony do specyfiki działalności poszczególnych instytucji.

Przedstawiciele samorządów zwracają uwagę, że korzyści ze wspólnych zakupów nie ograniczają się wyłącznie do aspektów finansowych. Model ten sprzyja wymianie doświadczeń pomiędzy jednostkami, zwiększa świadomość zarządzania ryzykiem oraz pozwala skuteczniej reagować na zmieniające się wyzwania związane z funkcjonowaniem administracji publicznej. W ich ocenie jest to przykład nowoczesnego i odpowiedzialnego podejścia do gospodarowania majątkiem publicznym.

Jak wskazuje Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, przykładem skutecznego wdrażania takiego rozwiązania jest woj. mazowieckie, które od kilku lat prowadzi stałą grupę zakupową obejmującą kilkadziesiąt podległych instytucji. W jej skład wchodzą m.in. jednostki kultury, placówki oświatowe, instytucje rynku pracy i podmioty zarządzające infrastrukturą wojewódzką. Urząd marszałkowski pełni w tym modelu rolę wspólnego zamawiającego i odpowiada za przygotowanie oraz prowadzenie postępowań przetargowych, w tym dotyczących usług ubezpieczeniowych. – Szczególnie istotnym przykładem jest konsolidacja ubezpieczeń majątkowych, OC oraz ubezpieczeń komunikacyjnych dla ponad 40 jednostek samorządu woj. mazowieckiego. Dzięki wspólnemu przetargowi uzyskano znaczącą redukcję kosztów – łączna składka została obniżona o ponad 30%, co przełożyło się na oszczędności rzędu ok. 280 tys. zł rocznie w porównaniu z wcześniejszymi, indywidualnymi polisami jednostek – podkreśla samorząd.

Doświadczenia te pokazują również, że wspólne zakupy ułatwiają skuteczniejsze zarządzanie ryzykiem. Jednolity program ubezpieczeniowy pozwala lepiej identyfikować zagrożenia, właściwie określać sumy ubezpieczenia oraz wprowadzać spójne klauzule i limity odpowiedzialności dla wszystkich jednostek. Zdaniem przedstawicieli samorządu województwa efekt skali i profesjonalizacja procesu zakupowego sprzyjają długofalowym oszczędnościom oraz większej stabilności finansowej instytucji publicznych.

– Wspólne zakupy usług ubezpieczenia mienia i odpowiedzialności cywilnej pokazują, że współpraca pomiędzy jednostkami województwa śląskiego realnie się opłaca. Dzięki skoordynowanym działaniom osiągamy wymierne oszczędności, a jednocześnie zapewniamy naszym jednostkom wysoki i jednolity poziom ochrony ubezpieczeniowej. To przykład odpowiedzialnego zarządzania środkami publicznymi i dobrych praktyk, które chcemy rozwijać także w kolejnych latach – podsumowuje Barbara Pepke, p.o. zastępcy dyrektora Departamentu Organizacji Urzędu w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Śląskiego.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Dla 35% pracowników automatyzacja jest szansą na rozwój zawodowy i poprawę warunków pracy, a 27% ankietowanych traktuje ją jako potencjalne zagrożenie.

Automatyzacja i rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji w coraz większym stopniu kształtują funkcjonowanie polskich przedsiębiorstw. Firmy nie tylko wdrażają nowe technologie, ale także dostosowują do nich organizację pracy i kompetencje pracowników. Z najnowszego „Barometru Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że transformacja cyfrowa obejmuje już znaczną część gospodarki, a jej tempo stopniowo rośnie.

Z badania wynika, że najczęściej wykorzystywanymi rozwiązaniami są narzędzia oparte na AI, z których korzysta lub planuje korzystać 35% firm, czyli o 5 p.p. więcej niż rok wcześniej. Automatyzację procesów biznesowych, jak systemy do fakturowania, workflow automation czy RPA, deklaruje 31% przedsiębiorstw, natomiast robotyzację – 20% pracodawców. Jednocześnie zmniejsza się odsetek firm, które nie planują wdrażania nowych technologii – obecnie wynosi on 24%, co oznacza spadek o 9 p.p. w porównaniu z 2025 r.

Równolegle do inwestycji technologicznych firmy zwiększają nakłady na rozwój pracowników. Szkolenia z obsługi nowych systemów i narzędzi planuje 40% przedsiębiorstw, a 38% rozważa przekwalifikowanie części personelu. Zakres tych działań jest silnie uzależniony od wielkości firm, ponieważ w największych organizacjach takie plany deklaruje 41% pracodawców, podczas gdy w najmniejszych jest to 18%. Różnice widoczne są również między branżami, a najbardziej zachowawczo do zmian podchodzą firmy z sektora transportu, spedycji i logistyki, gdzie 42% nie zamierza prowadzić działań rozwojowych w związku z wdrożeniami technologicznymi. W handlu odsetek ten wynosi 10%, w produkcji 12%, a w budownictwie 13%.

Jak wskazuje Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu, ekspert rynku pracy i założyciel Personnel Service, sztuczna inteligencja przestała być traktowana jako technologia eksperymentalna i coraz częściej staje się elementem strategii biznesowej. – Jeszcze kilka lat temu szkolenia dla pracowników koncentrowały się głównie na rozwijaniu kompetencji sprzedażowych, menedżerskich czy obsłudze nowych systemów. Dziś na pierwszy plan wychodzą umiejętności związane z AI. Zaczynając od podstawowego korzystania z narzędzi generatywnych, idąc przez analizę danych, a na automatyzacji codziennych procesów kończąc. Szkolenia nie dotyczą tylko działów IT, ale obejmują HR, logistykę, marketing, sprzedaż czy obsługę klienta – zwraca uwagę.

Zmiany technologiczne są coraz bardziej zauważalne także dla pracowników. 26% zatrudnionych wskazuje, że w ich miejscu pracy tempo automatyzacji wyraźnie przyspieszyło w ostatnich dwóch latach. Jednocześnie 56% pracowników nie dostrzega jeszcze istotnych zmian w tym zakresie.

Mimo dynamicznego rozwoju technologii tylko niewielka część pracowników deklaruje negatywne doświadczenia związane z utratą pracy w wyniku automatyzacji lub wdrożenia sztucznej inteligencji – 11% osób zna kogoś, kto stracił pracę w związku z tymi działaniami. Zjawisko to częściej zauważają osoby młodsze, które częściej mają kontakt z nowymi narzędziami i szybciej obserwują zmiany zachodzące na rynku pracy (24%).

Postrzeganie automatyzacji pozostaje jednak zróżnicowane. Dla 35% pracowników jest ona szansą na rozwój zawodowy i poprawę warunków pracy, a 27% ankietowanych traktuje ją jako potencjalne zagrożenie dla stabilności zatrudnienia. Podejście to w dużej mierze zależy od poziomu wykształcenia – osoby z wykształceniem wyższym częściej dostrzegają w nowych technologiach szanse (42%), podczas gdy w grupie osób z wykształceniem podstawowym przeważa ostrożniejsze podejście (26%).

fot. magnific.com
oprac. /kp/

W kwietniu przedsiębiorcy po raz pierwszy od połowy 2022 r. najczęściej wskazywali niepewność sytuacji gospodarczej jako główną przeszkodę w prowadzeniu firmy.

Nastroje wśród polskich przedsiębiorców wyraźnie poprawiły się na początku drugiego kwartału 2026 r. Kwietniowy odczyt Miesięcznego Indeksu Koniunktury wzrósł do poziomu 103,6 pkt., co oznacza przewagę ocen pozytywnych nad negatywnymi. Lepsze wyniki dotyczą przede wszystkim sprzedaży, liczby nowych zamówień, płynności finansowej i sytuacji na rynku pracy. Jednocześnie przedsiębiorcy coraz częściej wskazują na niepewność gospodarczą jako główną barierę prowadzenia działalności.

MIK to wskaźnik opracowywany przez Polski Instytut Ekonomiczny, który obrazuje nastroje panujące wśród przedsiębiorców w Polsce. Powstaje na podstawie comiesięcznych badań ankietowych prowadzonych wśród 500 firm reprezentujących różne branże i wielkości przedsiębiorstw. Wartość 100 pkt. uznawana jest za poziom neutralny – wyniki powyżej tego poziomu oznaczają przewagę pozytywnych ocen koniunktury.

Po słabszych wynikach odnotowanych w lutym i marcu kwietniowy odczyt MIK przyniósł odbicie. Wskaźnik wzrósł miesiąc do miesiąca o 5,7 pkt., osiągając poziom zbliżony do początku roku. Spośród siedmiu składowych indeksu pięć znalazło się powyżej poziomu neutralnego. Dotyczy to wartości sprzedaży, liczby nowych zamówień, zatrudnienia, wynagrodzeń oraz płynności finansowej przedsiębiorstw.

Z danych wynika, że 53% firm deklaruje posiadanie środków pozwalających na utrzymanie działalności przez okres dłuższy niż trzy miesiące. Jednocześnie 30% przedsiębiorstw odnotowało wzrost sprzedaży w porównaniu z poprzednim miesiącem. Widoczna jest również poprawa sytuacji na rynku pracy. Firmy nadal częściej planują zatrudnianie nowych pracowników niż redukcję etatów, a jednocześnie obserwowane jest wyhamowanie presji płacowej związane m.in. ze spadającą inflacją.

Jak wskazuje dr Anna Szymańska z Zespołu Wsparcia Badań PIE, kwiecień przyniósł ożywienie. – W kwietniu, po dwóch miesiącach, nastroje pozytywne przeważają ponownie nad negatywnymi w polskich firmach. Obserwujemy zdecydowane ożywienie na rynku – w stosunku do poprzedniego miesiąca wyraźnie wzrosły wartości wskaźników sprzedaży i nowych zamówień, poprawiła się też płynność finansowa przedsiębiorstw. Sytuacja na rynku pracy jest nadal stabilna. Choć lekko wzrosło bezrobocie rejestrowane, to nadal więcej firm planuje zatrudnianie nowych pracowników. Jednocześnie, mimo że firmy nadal częściej planują podwyżki niż obniżki płac, widać wyhamowanie tempa wzrostu wynagrodzeń wynikające m.in. z malejącej inflacji – zwraca uwagę ekspertka.

Najlepsze nastroje odnotowano w sektorze produkcyjnym, a także w branży transportu, spedycji i logistyki. W tych sektorach przedsiębiorstwa częściej wskazują na wzrost sprzedaży oraz większą liczbę nowych zamówień. W branży TSL firmy sygnalizują także niedobór mocy produkcyjnych w stosunku do liczby realizowanych zleceń. Poprawę zanotowano również w handlu i usługach, gdzie pozytywne oceny wynikają głównie z dobrej sytuacji finansowej i rosnącej liczby zamówień. Nadal słabsze nastroje utrzymują się w budownictwie, co eksperci wiążą przede wszystkim z ograniczoną aktywnością inwestycyjną przedsiębiorstw.

W kwietniu przedsiębiorcy po raz pierwszy od połowy 2022 r. najczęściej wskazywali niepewność sytuacji gospodarczej jako główną przeszkodę w prowadzeniu działalności. Problem ten wskazało niemal dwie trzecie badanych firm. Wysoko na liście barier znalazły się także rosnące ceny energii i koszty pracownicze (60%). Ponad 40% ankietowanych zwracało uwagę na niedostępność pracowników i zatory płatnicze. Najrzadziej wskazywanymi problemami były niedostępność produktów (25%) i koszty finansowania (23%). W porównaniu z ubiegłym miesiącem największą dynamikę wzrostu – o 7 p.p. – odnotowano w przypadku barier dotyczących cen energii i braku towarów. Z drugiej strony w strukturze zgłaszanych problemów znacząco spadło znaczenie kosztów zatrudnienia, zatorów płatniczych i trudności z pozyskaniem kadr.

– Wśród barier utrudniających działalność przedsiębiorstw na pierwsze miejsce awansowała niepewność gospodarcza, a zaraz za nią znalazły się rosnące ceny energii. Wyraźnie więcej firm wskazało też na problemy związane z niedostępnością produktów. Jest to efekt niestabilnej sytuacji geopolitycznej po ataku USA i Izraela na Iran oraz zablokowaniu Cieśniny Ormuz, co spowodowało zawirowania na rynku ropy naftowej – podsumowuje dr Anna Szymańska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Aplikacja mZUS dla Płatnika pozwala m.in. na kontrolę salda składek, monitorowanie zwolnień lekarskich pracowników oraz składanie wniosków.

Coraz więcej spraw urzędowych można załatwić bez wychodzenia z domu. Dzięki e-usługom klienci ZUS mają dostęp do dokumentów, wniosków i informacji za pośrednictwem smartfona lub komputera. Z rozwiązań tych mogą korzystać przedsiębiorcy, pracownicy, lekarze, rodzice czy emeryci i renciści.

ZUS udostępnia bezpłatne aplikacje mobilne przeznaczone dla różnych grup użytkowników. Aplikacja mZUS dla Płatnika została przygotowana z myślą o przedsiębiorcach i księgowych. Pozwala ona m.in. na kontrolę salda składek, monitorowanie zwolnień lekarskich pracowników oraz składanie wniosków bez konieczności korzystania z komputera.

Aplikacja mZUS skierowana jest do wszystkich klientów ZUS, w tym rodziców, pracowników, emerytów i rencistów. Za jej pomocą można składać wnioski o świadczenia rodzinne, takie jak „800+”, „Dobry Start” czy „Aktywny Rodzic”. Użytkownicy mają również dostęp do informacji o składkach, e-zwolnieniach oraz kalkulatora prognozowanej emerytury.

Z kolei mZUS dla Lekarza umożliwia lekarzom i upoważnionym asystentom medycznym wystawianie elektronicznych zwolnień lekarskich również poza gabinetem, np. podczas wizyt domowych. Aplikacja pozwala także na weryfikację danych ubezpieczeniowych pacjenta i pobieranie certyfikatu ZUS bezpośrednio na urządzenie mobilne.

Podstawowym narzędziem do kontaktu z ZUS przez internet jest platforma eZUS, która zastąpiła dawną Platformę Usług Elektronicznych PUE ZUS. Aby korzystać z serwisu, należy założyć konto i potwierdzić swoją tożsamość, m.in. za pomocą profilu zaufanego, bankowości elektronicznej, aplikacji mObywatel lub e-Dowodu. Możliwe jest także potwierdzenie danych podczas e-wizyty lub w placówce ZUS. Za pośrednictwem eZUS użytkownicy mogą sprawdzać informacje o świadczeniach, weryfikować dane, wysyłać pisma i wnioski oraz generować wybrane zaświadczenia.

Klienci mogą również korzystać z e-wizyt, czyli konsultacji online z pracownikami ZUS. Aby umówić wideorozmowę, należy wybrać termin i temat spotkania za pośrednictwem strony internetowej ZUS (www.zus.pl/e-wizyta). Do połączenia potrzebne jest urządzenie z dostępem do internetu, wyposażone w kamerę, mikrofon i głośnik. Konsultacje odbywają się w godzinach pracy urzędu.

Od 2023 r. nowi świadczeniobiorcy otrzymują legitymacje emeryta i rencisty domyślnie w formie elektronicznej jako mLegitymację dostępną w aplikacji mObywatel. Tradycyjna plastikowa karta wydawana jest wyłącznie na wniosek klienta. Elektroniczna legitymacja uprawnia do korzystania z tych samych ulg, co wersja tradycyjna, między innymi podczas przejazdów koleją i komunikacją miejską. Dzięki temu seniorzy mogą mieć dokument zawsze przy sobie w telefonie.

fot. ZUS
oprac. /kp/

Istotnym elementem działalności restauracji pozostaje współpraca z lokalnymi producentami i dostawcami.

Średniowieczne początki i przebudowa zamku

Zamek w Chałupkach, położony w pobliżu mostu na Odrze, od stuleci stanowi jeden z najważniejszych punktów dawnej nadgranicznej osady. Pierwsze wzmianki dotyczące obiektu pochodzą z 1373 roku i znajdują się w dokumencie wystawionym przez księcia opolskiego Jana dla rycerza Pasko. Już w średniowieczu budowla pełniła funkcje obronne, czemu sprzyjało jej strategiczne położenie oraz otaczająca ją fosa.

Pierwotny charakter obiektu znajduje odzwierciedlenie w określeniu „zamek”, które funkcjonuje do dziś. Na przestrzeni wieków budowla była wielokrotnie przebudowywana. Obecny wygląd nadano jej na przełomie XVIII i XIX wieku, kiedy obiekt zmodernizowano w stylu barokowym, zachowując jednocześnie elementy wcześniejszych konstrukcji. 

W otoczeniu zamku do dziś widoczne są pozostałości dawnych fortyfikacji bastionowych oraz zarys historycznej fosy, szczególnie dobrze zachowany po stronie północnej i zachodniej. Całość stanowi przykład dawnej architektury rezydencjonalno-obronnej charakterystycznej dla terenów pogranicza.

Lokalne produkty 

Zamek Chałupki oraz restauracja Pod Zielonym Dębem pełnią dziś nie tylko funkcję miejsc organizacji przyjęć okolicznościowych i weselnych, ale są również popularnymi punktami spotkań towarzyskich i rodzinnych. Oba lokale odwiedzane są przez osoby poszukujące miejsca na weekendowy obiad, popołudniowe spotkanie czy odpoczynek podczas wycieczek rowerowych.

Ważną część działalności restauracji stanowi współpraca z regionalnymi producentami oraz lokalnymi dostawcami. W menu wykorzystywane są produkty pochodzące z okolicznych gospodarstw i manufaktur, obejmujące m.in. warzywa, mięsa, miody, piwo oraz wyroby deserowe. Takie podejście pozwala nie tylko wspierać regionalnych producentów, ale również budować ofertę opartą na świeżych i naturalnych składnikach.

Rozwój współpracy gastronomicznej

Jednym z przykładów rozwijanej współpracy gastronomicznej stało się wprowadzenie autorskich deserów lodowych przygotowanych wspólnie z Tomaszem Szypułą, właścicielem rodzinnej firmy produkującej lody i desery, które można nabyć w lodziarniach Miś Cafe w Raciborzu oraz w Lodziarni Pod Orzechem w Baborowie. Początki marki Szypuła sięgają 1974 r. kiedy to w Baborowie na rynku powstają pierwsze lody, które można kupić w dzisiejszym budynku biblioteki.

Do oferty obu lokali trafiły desery w formie lodowego keksa, składającego się z trzech rodzajów lodów podawanych na delikatnym chrupku. Nowa propozycja została wprowadzona wraz z rozpoczęciem sezonu ogródkowego i spotkała się z zainteresowaniem gości. Nie wyklucza się dalszego rozszerzania współpracy oraz rozwijania kolejnych autorskich produktów w przyszłości.

Zarówno Zamek Chałupki, jak i Pan Tomasz Szypuła serdecznie zapraszają do odwiedzenia ich lokali i skorzystania z oferty hotelu i restauracji, gdzie można skosztować lokalnych pyszności.

opracowanie: kk

Regulacje przewidują, że do końca 2030 r. co najmniej 70% masy wszystkich odpadów opakowaniowych ma podlegać recyklingowi.

System gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi funkcjonuje w Polsce od 25 lat i niemal od samego początku realizuje wymagane przez Unię Europejską poziomy recyklingu. Przedstawiciele branży podkreślają jednak, że obecny model osiąga granice swojej wydolności, a nadchodzące zmiany prawne będą wymagały gruntownej przebudowy całego systemu.

– Obowiązek recyklingu istnieje od 11 maja 2001 r., kiedy powstała ustawa. Staramy się edukować, dofinansowywać system i realizować wszystkie obowiązki, które wynikają z polskiego prawa. Natomiast równolegle mamy system gospodarki odpadami komunalnymi, w tym opakowaniowymi, i ze smutkiem należy stwierdzić, że do dzisiaj te dwa systemy nie do końca się widzą: są pewne cele nałożone na przedsiębiorców i na samorządy. Od bardzo dawna są prowadzone rozmowy, żeby te dwa systemy ze sobą współgrały, ale jak na razie nie udało się tego zrobić – tłumaczy Jakub Tyczkowski, prezes Rekopolu Organizacji Odzysku Opakowań.

Ponadto eksperci zwracają uwagę, że choć Polska osiąga wymagane poziomy recyklingu, sytuacja różni się w zależności od rodzaju materiału. – Rośnie ilość opakowań wprowadzanych na rynek. Rosną też wymogi recyklingu i nie zawsze wystarcza mocy, sił, infrastruktury, ale i świadomości, aby je osiągać. W niektórych surowcach jest bardzo dobrze, w niektórych, jak np. w szkle, cały czas potrzebne są działania zmierzające przede wszystkim do zmiany świadomości. Chodzi o to, by szkło opakowaniowe, czyli np. słoiki czy butelki, trafiało do zielonego, a nie do czarnego pojemnika lub do spiżarni, gdzie leżą przez całe lata. Jako Polska realizujemy te poziomy, natomiast wymogi będą rosły, np. w odniesieniu do opakowań po napojach. Tutaj potrzebne są nowe działania i tak wprowadzony został system kaucyjny – podkreśla Michał Mikołajczyk, prokurent oraz dyrektor ds. sprzedaży i relacji zewnętrznych w Rekopolu Organizacji Odzysku Opakowań.

Obecnie system recyklingu opiera się na działalności organizacji odzysku, które przejmują od producentów obowiązki związane z recyklingiem i wspierają finansowanie gospodarki odpadami komunalnymi. Szacuje się, że w Polsce działa ponad 100 tys. podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach. – Rola organizacji odzysku od 2002 r. jest praktycznie niezmienna. Natomiast z całą pewnością ta rola musi się zmienić w najbliższym czasie, żebyśmy mogli wypełnić zobowiązania, które wynikają z rozporządzenia PPWR. Nasza odpowiedzialność będzie musiała być znacząco większa, podobnie jak zakres działań będzie musiał być dużo szerszy niż dzisiaj. Będzie trzeba zrobić naprawdę dużo nowego. Po pierwsze, na pewno dużo wyższe poziomy recyklingu, ale też zmniejszanie ilości opakowań wprowadzanych na rynek i recykling na wielką skalę. To są ogromne wyzwania, które są ciągle przed nami – wskazuje Jakub Tyczkowski.

11 lutego 2025 r. weszło w życie unijne rozporządzenie PPWR, którego kluczowe przepisy zaczną obowiązywać od sierpnia 2026 r. Regulacje przewidują, że do końca 2030 r. co najmniej 70% masy wszystkich odpadów opakowaniowych ma podlegać recyklingowi. W przypadku papieru i tektury poziom ten ma wynosić 85%, dla metali 80%, a dla tworzyw sztucznych 55%. Unia Europejska zakłada również, że w kolejnych latach wszystkie opakowania będą musiały nadawać się do recyklingu, a następnie być faktycznie przetwarzane na dużą skalę. Producenci zostaną także zobowiązani do zwiększenia udziału surowców wtórnych i recyklatu w produkcji opakowań. – Cel nadrzędny: przydatność do recyklingu o wielkiej skali. Każde opakowanie musi nie tylko się nadawać do recyklingu, ale też musi być zbierane i poddawane recyklingowi na terenie Unii Europejskiej w odpowiednim, bardzo wysokim procencie. To jest największe wyzwanie, przed którymi stoją producenci, żeby te opakowania nie tylko zabezpieczały produkty, ale przede wszystkim mogły być poddawane recyklingowi na masową skalę. Do tego już się przygotowujemy – zapowiada Krzysztof Baczyński, prezes Związku Pracodawców Przemysłu Opakowań i Produktów w Opakowaniach EKO-PAK.

Wdrażaniu unijnych przepisów ma służyć przygotowywana w Polsce ustawa dotycząca rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Zgodnie z jej założeniami producenci mają ponosić pełne koszty odbioru i zagospodarowania odpadów opakowaniowych zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Obecnie znaczną część kosztów systemu pokrywają mieszkańcy w ramach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. – Tak być jednak nie powinno. To producenci powinni w 100% finansować odbiór i zagospodarowanie opakowań. Dziś szacujemy, że to jest między 1/4 a 1/3 wszystkich kosztów gospodarki odpadami opakowaniowymi. Koszty wahają się od 4 do 5 mld zł rocznie i to my, producenci, powinniśmy je ponosić – uważa Krzysztof Baczyński.

Przedstawiciele branży opakowaniowej krytycznie oceniają jednak propozycję modelu zaprezentowaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Według organizacji przedsiębiorców projekt sprowadzałby producentów głównie do roli płatników nowej opłaty, a środki byłyby zarządzane centralnie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Branża obawia się również likwidacji organizacji odzysku opakowań i podkreśla, że sam mechanizm finansowy nie poprawi jakości selektywnej zbiórki ani poziomu recyklingu.

– Cały czas wisi w powietrzu pytanie, czy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta będzie ulepszony i poprawiony, czy będzie oparty na relacjach biznesowych pomiędzy firmami gospodarki odpadami, przedsiębiorcami, którzy wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach, między samorządami i konsumentami, czy wręcz przeciwnie: będziemy mieli do czynienia z pewnym eksperymentem na skalę europejską, kiedy to cała branża zostanie zlikwidowana, a wszyscy będziemy płacili podatek, który wpłynie do NFOŚiGW i będziemy świadkami redystrybucji środków pozyskanych w ten sposób – podsumowuje Michał Mikołajczyk.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

21,3% ankietowanych uważa, że nie ma wystarczających opcji dojazdu do pracy, a 31,2% negatywnie ocenia dostępność i komfort transportu publicznego.

Dzień Dojazdu Rowerem do Pracy (ang. Bike to Work Day) zachęca do zamiany czterech kółek na dwa. Święto obchodzone co roku w trzeci piątek maja to nie tylko okazja, by zadbać o własną kondycję i zdrowie, ale także realny krok w stronę ochrony środowiska i redukcji korków w miastach. Przeszkodą jednak może być fakt, że codziennością dla wielu pracowników stają się coraz dłuższe dojazdy.

Najnowsze wyniki badania „2026 HR & Payroll Pulse” przeprowadzonego przez HR SD Worx wśród ponad 16,5 tys. pracowników i blisko 6 tys. pracodawców z 16 krajów Europy pokazują, że sposób przemieszczania się do pracy w wielu przypadkach nie wynika z preferencji, lecz z konieczności. Z danych wynika, że 56,1% pracowników w Polsce dojeżdża do pracy pięć dni w tygodniu, a średnia liczba dni wymagających podróży do biura wynosi 4,2 tygodniowo. 67,8% badanych pokonuje dziennie mniej niż 50 km w obie strony, jednak ponad 21% musi przebyć większy dystans. Średnio Polacy pokonują 48,7 km dziennie, a przeciętny czas dojazdu i powrotu z pracy wynosi 58 min. 28% respondentów spędza na podróżach więcej niż godzinę dziennie.

Badanie pokazuje również, że długie dojazdy są odczuwalne dla pracowników. 34,8% ankietowanych przyznaje, że traci w ten sposób czas, który mogliby przeznaczyć na pracę, odpoczynek lub inne aktywności. Mimo tego jedynie niewielka część respondentów (9,8%) wskazuje dogodną lokalizację jako najważniejszy czynnik przy wyborze miejsca zatrudnienia. Znacznie częściej decydują o tym kwestie związane ze stabilnością pracy czy poziomem wynagrodzenia. Jednocześnie 40,1% badanych uznaje lokalizację za jeden z pięciu istotnych elementów związanych z pracą zawodową.

Okazuje się jednak, że wielu pracowników akceptuje długie podróże do pracy. Średni maksymalny czas dojazdu, na jaki są gotowi się zgodzić, przekracza 62,5 min. dziennie, a ponad 44% respondentów deklaruje akceptację podróży trwających ponad 60 min. w obie strony.

Jednocześnie część pracowników zwraca uwagę na ograniczone możliwości wyboru środka transportu. 21,3% ankietowanych uważa, że nie ma wystarczających opcji dojazdu, a 31,2% negatywnie ocenia dostępność i komfort transportu publicznego. Z wcześniejszego badania „Payroll Pulse Europe 2025” wynika, że najczęściej wybieranym środkiem transportu pozostaje samochód, z którego korzysta 56,7% pracowników. Rower jako sposób dojazdu do pracy wskazało niespełna 9,3% badanych, natomiast większą popularnością cieszy się nawet dojście pieszo (12,6%).

Eksperci zwracają uwagę, że sposób przemieszczania się do pracy ma wpływ nie tylko na zdrowie fizyczne, ale również na samopoczucie, poziom energii i satysfakcję z wykonywanych obowiązków. Coraz więcej firm podejmuje więc działania wspierające alternatywne formy transportu, w tym jazdę na rowerze. – Począwszy od infrastruktury rowerowej (np. stojaki, szatnie, prysznice, czy bezpieczny parking), przez dofinansowania do zakupu czy wynajmu roweru lub akcesoriów, a także większą elastyczność organizacyjną, np. w zakresie godzin rozpoczęcia pracy czy łączenia jej z pracą zdalną, po promowanie wspólnych aktywności sportowych takich jak wsparcie inicjatyw oddolnych, firmowe wyzwania czy zgoda na udział w miejskich i ogólnopolskich inicjatywach. Takie działania realnie wpływają na zdrowie, integrację zespołów i poczucie troski ze strony organizacji. Wspieranie aktywnych form dojazdu to nie tylko kwestia ekologii czy sportu. To inwestycja w zdrowie pracowników, niższą absencję, większe zaangażowanie i atrakcyjność pracodawcy. Dla wielu osób takie inicjatywy są dziś realnym argumentem przy wyborze miejsca pracy – podsumowuje Paulina Zasempa, People Country Lead w SD Worx Poland.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Zdaniem PIP współczesny rynek pracy zmienia się bardzo dynamicznie, a wraz z nim pojawiają się nowe rodzaje zagrożeń.

Państwowa Inspekcja Pracy wystąpiła do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o zmiany w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Propozycja zakłada obowiązkowe uwzględnianie zagrożeń psychospołecznych podczas oceny ryzyka zawodowego. Chodzi m.in. o stres, przemęczenie, wypalenie zawodowe czy złą atmosferę w miejscu pracy.

Inspekcja wskazuje, że obowiązujące regulacje były tworzone w czasie, gdy system ochrony pracowników koncentrował się przede wszystkim na zagrożeniach fizycznych i technicznych. Przepisy BHP skupiają się obecnie głównie na bezpieczeństwie maszyn, urządzeń, substancji chemicznych czy czynników biologicznych. W praktyce oznacza to konieczność zabezpieczania stanowisk pracy, kontrolowania jakości powietrza czy stosowania odpowiednich osłon technicznych. Zdaniem PIP współczesny rynek pracy zmienia się jednak bardzo dynamicznie, a wraz z nim pojawiają się nowe rodzaje zagrożeń. Coraz większe znaczenie mają tempo pracy, presja wyników, organizacja obowiązków, sposób zarządzania i przeciążenie psychiczne pracowników.

Jak podkreśla szef PIP Marcin Stanecki, formalnie bezpieczne stanowisko pracy nie zawsze zapewnia rzeczywistą ochronę zdrowia zatrudnionych. Zwraca on uwagę, że przewlekły stres, przemęczenie czy lęk wpływają na koncentrację, czas reakcji i koordynację ruchową pracowników, co może zwiększać ryzyko błędów oraz wypadków przy pracy. – Zbyt często przyczyna takich zdarzeń określana jest jako „błąd ludzki”. Przenosi to na pracownika odpowiedzialność za doprowadzenie do tragedii. Tymczasem ten rzekomo niewytłumaczalny błąd jest niemal zawsze ostatnim ogniwem znacznie dłuższego łańcucha uwarunkowań organizacyjnych – tłumaczy.

Wniosek skierowany do resortu pracy zakłada zmianę definicji środowiska pracy w ogólnych przepisach BHP. Dzięki temu czynniki psychospołeczne miałyby zostać jednoznacznie uwzględnione w obowiązkowej ocenie ryzyka zawodowego. PIP podkreśla, że obecna konstrukcja przepisów nie daje wyraźnej podstawy prawnej do wymagania od pracodawców analizy takich zagrożeń jak stres, depresja czy przeciążenie obowiązkami.

Inspekcja zaznacza, że w części przedsiębiorstw ocena ryzyka psychospołecznego funkcjonuje już jako element dobrych praktyk, jednak rozwiązania tego typu powinny stać się powszechnym standardem ochrony pracowników i dostosować polskie przepisy do europejskich norm. W tym kontekście wskazywana jest m.in. norma ISO 45003 dotycząca zarządzania zdrowiem psychicznym w miejscu pracy.

PIP podkreśla, że bezpieczeństwo pracowników zależy nie tylko od warunków technicznych, ale także od sposobu organizacji pracy i relacji w firmie. – Żadne owocowe czwartki czy karnety sportowe nie zrekompensują pracownikowi braku szacunku, toksycznego zarządzania czy nierealnego obciążenia zadaniami – zwraca uwagę Marcin Stanecki.

Zdaniem PIP poprawa przewidywalności pracy, jasny podział obowiązków i respektowanie prawa do odpoczynku mogą wpływać nie tylko na zdrowie psychiczne zatrudnionych, ale również na ograniczenie liczby wypadków przy pracy i poprawę bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Zdaniem Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz pięcioletnia różnica jest ewenementem na skalę europejską, szczególnie w obliczu zmieniającej się sytuacji demograficznej.

Temat zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn ponownie pojawił się w debacie publicznej po wypowiedzi Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz. Ministra funduszy i polityki regionalnej oraz liderka Polski 2050 oceniła, że obecny system różnicujący wiek przechodzenia na emeryturę wymaga dyskusji i ewentualnych zmian.

W rozmowie na antenie Programu III Polskiego Radia Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz zwróciła uwagę, że obecna pięcioletnia różnica, wynosząca 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, jest ewenementem na skalę europejską, szczególnie w obliczu zmieniającej się sytuacji demograficznej i spadającej dzietności. – Jestem osobą równościową. Równość to znaczy równość. Dzisiaj kobiety mają dużo mniej dzieci, a różnica między kobietami a mężczyznami to pięć lat. Nie ma drugiego takiego kraju w Europie. Rozumiem mężczyzn, którzy mówią: jesteśmy tutaj traktowani nierówno. Zróbmy coś z tym – podkreśliła. – Należy się mężczyznom ta informacja, że ktoś widzi tę nierówność - i ja ją widzę, a także młodym ludziom, że ktoś się troszczy o ich przyszłość – dodała.

Jak zaznaczyła, jej stanowisko nie wynika z ustaleń koalicyjnych, lecz z przekonania o konieczności rozmowy o przyszłości systemu emerytalnego w Polsce. – Biorę to na siebie i mówię: nie ma tego w umowie koalicyjnej. Niech PiS się nie wydziera, że koalicja coś tu zmienia. Nic takiego się nie dzieje. Ja, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, mam poczucie odpowiedzialności za Polskę nie tylko dzisiaj. I dlatego podnoszę ten temat do rozmowy, jak to mądrze rozwiązać – wskazała.

Zdaniem ministry problem nabiera znaczenia w kontekście starzenia się społeczeństwa i malejącej liczby osób w wieku produkcyjnym. Wyjaśniła, że obecne trendy demograficzne mogą w przyszłości zwiększyć obciążenia finansowe związane z utrzymaniem systemu emerytalnego, szczególnie dla młodszych pokoleń. Według niej brak dyskusji o możliwych reformach może utrudnić przygotowanie państwa na nadchodzące wyzwania gospodarcze i społeczne. – Jeżeli nie będziemy nawet w debacie publicznej podnosić tego tematu, to działamy na szkodę młodych ludzi, którzy w wyniku kryzysu demograficznego zaraz będą te setki miliardów dopłacać – zaznaczyła.

Kwestia ewentualnego zrównania wieku emerytalnego dzieli społeczeństwo. Z sondażu opublikowanego przez "Super Express" wynika, że największa grupa badanych (46%) opowiada się za utrzymaniem obecnych zasad, zgodnie z którymi kobiety przechodzą na emeryturę wcześniej niż mężczyźni. Mniejsze poparcie uzyskał wariant zakładający ujednolicenie wieku emerytalnego dla obu płci (33%). Z kolei zdaniem 6,6% to panowie powinni mieć prawo do wcześniejszej emerytury. Badanie pokazuje również różnice w opiniach kobiet i mężczyzn dotyczących ewentualnych zmian w systemie – podczas gdy 58% Polek opowiada się za utrzymaniem obecnych przywilejów, 45% Polaków popiera ujednolicenie wieku emerytalnego, a przeciwko jest 32%.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Nowe regulacje są częścią unijnego rozporządzenia dotyczącego opakowań i odpadów opakowaniowych, którego celem jest zmniejszenie ilości plastikowych śmieci.

Nadchodzące miesiące przyniosą zmiany w sposobie serwowania dodatków do posiłków w lokalach gastronomicznych. Zgodnie z nowymi wytycznymi unijnego rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) od 12 sierpnia na terenie całej Wspólnoty zacznie obowiązywać zakaz stosowania jednorazowych plastikowych opakowań na sos czy śmietankę. Zmiana ta dotknie bezpośrednio restauracje, bary, kawiarnie i hotele, które od tego momentu będą musiały zrezygnować z popularnych saszetek na rzecz rozwiązań wielokrotnego użytku. Nowa regulacja koncentruje się na eliminacji drobnych, trudnych do przetworzenia odpadów, które generują ogromne obciążenie dla środowiska naturalnego.

W praktyce oznacza to, że klienci spożywający posiłki na miejscu nie znajdą już przy swoich stolikach porcjowanego ketchupu, musztardy, majonezu czy śmietanki do kawy w plastiku. Zamiast nich właściciele punktów gastronomicznych zostaną zobligowani do udostępniania tych produktów w dozownikach wielokrotnego użytku lub wspólnych pojemnikach, które można uzupełniać. Warto jednak zaznaczyć, że przepisy te wprowadzają podział ze względu na miejsce konsumpcji, ponieważ zakaz nie będzie obejmował zamówień realizowanych na wynos i dostaw do domu, gdzie względy logistyczne i higieniczne wciąż dopuszczają stosowanie opakowań jednorazowych.

Wprowadzenie tych ograniczeń stanowi element szerszej strategii Unii Europejskiej, która dąży do zmniejszenia ilości odpadów opakowaniowych w nadchodzącej dekadzie. Choć najbliższa zmiana skupia się na sektorze gastronomicznym, jest ona jedynie wstępem do kolejnych etapów zaplanowanych na 2030 r., kiedy to obostrzenia mają objąć również inne grupy produktów, w tym artykuły kosmetyczne i higieniczne. Jednocześnie ustawodawca przewidział pewne odstępstwa od ogólnych reguł, zachowując możliwość stosowania opakowań jednorazowych w placówkach medycznych, takich jak szpitale czy domy opieki, gdzie priorytetem pozostaje rygorystyczne zachowanie standardów sanitarnych.

Dla sektora usługowego nowe prawo oznacza konieczność reorganizacji pracy i zainwestowania w trwałe wyposażenie jadalni. Eksperci przewidują, że zmiana ta może przyczynić się do popularyzacji innowacyjnych form serwowania dodatków, w tym wykorzystania naczyń jadalnych lub biodegradowalnych. Cały proces wpisuje się w politykę odchodzenia od tworzyw sztucznych jednorazowego użytku, która wcześniej doprowadziła już do wycofania z rynku plastikowych słomek, sztućców i mieszadełek do napojów.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Najwięcej uprawnionych do otrzymania dodatkowego świadczenia obsłużył oddział ZUS w Rybniku, gdzie trzynastą emeryturę otrzymało ponad 260 tys. osób.

W najbliższych dniach i tygodniach emeryci oraz renciści otrzymają z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dwie ważne decyzje dotyczące swoich świadczeń. W jednej przesyłce znajdą się informacje o marcowej waloryzacji emerytur i rent, a także o przyznaniu dodatkowego rocznego świadczenia, czyli tzw. trzynastej emerytury. Osoby korzystające z platformy eZUS mogą już teraz sprawdzić oba dokumenty w formie elektronicznej na swoim profilu świadczeniobiorcy.

Decyzja waloryzacyjna zawiera informacje o wysokości świadczenia po marcowej podwyżce. Tegoroczny wskaźnik waloryzacji wyniósł 105,3%, co oznacza wzrost emerytur i rent o 5,3%. W dokumencie znajdują się dane dotyczące wysokości świadczenia przed i po waloryzacji, pobranych składek, zaliczki na podatek dochodowy i końcowej kwoty netto wypłacanej świadczeniobiorcy.

Drugie pismo dotyczy przyznania trzynastej emerytury. W tym roku dodatkowe świadczenie wynosi 1978,49 zł brutto. W decyzji uwzględnione są również informacje o potrąceniach, takich jak składka zdrowotna i podatek, a także kwota netto przekazana na konto bankowe lub wypłacona przez listonosza czy w placówce pocztowej.

ZUS podkreśla, że przesyłane decyzje mają duże znaczenie, ponieważ bezpośrednio dotyczą dochodów emerytów i rencistów. Warto dokładnie zapoznać się z ich treścią i sprawdzić poprawność wszystkich danych.

Wysyłka dokumentów potrwa do połowy czerwca. W całym kraju listy trafią do blisko 9 mln osób pobierających świadczenia emerytalno-rentowe. W woj. śląskim otrzyma je niespełna 1,2 mln osób. Łączna wartość brutto tegorocznych trzynastych emerytur wypłaconych mieszkańcom regionu przekroczyła 2,358 mld zł. Najwięcej uprawnionych do otrzymania dodatkowego świadczenia obsłużył oddział ZUS w Rybniku, gdzie trzynastą emeryturę otrzymało ponad 260 tys. osób. Łączna kwota wypłat w tym oddziale przekroczyła 511 mln zł. Z kolei oddziały w Zabrzu i Chorzowie wypłaciły świadczenia odpowiednio dla ponad 221 tys. i 197 tys. osób.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Przewoźnik planuje zakup sześciu pojazdów w ramach zamówienia podstawowego i kolejnych szesnastu w ramach prawa opcji.

Polregio wybrało najkorzystniejszą ofertę w przetargu na dostawę nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych. Postępowanie dotyczyło zakupu nowoczesnych pojazdów, które mają obsługiwać połączenia aglomeracyjne i ponadregionalne. Najlepszą ofertę przedstawiła Pesa Bydgoszcz, a wartość zamówienia wynosi niemal miliard złotych.

Przetarg został ogłoszony pod koniec stycznia. Zgodnie z jego założeniami przewoźnik planuje zakup sześciu pojazdów w ramach zamówienia podstawowego i kolejnych szesnastu w ramach prawa opcji. W postępowaniu uczestniczyły dwie polskie firmy – Pesa Bydgoszcz i Newag. Korzystniejsza okazała się oferta bydgoskiego producenta opiewająca na kwotę 968,7 mln zł brutto.

Podpisanie umowy będzie możliwe po zakończeniu procedur formalnych. Od momentu jej zawarcia producent będzie miał 35 miesięcy na dostarczenie pierwszych sześciu jednostek. Całość zamówienia, łącznie z pojazdami objętymi prawem opcji, ma zostać zrealizowana do końca 2029 r.

Nowe elektryczne zespoły trakcyjne mają osiągać prędkość co najmniej 160 km/h. Pojazdy będą klimatyzowane i przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Znajdą się w nich: nowoczesny system informacji pasażerskiej, monitoring, miejsca na rowery, bezprzewodowy internet, gniazdka elektryczne i porty USB.

Zakup nowych składów jest związany z planowanym ubieganiem się o dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FEnIKS. Ostateczna liczba pojazdów oraz ich przydział do konkretnych regionów i tras będą zależały od bieżących potrzeb przewoźnika i wyników konkursu o unijne wsparcie.

Czytaj także: 372 kursy i 75 tys. km. Pociąg „Malinka” do Wisły ma już rok

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Najważniejszym argumentem przemawiającym za wcześniejszym wyjazdem pozostają niższe ceny, które wskazało 42% respondentów.

Zbliża się sezon wakacyjny. Z badania „Polaków portfel własny: Sezon na wydatki” wynika, że prawie połowa Polaków zamierza wyjechać na urlop jeszcze wiosną lub wczesnym latem. Najczęściej decydują o tym niższe ceny, większa dostępność noclegów i atrakcji oraz mniejszy tłok w popularnych miejscowościach turystycznych.

Wyjazd w szczycie sezonu wakacyjnego planuje 11% badanych, natomiast 10% zamierza wyjechać dopiero jesienią. Kolejne 12% osób nie podjęło jeszcze ostatecznej decyzji dotyczącej urlopu, a 18% respondentów zadeklarowało, że w tym roku nie planuje wakacyjnego wyjazdu. Największa grupa badanych, 49%, wybiera jednak urlop jeszcze wiosną lub wczesnym latem.

Największą popularnością przedsezonowe podróże cieszą się wśród młodych dorosłych w wieku od 18 do 29 lat – 66% przedstawicieli tej grupy deklaruje wyjazd jeszcze przed wakacjami. Z kolei osoby w wieku 30–39 lat najczęściej wybierają urlop w szczycie sezonu (17%), a część z nich planuje wypoczynek dopiero po zakończeniu wakacji (15%). Brak planów wyjazdowych najczęściej deklarują seniorzy (28%).

Badanie pokazuje również, że coraz większym zainteresowaniem cieszą się krótkie wyjazdy typu city break – na taki sposób wypoczynku decyduje się 39% najmłodszych respondentów. Wśród wszystkich ankietowanych odsetek ten wynosi 24%. Dłuższy urlop przed sezonem planuje 12% badanych, natomiast 14% zamierza skorzystać z obu rodzajów wypoczynku.

Najważniejszym argumentem przemawiającym za wcześniejszym wyjazdem pozostają niższe ceny, które wskazało 42% respondentów. Dla wielu osób istotny jest również mniejszy tłok w kurortach i atrakcjach turystycznych (35%). Ankietowani zwracali także uwagę na łatwiejszą organizację noclegów (18%), bardziej komfortową pogodę pozwalającą uniknąć letnich upałów (16%) oraz lepszy wybór ofert np. w biurach podróży (15%).

Coraz większą rolę przy organizacji podróży odgrywają nowe technologie. Najczęściej wykorzystywanym narzędziem pozostają wyszukiwarki internetowe, z których korzysta 32% badanych. Wśród najmłodszych rośnie również zainteresowanie wykorzystaniem sztucznej inteligencji do planowania wyjazdów – taką możliwość deklaruje niemal co piąta osoba w wieku 18–29 lat. Seniorzy częściej pozostają przy tradycyjnych metodach organizacji podróży, takich jak notatki prowadzone w papierowym notesie (29%).

Badanie pokazuje również, że Polacy najczęściej finansują wakacje z ogólnych oszczędności (37%) lub bieżących dochodów (36%). Część osób odkłada pieniądze specjalnie z myślą o urlopie, planując wydatki z wyprzedzeniem jeszcze przed rozpoczęciem letniego sezonu turystycznego (29%).

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Jednym z ważnych obszarów planowanych zmian ma być rozwój ekologicznego budownictwa i zrównoważonego zarządzania przestrzenią.

Polska pozostaje jednym z nielicznych państw Unii Europejskiej, które nie posiadają państwowej polityki architektonicznej określającej standardy planowania przestrzennego i jakości przestrzeni publicznej. Zdaniem przedstawicieli środowiska architektów brak spójnych regulacji utrudnia prowadzenie inwestycji, ochronę zabytków oraz koordynację przepisów wpływających na rozwój miast i sposób projektowania budynków.

W 35 krajach europejskich polityki architektoniczne funkcjonują już od lat. W Polsce prace nad takim dokumentem rozpoczęły się pod koniec 2025 r., kiedy Ministerstwo Rozwoju i Technologii powołało specjalny zespół doradczy. Jego zadaniem jest przygotowanie pierwszej w kraju Polityki Architektonicznej Państwa, która ma wyznaczyć kierunki dotyczące urbanistyki, architektury i jakości przestrzeni publicznej. – Oczekujemy, że pojawi się dokument strategiczny, który będzie wyznaczał ramy dla wielu aktów prawa materialnego, które mają bezpośredni wpływ na nasze życie. Taka wielobranżowa koordynacja uporządkuje sytuację i wykorzysta potencjał, który tkwi w wielu resortach oraz dziedzinach życia i który architekci będą potrafili wykorzystać – tłumaczy Piotr Fokczyński, prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP.

Jednym z ważnych obszarów planowanych zmian ma być rozwój ekologicznego budownictwa i zrównoważonego zarządzania przestrzenią. Według zapowiedzi resortu polityka architektoniczna ma obejmować m.in. standardy projektowania budynków i infrastruktury, ochronę dziedzictwa kulturowego i rozwiązania ograniczające negatywny wpływ inwestycji na środowisko. Architekci zwracają uwagę, że odpowiednio projektowane miasta mogą poprawiać jakość powietrza, ograniczać zjawisko betonowania przestrzeni i wspierać adaptację do zmian klimatycznych.

Istotnym zagadnieniem pozostaje również ochrona zabytków i ich dostosowanie do współczesnych potrzeb. Według danych Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Polsce znajduje się ok. 90 tys. zabytków nieruchomych, w tym historyczne centra miast, kamienice, obiekty przemysłowe czy budynki użyteczności publicznej. Wiele z nich wymaga modernizacji, jednak proces ten często komplikuje konieczność pogodzenia wymogów konserwatorskich z przepisami technicznymi i oczekiwaniami użytkowników. Architekci podkreślają, że dobrze zachowane i odnowione zabytki mogą pełnić ważną rolę nie tylko dla mieszkańców, ale także dla rozwoju turystyki. Rewitalizacja historycznych przestrzeni przyciąga odwiedzających, wzmacnia lokalną tożsamość i sprzyja rozwojowi usług związanych z kulturą, gastronomią czy rekreacją. Zdaniem przedstawicieli branży odpowiednia polityka architektoniczna mogłaby ułatwić wykorzystanie potencjału historycznych obiektów i przestrzeni publicznych.

– Państwo ma politykę zdrowotną, obronną, transportową, energetyczną, czyli dokumenty, które są bardzo wyspecjalizowane i dokądś nas prowadzą, ale nie ma polityki architektonicznej. To powoduje, że funkcjonujemy w żywiole, który chcemy opanować. Polityka architektoniczna to tak naprawdę deklaracja rządu, że chce taki dokument mieć. Gdybyśmy mieli powiedzieć, co jest najważniejsze, to można to streścić do dwóch słów: legislacja i edukacja. To się musi skończyć dokumentami rządowymi w postaci ustaw czy rozporządzeń. Podnoszenie świadomości społecznej i zawodowej to bieg długodystansowy. Kongres da temu impuls – przekonuje Piotr Gadomski, wiceprezes Krajowej Rady Izby Architektów RP.

Przedstawiciele środowiska architektonicznego zwracają uwagę, że problemem nie jest wyłącznie jakość pojedynczych budynków, ale także ich otoczenie i sposób wkomponowania w przestrzeń miasta lub regionu. Według danych Najwyższej Izby Kontroli pokrycie kraju planami miejscowymi w 2020 r. wynosiło jedynie 32%. Brak kompleksowego planowania wymusza realizację inwestycji w oparciu o jednostkowe decyzje o warunkach zabudowy (w 2022 r. wydano ich blisko 140 tys.). NIK wskazuje na negatywne konsekwencje tego zjawiska, takie jak niekontrolowane rozproszenie zabudowy oraz narastające koszty obsługi infrastrukturalnej i degradację walorów estetycznych przestrzeni. – Czasami świetna architektura wykadrowana wygląda inaczej, niż kiedy odejdziemy na 100–200 m czy kilometr i zobaczymy ją z szerszej perspektywy. Niestety otoczenie nie wygląda tak dobrze. Teraz trzeba ten potencjał wykorzystywać do budowania harmonijnie ułożonej przestrzeni. To będzie mocny krok do przodu – zwraca uwagę Piotr Fokczyński. – Pod względem rzemiosła budowlanego jesteśmy na dobrym europejskim poziomie, co jeszcze 10–20 lat temu nie było takie powszechne. Wobec tego architektura ma się dobrze, natomiast ważne jest, żeby potraktować ją jako silnik dla stworzenia jak najlepszych warunków dla życia obywateli, żeby nie były to jednostkowe przypadki, bo niestety tu jest problem – dodaje.

fot. arch. red.
oprac. /kp/

Najczęściej wskazywanymi powodami zakończenia zatrudnienia były wygaśnięcie umowy zawartej na określony czas i rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce wyniosła w kwietniu 6% – wynika ze wstępnych danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Oznacza to spadek o 0,1 p.p. w porównaniu z marcem, kiedy wskaźnik ten wynosił 6,1%.

Pod koniec kwietnia w urzędach pracy zarejestrowanych było 935,8 tys. osób bezrobotnych. To o 14,1 tys. mniej niż miesiąc wcześniej, ale jednocześnie o 133,1 tys. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.

Najniższy poziom bezrobocia odnotowano w woj. wielkopolskim – 3,8%, a najwyższy utrzymał się natomiast w woj. warmińsko-mazurskim (9,7%).

W kwietniu do urzędów pracy zgłosiło się 88,8 tys. nowych bezrobotnych. Było to o 10,9 tys. mniej niż w marcu i o 2,7 tys. mniej niż rok wcześniej. W tym samym czasie z ewidencji wyrejestrowano 101,9 tys. osób, czyli mniej zarówno w porównaniu z poprzednim miesiącem, jak i kwietniem 2025 r.

Resort pracy wskazał, że spadek liczby wyrejestrowań rok do roku był związany przede wszystkim z ograniczeniem środków Funduszu Pracy przeznaczonych na działania aktywizacyjne. Szacuje się, że w kwietniu ok. 18 tys. bezrobotnych rozpoczęło programy aktywizacyjne. Rok wcześniej było to 32,8 tys. osób.

Jednocześnie ministerstwo zwróciło uwagę na wzrost liczby osób podejmujących niesubsydiowaną pracę lub rozpoczynających działalność gospodarczą. W kwietniu 2026 r. było ich ok. 57 tys., czyli o 7,2 tys. więcej niż rok wcześniej. Zdaniem resortu świadczy to o utrzymującej się dobrej kondycji gospodarki. MRPiPS oceniło również, że prognozy wzrostu gospodarczego dla Polski na 2026 r. pozostają korzystne, co może przełożyć się na dalszą poprawę sytuacji na rynku pracy.

Najczęściej wskazywanymi powodami zakończenia zatrudnienia były wygaśnięcie umowy zawartej na określony czas i rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Z kolei osoby rejestrujące się w urzędach pracy najczęściej deklarowały chęć uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego (40,9%) i pomoc w znalezieniu zatrudnienia (39%).

W kwietniu do urzędów pracy zgłoszono także 37,3 tys. wolnych miejsc pracy i aktywizacji zawodowej. Było to mniej zarówno w porównaniu z marcem 2026 r., jak i z kwietniem ubiegłego roku.

Liczba osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Raciborzu wyniosła na koniec kwietnia 2022, w tym 1047 kobiet. W porównaniu do danych z marca oznacza to mniej o 20 osób. W tym okresie zgłoszono i pozyskano 124 wolne miejsca pracy i miejsca aktywizacji zawodowej. Stopa bezrobocia w powiecie raciborskim na koniec marca wyniosła 4,7%.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej pozwala ustalić, jaka składka była należna za cały rok na podstawie osiągniętych dochodów lub przychodów.

Do 20 maja część przedsiębiorców musi dopełnić obowiązku rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. Termin ten dotyczy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które w ubiegłym roku podlegały ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia firmy i rozliczały się według skali podatkowej, podatkiem liniowym lub w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Obowiązek ten obejmuje również przedsiębiorców, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą w 2026 roku i już w styczniu rozliczali się na zasadach ogólnych.

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej pozwala ustalić, jaka składka była należna za cały rok na podstawie osiągniętych dochodów lub przychodów. Rozliczenie należy wykazać w dokumentach rozliczeniowych za kwiecień, które trzeba przekazać do ZUS najpóźniej do 20 maja.

Jeżeli z rozliczenia wynika niedopłata, przedsiębiorca powinien uregulować brakującą kwotę razem z bieżącą składką za kwiecień. Płatność należy przekazać na indywidualny Numer Rachunku Składkowego najpóźniej do 20 maja.

W przypadku nadpłaty składki przedsiębiorca może ubiegać się o jej zwrot albo pozostawić środki do rozliczenia na poczet przyszłych należności. Aby otrzymać zwrot, należy zalogować się na swój profil w systemie eZUS, odszukać przygotowany wniosek RZS-R, sprawdzić poprawność danych, podpisać dokument i wysłać go do 1 czerwca za pośrednictwem platformy. ZUS ma czas na przekazanie środków na konto bankowe do 3 sierpnia.

ZUS przypomina również, że brak złożenia wniosku o zwrot nadpłaty w terminie nie oznacza utraty pieniędzy. Nadpłacona kwota zostanie automatycznie rozliczona na koncie płatnika do końca roku.

fot. ZUS
oprac. /kp/

W 2015 r. węgiel odpowiadał za ponad 80% produkcji energii, natomiast w 2025 r. udział ten spadł do 52,7%.

Polska stopniowo ogranicza wykorzystanie węgla w energetyce, realizując założenia transformacji energetycznej związanej zarówno z polityką klimatyczną, jak i kurczącymi się zasobami surowca. Eksperci podkreślają jednak, że proces dekarbonizacji wymaga zachowania stabilności krajowego systemu energetycznego i odpowiedniego połączenia różnych technologii.

Z raportu Forum Energii wynika, że przemysł w Polsce nadal opiera się głównie na paliwach kopalnych. Wysoki poziom uzależnienia od importu gazu ziemnego (82%) i ropy naftowej (97%) sprawia z kolei, że przedsiębiorstwa są narażone na gwałtowne wzrosty cen surowców. Eksperci wskazują, że rozwiązaniem może być zastępowanie pieców węglowych i gazowych energią elektryczną, a w najbardziej energochłonnych branżach wykorzystanie zielonego wodoru produkowanego z odnawialnych źródeł energii.

Dane pokazują również systematyczny spadek udziału węgla w produkcji energii elektrycznej w Polsce. W 2015 r. odpowiadał on za ponad 80% produkcji energii, w 2021 r. było to 72,5%, natomiast w 2025 r. udział ten spadł do 52,7%. Jednocześnie rośnie znaczenie odnawialnych źródeł energii. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska w 2025 r. OZE odpowiadały za ponad 31% produkcji energii elektrycznej w kraju, podczas gdy pięć lat wcześniej było to niespełna 18%. Udział OZE w mocy zainstalowanej przekroczył już 50%.

Zdaniem Angeliki Szufel z kancelarii CMS transformacja energetyczna w Polsce nadal stoi przed wieloma wyzwaniami. – Kluczowym jest znalezienie kompromisu pomiędzy różnymi technologiami, na które stawiamy na przestrzeni ostatnich lat, i zbilansowanie podejścia. Mamy takie, a nie inne położenie geopolityczne i warunki środowiska naturalnego. Musimy więc myśleć o transformacji energetycznej jako o miksie wielu składowych. Niewątpliwie kluczowym elementem będą magazyny energii – ocenia.

Temat ten podnosiła również ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska podczas konferencji EuroPOWER & OZE POWER. Zwróciła uwagę, że magazyny energii stanowią fundament nowoczesnej energetyki, a rząd planuje rozwój zarówno dużych instalacji, jak i przydomowych magazynów. Docelowo w Polsce ma powstać co najmniej 200 tys. takich obiektów. Polskie Sieci Elektroenergetyczne wydały już warunki przyłączeniowe dla magazynów energii o łącznej mocy ok. 40 GW.

Eksperci wskazują, że bez rozwoju technologii magazynowania nie będzie możliwe skuteczne przeprowadzenie transformacji energetycznej. Jak tłumaczy Angelika Szufel, chodzi zarówno o zwiększenie opłacalności takich inwestycji, jak i stworzenie odpowiednich regulacji umożliwiających rozwój wielkoskalowych magazynów energii.

Według Krzysztofa Mrozka z Polskiej Zielonej Sieci przyszły system energetyczny ma opierać się przede wszystkim na odnawialnych źródłach energii, magazynowaniu oraz lokalnym bilansowaniu produkcji i zużycia energii. Oznacza to wytwarzanie energii możliwie blisko miejsca jej wykorzystania oraz magazynowanie nadwyżek. – Będą to systemy bateryjne, ale też biogazownie i biometanownie, które wykorzystując zieloną energię produkowaną w ciągu dnia przez fotowoltaikę czy w wietrzny dzień przez wiatraki, będą produkowały biogaz, biometan. Następnie będzie on wykorzystywany wtedy, kiedy mocy ze słońca czy z wiatru w systemie nie będzie – wyjaśnia.

Specjaliści zwracają jednocześnie uwagę na brak spójnej strategii transformacji energetycznej, która uwzględniałaby nie tylko cele klimatyczne. – Musimy sprawnie budować local content. Transformacja energetyczna oznacza nie tylko zachowanie konkurencyjności, ale również budowanie odporności klimatycznej czy odporności na czynniki związane z bezpieczeństwem geopolitycznym. To obecnie powinien być nasz kluczowy cel – podkreśla Angelika Szufel.

Zdaniem Krzysztofa Mrozka obecna sytuacja geopolityczna i rosnące ceny paliw kopalnych pokazują, że uzależnienie od węgla, gazu i ropy nie gwarantuje bezpieczeństwa energetycznego. – Polska gospodarka, aby być konkurencyjna w Unii Europejskiej i na arenie światowej, musi być zielona i zdekarbonizowana. W związku z tym musimy przyspieszyć rozwój OZE i inwestycje w efektywność energetyczną. Z jednej strony zwiększać więc podaż zielonej energii w systemie, a z drugiej zmniejszać zapotrzebowanie na energię tam, gdzie to jest możliwe. Musimy też elektryfikować przemysł, żeby nie musiał być napędzany paliwami kopalnymi – przekonuje ekspert.

Jednym z elementów wspierających stabilność systemu w ocenie ekspertów mogą być społeczności energetyczne. W ostatnich latach liczba takich inicjatyw dynamicznie wzrosła. Obecnie zarejestrowanych jest ich ok. 670, podczas gdy jeszcze kilka lat temu było ich zaledwie kilka. Rozwój w tej kwestii wspierany jest m.in. ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności – na ten cel przeznaczono 845 mln zł.

Projekt zaktualizowanego Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu zakłada dalsze ograniczanie zużycia węgla w kolejnych latach. W scenariuszu ambitnym zużycie tego surowca w 2030 r. ma wynieść 19,4 mln ton, a w 2040 r. spaść do 0,7 mln ton.

Krzysztof Mrozek uważa, że całkowite odejście od węgla w energetyce jest możliwe, choć będzie to proces rozłożony na lata. – Ale jako Polska mamy plan, jak odchodzić od węgla. On wciąż jest zbyt mało ambitny, ale jednak pokazuje ścieżkę dekarbonizacji, czyli odchodzenia od paliw kopalnych w naszej energetyce. Czy będziemy krajem bez węgla w energetyce? Tak, z całą pewnością, bo zasoby się kończą, wydobycie węgla jest coraz droższe i musimy sprowadzać go z zagranicy. W związku z tym jest to naturalna droga rozwoju samowystarczalnego i przystępnego cenowo systemu energetycznego – podsumowuje.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Wraz z rozszerzaniem obowiązku korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur zmienia się sposób współpracy firm z freelancerami.

Faktura staje się elementem decyzji biznesowej

Wraz z rozszerzaniem obowiązku korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur zmienia się sposób współpracy firm z freelancerami. Coraz częściej już na początku rozmów o realizacji projektu pojawia się pytanie nie tylko o doświadczenie, portfolio czy stawkę, ale również o sposób rozliczenia usługi. Faktura przestaje być formalnością wystawianą po zakończeniu zlecenia, a zaczyna odgrywać istotną rolę w procesie podejmowania decyzji przez klienta.

Od 1 kwietnia 2026 r. kolejne grupy przedsiębiorców zostały objęte obowiązkiem wystawiania dokumentów w systemie KSeF. Dla firm oznacza to dalszą cyfryzację procesów księgowych i większą kontrolę nad obiegiem dokumentów. W praktyce wpływa to także na oczekiwania wobec współpracowników zewnętrznych, w tym freelancerów.

W wielu przypadkach klient oczekuje dziś jasnej informacji już na etapie ustalania warunków współpracy — kto wystawi fakturę, na jakiej podstawie nastąpi rozliczenie oraz kiedy dokument trafi do systemu księgowego. Dla części wykonawców może to stanowić problem, szczególnie jeśli działalność prowadzona jest poza klasycznym modelem B2B.

Freelancer bez gotowego modelu rozliczeń może stracić zlecenie

Rynek pracy freelancerskiej coraz silniej powiązany jest z sektorem przedsiębiorstw. Najczęściej klientami freelancerów są obecnie małe i średnie firmy, mikroprzedsiębiorstwa oraz duże organizacje, dla których faktura stanowi standardowy element współpracy biznesowej. W takim środowisku kwestie formalne zaczynają mieć realny wpływ na konkurencyjność wykonawców.

Znaczenie rozliczeń szczególnie widoczne jest przy większych projektach. Coraz więcej zleceń przekracza wartość kilku tysięcy złotych, a przy takich budżetach brak możliwości szybkiego i przejrzystego wystawienia faktury może opóźnić płatność lub całkowicie zablokować współpracę. W praktyce może dojść do sytuacji, w której freelancer dysponujący odpowiednimi kompetencjami przegra z mniej doświadczoną konkurencją wyłącznie dlatego, że nie posiada przygotowanego modelu rozliczeń.

Zmienia się również moment, w którym kwestie formalne muszą zostać ustalone. Dotychczas często odkładano je do końca projektu. Obecnie coraz częściej stają się one jednym z pierwszych elementów negocjacji. Dla firm funkcjonujących w środowisku cyfrowego obiegu dokumentów brak jasnych zasad rozliczenia może oznaczać dodatkowe ryzyko organizacyjne i księgowe.

Rynek freelancingu rozwija się szybciej niż świadomość formalna

Polski rynek freelancingu od dawna przestał być wyłącznie formą dorywczej pracy. Coraz większą część wykonawców stanowią doświadczeni specjaliści realizujący projekty dla biznesu, często o dużej wartości i wysokim poziomie odpowiedzialności. Jednocześnie nie wszyscy funkcjonują w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej lub posiadają wiedzę dotyczącą alternatywnych sposobów rozliczania usług.

To właśnie brak przygotowania formalnego może stać się jednym z głównych wyzwań rynku w najbliższych latach. Wielu wykonawców dopiero w momencie finalizacji projektu orientuje się, że klient oczekuje konkretnego sposobu fakturowania lub pełnej zgodności z procedurami obowiązującymi w KSeF. W efekcie problem pojawia się wtedy, gdy zakres prac został już ustalony, budżet zaakceptowany, a firma oczekuje dokumentów umożliwiających rozliczenie kosztów.

Rozwój cyfrowych systemów księgowych powoduje, że kwestie administracyjne zaczynają być równie istotne jak terminowość czy jakość wykonania usługi. W praktyce oznacza to, że freelancerzy coraz częściej będą musieli traktować model rozliczeń jako integralną część swojej oferty zawodowej, a nie jedynie formalny dodatek do współpracy. Osoby wykonujące pracę w charakterze freelancera, które mają więcej pytań i wątpliwości związanych z KSeF, mogą otrzymać pomoc w zaufanym biurze rachunkowym.

opracowanie: kk

źródło: infor.pl

Wprowadzenie nowych przepisów ma na celu przede wszystkim zapewnienie, aby wsparcie finansowe trafiało do osób rzeczywiście spełniających kryteria dochodowe.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt nowelizacji przepisów, który ma usprawnić proces kontroli wniosków o dofinansowanie w ramach programu „Czyste Powietrze”. Celem zmian jest uszczelnienie systemu i wyeliminowanie nieprawidłowości przy przyznawaniu dotacji, których wysokość jest uzależniona od dochodów i liczby osób w gospodarstwie domowym. Zgodnie z opublikowanymi założeniami, które rząd zamierza przyjąć w drugim kwartale 2026 r., urzędnicy zyskają dostęp do szerokiego wachlarza baz danych, co pozwoli na precyzyjne ustalenie faktycznej sytuacji finansowej i bytowej wnioskodawców.

Głównym elementem nowej regulacji jest rozszerzenie uprawnień organów weryfikujących o możliwość korzystania z rejestru PESEL i ewidencji mieszkańców, a także przyznanie urzędnikom wglądu do deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Porównanie liczby osób zgłoszonych do „systemu śmieciowego” z danymi podanymi we wniosku o dotację ma być skutecznym sposobem na wykrywanie rozbieżności dotyczących liczby mieszkańców danego budynku. Dotychczas brakowało jasnych podstaw prawnych do łączenia tych informacji, co ograniczało możliwości kontrolne gmin i ośrodków pomocy społecznej wydających zaświadczenia o dochodach.

Ponadto projekt przewiduje wprowadzenie dodatkowego mechanizmu w postaci wywiadów środowiskowych. Włodarze gmin, tacy jak wójtowie, burmistrzowie czy prezydenci miast, będą mogli zlecić przeprowadzenie takiego wywiadu w sytuacjach, gdy dostępne dane będą budzić uzasadnione wątpliwości lub okażą się niespójne. Ma to być rozwiązanie stosowane w ostateczności, gdy standardowe metody oparte na danych z ZUS, KRUS czy administracji skarbowej nie pozwolą na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy.

Wprowadzenie nowych przepisów ma na celu przede wszystkim zapewnienie, aby wsparcie finansowe trafiało do osób rzeczywiście spełniających kryteria dochodowe. Dla potencjalnych beneficjentów oznacza to konieczność zachowania szczególnej staranności przy wypełnianiu dokumentacji, ponieważ urzędnicy będą dysponować narzędziami pozwalającymi na szybkie i skuteczne potwierdzenie informacji o składzie osobowym gospodarstwa domowego.

fot. pixabay.com
oprac. /kp/

30 czerwca tego roku to ostateczny, przedłużony termin na złożenie wymaganej informacji o pomocy lub skorygowanie dokumentów wysłanych wcześniej.

Przedsiębiorcy i rolnicy, którzy w drugiej połowie 2024 r. korzystali z preferencyjnych stawek za energię elektryczną, muszą dopełnić formalności związanych z dokumentacją pomocy publicznej. Brak złożenia odpowiedniego oświadczenia lub pozostawienie w nim błędów może skutkować dotkliwymi konsekwencjami finansowymi, w tym koniecznością wstecznego opłacenia rachunków według znacznie wyższych stawek rynkowych.

Wsparcie państwa, obowiązujące od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r., gwarantowało wybranym grupom odbiorców cenę maksymalną na poziomie 693 zł/MWh. Z mechanizmu tego korzystały przede wszystkim mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz gospodarstwa rolne. Ponieważ obniżona stawka była traktowana jako pomoc publiczna (de minimis), jej przyznanie musi zostać formalnie udokumentowane zgodnie z przepisami ustawy o bonie energetycznym. Sprzedawcy energii nie mogą uznać uprawnień do zniżki automatycznie, bazując jedynie na dotychczasowej historii rozliczeń.

Kluczową datą dla beneficjentów tego wsparcia jest 30 czerwca 2026 r. Jest to ostateczny, przedłużony termin na złożenie wymaganej informacji o pomocy lub skorygowanie dokumentów wysłanych wcześniej. Możliwość poprawy oświadczeń jest szczególnie istotna dla osób, które w pierwotnym terminie popełniły błędy formalne, takie jak nieczytelne podpisy, pomyłki w numerach NIP czy literówki. Samodzielna weryfikacja poprawności dokumentacji leży w gestii odbiorcy, ponieważ błędne oświadczenie jest traktowane na równi z jego całkowitym brakiem.

Zignorowanie wezwań do uzupełnienia dokumentacji niesie za sobą ryzyko korekty faktur. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do stosowania ceny maksymalnej sprzedawcy energii przeliczą zużycie prądu z drugiej połowy 2024 r. według standardowych stawek zapisanych w umowach. Ze względu na dużą różnicę między ceną gwarantowaną a komercyjną dopłaty mogą wynosić od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Proces składania dokumentów został uproszczony przez firmy energetyczne. Odbiorcy mogą przekazać niezbędne formularze za pośrednictwem elektronicznych biur obsługi klienta, drogą mailową, listowną lub osobiście w placówkach stacjonarnych.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Polska jako pierwszy kraj Unii Europejskiej podpisała z KE umowę SAFE. Ok. 90% środków ma zostać skierowanych do polskich przedsiębiorstw.

Rynek pracy w Polsce szybko reaguje na rozwój sektora obronnego i planowane wielomiliardowe inwestycje związane z bezpieczeństwem państwa. Jak wynika z analiz Grupy Progres, w momencie finalizacji programu SAFE i podpisania przez Polskę umowy z Komisją Europejską na portalach rekrutacyjnych pojawiło się ponad 1400 ofert pracy związanych z przemysłem obronnym i firmami współpracującymi z branżą zbrojeniową. Eksperci przewidują, że w kolejnych miesiącach liczba rekrutacji będzie systematycznie rosnąć.

8 maja Polska jako pierwszy kraj Unii Europejskiej podpisała z KE umowę SAFE. Do 2030 r. do kraju ma trafić niemal 44 mld euro przeznaczonych m.in. na rozwój systemów obronnych, realizację projektu Tarcza Wschód, ochronę infrastruktury krytycznej, obronę przeciwlotniczą i technologie związane z cyberbezpieczeństwem. Według szacunków ok. 90% środków ma zostać skierowanych do polskich przedsiębiorstw.

Jak podkreśla prezeska Grupy Progres Magda Dąbrowska, firmy rozpoczęły przygotowania do zwiększania zatrudnienia jeszcze przed formalnym podpisaniem umowy. – W ciągu zaledwie jednej doby na portalach rekrutacyjnych pojawiło się niemal półtora tysiąca ofert pracy związanych z sektorem obronnym i branżami współpracującymi. Dziś widzimy już wyraźny wzrost liczby ofert pracy w sektorze obronnym i branżach współpracujących – wskazuje.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że już teraz sektor bezpieczeństwa i obronności zatrudnia w Polsce setki tysięcy osób. Pod koniec listopada 2025 r. przy produkcji broni i amunicji pracowało blisko 8,9 tys. osób, natomiast w produkcji statków powietrznych, kosmicznych i podobnych maszyn zatrudnionych było ponad 22,8 tys. pracowników. Tysiące osób pracują również przy produkcji wojskowych pojazdów bojowych (1548), naprawie i konserwacji statków powietrznych (5599) oraz obsłudze systemów bezpieczeństwa (15 755). Łączne zatrudnienie w sektorze administracji publicznej i obrony narodowej przekracza milion osób, z czego ponad 230 tys. pracuje bezpośrednio w obronie.

Dane Grupy Progres wskazują, że obecnie największe zapotrzebowanie dotyczy operatorów CNC, monterów, spawaczy, automatyków, elektromechaników, logistyków, programistów maszyn produkcyjnych oraz specjalistów ds. cyberbezpieczeństwa. Firmy poszukują także techników utrzymania ruchu, kontrolerów jakości, magazynierów i pracowników obsługujących nowoczesne linie technologiczne. Coraz więcej ofert pojawia się również w branży IT, analizie danych, technologiach związanych z dronami i systemami bezzałogowymi. Rosnące inwestycje zwiększają też zapotrzebowanie na inżynierów zajmujących się systemami elektronicznymi, technologiami radarowymi, automatyką przemysłową i projektowaniem infrastruktury krytycznej. – Rekrutacje kierowane są zarówno do doświadczonych specjalistów, jak i absolwentów szkół technicznych, branżowych oraz uczelni wyższych. Firmy coraz częściej deklarują gotowość do przyuczania nowych pracowników i finansowania szkoleń zawodowych, ponieważ skala planowanych inwestycji powoduje, że rynek już dziś odczuwa niedobór wykwalifikowanej kadry – tłumaczy Magda Dąbrowska.

Według raportu Deloitte do 2035 r. polski przemysł obronny i wojsko mogą potrzebować nawet 250 tys. nowych pracowników. W dniu podpisania umowy SAFE tylko w Polskiej Grupie Zbrojeniowej dostępnych było ponad 200 ofert pracy. Ponadto w drugiej połowie 2024 r. i pierwszej połowie 2025 r. do Centralnej Bazy Ofert Pracy wpłynęło ponad 17 tys. ofert związanych z bezpieczeństwem i służbami mundurowymi.

Tymczasem liczba absolwentów szkolnictwa branżowego przygotowanych do pracy w tym sektorze jest niewystarczająca – według danych było to jedynie 175 osób. W ocenie Magdy Dąbrowskiej firmy będą coraz intensywniej inwestować w programy szkoleniowe i pozyskiwanie pracowników z innych gałęzi przemysłu, zwłaszcza z obszaru produkcji, automatyki, logistyki i nowych technologii.

Rozwój sektora obronnego wpływa także na poziom wynagrodzeń. Pracownicy produkcyjni mogą obecnie liczyć na pensje wynoszące od ok. 8 do 11 tys. zł brutto miesięcznie. Wynagrodzenia specjalistów zatrudnionych przy strategicznych projektach przekraczają 14 tys. zł brutto, natomiast doświadczeni inżynierowie i eksperci techniczni mogą zarabiać od 12 do nawet 20 tys. zł brutto miesięcznie.

– Sektor obronny ma szansę stać się jednym z najlepiej wynagradzanych obszarów przemysłu. Firmy konkurują dziś o pracowników nie tylko między sobą, ale także z branżą lotniczą, automotive czy nowymi technologiami. To przekłada się na szybszy wzrost płac i bardziej atrakcyjne warunki zatrudnienia – podsumowuje Magda Dąbrowska. Analitycy Grupy Progres prognozują, że uruchomienie środków z programu SAFE przełoży się nie tylko na rozwój największych spółek zbrojeniowych, ale również na wzrost zatrudnienia wśród podwykonawców oraz firm działających w obszarze transportu, energetyki, infrastruktury, IT i nowoczesnych usług przemysłowych.

Firmy z tego sektora będą szukały pracowników również w Raciborzu. Na terenie po Rafako odbywa się już produkcja specjalistycznych pojazdów dla wojska, a zatrudnienie ma wzrosnąć z obecnych 80 do 500 osób. Czytaj więcej: Nowe życie terenów po Rafako. Jelcz i Rosomak ruszają z produkcją w Raciborzu

fot. arch. red.
oprac. /kp/

67% firm pozytywnie ocenia korzystanie z AI podczas przygotowań do spotkania, a 57% akceptuje pomoc sztucznej inteligencji przy tworzeniu CV.

Sztuczna inteligencja coraz mocniej wpływa na rynek pracy i procesy rekrutacyjne, jednak wiele firm nadal nie posiada jasnych zasad dotyczących korzystania z AI przez kandydatów. Tymczasem z narzędzi tych korzysta niemal co druga osoba, wspierając się nimi na etapie tworzenia dokumentów aplikacyjnych i podczas przygotowań do spotkań rekrutacyjnych

Jedynie 7% przedsiębiorstw w Polsce wdrożyło i komunikuje kandydatom politykę wykorzystania sztucznej inteligencji podczas rekrutacji – wynika z raportu „Od candidate do shared experience. Partnerskie relacje z kandydatami w zmieniającym się świecie” przygotowanego przez Pracuj.pl. Jednocześnie niemal połowa kandydatów korzysta z narzędzi opartych na AI na różnych etapach ubiegania się o pracę – 48% respondentów przyznało, że używało sztucznej inteligencji m.in. do przygotowania CV lub przygotowania się do rozmowy kwalifikacyjnej. Dla 43% badanych takie działanie jest naturalnym sposobem zwiększenia swoich szans na rynku pracy.

Raport pokazuje jednak wyraźne różnice pomiędzy podejściem kandydatów a oczekiwaniami rekruterów. Firmy najczęściej akceptują wykorzystanie AI jako wsparcia w przygotowaniu do rozmowy kwalifikacyjnej (67%) lub tworzeniu dokumentów aplikacyjnych (57%). Znacznie mniej przychylne podejście dotyczy jednak późniejszych etapów. Tylko 19% rekruterów akceptuje wykorzystanie AI przy wykonywaniu zadań rekrutacyjnych, a 3% zgadza się na korzystanie z takich narzędzi podczas odpowiadania na pytania w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że brak jednoznacznych zasad powoduje, iż kandydaci i pracodawcy często funkcjonują w niepewności. Wielu kandydatów obawia się negatywnej oceny ze strony rekruterów – 45% respondentów uważa, że korzystanie z AI mogłoby zostać odebrane jako próba oszustwa lub brak samodzielności.

Na potrzebę tworzenia jasnych zasad dotyczących wykorzystywania sztucznej inteligencji w procesach rekrutacyjnych zwraca uwagę Kacper Lasota, Head of Talent Acquisition w XTB. Jak podkreśla, firmy powinny wyraźnie określać, w jakich sytuacjach korzystanie z AI jest dopuszczalne, a kiedy nie. – Na przykład: research, przygotowanie i redakcja CV są dozwolone. Niedozwolone są natomiast odpowiedzi w trakcie rozmowy generowane przez AI. W trakcie rekrutacji technicznych oczywiste jest, że zadajemy pytanie o technologię, jeśli inżynier nie ma o niej pojęcia, próbuje po prostu czytać z ekranu, by udawać, że ma odpowiednią wiedzę. Wymaga to przebudowania metod oceniania, a nie samej walki ze sztuczną inteligencją. Jeśli wysyłamy zadanie domowe albo przeprowadzamy live case study, wyraźnie komunikujemy, że korzystanie z AI w trakcie rozwiązywania na żywo jest zabronione. Jeżeli o tym nie mówimy, w domyśle wyrażamy zgodę na użycie narzędzi. W przypadku konkretnych etapów zaznaczamy brak zgody na AI, ponieważ chcemy poznać proces myślowy kandydata – tłumaczy ekspert.

Badanie wskazuje również na rosnące obawy związane z wpływem sztucznej inteligencji na przyszłość zawodową. Osoby korzystające z AI w pracy częściej deklarują lęk o swoją sytuację zawodową (45%) niż ci, którzy z takich narzędzi nie korzystają (29%). Połowa respondentów oczekuje również od pracodawców jasnych informacji na temat tego, jak rozwój sztucznej inteligencji wpłynie na stanowiska pracy.

Eksperci zwracają uwagę, że problem ma charakter globalny. Według danych firmy McKinsey & Company już 80% przedsiębiorstw na świecie korzysta z generatywnej sztucznej inteligencji. Mimo to niewiele organizacji w Polsce posiada formalne procedury regulujące użycie AI w rekrutacji.

Raport pokazuje także, że firmy rzadko monitorują swój wizerunek w popularnych modelach językowych, takich jak OpenAI czy Google. Zaledwie 2% rekruterów sprawdza, jakie informacje na temat ich organizacji prezentują narzędzia takie jak ChatGPT czy Gemini, natomiast 61% firm nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

– Widzimy wyraźnie, że rynek pracy znalazł się w momencie przejściowym. Z jednej strony kandydaci coraz częściej traktują AI jako naturalne narzędzie wspierające ich w procesie rekrutacji, z drugiej – organizacje nie zawsze nadążają za tymi zmianami na poziomie zasad i komunikacji. Brak jasnych reguł sprawia, że zamiast budować transparentność, wprowadzamy niepewność i dystans między stronami. W odpowiedzi na te wyzwania coraz większego znaczenia nabiera tworzenie jasnych i komunikowanych zasad korzystania z AI. To one mogą stać się podstawą do budowania bardziej partnerskich relacji w rekrutacji – opartych na transparentności i wzajemnym zrozumieniu – podsumowuje Alina Michałek, HR Business Partner w Pracuj.pl.

fot. magnific.com
oprac. /kp/

Ponad 80% Polaków korzysta już z systemu kaucyjnego lub planuje rozpocząć korzystanie z niego w najbliższym czasie.

Od momentu uruchomienia systemu kaucyjnego w Polsce zebrano już ponad miliard opakowań. Jak przekazało Ministerstwo Klimatu i Środowiska, dynamicznie rozwija się również sieć punktów zbiórki działających w całym kraju.

Obecnie funkcjonuje ok. 57 tys. miejsc, w których można oddać opakowania objęte systemem kaucyjnym. Wśród nich znajduje się 12,5 tys. punktów wyposażonych w automaty do zwrotu opakowań. Jeszcze dwa tygodnie wcześniej takich urządzeń było ok. 9,5 tys. Coraz większy udział w systemie mają także małe sklepy – ok. 32 tys. punktów stanowią placówki o powierzchni poniżej 200 m².

– Od startu systemu kaucyjnego zebrano już ponad miliard opakowań – podkreśliła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska. Dodała, że podstawą funkcjonowania systemu jest zasada, zgodnie z którą "kaucja podąża za opakowaniem". Wiceszefowa resortu odrzuciła też próby zestawiania systemu kaucyjnego z mechanizmami karuzel VAT, nazywając je "zupełnie nieuzasadnionymi". Podkreśliła, że konstrukcja systemu wyklucza istnienie szarej strefy czy nielegalnych zwrotów.  – To przejrzysty i sprawiedliwy obieg, w którym każda złotówka ma swoje miejsce i pozostaje pod stałym nadzorem. Na każdym etapie łańcucha – od producenta, przez hurtownię i sklep, aż po klienta zwracającego opakowanie – podmioty same dbają o prawidłowość całego procesu – zaznaczyła.

Przypomniała także, że środki pochodzące z niezwróconej kaucji mogą być wykorzystywane wyłącznie na potrzeby funkcjonowania systemu. Obejmują one m.in. koszty logistyki, transportu, administracji i wynagrodzenia dla sklepów obsługujących zwroty opakowań.

Średnie tempo zbiórki wynosi 100 mln opakowań tygodniowo. W łącznej puli miliarda odebranych sztuk dominują butelki, których odnotowano 650 mln, natomiast liczba zwróconych puszek wyniosła 350 mln. Z danych wynika również, że głównym kanałem zwrotnym są recyklomaty, obsługujące 81% całkowitego wolumenu.

Pod koniec kwietnia ministerstwo informowało, że od początku działania systemu do obrotu trafiło ok. 2,8 mld opakowań, natomiast liczba zebranych odpadów opakowaniowych wyniosła ok. 800 mln sztuk.

Rosnące zainteresowanie systemem potwierdzają także wyniki badania przeprowadzonego przez Agencję Badawczą PBS dla Krajowego Systemu Kaucyjnego „Zwrotka”. Z badania wynika, że ponad 80% Polaków korzysta już z systemu kaucyjnego lub planuje rozpocząć korzystanie z niego w najbliższym czasie. 62,3% ankietowanych zadeklarowało, że już zwraca opakowania objęte kaucją i zamierza robić to nadal. Kolejne 18,8% planuje dołączyć do systemu, z kolei 10,4% respondentów przyznało, że nie zamierza korzystać z tego rozwiązania.

Większość badanych deklaruje również dobrą znajomość zasad funkcjonowania systemu – taką odpowiedź wskazało 71,8% uczestników badania. Ponadto 77,5% respondentów rozumie, że celem systemu jest ograniczenie ilości odpadów i zwiększenie poziomu recyklingu. 63,5% ankietowanych przyznało natomiast, że dzięki nowym zasadom rzadziej wyrzuca opakowania po napojach do zwykłych koszy na śmieci.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/

Najwyższy odsetek osób pracujących w weekendy odnotowano w Grecji (41%), na Malcie i Cyprze (po 32%) oraz we Włoszech (31%).

Polska należy do krajów Unii Europejskiej, w których praca w weekendy wykonywana jest najrzadziej. Według najnowszych danych jedynie 8% pracujących deklaruje wykonywanie obowiązków zawodowych w soboty lub niedziele. To trzeci najniższy wynik we Wspólnocie, po Litwie i Węgrzech. Dla porównania – średnia unijna wynosi nieco ponad 20%.

Najwyższy odsetek osób pracujących w weekendy odnotowano w krajach południowej Europy. W Grecji dotyczy to 41% pracowników, na Malcie i Cyprze po 32%, a we Włoszech 31%. W większości państw UE nieco częściej w weekendy pracują mężczyźni niż kobiety, choć różnice są niewielkie, poniżej 2 p.p. Podobnie sytuacja wygląda w Polsce, gdzie pracę w weekendy deklaruje 8% mężczyzn i 7% kobiet.

Jak zwraca uwagę Anna Szymańska, kierowniczka Zespołu Wsparcia Badań w Polskim Instytucie Ekonomicznym, wykonywanie pracy w weekendy znacznie częściej dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą niż pracowników etatowych. W całej Unii Europejskiej weekendową pracę deklaruje średnio 19% zatrudnionych na etacie, 36% samozatrudnionych bez pracowników i 46% właścicieli firm zatrudniających pracowników. – W Polsce, odwrotnie niż w większości krajów UE, najwyższy udział pracujących w weekendy występuje wśród osób samozatrudnionych niezatrudniających pracowników (23% vs. 15% wśród osób zatrudniających pracowników) – wskazuje ekspertka.

Najczęściej w weekendy pracują osoby zatrudnione w usługach i handlu oraz wykwalifikowani pracownicy rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa – w całej Unii Europejskiej odsetek ten wynosi odpowiednio 48% i 47%. Najrzadziej weekendowa praca dotyczy z kolei pracowników administracyjnych (10%). W Polsce także wyróżniają się pracownicy rolnictwa, wśród których 46% wykonuje obowiązki zawodowe również w weekendy. Z kolei w sektorze usług i sprzedaży odsetek ten jest wyraźnie niższy od średniej unijnej i wynosi 16%.

Anna Szymańska podkreśla, że w ostatnich latach w większości państw UE obserwowany jest spadek liczby osób pracujących w weekendy. – Od 2015 r. ten odsetek obniżył się w UE średnio o ponad 5 p.p. W Polsce udział takich osób zmniejszył się prawie o połowę (z 15%). Największe spadki w porównaniu z 2015 r. odnotowano w Holandii i na Litwie (po 15 p.p.). Odwrotna sytuacja miała miejsce w Portugalii, w której udział pracujących w weekendy wzrósł aż o 12 p.p. – wymienia przedstawicielka PIE.

Jak wyjaśnia, różnice pomiędzy krajami wynikają przede wszystkim ze struktury gospodarki. – Najwyższy udział pracujących w weekendy mają kraje południowej Europy, w której silnie rozwinięty jest sektor turystyczny, wymagający świadczenia usług przez siedem dni w tygodniu. Na drugim biegunie znajdują się kraje Europy Środkowo-Wschodniej, w których w większości przypadków udział turystyki w gospodarce jest wyraźnie niższy, istnieje też silnie zakorzeniona tradycja „wolnych niedziel”. W Polsce dodatkowym czynnikiem powodującym niższy udział pracy w weekendy, szczególnie wśród pracowników usług i handlu, jest wprowadzony w 2018 r., restrykcyjny na tle regulacji z innych państw, zakaz handlu w niedziele. Niestety, w Polsce niski udział pracujących w weekendy idzie w parze z dużą liczbą godzin przepracowanych w tygodniu, co może wpływać na przeciążenie pracą i zakłócenie work-life balance polskich pracowników – podsumowuje Anna Szymańska.

fot. magnific.com
oprac. /kp/